တၢ်အိၣ်မူထူးတီၤ ခီဖျိလၢတၢ်စံးဘျုးယွၤ

မ့ၢ်လၢ ဒံထရ့း ဘီ(န)ဟီးဖၢၣ် (Dietrich Bonhoeffer) ထီဒါဝဲ နၣ်စံၢ် (Nazi) အသုးမီၤစိရိၤအဃိ, တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤ ယဲၢ်လါဝံၤ, ဖဲ ၁၉၄၃ နံၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ န့ၣ် အဝဲကွဲးဆှၢလံာ်ပရၢတဘ့ၣ်ဆူ အမိၢ်အပၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွဲးဃ့ဝဲ လံာ်တဖၣ်, ဒီးစးခိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအမိၢ်အပၢ်မၤစၢၤအီၤအဃိ, စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲလၢ "တၢ်ဘၣ်သန့ၤလီၤသးလၢပှၤဂၤအလိၤလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ် ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်တၢ်တညီနုၢ်မၤအသးတမံၤအသိးဘၣ်ဆၣ်, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် သိၣ်လိန့ၢ်ပှၤလၢ အသ့စံးဘျုးတၢ်တဂၤ, ဒီးယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယသုတသးပ့ၤနီၣ်အီၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်အိၣ်မူ မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်အပူၤ, တၢ်လၢပဒိးန့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးပဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပကသ့ၣ်ညါအီၤအဂီၢ်, ကီဒိၣ်မး, ဒီးထဲဒၣ်လၢ တၢ်သ့စံးဘျုးတၢ်အပူၤန့ၣ် ပတၢ်အိၣ်မူထူးတီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ."

၂ တံၤမသ့း အပူၤန့ၣ် ဖဲလၢ စီၤပီလူး "ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဒ်ပှၤမၤအၢတၢ်အသိး" အကတီၢ်, ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အတၢ်စံးဘျုးအဒိၣ်အယိာ်ဆူ ပှၤလၢအအဲၣ်အီၤ, ဒီးကဟုကယာ်အီၤတဖၣ်အအိၣ် (၁:၃-၄, ၁၆) န့ၣ်လီၤ. အဝဲမၢလီၤ စီၤတံၤမသ့း ကဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤ…

ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နမံၤ

ကျဲလီၤဆီတဘိ အိးထီၣ်အသး, ဒ်သိးတၢ်ကဆါဘၣ်လံာ်တဖၣ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ် မ့ၢ်အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤကစူးကါ အဝဲသ့ၣ်အမံၤလၢ ပှၤကွဲးလံာ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အတၢ်ကွဲးလံာ်တၢ်တဲပူအသီ လၢကဟဲဟးထီၣ်တဘ့ၣ်အပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့န့ၣ်လီၤ. ပှၤအသူၣ်ဆူၣ်အသးဆူၣ်တဖၣ် လၢအဟ့ၣ်ကျိၣ်စ့အအါကတၢၢ်တဂၤ, ကဒိးန့ၢ်ခွဲးယာ်လၢကဃုထၢဝဲအမံၤ, ဒ်သိးပှၤကစူးကါအီၤလၢလံာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကျိၣ်စ့လၢ ပှၤဒိးန့ၢ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆူ တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်အကရၢကရိတဖၣ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်အလံာ်စ့ၢ်ကီး, ဆါဘၣ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ."

ပှၤအါဒံအါဂၤ မ့ၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ အမံၤလၢလံာ်တၢ်ကွဲးအပူၤန့ၣ်ဒီး, အသူၣ်ခုအသးခုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတဘိလၢ ပှၤကသ့ၣ်ညါ, (မ့) "ပှၤကထံၣ်ပာ်ပနီၣ်" အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, သ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်နဲလၢ ပှၤလၢအကါဒိၣ်တဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါတ့ၢ်နၤလၢ နမံၤ, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လီၤနၤန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဝံယရှါယၤ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ဝဲ, ဒီးစံးဝဲဒၣ် "ယကိးလံနၤလၢ နမံၤလီၤ. နမ့ၢ်ယတၢ်" (ယရှါ ၄၃:၁) န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, ကစၢ်ယွၤ မၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အၢၣ်လီၤ အီလီၤဒီးအပၢ်ဖးဒိၣ် စီၤအၤဘြၤဟၣ်အဂ့ၢ် (ကွၢ် ၁…

နက့ၢ်နဂီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ တ့ခဲၣ်အီၤ

ကီၢ်အဲကလံး အကွဲၤထံၣ်ဟူသန့တဖျၢၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲ "ဒီတနံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ် အဂ့ၤကတၢၢ်တဂၤ" အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်မၤမုာ်သးခွံဂၤ, နုာ်လီၤပြၢ တၢ်တ့ခဲၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်တ့ခဲၣ်သတြီၤတၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဝံၤဝဲဒၣ်လၢ လွံၢ်နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးဒ်သိးကဒုးနဲၣ်ဝဲ တနၣ်ရံၣ်အဂီၢ်, ပာ်ဖှိၣ်မၤဖုၣ်လီၤဝဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကံးယာ်ဝါတဖၣ်အလိၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိတဂၤစုာ်စုာ် အတၢ်မၤတဖၣ် ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်တပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ ခဲမရၣ် (cameras) တဖၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲအဃိ, တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲလံာ် ၁ မိၤရှ့ အပူၤန့ၣ် လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တၢ်ဘၣ်တ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤ သးသမူတဖၣ် လၢတၢ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်နီတမံၤ- ဒ်တၢ်ကံးယာ်အဝါလၢ ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိစူးကါဝဲတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲ လံာ် မိၤရှ့ ၂ အပူၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် "တၢ်ဘၣ်တ့" အတၢ်တဲပူအဂၤတယုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံ တတီၤအံၤ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤလၢ စီၤမိၤရှ့ အမိၢ် "ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ အမ့ၢ်အဂ့ၤ"…

တၢ်အိၣ်တီအိၣ်လိၤကစုဒုဖိလၢခရံာ်အပူၤ

ဖဲဖၠၣ်စိမိၤဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဂၤ တ့ခဲၣ်ပှၤပိာ်မုၣ်ပိာ်ခွါ အဂၤတဆံ အက့ၢ်ဂီၤ လၢမၤလီၤကတုၤပှၤကညီတဖၣ်အသး, လၢအမၤဂ့ၤမၤစၢၤ ဖၠၣ်စိမိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် လၢပှၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ကၠိကရၢၢ်, ဒီးကၠိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မိ(ရ) (Moore) စံးဝဲလၢ အသးအိၣ်တ့ခဲၣ် အဝဲသ့ၣ်အက့ၢ်ဂီၢ် "ဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးအစိကမီၤအသိး" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အစံးဝဲအသိးန့ၣ် မၤဝဲဒၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်တအိၣ်ဖျါဝဲဘၣ်ဆၣ်, အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီၢ်မးအဃိ, မိ(ရ) တ့ခဲၣ်ပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ် အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖၠၣ်စိမိၤ အခိၣ်နၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တ့ခဲၣ်က့ၢ်ဂီၤတဖၣ်အံၤ ကဲဘျုးဝဲလၢ တၢ်မၤဘျါကွံာ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်ကလုာ်ဒူၣ်အတၢ်သးဟ့လိာ်သးတဖၣ် မၤတ့ၢ်အသးလၢကၠိကရၢၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤတမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲဝ့ၢ်ကရံၣ်သူး အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကွၢ်ထံဆိကမိၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤအီၤလီၤတဖၣ်အကတီၢ်, ပှၤတၢ်မၤဖိ စီၤပီလူး ဃ့ကညး အဝဲသ့ၣ်လၢ "မၤတၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢကစၢ်အတၢ်မၤတထံၣ်ဃီတက့ၢ်" (၁ ကရံၣ် ၁၅:၅၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤနၢၤတၢ်သံ, ဒီးအတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအဃိ (:၅၇),…

ကစၢ်ယွၤ စိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ

လ့လံၣ် ကၤန့(န) ဟါ(မ) (Lillie Cunningham) န့ၣ် အသးအိၣ် (၁၁၀) နံၣ်လံဘၣ်ဆၣ်, တသန့ၤအသးလၢ နီၣ်ထိးဘိ (မ့) ပိးလီလၢ ပှၤဖီၣ်ဒီးဟးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲသန့ၤအသးလၢ ယွၤအကလုာ်ကထါ, ဒီးဖးဝဲဒၣ် လၢမုၢ်ဂီၤ, ဒီးလၢမုၢ်ဟါ, ကိးမုၢ်နံၤ, ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ကိးနွံဒဲးန့ၣ် လဲၤထီၣ်ဘါယွၤလၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ထီဘိန့ၣ် ယနာ်, ဒီးယသန့ၤယသးလၢကစၢ်ယွၤ ကစိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ" န့ၣ်လီၤ.

Mrs. Cunningham နာ်န့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤ ကစၢ်ယွၤ, လၢအစိာ်ဆှၢခီဖျိအီၤလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, လၢအမ့ၢ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတဖၣ်, တၢ်ဆါသံသတြိာ်တဖၣ်, အဝၤသးဘိဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် သံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးပှၤကွဲးထါတဂၤ, အတၢ်အိၣ်မူအသိး, လၢအဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢ "နဘျုးနဖှိၣ်လၢမုၢ်ဂီၤ," ဒီး "နတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢမုၢ်နၤ" (စံး ၉၂:၁-၂), ဒီးလၢအတၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤ စွံကတုၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤကွဲးထါအတၢ်ကတိၤ, "ပှၤတီပှၤလိၤဂ့ၤထီၣ်…

ခါထီၣ်ခီၣ်ကါတပူၤဃီဒီးယွၤ

ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲလၢ ပှၤအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိလၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါအချ့ကတၢၢ် (sprinting) န့ၣ်တက့ၢ်.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ပကထံၣ်ဘၣ် ဖဲပှၤမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိပြၢ အကတီၢ်, ခီဖျိလၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ် ပှၤဂၤအတၢ်မၤစၢၤ (Paralympic) န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အမၤစၢၤ ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိလၢအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်သကိးခီၣ်ကါတပူၤဃီ, ဒ်ပှၤနဲၣ်ကျဲတဖၣ်အသိး, ဒီးပှၤခံဂၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဝဲလၢ ပျံၤဖိတဘိန့ၣ်လီၤ. ဒ့ဘ့း ဘရီ(န) (David Brown) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အမဲရကၤ အပှၤဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဖိ လၢအနုာ်လီၤဃ့ၢ်သတြီၤ မံထၢၣ်တကယၤ, လၢတဆံတၢ စဲးကီၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးမၤနၢၢၤဝဲဒၣ် ခိၣ်ဖးထူကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ. အါစုအါဘျီ, ပှၤလၢအဟံးစုနဲၣ်ဆှၢ ဃ့ၢ်သကိးအတၢ်ဃ့ၢ်သတြီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကၠရိ(မ) အၣ်ဘရံၣ် (Jerome Avery) န့ၣ်လီၤ. Brown ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အတံၤသကိးခံဂၤ အတၢ်ဘၣ်ထွဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လၢ "ပလီၤဂာ်ဒ်ပှၤတဂၤဃီအသိး" န့ၣ်လီၤ. Avery တူၢ်လိာ်ဝဲ အတၢ်ကတိၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ပဃ့ၢ်တၢ်န့ၣ် ပှၤဂၤကထံၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ထဲတဂၤဧိၤအသိး" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်ဖိအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒိဂ့ၤတဲာ်ဘၣ်အဃံအလၤတမံၤ,…

တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဒိၣ်အပူၤ

ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတမံၤန့ၣ် ကဘီယူၤရံး (helicopter) လၢအယူၤဟးကွၢ်ကီတၢ်တခိၣ် ပိၢ်ဖးဝဲဒီးအက့အခီတဖၣ် လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အနီၣ်ဝံၢ်တရံး, ဒီးအမဲၢ်န့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ် ဒီးပှၤနီၣ်တၢ်ဖိ, ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ ယဲၢ်ဂၤ, အိၣ်ကတာ်ထီအသးလၢ ကဘီယူၤအမိၢ်ပှၢ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အဝဲၢ်ပှၢ်ပိာ်ခွါ, အဖိဒိၣ်မုၣ်, ဒီးအဖိဒိၣ်ခွါခံဂၤ သံဝံၤ, ဖဲမုၢ်နံၤတဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးပိာ်မုၣ်လၢအသံတဂၤ အပုၢ်ပိာ်ခွါန့ၣ် တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်တကတီၢ်ဃီ" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်တဖျးမဲာ်ဖိအပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်မူ ဆီတလဲအသးသ့ဝဲ, ဒီးခီဖျိတၢ်လီၤမၢ် တဖၣ်လၢပပာ်ဖျါဆှဲ တန့ၢ်တသ့တဖၣ်အဃိ, ပဘၣ်ပျံၤ, ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤဘး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လၢ ပတဲဖျါထီၣ် အဂ့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤလၢအလီၤသးအုးတနံၤန့ၣ် ပှၤဟဲစိာ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ် စံးဘၣ် စီၤယိၤဘးလၢ ဒုၣ်ဒါမၤသံ အခ့အပှၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် (မ့) သံဝဲဒၣ် (ယိၤ ၁:၁၃-၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, စီၤယိၤဘး ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကစီၣ်အနးကတၢၢ်န့ၣ်…

နမၤယၤဒ်အံၤ

ပှၤဝ့ဖိ (Wales), ပှၤတ့တၢ်ဂီၤ ကၠီ ဖဲး(စ) (John Petts) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ကစီၣ်တထံၣ်, ပှၤလၢအသးဆူၣ်အဲၣ်အပှၤကလုာ်တဖၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအသး ဒီးမၤပိၢ်ဖးဝဲ မ့ၣ်ပိၢ်, ဖဲ နီၢ်ဂံၢ် ၁၆ အကျဲ, ဘျၢထံခရံာ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢ Birmingham, Alabama, ဒီးပှၤအၤဖြံၤကၤ-အမဲရကၤ ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖိ လွံၢ်ဂၤသံဝဲဒၣ် ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ သရိာ်အပဲတြီလၢ အဟးဂီၤသ့ၣ်ဖးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ပှၤဝ့ဖိတဖၣ် ထၢဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ဝဲ စ့ပာ်ကတီၤန့ၣ်လီၤ.

