တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝး အတီအလိၤ
လၢတၢ်ဆိကမိၣ်ဒံဝ့ၤဒံဝီၤအကတီၢ်, စါရၤ တ့ၢ်လီၤဘၣ်ဝဲ အတၢ်မျၢ်ပလဲပသံးဖိ, လၢအမ့ၢ်အတၢ်ဖျီအတၢ်ပနီၣ်ဖိန့ၣ်ဆူ ပှၤလၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်တဂၤ ဃ့အီၣ်တၢ်လီခီအပူၤန့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟးဃ့အီၣ်တၢ် ဘ့လ့ၣ် ရ့ (Billy Ray) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ပသံးဖိအံၤ, ဒီးဃုသ့ၣ်ညါ ပသံးဖိအံၤအလုၢ်အပှ့ၤ, ဒီးပာ်လီၤအသးလၢ ကဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဃုထၢ တၢ်အိၣ်မူအတီအလိၤ, ဒီးစှၤသီပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲ စါရၤ ဟဲက့ၤလူၤကွၢ်ဃုက့ၤအပသံးဖိန့ၣ်ဒီး, ဟ့ၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကဟ့ၣ်မၤစၢၤ ဘ့လၣ် ရ့ အဂီၢ်, စါရၤဒီးအဝၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် စ့မိၢ်ပှၢ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ရ့ ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျိာ်စ့, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ် လၢအဖိးမံဒီးသဲစး, ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အလီၤမၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပမ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်သကဲာ်ပဝး တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပမၤမံသူၣ်မံသးကစၢ်ယွၤ, ဒီးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ယွၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢ အတၢ်အိၣ်မူတီတီလိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤတဖၣ်
ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ကီၢ်အမဲရကၤ ရူဧိၤတ့ဧိၤတဖၣ် ကစူးကါဝဲ မဲၣ်ထံထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလၢပှဲၤ တၢ်ထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဃ့ထီၣ် "ထံကီၢ်စဲးဖီကဟၣ်ကရၢတဖၣ် လၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်" ကထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ အကကွဲၢ် နွံဆံ, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်တထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်တၤတမံၤအံၤ, ဒီးမၤလၢပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်ဒီး, စဲးဖီကဟၣ် အပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ်အပီးလီတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢသုးမုၢ်သံၣ်ဘိအဝဲၤကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အံၤ, တၢ်ကွဲးဘျံးကဒါအီၤခိၣ်ခံ သ့ဝဲဒၣ်, ဒီးမဲၣ်ထံန့ၣ် တၢ်တ့ကွဲးလံာ်ကျိၤအထီ ကန့ၢ်ဝဲဒၣ် တမံးလာ်, ဒီးတူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အဆူၣ်အနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤ ၁:၂၇ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ ပဝဲပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်, ဘၣ်တၢ်တ့လီၤအီၤဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤအဂ့ၢ်, “ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤပှၤကညီ ဒ်အက့ၢ်အဂီၤဒၣ်ဝဲအသိး, တ့လီၤပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်…
တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဒါ မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်
တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤ တၢ်စီၤဟံးန့ၢ်တၢ်, လၢကျးတဖၣ်အဂီၢ်, စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဂၤ စူးကါကျိၤကျဲ လီၤဆီတမံၤ, ဒီးစံၣ်ညီၣ်ပှၤမၤကမၣ်တၢ်လၢ ကသ့စီသိလ့ၣ်တဖၣ် ဖဲပှၤပာ်သိလ့ၣ်အလီၢ် လၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤကျးတဖျၢၣ်, ဒ်တၢ်မၤဂ့ၤတမံၤ လၢပှၤတဝၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမုၢ်လၢ်ဝဲလၢ တၢ်စံၣ်ညီၣ်အံၤ ကတြီန့ၢ်ခါဆူညါ အတၢ်ဟုၣ်တၢ်တဖၣ်, ဒီးဒ်သိးကမ့ၢ် ဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဖျိဖျိဖျါဖျါလၢ တၢ်မၤကမၣ်တၢ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်အစၢလၢ ပိာ်ထွဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ပညိၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်မၤအစၢတဖၣ်လၢ အပိာ်ထွဲထီၣ်အခံ, ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဟံးန့ၢ် မူဒါန့ၣ်လီၤ.
စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ် အတၢ်စံၣ်ညီၣ်အံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ တၢ်သိၣ်တၢ်သီ, ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲ လံာ် ၄ မိၤရှ့ ၅:၆-၇ အပူၤ, “ပှၤတဂၤဂၤလၢ အမၤကမၣ်ပှၤအဂၤ... ဘၣ်တဲလီၤကျဲၤလီၤ တၢ်ကမၣ်လၢအမၤ, ဒီးဘၣ်ဟ့ၣ်က့ၤလၢ အတၢ်ကမၣ်အဃိ လၢတၢ်အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံအဆၢဖိတဖၣ်အံၤအပူၤန့ၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါ တၢ်မၤကမၣ်တၢ်, တၢ်တဲလီၤကျဲၤလီၤတၢ်ကမၣ်, ဒီးဃုထံၣ်က့ၤတၢ်ဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့လိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ပာ်ဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဖးဒိၣ်တထံၣ်,…
ပှၤကွၢ်ထွဲသုးကျဲၤတၢ်တဖၣ်လၢ အကလုၢ်တီ
ဖဲလါမၢ်ရှး ၂၀၂၄ အပူၤန့ၣ်, ထံကီၢ်ပဒိၣ် ကဘီယူၤ ပၢဆှၢတၢ်ကရၢကရိ (Federal Aviation Administration) မၤဝဲ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်သမံသမိးအကတီၢ်, ကီၢ်အမဲရံကၤ ကဘီယူၤ အတၢ်ကရၢကရိဖးဒိၣ် (US aerospace corporation) န့ၣ် လီၤတုာ်လီၤကာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးတဖၣ် မၤအသးတဘျီဘၣ်တဘျီ, ဒီးဘၣ်ဖဲ ကဘီယူၤ လဲၤတၢ်အကတီၢ်တဘျီန့ၣ် ကလံၤအတယၢၢ်လၢ ကဘီယူၤအကိပူၤန့ၣ် စှၤလီၤဝဲ ဒီးကဘီယူၤ အတြဲၤဆံးဖိန့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ်ဝဲအဃိ, တၢ်သမံသမိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်မၤတဖၣ်ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. ခီပနံၣ် အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢ ကဘၣ်စံးကတိၤပာ်ဖျါတၢ်တဂၤ, ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်မၤပိာ်ထွဲအဂီၢ်, မ့ၢ်လၢတၢ်ကနၢ်ပၢၢ် တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်န့ၣ် ကီဝဲခဲဝဲ, ဒီးတၢ်ဆီတလဲတၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ် တကလုာ်ဘၣ်တကလုာ်, ဒီးတဘျီဝံၤတဘျီ, ဒီးတၢ်အစၢဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်တ့ၢ်လံအသိး, ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် လူၤပိာ်ထွဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲး တသ့ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ်အဃိ, တၢ်လီၤတုာ်လီၤကာ်တဖၣ်အံၤကဲထီၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.
စီၤပီလူး စံးဘၣ်တဲဘၣ် ကရံၣ်သူးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကြၢးထံၣ်အီၤ,ဃုာ်ဒီးခိၣ်နၢ်အဂုၤအဂၤတဖၣ် ဒ်အမ့ၢ်ပှၤအတီအလိၤတဖၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ် ဒ်ကစၢ်ခရံာ် အခ့အပှၤ, လၢအကလုၢ်တီ, ဒီးဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ…
ကစၢ်ယွၤ အစိကမီၤလၢ တၢ်သမၢအီၤတန့ၢ်တသ့
ဖဲတၢ်ဘှီမၤဂ့ၤက့ၤ ကီၢ်စဲၣ် ကဲ(န)ထၢးကံၣ် (Kentucky) အခၢၣ်သး, ပှၤလဲၤခီဂာ်တၢ်ဝဲၤလီၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်ကသ့ၣ်ညါဝဲအဂီၢ်, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် အဲၣ်ဒိးမၤလီၤတံၢ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ပနီၣ်လၢအတဖျါဂ့ၤဂ့ၤ (မ့) ဒ်ညီနုၢ်တၢ်ဘိးဘၣ် သ့ၣ်ညါတၢ်အလီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် ထးကမိာ်ဒိၣ်ခံ (thumbtack) ဖးဒိၣ်, လၢအကစီၤထီၣ်ထီကအိၣ်ဝဲဒၣ် ခံဆံခံ-ခီၣ်ယီၢ် တထံၣ်န့ၣ် ဖဲတၢ်နုာ်လီၤ ဟးထီၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အတြဲၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. ထးကမိာ်ဒိၣ်ခံဖးဒိၣ်အံၤ ကဲထီၣ် တၢ်ကွဲးနီၣ်တမံၤလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ပနီၣ်လၢ ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်, လဲၤပူၤကွံာ်တန့ၢ်တသ့တမံၤန့ၣ် ပှၤကသမၢအီၤအဂီၢ်, အလီၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲဝံဒၤနံးယ့လး ၆ အပူၤန့ၣ်, ဒ်သိးကစၢ်ယွၤ ကထုးန့ၢ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်အသးအဂီၢ်, စူးကါဝဲဒၣ် တၢ်လၢပှၤသမၢအီၤတန့ၢ်တသ့တမံၤ, မ့ၢ်လၢ စီၤဒၤနံးယ့လး ဃုထၢထီဒါ စီၤပၤ ဒၤရယါဝ့ၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်အဃိ, ဘၣ်တၢ်တ့ၢ်လီၤကွံာ်အီၤဆူ ခ့ယုၢ်အပူၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ခီဖျိလၢတၢ်ဃ့ထုကဖၣ် ကစၢ်ယွၤ (:၁၀-၂၃) တပယုာ်ဃီအပူၤန့ၣ် ယွၤ မၤပူၤမၤဖျဲးအီၤ လၢတၢ်လီၤလိၢ်လီၤလးအပူၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢဝံတဂၤအံၤ, “သန့ၤအသးလၢ အကစၢ်” (:၂၃) အဃိ, အိၣ်မူဘၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.…
ဟံးဖီၣ်ဃာ်တၢ် လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး
လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး (Stradivarius) သီတူၢ်, စဲလိၣ်, ဒီးကထါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့တၢ်အူ အပိးလီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲ နံၣ်ကယၤ ၁၇ ဒီး ၁၈ အဘၢၣ်စၢၤအဃိ, တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤ အဂီၢ်တညီဘၣ်, ဒီးတၢ်ကဆၢတဲာ်အလုၢ်အပှ့ၤတန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤမံၤန့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲပှၤဒိန့ၢ်အီၤတၢ်ဂီၤအကတီၢ်, စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး စဲလိၣ်လၢ အကၢပှ့ၤကၢကလံၤ အါန့ၢ်ဒံး ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၂ဝ တဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဆူ စီၢ်နီၤခိၣ်အဖီလာ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံနီၢ်နီၢ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ် စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး အတၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီန့ၣ် ကြၢးလၢတၢ်ဟံးဖီၣ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အသိး, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်အဲၣ် လၢပဂီၢ်အဃိ, ပကဘၣ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “ယဟ့ၣ်သုလၢ တၢ်မၤလိာ်အသီတထံၣ်, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး, ဒ်ယအဲၣ်သုအသိး, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပကြၢးဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.…
ပတၢ်န့ၢ်သါခွဲးယာ်လၢ ခရံာ်အပူၤ
လၢဖျၣ်ဂုာ်ကွံာ်တၢ်လိာ်ကွဲကရၢ (NBA) န့ၣ် တၢ်လိာ်ကွဲအဖုတဖၣ်အကျါ ဒါလး(စ) မါဘရ့း(စ) (Dallas Mavericks) အကစၢ်, ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ် ဒီလၣ် တကလီၢ် ဆူ ခၠံၣ်ကၣ်ကိၢ် ပှၤစံးကတိၤတၢ်လိာ်ကွဲ အတၢ်ကစီၣ်တဂၤ, လၢတၢ်ဖိးမံဒီးသဲစးအပူၤန့ၣ် ဒ်သိးကဆီ တလဲအမံၤလၢ “ဒါလး(စ) မါဘရ့း(စ)” အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်န့ၣ်, စံးစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ ကဟ့ၣ်မၤဘူၣ် ဒီလၣ် တကလီၢ် ဆူ တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢတဖုဖုလၢ ပှၤတဂၤအံၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်လီၤက့ၤ အသးဒၣ်ဝဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဝံၤန့ၣ်ဒီး, ကွဲၤလ့လိၤအပှၤစံးကတိၤ တၢ်လိာ်ကွဲ အတၢ်ကစီၣ်တဂၤအံၤ လၢတၢ်ပာ်လီၤသးအဂၢၢ်အကျၢၤအပူၤန့ၣ် စံးဆၢက့ၤ တၢ်မၤအကစၢ်လၢ “ယတမၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် “ပှၤမ့ၢ်စံးဘၣ်ယၤလၢ ယကမၤတၢ်တမံၤမံၤ, ထဲဒၣ်လၢ ကျိာ်စ့တမံၤဧိၤအဂီၢ်န့ၣ်, ကကဲထီၣ် တၢ်သးတံာ်တာ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမံၤန့ၣ် မ့ၢ်ယတၢ်မ့ၢ်တၢ် အတၢ်န့ၢ်သါခွဲးယာ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ယသးအိၣ်ဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤ ယတၢ်အိၣ်မူ သကဲာ်ပဝးလၢအတီအလိၤ, ဒီးသူးသ့ၣ်ကံၢ်စီလၢပှၤနာ်န့ၢ်အီၤသ့” န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကွဲၤလ့လိၤအပှၤစံးကတိၤတၢ်အမံၤ မ့ၢ်အတၢ်န့ၢ်သါခွဲးယာ်အသိး,…
