တၢ်လူၤဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်မုၢ်လၢ်
လၢအပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါ, ပှၤလူၤကွၢ်ဃုဝဲ တၢ်ကတိၤ "တၢ်မုၢ်လၢ်" န့ၣ် အအါကတၢၢ်လၢ အ့ထၢၣ်နဲး ပှာ်ဘျးစဲ (internet) အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်, တၢ်လူၤကွၢ်ဃု တၢ်ကတိၤ "တၢ်မုၢ်လၢ်" န့ၣ် အါနံၢ်ဒံး, ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး အတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဃုန့ၢ် ကျိာ်စ့လၢအ့ထၢၣ်နဲးန့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီတဖၣ် လူၤဃုထံၣ်န့ၢ်အါထီၣ် တၢ်အိၣ်မူ အခီပညီဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ထံၣ်လၢအဂ့ၤတကပၤတဖၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ် ဒီးလၢအလီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤအသး, ဒ်ပှၤကညီတဖၣ် ဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲ တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်တဖၣ် တပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်ထီဘိန့ၣ်လီၤ. န့ဆၢၣ် အတၢ်မၤပျံၤတၢ်တဖၣ်, မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်အတၢ်မၤတဖၣ် တဂၢၢ်တကျၢၤ, ဒီးဒံၣ်ကၠ့းတဲၣ် (digital) စိၤဆၢကတီၢ်,
အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်န့ၣ် ဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢဝဲဒၣ် တၢ်ကစီၣ်အခိၣ်တီတဖၣ် ဒီးလၢ ပသူၣ်ကံၢ်သးလဲပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂဲၤလိာ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤကညီလၢအကကွဲၢ်တဖၣ် လူၤဃုကွၢ်ဝဲ တၢ်ကတိၤ "တၢ်မုၢ်လၢ်" လၢပှာ်ဘျးစဲအပူၤ, ဒ်သိးကဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်မုၢ်လၢ်လၢအလဲၤတလၢကွံာ် တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ယွၤမ့ၢ် ကစၢ်တဂၤလၢ အဒိၣ်န့ၢ်ထီန့ၢ် တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်တဖၣ်န့ၣ် စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ် တမ့ၢ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ခရံာ်အဃိလီၤ
လၢ New Mexico ကီၢ်စဲၣ်, Santa Fe အဝ့ၢ်န့ၣ် ပှၤကညီလၢအကထိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ကိးနံၣ်ဒဲး, ဒ်သိးကဒွဲၣ်ဃိဝဲဒၣ် စိၣ်စိၣ်ဘရၣ် (Zozobra), အတၢ်ဂီၤ စိးပျၤ, အိၣ်ဆၢထၢၣ် အထီကအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ဆံ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤအပူၤန့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် တ့ၢ်နုာ်ဝဲဒၣ် လံာ်က့လၢအပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်, အဒ့ၣ်ကမၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ မ့ၣ်အူလၣ်တဖၣ် ကအီၣ်လၢာ်စီကွံာ် အတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, ဒီး ကမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ဒွဲၣ်ကဲၤထီၣ်အီၤ လၢမ့ၣ်အူ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ်တမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ တဖၣ် ဆၢမုၢ်လၢ် မၤစီကွံာ် အတၢ်ပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်, အတၢ်မဲာ်ဆှးတဖၣ်, ဒီးအတၢ်လီၤတူၢ်လီၤကာ်တဖၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ တအိၣ်ဘၣ်. မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤသ့ဝဲဒၣ် လံာ်က့ဖိတဖၣ်, ဒီးဖၣ်ကမူၣ်ဖၣ်ဆါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်မဲာ်ဆှးန့ၣ် မၤစီကွံာ်ဝဲ တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.…
ဒုးတၢ်လၢတၢ်နာ်အဂီၢ်
ပှၤကၠိဖိအသးအိၣ် (၂၇) နံၣ်တဂၤ, လဲၤမၤလိတၢ်လၢကီၢ်ယပၣ်န့ၣ်,လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးအသးသမူ ခံဘျီ, လၢကစၢ် Fuji အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤထီၣ်ဝဲ ကစၢၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, လၢအသးသမူအဂီၢ်, တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲး စိာ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီယူၤဝံၤ, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အလီတဲစိ, ဒီးအတၢ်ပိးတၢ်လီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢ ကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. လွံၢ်သီအလီၢ်ခံန့ၣ်, လၢတၢ်တကနၣ်ဃုာ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လဲၤကဒါက့ၤဝဲဆူ ကစၢၢ်အလိၤအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးက့ၤအီၤ ခံဘျီတဘျီ, ဒီးတၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီန့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်အတၢ်ဆါ (altitude sickness) န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်ခိၣ်တီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်တညီနုၢ် မၤအသးဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ်, လၢအဂီၢ်, အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဆၣ်, လဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ဖျါက့ၤပှၤ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးအါစုအါဘျီန့ၣ် ပညီနုၢ်ဃာ်ကဒါက့ၤပသးဆူ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတ့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယူဒၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤအံၤ လၢအလံာ်ဖုၣ်အပူၤ, ကွဲးဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုလၢ အဘၣ်တၢ်မၤပျံၤမၤဖုး,…
ကစၢ်ယွၤ ပၢဆှၢတၢ်အလီၢ်အကျဲ
ဖဲ ၂၀၂၁၈ နံၣ်, လၢ ဝ့ၢ်နယူယီးန့ၣ် ပှၤကညီတဂၤ လဲၤဒိးလဲအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ် ဒၢးတဖျၢၣ်, ဒ်သိးကအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်ထဲတနၤဧိၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ် အဝဲမၤတရီတပါ တၢ်ဒိးလဲဟံၣ်ဃီဒၢး အတၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ် လၢအတဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါဆှဲအီၤ, ဒီးလၢယဲၢ်နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စူးကါဝဲ ဒၢးတဖျၢၣ်န့ၣ် တဟ့ၣ်ဝဲ တၢ်ဒိးလဲအဘူးအလဲကျိၣ်စ့နီတဘ့ၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, ကဘၣ်ဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒၢးတဖျၢၣ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢဂ့ၢ်လိာ်ဝဲအဃိ, အကတၢၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤဆူဃိာ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ပှၤဟဲဒိးလဲအိၣ်ဆိးဟံၣ်ဒၢး, လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီ လၢပှၤတအဲၣ်ဒိးတူၢ်လိာ်အီၤတဂၤအသိး, ပမ့ၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်န့ၣ်ဒီး, မုၢ်ကီၤလံၢ် ကဟးဝ့ၤဝီၤဝဲဒၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤယၤကိာ် ဟ့ၣ်ပလီၢ်ပှၤလၢ "ထီဒါမုၣ်ကီၤလံၢ်တက့ၢ်, ဒီးကဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံာ်လၢသုအိၣ်" (၄:၇) န့ၣ်လီၤ. ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤယၤကိာ် ပာ်ဖျါမၤလီၤတံၢ်ဝဲလၢ ပတၢ်ဂဲၤလိာ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဟဲဝဲလၢ "ပတၢ်သးကွံ" လၢအတကဆှီ, ဒီးတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢအတဂ့ၤတဘၣ် (:၁,၃), ဒ်အမ့ၢ်ဝဲ, တၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသး, နီၢ်သးအတၢ်အိၣ်အသးခံထံၣ် လၢအထီဒါလိာ်သး, ဒီးပတၢ်ဆိကမိၣ်လၢအတကဆှီတဖၣ် အိၣ်ဆိးဝဲလၢ ပသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လ့ပစီတဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် စီၤယၤကိာ် ဟ့ၣ်လီၤဝဲ တၢ်မၤလိာ်ခံထံၣ်,…
တၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ်လၢ အဘှီဂ့ၤတၢ်, ဒီးမၤဘျါက့ၤတၢ်
တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါ ပာ်ဖျါဝဲလၢ တၢ်ကတိၤမုာ်နၢ်ဆၢသး လၢအတတီတလိၤန့ၣ် ကၠဲ(န) စံ (Gen Z) အစိၤ, ၦၤသးစၢ်တဖၣ် ထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢ တၢ်အယံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ပညိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲလၢ တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤသ့ၣ်သ့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ကၠဲ(န) စံ အစိၤပှၤသးစၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ တၢ်အဒိၣ်အယိာ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ် တၢ်ယူးယီၣ်ပးကဲတၢ်, ဒီးတၢ်တီတၢ်လိၤ အမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကတိၤမုာ်နၢ်ဆၢသးအဝဲသ့ၣ်အလီၢ်န့ၣ် အဲၣ်ဒိးဝဲလၢပှၤကနာ်န့ၢ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မ့ၢ်စံးကတိၤတီတီလိၤလိၤဒီးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်အဘၣ်တၢ်ပာ်ကဲႇ ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအဝဲသ့ၣ်, ဒီးကကဲထီၣ်တၢ်တၤ, လၢအဝဲသ့ၣ် ကဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ထံၣ်အံၤ, ပဝဲပှၤအါဒံအါဂၤအဂီၢ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, ကဘၣ်ဝဲကစီဒီန့ၣ်လီၤ.
ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၄၁:၅ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ကူၣ်သ့တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံးကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ "မ်ၦၤအတီန့ၣ်တီၢ်ယၤတက့ၢ်. ကကဲထီၣ်ဝဲလၢတၢ်အဘျုးအဖှိၣ်လီၤ. မ်အသိၣ်ဃီၣ်ယၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်ထုကဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဃ့ဝဲ ကစၢ်ယွၤလၢကတူၢ်လိာ် အတံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်မၤဆါအီၤလၢ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ (:၅, ကွၢ်စ့ၢ်ကီး, ကတိၤ ၂၇:၆) အပူၤန့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး…
တံၤသကိးတဖၣ်လၢပရ့အီၤ
စဲအ့ၣ်အတၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်တမံၤန့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် ကွဲၤထံၣ်ဟူအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢအဒုးနဲၣ် ပှၤအၢပှၤသီလၢအဂဲၤဒိပူ (mean characters) တဖၣ်န့ၣ် ဒ်သိးပကမၤအၢမၤသီတၢ်အဂီၢ်, နဲၣ်ဆှၢပှၤ သ့ဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤစုဆူၣ်ခီၢ်တကး (မ့) တၢ်စံးကတိၤကူၣ်အၢပှၤဂၤ (မ့) လၢအဃုတၢ်အ့ၣ်လိာ်ထီဒါလိာ်သး အကလုာ်ကလုာ်န့ၣ် သိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤကွၢ်တၢ်ဖိတဖၣ်အခိၣ်နူာ်လၢ ကမၤထွဲဝဲဒၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘျးစဲလိာ်သးအံၤ တလီၢ်လီၢ်န့ၣ် အိၣ်ဟဲကဲထီၣ် ခီဖျိလၢသးအတၢ်သ့ၣ်ညါခူသူၣ်အပူၤ, ဒီးအခီပညီန့ၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ်တဖၣ် လၢအကတိၤနံၤပှၤဂၤတဖၣ်န့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ် "ဒ်အတမၤဘၣ်ဒိဆါပှၤဂၤ" ဒၣ်လဲာ်, လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် ဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢ ပအိၣ်မူမၤထွဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, တံၤသကိးတဖၣ်လၢ ပဃုထၢရ့လိာ်သးတဖၣ်န့ၣ် ကဟဲဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပတၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ် စီၤပၤစီၤရှလိၤမိၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ကူၣ်သ့လၢအကတၢၢ်တအိၣ်, “ပှၤလၢအလဲၤတၢ်ဒီးပှၤကူၣ်တၢ်သ့န့ၣ် ကကဲထီၣ်ပှၤကူၣ်တၢ်သ့လီၤ. မ့မ့ၢ်ပှၤဒီတံၤဒီသကိးဒီးပှၤဟးဂီၤဖိန့ၣ် ကတုၤလၢတၢ်ဟးဂီၤ” (ကတိၤ ၁၃:၂၀) န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢစီၤရှလိၤမိၤ အဲၣ်ဒိးစံးဝဲန့ၣ် ပှၤတဂၤဂၤကဒိးန့ၢ် တၢ်ကူၣ်သ့အံၤ ထဲတဂၤဧိၤန့ၣ်တသ့ဘၣ်အဃိ, လၢတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးပှၤဟးဂီၤဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ရ့လိာ်သးဒီးသရၣ်သမါ, ဒီးတံၤသကိးလၢ အကူၣ်တၢ်သ့, လၢအပာ်ဒိၣ်ပာ်ကဲယွၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ကဝီၤဃာ်ပသးလၢ ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တဖၣ်န့ၣ် ထိၣ်ဂဲၤထီၣ်…
တၢ်ကးတံာ်ဃးကျဲ, သးစီဆှံ အတၢ်နဲၣ်ဆှၢ