Petts ဆီတလဲက့ၤ ပဲတြီဖိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီ, ဒီးဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပျၤထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လၢထူၣ်စုညါအလိၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အစုထွဲတခီန့ၣ် ဆီၣ်ဖျိးဝဲဒၣ် ပဲတြီ အတကွီၢ်, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ဆီၣ်ဖျိးကွံာ် တၢ်သးဟ့တဖၣ်, ဒီးသလၣ်အိးထီၣ်ဝဲအစုစ့ၣ်တခီ, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ပျဲပျၢ်ကွံာ်တၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပဲတြီဖိအဖီလာ်န့ၣ် တၢ်ကွဲးဃာ် လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် "နမၤယၤဒ်အံၤ" န့ၣ်လီၤ.…

မၤလိန့ၢ်တၢ် လၢတၢ်ဟးဂီၤအပူၤ

ပှၤလူၤဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်လၢပျၢၤ, အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) တဂၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ “သုကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးလၢ, ဂုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဖိဃၢ်တဖၣ်, ခ့ဘှ့တဖၣ်, ဒီးကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်တဖၣ်” န့ၣ်လီၤ. အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် လၢသ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ် ပဲာ်ကျီဆှဲဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤကျဲ လၢထးသွဲဘူးတၢ်, ဒီးဃဲာ်တဖၣ်, ဒ်သိးကလဲၤဝဲဆူ Ocumtun, ဝ့ၢ်လၢအဟါမၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤ, ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်အံၤ လီၤမၢ်ဝဲဒၣ် တကတီၢ်ဃီဒီးပှၤမၢ်ယာ်ဖိ (Mayan) အလုၢ်လၢ်ဆဲးလၤတဖၣ် အတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်, ဖဲကီၢ် မဲးကစံၣ်ကိၣ်, ယူၤကၣ်တၣ် ဟီၣ်ကမျိၤ (Yucatan Peninsula) န့ၣ်လီၤ. ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ် အတၢ်လီၤမၢ် အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးလံာ် George Will စံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်မၤလိတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဃုမၤလိနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဟးဂီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်အါအါ” န့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ အုၣ်အသးလၢ ပှၤကညီတဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် တအိၣ်စံာ်အိၣ်ကျၢၤလီၤထူလီၤယိာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံ…

ပှၤမၤညၣ်ဖိတဖၣ်လၢ ကလဲၤဖီၣ်သိတဖၣ်

တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အကျါ, တၢ်ဂီၤမူလၢ အထုးန့ၢ်ပသး, ဒီးနကအဲၣ်ဒိးကွၢ်အီၤ တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိလၢ ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) (Yemen) တဖၣ် လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တလၢကွံာ်အခၢးအပူၤန့ၣ် ဂဲၤပျုၢ်မၤပူၤဖျဲးဝဲ သိလၢအကယၤတဖၣ် လၢပီၣ်လဲၣ်ဂီၤ (Red Sea) အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢအတီၢ်ဝဲဒၣ် သိလၢ အကထိတဖၣ်န့ၣ် ဟဲတီၢ်ထီၣ်အသး, လၢ ရး(စ) အဲ-အရၤ (Ras Al-Ara), ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) အပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်ပၤနံၤ အသရ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကဘီတခိၣ်အံၤ လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ ကၠ့ၣ်ဘိထံၣ် (Djibouti) အကတီၢ်, လီၤတကျၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢပီၢ်လဲၣ်ပူၤ, ဒီးသိအါန့ၢ်အဒု တကယၤဃုဆံဘျဲၣ် လီၤအုးသံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ, သိဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ် ပူၤဖျဲးဝဲလၢတၢ်သံ, ဒီးပှၤမၤညၣ်တဖၣ် ကဘၣ်လူၤဃုဖီၣ်ညၣ်အလီၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလူၤဖီၣ်သိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အဆိကတၢၢ်, ဖဲပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်က့ၢ်ဂီၤအံၤန့ၣ်ဒီး, ဝံယရှါယၤ အတၢ်ကတိၤတဖၣ်, "ပဝဲဒၣ်အံၤ, ဒ်သိအသိးန့ၣ်, ပဟးဖျိးကျဲခဲလၢာ်လံ. ပလဲၤကပၤကပၤတဂၤလၢ အကျဲဒၣ်ဝဲ, တဂၤလၢအကျဲဒၣ်ဝဲစုာ်စုာ်"…

တၢ်အိၣ်မူထူးတီၤ ခီဖျိလၢတၢ်စံးဘျုးယွၤ

မ့ၢ်လၢ ဒံထရ့း ဘီ(န)ဟီးဖၢၣ် (Dietrich Bonhoeffer) ထီဒါဝဲ နၣ်စံၢ် (Nazi) အသုးမီၤစိရိၤအဃိ, တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤ ယဲၢ်လါဝံၤ, ဖဲ ၁၉၄၃ နံၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ န့ၣ် အဝဲကွဲးဆှၢလံာ်ပရၢတဘ့ၣ်ဆူ အမိၢ်အပၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွဲးဃ့ဝဲ လံာ်တဖၣ်, ဒီးစးခိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအမိၢ်အပၢ်မၤစၢၤအီၤအဃိ, စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲလၢ "တၢ်ဘၣ်သန့ၤလီၤသးလၢပှၤဂၤအလိၤလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ် ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်တၢ်တညီနုၢ်မၤအသးတမံၤအသိးဘၣ်ဆၣ်, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် သိၣ်လိန့ၢ်ပှၤလၢ အသ့စံးဘျုးတၢ်တဂၤ, ဒီးယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယသုတသးပ့ၤနီၣ်အီၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်အိၣ်မူ မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်အပူၤ, တၢ်လၢပဒိးန့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးပဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပကသ့ၣ်ညါအီၤအဂီၢ်, ကီဒိၣ်မး, ဒီးထဲဒၣ်လၢ တၢ်သ့စံးဘျုးတၢ်အပူၤန့ၣ် ပတၢ်အိၣ်မူထူးတီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ."

၂ တံၤမသ့း အပူၤန့ၣ် ဖဲလၢ စီၤပီလူး "ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဒ်ပှၤမၤအၢတၢ်အသိး" အကတီၢ်, ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အတၢ်စံးဘျုးအဒိၣ်အယိာ်ဆူ ပှၤလၢအအဲၣ်အီၤ, ဒီးကဟုကယာ်အီၤတဖၣ်အအိၣ် (၁:၃-၄, ၁၆) န့ၣ်လီၤ. အဝဲမၢလီၤ စီၤတံၤမသ့း ကဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤ…

ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နမံၤ

ကျဲလီၤဆီတဘိ အိးထီၣ်အသး, ဒ်သိးတၢ်ကဆါဘၣ်လံာ်တဖၣ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ် မ့ၢ်အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤကစူးကါ အဝဲသ့ၣ်အမံၤလၢ ပှၤကွဲးလံာ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အတၢ်ကွဲးလံာ်တၢ်တဲပူအသီ လၢကဟဲဟးထီၣ်တဘ့ၣ်အပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့န့ၣ်လီၤ. ပှၤအသူၣ်ဆူၣ်အသးဆူၣ်တဖၣ် လၢအဟ့ၣ်ကျိၣ်စ့အအါကတၢၢ်တဂၤ, ကဒိးန့ၢ်ခွဲးယာ်လၢကဃုထၢဝဲအမံၤ, ဒ်သိးပှၤကစူးကါအီၤလၢလံာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကျိၣ်စ့လၢ ပှၤဒိးန့ၢ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆူ တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်အကရၢကရိတဖၣ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်အလံာ်စ့ၢ်ကီး, ဆါဘၣ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ."