ခါဆူညါလၢယွၤကတဲာ်ကတီၤ
ပအိၣ်မူလၢ ဟီၣ်ခိၣ်တဘ့ၣ် ဖဲအ့ထၢၣ်နဲးတသးပ့ၤနီၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤ, တၢ်လၢပပာ်ထီၣ်လၢအ့ထၢၣ်နဲးအလိၤ (post), ဒီးတၢ်ကွဲးထီၣ်လံာ်ဧိၤလဲၢ်ဧိၤလၢပှၢ်ယဲၤသန့ (blog entry) ကိးဘ့ၣ်ဒဲးန့ၣ် ဖျါလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ပာ်တံၤဃာ်အီၤ လီၤစိၤလီၤထီန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ခီၣ်ခၠူထၢၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢအဃုတၢ် (Search Engine) အမိၢ်ပှၢ်တခါန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်အိၣ်သဒၢသးအလီၢ် (Privacy), ဒီးဟ့ၣ်ခွဲးဟ့ၣ်ယာ် ပှၤစူးကါတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ ကထုးထီၣ်ကွံာ် အနီၢ်ကစၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ် ဒ်အမ့ၢ် ကွဲၤဒီနၢ်အနီၢ်ဂံၢ်, လီၢ်အိၣ်လီၢ်ဆိး, ဒီးအဂုၤအဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တတြူာ်စီကွံာ် တၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်တဖၣ် (data) လၢအ့ထၢၣ်နဲး ခဲလၢာ်ခဲဆ့ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢပှၤထံၣ်သ့တဖၣ်န့ၣ် မၤစှၤလီၤဝဲ ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်, ဒီးဒုးကလၢၢ်ဘၣ်ပှၤတဖၣ်ဒ်အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပၢၤဃာ် အနီၢ်ဂံၢ်ပနီၣ် (digital) အခီၣ်လီၢ်တဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်တြူာ်စီကွံာ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်တဖၣ်, ခီဖျိလၢကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ပှၤ ဝံအတၢ်ကတိၤ ဖဲလံာ်ယရှါယၤ ၄၃:၁၈-၁၉ န့ၣ်လီၤ. ယွၤစံးဝဲဒၣ် “တၢ်လၢအခီၣ်ထံးတဖၣ်, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤအီၤတဂ့ၤ, ဒီးတၢ်လၢပျၢၤလၢသီတဖၣ်, ဆိကမိၣ်လၢအဂ့ၢ်တဂ့ၤ. ကွၢ်ကွၢ်, ယမၤတၢ်အသီတမံၤ” န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်လၢ…
လၢတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီအပူၤ တူၢ်န့ၢ်ခီၣ်န့ၢ်တၢ်စွံကတုၤ
ပှၤစဲအ့ၣ်ဖိတဖၣ် ဃုသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် အတၢ်ကရၢကရိ တဆံဃုကရၢ,ဃုာ်ဒီး ယူၤကိ(န) (Yukon), ဒီးအီးစတြ့လံယါ အတၢ်ကရၢကရိ လၢအိၣ်ယံၤဒီးခူဧိၤဝ့ၢ်ဧိၤတဖၣ် အတၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် ပဲာ်ထံနီၤဖး တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါဘၣ်ဃးဒီး လၢပျၢၤနံၣ်လၢအကထိဘျဲၣ်, တၢ်ခူၣ်ထုးထီၣ်က့ၤပိးလီတဖၣ်, ဒီးဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါက့ၤ တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ခီဖျိတၢ်သၣ်ဝံၤလီၤဒိ, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤ, ဒီးတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂိၢ်တၢ်စူၤတဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲတမံၤန့ၣ်, မ့ၢ်တၢ်ဆံးလီၤစှၤလီၤအနီၢ်ဂံၢ်လၢ အကဲထီၣ်အသးတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကထံၣ်ဝဲလၢ တၢ်ဆံးလီၤစှၤလီၤတဖၣ်အံၤ မၤဆံးမၤစၢ်လီၤ, တၢ်ကရၢကရိတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ပှၤဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ် ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ အထီဒါပတၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဃုထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကရၢကရိတဖၣ် ဘၣ်လဲၤခီဖျိ တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်တလီၢ်လီၢ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်တူၢ်န့ၢ်ခီၢ်န့ၢ်တၢ်စွံကတုၤ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်ကဒါက့ၤချ့ချ့, ဒ်သိးဒီးကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ခါဆူညါတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်အံၤ ဒုးအိၣ်အါထီၣ် တၢ်တူၢ်န့ၢ်ခီၣ်န့ၢ်တၢ်စွံကတုၤန့ၣ်လီၤ.
