ခီဖံၣ် အစိ
အပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်အပူၤ မုၢ်တဂီၤ ဖဲယဆ့ၣ်နီၤလၢ ယလီၤဆ့ၣ်နီၤပူၤအခါ ယဖိအဆံးကတၢၢ်ဖိ ဟဲလီၤဆူ ဟံၣ်ဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဟဲလိၤလိၤဆူယအိၣ်ဒီး စံၣ်ထီၣ်ဆူ ယကံၣ်ဒိၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဖီၣ်စံၢ်တံၢ်အီၤဒ် ပၢ်တဂၤအသိးဒီး နၢမူအီၤကဖီလီလၢ အခိၣ်လိၤ ဒီး အဝဲမၤသီၣ်အကလုၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲမၤသွံးထီၣ်အခိၣ်တိသၣ်, မၤသွံးအနါစ့ၤ ဒီး ကွၢ်ဃီ ယခီဖံၣ်အခွးတဘျးလၢ တၢ်ပာ်တၢ်ကမၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. “ပါပၢ်”, အဝဲတဲဝဲလၢ တၢ်သူၣ်တဖှံအပူၤ, “ယအဲၣ်နၤ ဒီး ယဘၣ်ယသးဒီးနၤ ဘၣ်ဆၣ် နစိလၢအနၢန့ၣ်ဘၣ်ယၤတမုာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ”.
ယဖိမုၣ်ဖိ တသ့ၣ်ညါဝဲနာ်သက့ အဝဲစံးကတိၤဝဲလၢ အသူးအသ့ၣ်ဂ့ၤ ဒီး တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီန့ၣ်လီၤ. အဝဲတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ဒိဆါယသးဘၣ်ဆၣ် အဝဲအသးဆူၣ်လၢ ကတဲယၤတၢ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ လၢပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအပူၤ စ့ၢ်ကီး အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်စံးကတိၤတၢ် ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ.
လၢ လံာ်အ့းဖ့းစူး ၄ အပူၤႇ စီၤပီလူး ပာ်လီၤတၢ်ပနီၣ်လၢ ပကဘၣ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ် သကိးပသး ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. လီၤဆီဒၣ်တၢ် ဖဲပစံးကတိၤတဲတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ အကီအခဲ တဖၣ်…
တၢ်အဲၣ်လီၤဂာ်ဒ် မ့ၣ်အူလၣ်
ပှၤကွဲးထါ, ပှၤတ့တၢ်ဂီၢ်, ဒီးပှၤစဲးကျံးထုးထီၣ်လံာ်လဲၢ်, အမံၤ ဝ့လယၢၣ် ဘလံး(ခ) (William Blake) သူၣ်ဖှံသးညီဝဲ အတၢ်ဒိးတ့ဒိးဖျီအသးဒီး အမါ ခဲးသရံ (Catherine) လၢ အနံၣ် ၄၄ နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် ဒိးတ့ဒိးဖျီအသးအနံၤ တုၤ အတၢ်သံဖဲ ၁၈၂၇နံၣ်, အဝဲသ့ၣ် မၤသကိးတၢ်သဃဲၤသဃဲၤန့ၣ်လီၤ. ခဲးသရံ မၤအါထီၣ် တၢ်အလွဲၢ်တဖၣ်လၢ ဝ့လယၢၣ်အတၢ်တ့တဖၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ် အတၢ်အဲၣ်ဟ့ၣ်လီၤအသး ဒုးအိၣ်ဂၢၢ်အိၣ်ကျၢၤအဝဲသ့ၣ် ဖဲနံၣ်လၢဘၣ်ဖှီၣ်ဘၣ်ယာ်ဒီး တၢ်တၤတၢ်အဂုၤအဂၤ အဆၢကတီၢ်တဖၣ် ဒၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ တဂ့ၤလၢၤဘၣ် ဒီးအတၢ်အိၣ်မူ လၢခံကတၢၢ်အနွံအပူၤဒၣ်လဲၣ်န့ၣ် ဘလံး(ခ)ပၢၤဃာ်အတၢ်တ့တၢ်ဂီၤ ဒီးလၢခံကတၢၢ်တ့ဝဲမ့ၢ် အမါအမဲာ်သၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ၄ နံၣ် အလီၢ်ခံႇ ဖဲခဲးသရံသံ အဆၢကတီၢ် အစုပူၤ ဖီၣ်တံၢ်ဃာ်ဝဲစၢၢ်ဘိ လၢအမ့ၢ်အဝၤအတၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤနီၢ်ဒီမါဝၤခံဂၤအတၢ်အဲၣ်လၢ အဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤ တၢ်အဲၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအီၤလၢ လံာ်တၢ်သးဝံၣ်တဖၣ်အတၢ်သးဝံၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲလံာ်တဘ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါတၢ်အဲၣ်လၢ အဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီး…