ယမၤဒီးယၤ, ပအိၣ်ဟဲက့ၤလၢ တၢ်လီၢ်အယံၤ, ဒီးဖဲပဟဲက့ၤဘူးထီၣ်လၢ ပဟံၣ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ပထံၣ်လၢ “တၢ်ကးတံာ်ဃးသိလ့ၣ်အတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ” အတၢ်ပနီၣ်အဃိ, ပနုာ်လီၤဆူ ပကျဲတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. ပကတုၤဆူဟံၣ်န့ၣ် ဘူးတ့ၢ်မးလံအဃိ, ယအဲၣ်ဒိးနီၣ်ခီ တၢ်ဟ့ၣ်ပနီၣ်အဘ့ၣ်ဘၣ်လၢယသိလ့ၣ်, အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ယတအဲၣ်ဒိးနီၣ်တရံးက့ၤသိလ့ၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယထံၣ်ဘၣ် လီဂံၢ်အပျံၤဖးဒိၣ် တဘိန့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဒၣ်လၢ ကျဲလိၤန့ၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါယဲလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပှၤကးတံာ်ဃးကျဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်တကနၣ်ဃုာ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်, ဒီးမ့ၢ်နီၣ်နုာ်လီၤဘၣ် ယသိလ့ၣ်န့ၣ်ဒီး, ယဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ်မၤတၢ် ၁၆:၆-၁၀ ပာ်ဖျါဝဲလၢ စီၤပီလူးဒီးပှၤလဲၤသကိးတၢ်ဒီးအီၤတဖၣ်န့ၣ် အသူၣ်ဆူသးဆူၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကလဲၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်ဆူ အၤစံဘၣ်ဆၣ်, သးစီဆှံန့ၣ် တြီဃးကးတ့ာ်ဃး အတၢ်လဲၤကျဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘၣ်လဲၤ ကျဲအဂၤတဘိန့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်ကတူၢ်လိာ်အီၤထီဘိန့ၣ်ဘၣ်. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, ကမ့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ နဲၣ်ဆှၢတၢ်ကျဲအသီတဘိန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးစီၤပီလူး အသုတလဲၤဝဲဆူ ဘံၤသူၤနံအဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤ နဲၣ်ဆှၢအဝဲသ့ၣ် လၢကျဲအဂၤတဘိန့ၣ် လီၤဂာ်ဝဲဒ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဘ့ၣ်ဘၣ် လၢပကျဲအသိးန့ၣ်လီၤ. လီၤဆီဒၣ်တၢ်, ဖဲ စီၤပီလူး ကျဲးစၢးမၤဝဲ…
တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ ပမ့ၢ်မတၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်
တၢ်အီၣ်ကျးအပှၤမၤတၢ်ဖိတဂၤ ထံၣ်ဝဲဒၣ် ပိာ်ခွါလၢအသံတယူာ်, တသ့ၣ်ညါသူၣ်သ့ၣ်ညါသးတဂၤ ဖဲပှၤစူးကွံာ်တၢ်အဒၢဖးဒိၣ်အကပၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤအံၤ မုၢ်အတၢ်ကိၢ်အီၣ်အီၤ, တၢၢ်တဖၣ်အ့ၣ်အီၤ, ဒီးအနီၢ်ခိနီၢ်ကစၢ်န့ၣ် ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်မတၤလဲၣ်န့ၣ် တသ့ၣ်ညါလီၤက့ၤအသးလၢၤဘၣ်. လၢခံသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤအံၤ အမံၤန့ၣ် “ဘဲ(န)ကၠမ့(န) ခါ(လ)” (Benjamin Kyle) ဒီးအိၣ်မူ ဒ်ပှၤတသ့ၣ်ညါသူၣ်သ့ၣ်ညါသးတဂၤအသိး, အါန့ၢ်အန့ၣ်တဆံဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲတမၤတၢ်ဘၣ်, တဒိးန့ၢ် တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်. (မ့) အပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအကြၢးမၤန့ၢ်ဝဲတဖၣ်လၢၤဘၣ်. ဒ်သိးကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤအသး, လၢအမ့ၢ်မတၤလဲၣ်အဂီၢ်, လီၢ်ကဝီၤပူၤ, ပှၤစီစၣ်တဖၣ် မၤစၢၤအီၤ, ခီဖျိလၢတၢ်မၤကွၢ် ဒံၣ်အဲ(န)အ့ၣ် (DNA), ဒီးလူၤဃုသ့ၣ်ညါအဂ့ၢ်အဃိ, အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဂ့ၤထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် “ယအိၣ်ဒီးယဂ့ၢ်ယကျိၤ, ယတမ့ၢ်ပှၤစီစၣ်လၢ တၢ်အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိတအိၣ်တဂၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ.
လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, နီၢ်ရူၤသး အဂ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, တၢ်ထံၣ်န့ၢ်အီၤသ့ဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤလၢအဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီးအီၤန့ၣ်လီၤ. အဝၤသံဝံၤအလီၢ်ခံ, ဟးထီၣ်ဝဲလၢ အထံကီၢ်, ဒီးဃုထၢအိၣ်စၢဘူးလိာ်အသးဒီးအမံၤပှၢ် နီၢ်နၤဧမံ, ဒီးအမံၤပှၢ်အပှၤကလုာ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်ရူၤသး စံးဘၣ် နီၢ်နၤဧမံလၢ “ဖဲနလဲၤတၢ်ယကလဲၤယဲ,.... နပှၤတကလုာ်န့ၣ်…
တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝး အတီအလိၤ
လၢတၢ်ဆိကမိၣ်ဒံဝ့ၤဒံဝီၤအကတီၢ်, စါရၤ တ့ၢ်လီၤဘၣ်ဝဲ အတၢ်မျၢ်ပလဲပသံးဖိ, လၢအမ့ၢ်အတၢ်ဖျီအတၢ်ပနီၣ်ဖိန့ၣ်ဆူ ပှၤလၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်တဂၤ ဃ့အီၣ်တၢ်လီခီအပူၤန့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟးဃ့အီၣ်တၢ် ဘ့လ့ၣ် ရ့ (Billy Ray) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ပသံးဖိအံၤ, ဒီးဃုသ့ၣ်ညါ ပသံးဖိအံၤအလုၢ်အပှ့ၤ, ဒီးပာ်လီၤအသးလၢ ကဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဃုထၢ တၢ်အိၣ်မူအတီအလိၤ, ဒီးစှၤသီပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲ စါရၤ ဟဲက့ၤလူၤကွၢ်ဃုက့ၤအပသံးဖိန့ၣ်ဒီး, ဟ့ၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကဟ့ၣ်မၤစၢၤ ဘ့လၣ် ရ့ အဂီၢ်, စါရၤဒီးအဝၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် စ့မိၢ်ပှၢ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ရ့ ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျိာ်စ့, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ် လၢအဖိးမံဒီးသဲစး, ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အလီၤမၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပမ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်သကဲာ်ပဝး တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပမၤမံသူၣ်မံသးကစၢ်ယွၤ, ဒီးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ယွၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢ အတၢ်အိၣ်မူတီတီလိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤတဖၣ်
ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ကီၢ်အမဲရကၤ ရူဧိၤတ့ဧိၤတဖၣ် ကစူးကါဝဲ မဲၣ်ထံထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလၢပှဲၤ တၢ်ထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဃ့ထီၣ် "ထံကီၢ်စဲးဖီကဟၣ်ကရၢတဖၣ် လၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်" ကထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ အကကွဲၢ် နွံဆံ, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်တထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်တၤတမံၤအံၤ, ဒီးမၤလၢပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်ဒီး, စဲးဖီကဟၣ် အပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ်အပီးလီတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢသုးမုၢ်သံၣ်ဘိအဝဲၤကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အံၤ, တၢ်ကွဲးဘျံးကဒါအီၤခိၣ်ခံ သ့ဝဲဒၣ်, ဒီးမဲၣ်ထံန့ၣ် တၢ်တ့ကွဲးလံာ်ကျိၤအထီ ကန့ၢ်ဝဲဒၣ် တမံးလာ်, ဒီးတူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အဆူၣ်အနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤ ၁:၂၇ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ ပဝဲပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်, ဘၣ်တၢ်တ့လီၤအီၤဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤအဂ့ၢ်, “ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤပှၤကညီ ဒ်အက့ၢ်အဂီၤဒၣ်ဝဲအသိး, တ့လီၤပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်…