ပှၤအါဒံအါဂၤ မ့ၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ အမံၤလၢလံာ်တၢ်ကွဲးအပူၤန့ၣ်ဒီး, အသူၣ်ခုအသးခုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတဘိလၢ ပှၤကသ့ၣ်ညါ, (မ့) "ပှၤကထံၣ်ပာ်ပနီၣ်" အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, သ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်နဲလၢ ပှၤလၢအကါဒိၣ်တဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါတ့ၢ်နၤလၢ နမံၤ, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လီၤနၤန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဝံယရှါယၤ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ဝဲ, ဒီးစံးဝဲဒၣ် "ယကိးလံနၤလၢ နမံၤလီၤ. နမ့ၢ်ယတၢ်" (ယရှါ ၄၃:၁) န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, ကစၢ်ယွၤ မၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အၢၣ်လီၤ အီလီၤဒီးအပၢ်ဖးဒိၣ် စီၤအၤဘြၤဟၣ်အဂ့ၢ် (ကွၢ် ၁…

နက့ၢ်နဂီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ တ့ခဲၣ်အီၤ

ကီၢ်အဲကလံး အကွဲၤထံၣ်ဟူသန့တဖျၢၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲ "ဒီတနံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ် အဂ့ၤကတၢၢ်တဂၤ" အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်မၤမုာ်သးခွံဂၤ, နုာ်လီၤပြၢ တၢ်တ့ခဲၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်တ့ခဲၣ်သတြီၤတၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဝံၤဝဲဒၣ်လၢ လွံၢ်နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးဒ်သိးကဒုးနဲၣ်ဝဲ တနၣ်ရံၣ်အဂီၢ်, ပာ်ဖှိၣ်မၤဖုၣ်လီၤဝဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကံးယာ်ဝါတဖၣ်အလိၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိတဂၤစုာ်စုာ် အတၢ်မၤတဖၣ် ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်တပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ ခဲမရၣ် (cameras) တဖၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲအဃိ, တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲလံာ် ၁ မိၤရှ့ အပူၤန့ၣ် လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တၢ်ဘၣ်တ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤ သးသမူတဖၣ် လၢတၢ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်နီတမံၤ- ဒ်တၢ်ကံးယာ်အဝါလၢ ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိစူးကါဝဲတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲ လံာ် မိၤရှ့ ၂ အပူၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် "တၢ်ဘၣ်တ့" အတၢ်တဲပူအဂၤတယုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံ တတီၤအံၤ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤလၢ စီၤမိၤရှ့ အမိၢ် "ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ အမ့ၢ်အဂ့ၤ"…

တၢ်အိၣ်တီအိၣ်လိၤကစုဒုဖိလၢခရံာ်အပူၤ

ဖဲဖၠၣ်စိမိၤဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဂၤ တ့ခဲၣ်ပှၤပိာ်မုၣ်ပိာ်ခွါ အဂၤတဆံ အက့ၢ်ဂီၤ လၢမၤလီၤကတုၤပှၤကညီတဖၣ်အသး, လၢအမၤဂ့ၤမၤစၢၤ ဖၠၣ်စိမိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် လၢပှၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ကၠိကရၢၢ်, ဒီးကၠိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မိ(ရ) (Moore) စံးဝဲလၢ အသးအိၣ်တ့ခဲၣ် အဝဲသ့ၣ်အက့ၢ်ဂီၢ် "ဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးအစိကမီၤအသိး" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အစံးဝဲအသိးန့ၣ် မၤဝဲဒၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်တအိၣ်ဖျါဝဲဘၣ်ဆၣ်, အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီၢ်မးအဃိ, မိ(ရ) တ့ခဲၣ်ပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ် အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖၠၣ်စိမိၤ အခိၣ်နၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တ့ခဲၣ်က့ၢ်ဂီၤတဖၣ်အံၤ ကဲဘျုးဝဲလၢ တၢ်မၤဘျါကွံာ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်ကလုာ်ဒူၣ်အတၢ်သးဟ့လိာ်သးတဖၣ် မၤတ့ၢ်အသးလၢကၠိကရၢၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤတမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲဝ့ၢ်ကရံၣ်သူး အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကွၢ်ထံဆိကမိၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤအီၤလီၤတဖၣ်အကတီၢ်, ပှၤတၢ်မၤဖိ စီၤပီလူး ဃ့ကညး အဝဲသ့ၣ်လၢ "မၤတၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢကစၢ်အတၢ်မၤတထံၣ်ဃီတက့ၢ်" (၁ ကရံၣ် ၁၅:၅၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤနၢၤတၢ်သံ, ဒီးအတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအဃိ (:၅၇),…

ကစၢ်ယွၤ စိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ

လ့လံၣ် ကၤန့(န) ဟါ(မ) (Lillie Cunningham) န့ၣ် အသးအိၣ် (၁၁၀) နံၣ်လံဘၣ်ဆၣ်, တသန့ၤအသးလၢ နီၣ်ထိးဘိ (မ့) ပိးလီလၢ ပှၤဖီၣ်ဒီးဟးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲသန့ၤအသးလၢ ယွၤအကလုာ်ကထါ, ဒီးဖးဝဲဒၣ် လၢမုၢ်ဂီၤ, ဒီးလၢမုၢ်ဟါ, ကိးမုၢ်နံၤ, ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ကိးနွံဒဲးန့ၣ် လဲၤထီၣ်ဘါယွၤလၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ထီဘိန့ၣ် ယနာ်, ဒီးယသန့ၤယသးလၢကစၢ်ယွၤ ကစိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ" န့ၣ်လီၤ.

Mrs. Cunningham နာ်န့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤ ကစၢ်ယွၤ, လၢအစိာ်ဆှၢခီဖျိအီၤလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, လၢအမ့ၢ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတဖၣ်, တၢ်ဆါသံသတြိာ်တဖၣ်, အဝၤသးဘိဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် သံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးပှၤကွဲးထါတဂၤ, အတၢ်အိၣ်မူအသိး, လၢအဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢ "နဘျုးနဖှိၣ်လၢမုၢ်ဂီၤ," ဒီး "နတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢမုၢ်နၤ" (စံး ၉၂:၁-၂), ဒီးလၢအတၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤ စွံကတုၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤကွဲးထါအတၢ်ကတိၤ, "ပှၤတီပှၤလိၤဂ့ၤထီၣ်…