ဘၣ်ဆၣ် ယစံးဘၣ်တဲဘၣ်နၤ
“အဝဲသ့ၣ်တဲတၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါ ဘၣ်ဆၣ် ယတဲနၤ...” ဒ် ယမ့ၢ်ဖိသၣ်ပိာ်ခွါဖိတဂၤအသိး, ယနၢ်ဟူယမိၢ်တဲယၤ တၢ်ကတိၤတဘီအံၤ အဘျီလၢအကထိန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တခီ ကိးဘျီဒဲး မ့ၢ်ဒၣ် တံၤသကိးတၢ်ဆီၣ်သနံးလိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်ကျဲးစၢးသိၣ်လိယၤ ဒ်သိးယတလူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲပှၤဂၤအခံအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယတမ့ၢ် ဖိသၣ်ပိာ်ခွါဖိလၢၤဘၣ် သနာ်က့ပှၤဂီၢ်မုၢ် အတၢ်ဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ် အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဒီး ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ လၢယသးပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အဒိလၢ ခ့ခါခဲအံၤ မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ကတိၤတထံၣ်လၢအမ့ၢ်ဝဲ, “အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဒီး ပှၤလၢအထံၣ်တၢ် လၢအဂ့ၤတကပၤအကျါတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ ညီနုၢ် ပကနၢ်ဟူအီၤအါဘျီ ဘၣ်ဆၣ် တၢ်သံကွၢ်လၢ ပကြၢးသံကွၢ်မ့ၢ်ဝဲ, “တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤဂာ်ဒီးခရံာ်ဧါ” န့ၣ်လီၤ.
“မ့မ့ၢ် ယဲဒၣ်အံၤ ယစံးဘၣ်သု...”ကစၢ်ခရံာ်သူဝဲ တၢ်ကတိၤဆှၢနုာ်အံၤ တဘျုးဘျီ လၢလံာ်မးသဲ ၅ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ခိၣ်အံၤ စံးဘၣ်ပှၤ တဘိယုၢ်ဃီန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးသ့ၣ်ညါဝဲဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲအသးဆၢန့ၢ်ဝဲလၢ ပကအိၣ်မူလီၤဆီ ဒီးပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်, အဝဲစံးဝဲ, “အဲၣ် သုဒုၣ်သုဒါတက့ၢ်.…
သးတၢ်ကီတၢ်ခဲ (နီၢ်သးအတၢ်ဂ့ၢ်ကီ)
“ဝဲၢ်ဖိ တ့ၣ်(မ)(Tim)ဧၢ, နထံၣ်ဘၣ်ဧါ” ယသကိး ပှၤဂၣ်နၣ်ဖိ(Ghanaian)တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ဆဲးကပီၤထီၣ် အမ့ၣ်အူထူၣ်ဆူ တၢ်ဂီၤစိးပျၤတခါ လၢအအိၣ်ဆၢထၢၣ် အသး လၢကပံာ်ဒဲတဖျၢၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲ စံးကသွံဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်အံၤမ့ၢ် ဒူသဝီ အတၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်န့ၣ်လီၤ”. မုၢ်ခံနံၤကိးဟါဒဲးန့ၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် စဲၣ်(မ) လဲၤဆူ တၢ်လီၢ်အံၤ ဒ်သိးကဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ လံာ်စီဆှံလၢ ဒူသဝီအယံၤတတီၢ်အံၤ န့ၣ်လီၤ.