ဝံဃဘးကူာ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲ တၢ်တူၢ်န့ၢ်ခီၣ်န့ၢ်တၢ်စွံကတုၤဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲထံၣ် တၢ်ကမၤဟးဂီၤဝဲဒၣ် ကီၢ် ယူဒၤ ဘူးထီၣ်ဝဲအကတီၢ်န့ၣ်, ဝံဃဘးကူာ် တ့ခဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂီၤလၢ အတအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်, “တၤသၣ်တအိၣ်,” “သိ..., ဒီးဂီၤဘုၣ်ဂီၤဖံးတအိၣ်,” ဟီၣ်ခိၣ်လၢ…
လၢတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အပူၤ ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်
ပှၤကညီအခိၣ်နူာ်န့ၣ် ဆံးဝဲဒၣ်လီၤလီၤဆီဆီ, ဘၣ်ဆၣ်, သးအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ်မၤဆံးအါထီၣ်ခိၣ်နူာ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါတမံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ သးအတၢ်ဆီၣ်သနံး မ့ၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်န့ၣ်ဒီး, မၤသံးလီၤ ခိၣ်နူာ်အမဲာ်ညါတကပၤ, တၢ်လၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ်မူဒါဘၣ်ဃးဒီး သးတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်, ဂံၢ်သဟီၣ်လၢအထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤပှၤ, ဒီးတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးကဒဲကဒဲန့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နူာ်အတၢ်သံးလီၤဒ်သိးအံၤ, ဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီ, ဒီးတၢ်သးလီၤသယၢၣ် (depression) လၢပှၤကညီတဂၤအသးကံၢ်ပူၤ, ဒီးပှၤကညီတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် သးသမူဒီစိၤ သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအမၤသးခုပှၤန့ၣ် ခိၣ်နူာ်လၢအကပုာ်စၢ်စၢ်ဖိတမံၤအံၤ ပျဲဝဲဒၣ် ခိၣ်နူာ်အတၢ်ဆံးလီၤ ကဘျါက့ၤဝဲအဂီၢ်, ခီဖျိလၢတၢ်ပာ်လီၤသးဟူးဂဲၤနီၢ်ခိနီၢ်ကစၢ်, ပညိၣ်ဆိကမိၣ် ယွၤအကလုၢ်ကထါ, ဒီးတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး လၢအအိၣ်ဒီးအခီပညီန့ၣ်လီၤ.
ပှၤကွဲး ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၁၉ တဂၤ, သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲလၢ တၢ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် သးအတၢ်ဆီၣ်သနံး, ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်ဝံၤ, တၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်ယါဘျါက့ၤအဂ့ၢ်အဃိ, စံးဝဲဒၣ် “ယဘၣ်တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်န့ၣ်ဂ့ၤဝဲလၢယဂီၢ်, လၢယကမၤလိနတၢ်မၤလိာ်အဂ့ၢ်” (:၇၁) န့ၣ်လီၤ. တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်န့ၣ် မ့ၢ်မၤဘၣ်ဒိဆါပှၤဘၣ်ဆၣ်, တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤကွဲးထါ အသရၣ်, ဒ်သိးပသုတဟးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤအကျဲအဂီၢ်, ကထုးထီၣ်ပှၤ, ဒီးပကတိၢ်န့ၢ်ဖံးဃာ်…