ခါထီၣ်ခီၣ်ကါတပူၤဃီဒီးယွၤ

ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲလၢ ပှၤအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိလၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါအချ့ကတၢၢ် (sprinting) န့ၣ်တက့ၢ်.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ပကထံၣ်ဘၣ် ဖဲပှၤမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိပြၢ အကတီၢ်, ခီဖျိလၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ် ပှၤဂၤအတၢ်မၤစၢၤ (Paralympic) န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အမၤစၢၤ ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိလၢအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်သကိးခီၣ်ကါတပူၤဃီ, ဒ်ပှၤနဲၣ်ကျဲတဖၣ်အသိး, ဒီးပှၤခံဂၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဝဲလၢ ပျံၤဖိတဘိန့ၣ်လီၤ. ဒ့ဘ့း ဘရီ(န) (David Brown) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အမဲရကၤ အပှၤဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဖိ လၢအနုာ်လီၤဃ့ၢ်သတြီၤ မံထၢၣ်တကယၤ, လၢတဆံတၢ စဲးကီၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးမၤနၢၢၤဝဲဒၣ် ခိၣ်ဖးထူကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ. အါစုအါဘျီ, ပှၤလၢအဟံးစုနဲၣ်ဆှၢ ဃ့ၢ်သကိးအတၢ်ဃ့ၢ်သတြီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကၠရိ(မ) အၣ်ဘရံၣ် (Jerome Avery) န့ၣ်လီၤ. Brown ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အတံၤသကိးခံဂၤ အတၢ်ဘၣ်ထွဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လၢ "ပလီၤဂာ်ဒ်ပှၤတဂၤဃီအသိး" န့ၣ်လီၤ. Avery တူၢ်လိာ်ဝဲ အတၢ်ကတိၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ပဃ့ၢ်တၢ်န့ၣ် ပှၤဂၤကထံၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ထဲတဂၤဧိၤအသိး" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်ဖိအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒိဂ့ၤတဲာ်ဘၣ်အဃံအလၤတမံၤ,…

တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဒိၣ်အပူၤ

ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတမံၤန့ၣ် ကဘီယူၤရံး (helicopter) လၢအယူၤဟးကွၢ်ကီတၢ်တခိၣ် ပိၢ်ဖးဝဲဒီးအက့အခီတဖၣ် လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အနီၣ်ဝံၢ်တရံး, ဒီးအမဲၢ်န့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ် ဒီးပှၤနီၣ်တၢ်ဖိ, ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ ယဲၢ်ဂၤ, အိၣ်ကတာ်ထီအသးလၢ ကဘီယူၤအမိၢ်ပှၢ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အဝဲၢ်ပှၢ်ပိာ်ခွါ, အဖိဒိၣ်မုၣ်, ဒီးအဖိဒိၣ်ခွါခံဂၤ သံဝံၤ, ဖဲမုၢ်နံၤတဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးပိာ်မုၣ်လၢအသံတဂၤ အပုၢ်ပိာ်ခွါန့ၣ် တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်တကတီၢ်ဃီ" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်တဖျးမဲာ်ဖိအပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်မူ ဆီတလဲအသးသ့ဝဲ, ဒီးခီဖျိတၢ်လီၤမၢ် တဖၣ်လၢပပာ်ဖျါဆှဲ တန့ၢ်တသ့တဖၣ်အဃိ, ပဘၣ်ပျံၤ, ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤဘး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လၢ ပတဲဖျါထီၣ် အဂ့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤလၢအလီၤသးအုးတနံၤန့ၣ် ပှၤဟဲစိာ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ် စံးဘၣ် စီၤယိၤဘးလၢ ဒုၣ်ဒါမၤသံ အခ့အပှၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် (မ့) သံဝဲဒၣ် (ယိၤ ၁:၁၃-၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, စီၤယိၤဘး ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကစီၣ်အနးကတၢၢ်န့ၣ်…

နမၤယၤဒ်အံၤ

ပှၤဝ့ဖိ (Wales), ပှၤတ့တၢ်ဂီၤ ကၠီ ဖဲး(စ) (John Petts) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ကစီၣ်တထံၣ်, ပှၤလၢအသးဆူၣ်အဲၣ်အပှၤကလုာ်တဖၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအသး ဒီးမၤပိၢ်ဖးဝဲ မ့ၣ်ပိၢ်, ဖဲ နီၢ်ဂံၢ် ၁၆ အကျဲ, ဘျၢထံခရံာ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢ Birmingham, Alabama, ဒီးပှၤအၤဖြံၤကၤ-အမဲရကၤ ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖိ လွံၢ်ဂၤသံဝဲဒၣ် ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ သရိာ်အပဲတြီလၢ အဟးဂီၤသ့ၣ်ဖးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ပှၤဝ့ဖိတဖၣ် ထၢဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ဝဲ စ့ပာ်ကတီၤန့ၣ်လီၤ.

Petts ဆီတလဲက့ၤ ပဲတြီဖိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီ, ဒီးဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပျၤထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လၢထူၣ်စုညါအလိၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အစုထွဲတခီန့ၣ် ဆီၣ်ဖျိးဝဲဒၣ် ပဲတြီ အတကွီၢ်, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ဆီၣ်ဖျိးကွံာ် တၢ်သးဟ့တဖၣ်, ဒီးသလၣ်အိးထီၣ်ဝဲအစုစ့ၣ်တခီ, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ပျဲပျၢ်ကွံာ်တၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပဲတြီဖိအဖီလာ်န့ၣ် တၢ်ကွဲးဃာ် လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် "နမၤယၤဒ်အံၤ" န့ၣ်လီၤ.…

မၤလိန့ၢ်တၢ် လၢတၢ်ဟးဂီၤအပူၤ

ပှၤလူၤဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်လၢပျၢၤ, အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) တဂၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ “သုကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးလၢ, ဂုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဖိဃၢ်တဖၣ်, ခ့ဘှ့တဖၣ်, ဒီးကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်တဖၣ်” န့ၣ်လီၤ. အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် လၢသ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ် ပဲာ်ကျီဆှဲဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤကျဲ လၢထးသွဲဘူးတၢ်, ဒီးဃဲာ်တဖၣ်, ဒ်သိးကလဲၤဝဲဆူ Ocumtun, ဝ့ၢ်လၢအဟါမၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤ, ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်အံၤ လီၤမၢ်ဝဲဒၣ် တကတီၢ်ဃီဒီးပှၤမၢ်ယာ်ဖိ (Mayan) အလုၢ်လၢ်ဆဲးလၤတဖၣ် အတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်, ဖဲကီၢ် မဲးကစံၣ်ကိၣ်, ယူၤကၣ်တၣ် ဟီၣ်ကမျိၤ (Yucatan Peninsula) န့ၣ်လီၤ. ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ် အတၢ်လီၤမၢ် အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးလံာ် George Will စံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်မၤလိတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဃုမၤလိနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဟးဂီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်အါအါ” န့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ အုၣ်အသးလၢ ပှၤကညီတဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် တအိၣ်စံာ်အိၣ်ကျၢၤလီၤထူလီၤယိာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံ…