လၢလံာ်ဝံယဃ့းစက့လးအပူၤ, ပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဘါတၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ် ဟဲစိာ်တၢ်ဆူးတၢ်ဆါဆူ ပှၤယူဒၤဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဃ့း ၁၄:၃ အပူၤ ဖဲဝ့ၢ်ယရူၤၡလ့ၣ်အခိၣ်အနၢ် တဖၣ် ဟဲထံၣ် ဝံယဃ့းစက့လးအခါ, ကစၢ်ယွၤစံးဘၣ်အီၤ, “ပှၤကညီတဖၣ်အံၤ ပာ်လံ တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်လၢအသးကံၢ်ပူၤ” န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ တမ့ၢ်ထဲ ဟ့ၣ်ပလီၢ်ထီဒါအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဃး တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်လၢအတ့အသးလၢသ့ၣ် ဒီးလၢၢ်ဧိၤဘၣ်. အဝဲပာ်ဖျါထီၣ် အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်ဘါတၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ် မ့ၢ်တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီခဲ ဘၣ်ဃးဒီးနီၢ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပဝဲကိးဂၤပဘၣ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှး လၢတၢ်အံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံသရၣ် အလ့းစ်တၣ် ဘဲး(ဂ) (Alistair Begg) ပာ်ဖျါ…
တစဲၤခံနီတဘျီဘၣ်
လၢကီၢ်အမဲရကၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ဖဲအလဲၤဝဲဆူ ဝ့ၢ်ဆံးဆံးဖိတဝ့ၢ် လၢကီၢ်မိၢ်ပှၢ်အၤဖြံၤကၤအမုၢ်နုာ်တကပၤ အဆၢကတီၢ်, ဒ်အမ့ၢ် တမှံၤသရၣ်အသိး မၤလီၤတံၢ်ဝဲလၢ အကလဲၤတုၤဘၣ်ဝဲ ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ် ဖဲဂီၤ ၁၀ နၣ်ရံၣ် လၢအိၣ်ဘှံးနံၤ တၢ်ဘါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲ အလဲၤတုၤဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဘါလီၢ်ဆံးဖိအံၤန့ၣ် တထံၣ်ဝဲ ပှၤနီၤတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, အဝဲဘၣ်အိၣ်ခိးဝဲ တနၣ်ရံၣ်, ခံနံၣ်ရံၣ် ဒီးလၢခံကတၢၢ်န့ၣ် တၢ်ကအိၣ် ဖဲ ၁၂:၃၀ ဃာ်ဃာ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်လၢ အဘၣ်ဟဲဝဲလၢ တၢ်လီၢ်အယံၤ, ပိာ်ထွဲဃုာ်ဒီး ပှၤသးဝံၣ် ခွါယၢၣ်ဖိတဖၣ် ဒီးပှၤဝ့ၢ်ဖိတဖၣ် ဒီးစးထီၣ်ဝဲ တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါဝံၤဒီး ယတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် စံးဘၣ်ယၤ “အကတၢၢ် ပစးထီၣ် တၢ်ဘါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ, သးစီဆှံကစၢ်ကွဲမုာ်ပှၤ ဒီးကစၢ်ယွၤန့ၣ် တစဲၤခံဝဲဒၣ်ဘၣ်”န့ၣ်လီၤ. ယတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် နၢ်ပၢၢ်ဝဲ လုၢ်လၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤလၢ အတဒ်သိးလိာ်သးဒီး ပှၤလၢ တၢ်အိၣ်အသးအဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆၢကတီၢ် လီၤဂာ်ဒ် ပထိၣ်သတြီၤစံၣ်ညီၣ်တဲာ်အီၤသ့ သနာ်က့ ယွၤအတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ အဘၣ်အလၢအပှဲၤအံၤ…