ပှၤမၤညၣ်ဖိတဖၣ်လၢ ကလဲၤဖီၣ်သိတဖၣ်

တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အကျါ, တၢ်ဂီၤမူလၢ အထုးန့ၢ်ပသး, ဒီးနကအဲၣ်ဒိးကွၢ်အီၤ တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိလၢ ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) (Yemen) တဖၣ် လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တလၢကွံာ်အခၢးအပူၤန့ၣ် ဂဲၤပျုၢ်မၤပူၤဖျဲးဝဲ သိလၢအကယၤတဖၣ် လၢပီၣ်လဲၣ်ဂီၤ (Red Sea) အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢအတီၢ်ဝဲဒၣ် သိလၢ အကထိတဖၣ်န့ၣ် ဟဲတီၢ်ထီၣ်အသး, လၢ ရး(စ) အဲ-အရၤ (Ras Al-Ara), ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) အပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်ပၤနံၤ အသရ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကဘီတခိၣ်အံၤ လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ ကၠ့ၣ်ဘိထံၣ် (Djibouti) အကတီၢ်, လီၤတကျၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢပီၢ်လဲၣ်ပူၤ, ဒီးသိအါန့ၢ်အဒု တကယၤဃုဆံဘျဲၣ် လီၤအုးသံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ, သိဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ် ပူၤဖျဲးဝဲလၢတၢ်သံ, ဒီးပှၤမၤညၣ်တဖၣ် ကဘၣ်လူၤဃုဖီၣ်ညၣ်အလီၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလူၤဖီၣ်သိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အဆိကတၢၢ်, ဖဲပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်က့ၢ်ဂီၤအံၤန့ၣ်ဒီး, ဝံယရှါယၤ အတၢ်ကတိၤတဖၣ်, "ပဝဲဒၣ်အံၤ, ဒ်သိအသိးန့ၣ်, ပဟးဖျိးကျဲခဲလၢာ်လံ. ပလဲၤကပၤကပၤတဂၤလၢ အကျဲဒၣ်ဝဲ, တဂၤလၢအကျဲဒၣ်ဝဲစုာ်စုာ်"…

တၢ်အိၣ်မူထူးတီၤ ခီဖျိလၢတၢ်စံးဘျုးယွၤ

မ့ၢ်လၢ ဒံထရ့း ဘီ(န)ဟီးဖၢၣ် (Dietrich Bonhoeffer) ထီဒါဝဲ နၣ်စံၢ် (Nazi) အသုးမီၤစိရိၤအဃိ, တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤ ယဲၢ်လါဝံၤ, ဖဲ ၁၉၄၃ နံၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ န့ၣ် အဝဲကွဲးဆှၢလံာ်ပရၢတဘ့ၣ်ဆူ အမိၢ်အပၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွဲးဃ့ဝဲ လံာ်တဖၣ်, ဒီးစးခိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအမိၢ်အပၢ်မၤစၢၤအီၤအဃိ, စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲလၢ "တၢ်ဘၣ်သန့ၤလီၤသးလၢပှၤဂၤအလိၤလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ် ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်တၢ်တညီနုၢ်မၤအသးတမံၤအသိးဘၣ်ဆၣ်, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် သိၣ်လိန့ၢ်ပှၤလၢ အသ့စံးဘျုးတၢ်တဂၤ, ဒီးယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယသုတသးပ့ၤနီၣ်အီၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်အိၣ်မူ မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်အပူၤ, တၢ်လၢပဒိးန့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးပဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပကသ့ၣ်ညါအီၤအဂီၢ်, ကီဒိၣ်မး, ဒီးထဲဒၣ်လၢ တၢ်သ့စံးဘျုးတၢ်အပူၤန့ၣ် ပတၢ်အိၣ်မူထူးတီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ."

၂ တံၤမသ့း အပူၤန့ၣ် ဖဲလၢ စီၤပီလူး "ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဒ်ပှၤမၤအၢတၢ်အသိး" အကတီၢ်, ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အတၢ်စံးဘျုးအဒိၣ်အယိာ်ဆူ ပှၤလၢအအဲၣ်အီၤ, ဒီးကဟုကယာ်အီၤတဖၣ်အအိၣ် (၁:၃-၄, ၁၆) န့ၣ်လီၤ. အဝဲမၢလီၤ စီၤတံၤမသ့း ကဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤ…

ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နမံၤ

ကျဲလီၤဆီတဘိ အိးထီၣ်အသး, ဒ်သိးတၢ်ကဆါဘၣ်လံာ်တဖၣ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ် မ့ၢ်အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤကစူးကါ အဝဲသ့ၣ်အမံၤလၢ ပှၤကွဲးလံာ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အတၢ်ကွဲးလံာ်တၢ်တဲပူအသီ လၢကဟဲဟးထီၣ်တဘ့ၣ်အပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့န့ၣ်လီၤ. ပှၤအသူၣ်ဆူၣ်အသးဆူၣ်တဖၣ် လၢအဟ့ၣ်ကျိၣ်စ့အအါကတၢၢ်တဂၤ, ကဒိးန့ၢ်ခွဲးယာ်လၢကဃုထၢဝဲအမံၤ, ဒ်သိးပှၤကစူးကါအီၤလၢလံာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကျိၣ်စ့လၢ ပှၤဒိးန့ၢ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆူ တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်အကရၢကရိတဖၣ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်အလံာ်စ့ၢ်ကီး, ဆါဘၣ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ."

ပှၤအါဒံအါဂၤ မ့ၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ အမံၤလၢလံာ်တၢ်ကွဲးအပူၤန့ၣ်ဒီး, အသူၣ်ခုအသးခုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတဘိလၢ ပှၤကသ့ၣ်ညါ, (မ့) "ပှၤကထံၣ်ပာ်ပနီၣ်" အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, သ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်နဲလၢ ပှၤလၢအကါဒိၣ်တဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါတ့ၢ်နၤလၢ နမံၤ, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လီၤနၤန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဝံယရှါယၤ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ဝဲ, ဒီးစံးဝဲဒၣ် "ယကိးလံနၤလၢ နမံၤလီၤ. နမ့ၢ်ယတၢ်" (ယရှါ ၄၃:၁) န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, ကစၢ်ယွၤ မၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အၢၣ်လီၤ အီလီၤဒီးအပၢ်ဖးဒိၣ် စီၤအၤဘြၤဟၣ်အဂ့ၢ် (ကွၢ် ၁…

နက့ၢ်နဂီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ တ့ခဲၣ်အီၤ

ကီၢ်အဲကလံး အကွဲၤထံၣ်ဟူသန့တဖျၢၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲ "ဒီတနံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ် အဂ့ၤကတၢၢ်တဂၤ" အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်မၤမုာ်သးခွံဂၤ, နုာ်လီၤပြၢ တၢ်တ့ခဲၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်တ့ခဲၣ်သတြီၤတၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဝံၤဝဲဒၣ်လၢ လွံၢ်နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးဒ်သိးကဒုးနဲၣ်ဝဲ တနၣ်ရံၣ်အဂီၢ်, ပာ်ဖှိၣ်မၤဖုၣ်လီၤဝဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကံးယာ်ဝါတဖၣ်အလိၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိတဂၤစုာ်စုာ် အတၢ်မၤတဖၣ် ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်တပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ ခဲမရၣ် (cameras) တဖၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲအဃိ, တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲလံာ် ၁ မိၤရှ့ အပူၤန့ၣ် လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တၢ်ဘၣ်တ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤ သးသမူတဖၣ် လၢတၢ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်နီတမံၤ- ဒ်တၢ်ကံးယာ်အဝါလၢ ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိစူးကါဝဲတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲ လံာ် မိၤရှ့ ၂ အပူၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် "တၢ်ဘၣ်တ့" အတၢ်တဲပူအဂၤတယုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံ တတီၤအံၤ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤလၢ စီၤမိၤရှ့ အမိၢ် "ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ အမ့ၢ်အဂ့ၤ"…