အိၣ်ပှဲၤထီၣ်ပှဲၤထီ
တၢ်ကူၢ်မၤသံ ဒီးကထၢၣ်မၣ်တ့ၣ်လူၣ်သၣ်ခ့ ကၠူနယၢၣ် (Dr. Martin Luther King Jr.) လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုးအံၤ ကဲထီၣ်အသးဖဲ ကီၢ်အမဲရကၣ် ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယၣ် အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ၄ သီဝံၤ အလီၢ်ခံ, အမါမုၢ်ကမဲ ခိၣ်ရဲးထၣ် စကီး ခ့ (Coretta Scott King) လၢတၢ်သးဒူအပူၤ ဟံးန့ၢ်အဝၤအလီၢ်ဒီး တီခိၣ်ရိၣ်မဲ တၢ်ထီဒါတၢ်ဟး လၢတၢ်မုၣ်တၢ်ခုၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ခိၣ်ရဲးထၣ်အိၣ်ဒီး တၢ်သးဆူၣ်လၢ တၢ်တီတၢ်လိၤအဂီၢ် ဒီး မ့ၢ်တ့ၢ်ဝဲ ပှၤမၤနၢၤတၢ်စဲၣ်နီး လၢအလီၤပျံၤတဂၤလၢ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဘျုးတီၤန့ၣ်လီၤ.
မးသဲ ၅:၆ အပူၤ ယ့ၣ်ၡူးစံးဝဲ, “ပှၤလၢတၢ်သၣ်ဝံၤအသးဒီး တၢ်သူအသးလၢတၢ်တီတၢ်လိၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဆိၣ်ဂ့ၤဝဲလီၤ.အဂ့ၢ်ဒ်အံၤႇ အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကဘၣ်တၢ် သးကညီၤအီၤလီၤ” . ယသ့ၣ်ညါလၢမုၢ်တနံၤ ယွၤကဟဲဟ့ၣ်ပှၤ တၢ်တီတၢ်လိၤ ဒီးမၤလိၤမၤဘၣ်က့ၤ တၢ်တမ့ၢ်တတီခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်အံၤ တချုးဟဲတုၤဒံးဘၣ်န့ၣ်, ပအိၣ်ဒီးတၢ်ခွဲးယာ်လၢ ပကမၤဖျါထီၣ်…
တၢ်သးအုးဆူ တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤ
မိၣ်နံးကၣ် (Monica) ဘါထုကဖၣ် လၢတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤ ဒ်သိးအဖိခွါကဟဲက့ၤဆူ ယွၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါတပိာ်ကျဲအဂ့ၤအဃိ ဘၣ်ဟီၣ်ဘၣ်ယၢၤဝဲ ဒီးဘၣ်လူၤကွၢ်ဝဲ အဖိခွါအိၣ်တၢ်အလီၢ်လၢဝ့ၢ်တဘျုးဝ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်သးတဖၣ် ဖျါဒ်တၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်န့ၣ်လီၤ. တနံၤန့ၣ် တၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢအဖိခွါထံၣ်လိာ်သး လီၢ်တံၢ်လီၤဆဲးဒီးယွၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲကဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ပှၤမၤလိယွၤဂ့ၢ်ပီညါစဲၣ်နီးအကျါတဂၤန့ၣ်လီၤ. ပသ့ၣ်ညါအီၤ ဒ်အမ့ၢ် ဘံရှီး(ပၤပၤ) အီကၢးစတံ, လၢဟ့းပိၣ် (Augustine, Bishop of Hippo) န့ၣ်လီၤ.
ဒီးစံးဝဲ “ဆံးယံာ်လဲၣ်, ယွၤဧၢ.”န့ၣ်လီၤ(ဃဘး ၁:၂). ဒီး ဝံဃဘးကူာ် ပာ်ဖျါဝဲ အတၢ်သူၣ်အုးသးအုး မ့ၢ်လၢ ယွၤတမၤတၢ်နီတမံၤ ဘၣ်ဃး ဒီး ပှၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤတဖၣ် ဃၣ်ကွံာ်အသးလၢတၢ်တီတၢ်လိၤ အဃိန့ၣ်လီၤ. ကွၢ်ဆိကမိၣ်က့ၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်တဖၣ် လၢအမ့ၢ် တၢ်တတီၤတလိၤအဂီၢ်, တၢ်ကူစါယါဘျါလၢ တၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်, ကျိာ်စ့တၢ်ဃံးတၢ်စ့ၤ, မ့တမ့ၢ် ပဖိတဖၣ် လၢလဲၤကပာ် ကစၢ်ယွၤအဃိ ဒီး ပဘၣ်ဃၣ်ပသးဆူ ယွၤအအိၣ် ဒ်သိး ပကပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီ, ပတၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်စးထီၣ်အသီ
ယူၣ်ကၠ့ ဖံထၢၣ်စၢၣ် (Eugene Peterson) အတၢ်ကွဲးလၢအအိၣ်ဒီး အစိကမီၤ လၢဆိကမိၣ်ထံၣ်ကဒါက့ၤ ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၂၀ န့ၣ်, အဝဲကွဲးဝဲ, “ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ် အတၢ်သ့ၣ်ညါလီၤက့ၤအသးန့ၣ် စးထီၣ်ဖဲလၢ ပသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤ လၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုးအပူၤ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီတဖၣ် လၢပထံၣ်လၢအဘၣ်န့ၣ် နီၢ်နီၢ်တခီ မ့ၢ်တၢ်လီတၢ်ဝ့ၤန့ၣ်လီၤ”. ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၂၀ မ့ၢ် “ထါတဖၣ်လၢအလဲၤထီၣ်ဆူအဖီခိၣ်” အကျါ အဆိကတၢၢ်တယုၢ် (စံး ၁၂၀-၁၃၄) ဒီးဘၣ်တၢ်သးဝံၣ်အီၤဖဲ ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် အတၢ်လဲၤဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ လၢဝ့ၢ်ယရူၤၡလ့ၣ်အဆၢကတီၢ် န့ၣ်လီၤ. ဒီးဖံထၢၣ်စၢၣ် ဃုထံၣ် သ့ၣ်ညါတၢ်အံၤလၢ အလံာ် “တၢ်စူၢ်ဒိကနၣ်ဖးယံာ်လၢ အလဲၤတၢ်တကျိၤဃီအခါ” ဒီးထါစံးထီၣ်ပတြၢၤတဖၣ်အံၤ ဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်ဂီၤဒိလၢအပာ်ဖျါ ပနီၢ်သးအတၢ်လဲၤဆူ ယွၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လဲၤဒ်သိးအံၤ စးထီၣ်အသးသ့ဝဲဒၣ်ထဲလၢ ပသ့ၣ်ညါလၢ ပလိၣ်ဘၣ် တၢ်လီၤဆီနီၢ်နီၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖံထၢၣ်စၢၣ်တဲဝဲလၢ, “ပှၤတဂၤ ကဘၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်သးဘၣ်အၢလ့ၤတုၢ်လ့ၤတီၤလၢ ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်မၤသးတဖၣ် ဒ်သိးကဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအသးလၢ ကစးထီၣ်ဝဲ ပှၤခရံာ်ဖိအကျဲန့ၣ်လီၤ. တချုးလၢ အဝဲမၤန့ၢ်…
ပှၤဂီၢ်မုၢ်
ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီး ပှၤကွဲးလံာ် ဟးနၣ် အရဲး(ထ)(Hannah Arendt) (၁၉ဝ၆-၇၅) ကွၢ်ထံဒီးထံၣ်န့ၣ်ဝဲလၢ, “ပှၤကညီတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ထံၣ်သ့ၣ်ညါလၢ ထီဒါတြီဆၢပှၤပၢထံကီၢ် လၢအစိကမီၤအဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ် ဒီးဂ့ၢ်လိာ်ဝဲလၢ ကတီၢ်လီၤကဒွံကျိာ်လၢအမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ”. အဝဲတဲအါထီၣ်ဝဲလၢ, “ဘၣ်ဆၣ် အနီၢ်ကီၢ်တခီ တၢ်အစုကဝဲၤတအိၣ်သနာ်က့ တၢ်ဆၢထၢၣ်တြီဆၢ ပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်ဆှၢကမၣ်ဒီး