တၢ်အိၣ်တီအိၣ်လိၤကစုဒုဖိလၢခရံာ်အပူၤ

ဖဲဖၠၣ်စိမိၤဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဂၤ တ့ခဲၣ်ပှၤပိာ်မုၣ်ပိာ်ခွါ အဂၤတဆံ အက့ၢ်ဂီၤ လၢမၤလီၤကတုၤပှၤကညီတဖၣ်အသး, လၢအမၤဂ့ၤမၤစၢၤ ဖၠၣ်စိမိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် လၢပှၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ကၠိကရၢၢ်, ဒီးကၠိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မိ(ရ) (Moore) စံးဝဲလၢ အသးအိၣ်တ့ခဲၣ် အဝဲသ့ၣ်အက့ၢ်ဂီၢ် "ဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးအစိကမီၤအသိး" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အစံးဝဲအသိးန့ၣ် မၤဝဲဒၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်တအိၣ်ဖျါဝဲဘၣ်ဆၣ်, အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီၢ်မးအဃိ, မိ(ရ) တ့ခဲၣ်ပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ် အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖၠၣ်စိမိၤ အခိၣ်နၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တ့ခဲၣ်က့ၢ်ဂီၤတဖၣ်အံၤ ကဲဘျုးဝဲလၢ တၢ်မၤဘျါကွံာ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်ကလုာ်ဒူၣ်အတၢ်သးဟ့လိာ်သးတဖၣ် မၤတ့ၢ်အသးလၢကၠိကရၢၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤတမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲဝ့ၢ်ကရံၣ်သူး အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကွၢ်ထံဆိကမိၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤအီၤလီၤတဖၣ်အကတီၢ်, ပှၤတၢ်မၤဖိ စီၤပီလူး ဃ့ကညး အဝဲသ့ၣ်လၢ "မၤတၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢကစၢ်အတၢ်မၤတထံၣ်ဃီတက့ၢ်" (၁ ကရံၣ် ၁၅:၅၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤနၢၤတၢ်သံ, ဒီးအတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအဃိ (:၅၇),…

ကစၢ်ယွၤ စိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ

လ့လံၣ် ကၤန့(န) ဟါ(မ) (Lillie Cunningham) န့ၣ် အသးအိၣ် (၁၁၀) နံၣ်လံဘၣ်ဆၣ်, တသန့ၤအသးလၢ နီၣ်ထိးဘိ (မ့) ပိးလီလၢ ပှၤဖီၣ်ဒီးဟးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲသန့ၤအသးလၢ ယွၤအကလုာ်ကထါ, ဒီးဖးဝဲဒၣ် လၢမုၢ်ဂီၤ, ဒီးလၢမုၢ်ဟါ, ကိးမုၢ်နံၤ, ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ကိးနွံဒဲးန့ၣ် လဲၤထီၣ်ဘါယွၤလၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ထီဘိန့ၣ် ယနာ်, ဒီးယသန့ၤယသးလၢကစၢ်ယွၤ ကစိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ" န့ၣ်လီၤ.

Mrs. Cunningham နာ်န့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤ ကစၢ်ယွၤ, လၢအစိာ်ဆှၢခီဖျိအီၤလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, လၢအမ့ၢ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတဖၣ်, တၢ်ဆါသံသတြိာ်တဖၣ်, အဝၤသးဘိဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် သံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးပှၤကွဲးထါတဂၤ, အတၢ်အိၣ်မူအသိး, လၢအဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢ "နဘျုးနဖှိၣ်လၢမုၢ်ဂီၤ," ဒီး "နတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢမုၢ်နၤ" (စံး ၉၂:၁-၂), ဒီးလၢအတၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤ စွံကတုၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤကွဲးထါအတၢ်ကတိၤ, "ပှၤတီပှၤလိၤဂ့ၤထီၣ်…

ခါထီၣ်ခီၣ်ကါတပူၤဃီဒီးယွၤ

ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲလၢ ပှၤအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိလၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါအချ့ကတၢၢ် (sprinting) န့ၣ်တက့ၢ်.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ပကထံၣ်ဘၣ် ဖဲပှၤမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိပြၢ အကတီၢ်, ခီဖျိလၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ် ပှၤဂၤအတၢ်မၤစၢၤ (Paralympic) န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အမၤစၢၤ ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိလၢအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်သကိးခီၣ်ကါတပူၤဃီ, ဒ်ပှၤနဲၣ်ကျဲတဖၣ်အသိး, ဒီးပှၤခံဂၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဝဲလၢ ပျံၤဖိတဘိန့ၣ်လီၤ. ဒ့ဘ့း ဘရီ(န) (David Brown) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အမဲရကၤ အပှၤဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဖိ လၢအနုာ်လီၤဃ့ၢ်သတြီၤ မံထၢၣ်တကယၤ, လၢတဆံတၢ စဲးကီၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးမၤနၢၢၤဝဲဒၣ် ခိၣ်ဖးထူကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ. အါစုအါဘျီ, ပှၤလၢအဟံးစုနဲၣ်ဆှၢ ဃ့ၢ်သကိးအတၢ်ဃ့ၢ်သတြီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကၠရိ(မ) အၣ်ဘရံၣ် (Jerome Avery) န့ၣ်လီၤ. Brown ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အတံၤသကိးခံဂၤ အတၢ်ဘၣ်ထွဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လၢ "ပလီၤဂာ်ဒ်ပှၤတဂၤဃီအသိး" န့ၣ်လီၤ. Avery တူၢ်လိာ်ဝဲ အတၢ်ကတိၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ပဃ့ၢ်တၢ်န့ၣ် ပှၤဂၤကထံၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ထဲတဂၤဧိၤအသိး" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်ဖိအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒိဂ့ၤတဲာ်ဘၣ်အဃံအလၤတမံၤ,…

တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဒိၣ်အပူၤ

ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတမံၤန့ၣ် ကဘီယူၤရံး (helicopter) လၢအယူၤဟးကွၢ်ကီတၢ်တခိၣ် ပိၢ်ဖးဝဲဒီးအက့အခီတဖၣ် လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အနီၣ်ဝံၢ်တရံး, ဒီးအမဲၢ်န့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ် ဒီးပှၤနီၣ်တၢ်ဖိ, ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ ယဲၢ်ဂၤ, အိၣ်ကတာ်ထီအသးလၢ ကဘီယူၤအမိၢ်ပှၢ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အဝဲၢ်ပှၢ်ပိာ်ခွါ, အဖိဒိၣ်မုၣ်, ဒီးအဖိဒိၣ်ခွါခံဂၤ သံဝံၤ, ဖဲမုၢ်နံၤတဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးပိာ်မုၣ်လၢအသံတဂၤ အပုၢ်ပိာ်ခွါန့ၣ် တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်တကတီၢ်ဃီ" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်တဖျးမဲာ်ဖိအပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်မူ ဆီတလဲအသးသ့ဝဲ, ဒီးခီဖျိတၢ်လီၤမၢ် တဖၣ်လၢပပာ်ဖျါဆှဲ တန့ၢ်တသ့တဖၣ်အဃိ, ပဘၣ်ပျံၤ, ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤဘး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လၢ ပတဲဖျါထီၣ် အဂ့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤလၢအလီၤသးအုးတနံၤန့ၣ် ပှၤဟဲစိာ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ် စံးဘၣ် စီၤယိၤဘးလၢ ဒုၣ်ဒါမၤသံ အခ့အပှၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် (မ့) သံဝဲဒၣ် (ယိၤ ၁:၁၃-၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, စီၤယိၤဘး ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကစီၣ်အနးကတၢၢ်န့ၣ်…