ခိၣ်ကိၤနၢ်ကိၤလၢ တၢ်သးဂဲၤတဖၣ် သ့ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ်ထဲပှၤစှၤဂၤန့ၣ်လီၤ”. ဒ်အမ့ၢ်ပှၤယူဒၤဖိအသိး, အရဲး(ထ) ထံၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၢ်ဘၣ်လၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ လၢအထံအကီၢ်ဒၣ်ဝဲ လၢကီၢ်ကၠၢမနံၣ် (Germany)အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်တူၢ်လိာ်မုာ်မ့ၢ် တဒိးန့ၢ်ဘၣ်လၢ ပှၤတဝၢပူၤဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၢဖိစီၤပီလူး လဲၤခီဖျိဘၣ်ဝဲ တၢ်တတူၢ်လိၣ် ဒ်သိးအံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒ်အဘၣ်သိၣ်လိမၤယုၤ ဒ်ဖၤရံၤၡဲ ဒီးရၤဘံအသိး, စီၤပီလူး အသးသမူဆီတလဲအသး ဖဲအထံၣ်လိၣ်အသးဒီး ယ့ၣ်ၡူးလၢအဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤတၢ်ဆူ ဝ့ၢ်ဒၤမ့ၤစ့း ဒ်သိးကမၤအၢမၤနး ပှၤလၢအစူၢ်နာ် ခရံာ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ(မၤတၢ် ၉). အသးသမူ လဲလိာ်သးဝံၤအလီၤခံ, တၢ်မၢဖိစီၤပီလူးသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲ အဘၣ်တၢ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်အီၤလၢ အပှၤကလုာ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. လံာ်…
ပဂ့ၢ်ပကျိၤလၢ အိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်
အါန့ၢ် အနံၣ် ၆၀ အတီၢ်ပူၤ, ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ ကၠၣ်နဲၣ်အပူၤ လၢအမ့ၢ် ပီ(လ) ဟၣ်ဘ့ (Paul Harvey)န့ၣ် မ့ၢ်ၦၤကတိၤတၢ်လၢ အမဲရကၣ်အကွဲၤလ့လိၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးကထုးန့ၢ် ပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိ အသူၣ်အသးအဂီၢ် အဝဲစံးကတိၤဝဲသ့သ့ဘၣ်ဘၣ်, “တၢ်ကစီၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် သုသ့ၣ်ညါဘၣ်လံ... လၢတမံးနံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် နကနၢ်ဟူဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢအအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်လီၤ”. တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ ဖုၣ်ကိာ်ဝံၤအလီၤခံႇ အဝဲတဲဝဲ ပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ၦၤတသ့ၣ်ညါတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲဟံးဃာ် ပှၤတဂၤအံၤအမံၤဒီး အဂ့ၢ်လၢ အကါဒိၣ်တဖၣ် တုၤအကတၢၢ်ဒီး မၤသးဖှံ ပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်လၢ အတၢ်ကတိၤလၢအညီနုာ်စံးဝဲ, “အခဲအံၤ နသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်လံၤ န့ၣ်လီၤ”.
တၢ်မၢဖိ စီၤယိၤဟၣ် အတၢ်ထံၣ်လၢအပူၤကွံာ် ဒီးခါဆူညါ အိးထီၣ်အသးဒ် တၢ်အၢၣ်လီၤဒ်သိးအံၤ န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲအတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ စးထီၣ်လၢ တၢ်လီၤသးအုးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကမၤအသးခါဆူညါအဂီၢ် ပှၤလၢကတဲဖျါတၢ်န့ၣ် ကယဲၢ်တၢ်ဘၣ်တ့လၢ မူခိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ ဟီၣ်ခိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ တအိၣ်ဘၣ်နီတဂၤအဃိ…