နမၤယၤဒ်အံၤ

ပှၤဝ့ဖိ (Wales), ပှၤတ့တၢ်ဂီၤ ကၠီ ဖဲး(စ) (John Petts) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ကစီၣ်တထံၣ်, ပှၤလၢအသးဆူၣ်အဲၣ်အပှၤကလုာ်တဖၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအသး ဒီးမၤပိၢ်ဖးဝဲ မ့ၣ်ပိၢ်, ဖဲ နီၢ်ဂံၢ် ၁၆ အကျဲ, ဘျၢထံခရံာ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢ Birmingham, Alabama, ဒီးပှၤအၤဖြံၤကၤ-အမဲရကၤ ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖိ လွံၢ်ဂၤသံဝဲဒၣ် ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ သရိာ်အပဲတြီလၢ အဟးဂီၤသ့ၣ်ဖးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ပှၤဝ့ဖိတဖၣ် ထၢဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ဝဲ စ့ပာ်ကတီၤန့ၣ်လီၤ.

Petts ဆီတလဲက့ၤ ပဲတြီဖိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီ, ဒီးဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပျၤထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လၢထူၣ်စုညါအလိၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အစုထွဲတခီန့ၣ် ဆီၣ်ဖျိးဝဲဒၣ် ပဲတြီ အတကွီၢ်, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ဆီၣ်ဖျိးကွံာ် တၢ်သးဟ့တဖၣ်, ဒီးသလၣ်အိးထီၣ်ဝဲအစုစ့ၣ်တခီ, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ပျဲပျၢ်ကွံာ်တၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပဲတြီဖိအဖီလာ်န့ၣ် တၢ်ကွဲးဃာ် လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် "နမၤယၤဒ်အံၤ" န့ၣ်လီၤ.…

မၤလိန့ၢ်တၢ် လၢတၢ်ဟးဂီၤအပူၤ

ပှၤလူၤဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်လၢပျၢၤ, အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) တဂၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ “သုကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးလၢ, ဂုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဖိဃၢ်တဖၣ်, ခ့ဘှ့တဖၣ်, ဒီးကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်တဖၣ်” န့ၣ်လီၤ. အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် လၢသ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ် ပဲာ်ကျီဆှဲဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤကျဲ လၢထးသွဲဘူးတၢ်, ဒီးဃဲာ်တဖၣ်, ဒ်သိးကလဲၤဝဲဆူ Ocumtun, ဝ့ၢ်လၢအဟါမၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤ, ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်အံၤ လီၤမၢ်ဝဲဒၣ် တကတီၢ်ဃီဒီးပှၤမၢ်ယာ်ဖိ (Mayan) အလုၢ်လၢ်ဆဲးလၤတဖၣ် အတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်, ဖဲကီၢ် မဲးကစံၣ်ကိၣ်, ယူၤကၣ်တၣ် ဟီၣ်ကမျိၤ (Yucatan Peninsula) န့ၣ်လီၤ. ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ် အတၢ်လီၤမၢ် အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးလံာ် George Will စံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်မၤလိတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဃုမၤလိနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဟးဂီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်အါအါ” န့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ အုၣ်အသးလၢ ပှၤကညီတဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် တအိၣ်စံာ်အိၣ်ကျၢၤလီၤထူလီၤယိာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံ…

ပှၤမၤညၣ်ဖိတဖၣ်လၢ ကလဲၤဖီၣ်သိတဖၣ်

တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အကျါ, တၢ်ဂီၤမူလၢ အထုးန့ၢ်ပသး, ဒီးနကအဲၣ်ဒိးကွၢ်အီၤ တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိလၢ ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) (Yemen) တဖၣ် လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တလၢကွံာ်အခၢးအပူၤန့ၣ် ဂဲၤပျုၢ်မၤပူၤဖျဲးဝဲ သိလၢအကယၤတဖၣ် လၢပီၣ်လဲၣ်ဂီၤ (Red Sea) အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢအတီၢ်ဝဲဒၣ် သိလၢ အကထိတဖၣ်န့ၣ် ဟဲတီၢ်ထီၣ်အသး, လၢ ရး(စ) အဲ-အရၤ (Ras Al-Ara), ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) အပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်ပၤနံၤ အသရ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကဘီတခိၣ်အံၤ လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ ကၠ့ၣ်ဘိထံၣ် (Djibouti) အကတီၢ်, လီၤတကျၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢပီၢ်လဲၣ်ပူၤ, ဒီးသိအါန့ၢ်အဒု တကယၤဃုဆံဘျဲၣ် လီၤအုးသံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ, သိဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ် ပူၤဖျဲးဝဲလၢတၢ်သံ, ဒီးပှၤမၤညၣ်တဖၣ် ကဘၣ်လူၤဃုဖီၣ်ညၣ်အလီၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလူၤဖီၣ်သိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အဆိကတၢၢ်, ဖဲပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်က့ၢ်ဂီၤအံၤန့ၣ်ဒီး, ဝံယရှါယၤ အတၢ်ကတိၤတဖၣ်, "ပဝဲဒၣ်အံၤ, ဒ်သိအသိးန့ၣ်, ပဟးဖျိးကျဲခဲလၢာ်လံ. ပလဲၤကပၤကပၤတဂၤလၢ အကျဲဒၣ်ဝဲ, တဂၤလၢအကျဲဒၣ်ဝဲစုာ်စုာ်"…

တၢ်အိၣ်မူထူးတီၤ ခီဖျိလၢတၢ်စံးဘျုးယွၤ

မ့ၢ်လၢ ဒံထရ့း ဘီ(န)ဟီးဖၢၣ် (Dietrich Bonhoeffer) ထီဒါဝဲ နၣ်စံၢ် (Nazi) အသုးမီၤစိရိၤအဃိ, တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤ ယဲၢ်လါဝံၤ, ဖဲ ၁၉၄၃ နံၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ န့ၣ် အဝဲကွဲးဆှၢလံာ်ပရၢတဘ့ၣ်ဆူ အမိၢ်အပၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွဲးဃ့ဝဲ လံာ်တဖၣ်, ဒီးစးခိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအမိၢ်အပၢ်မၤစၢၤအီၤအဃိ, စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲလၢ "တၢ်ဘၣ်သန့ၤလီၤသးလၢပှၤဂၤအလိၤလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ် ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်တၢ်တညီနုၢ်မၤအသးတမံၤအသိးဘၣ်ဆၣ်, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် သိၣ်လိန့ၢ်ပှၤလၢ အသ့စံးဘျုးတၢ်တဂၤ, ဒီးယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယသုတသးပ့ၤနီၣ်အီၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်အိၣ်မူ မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်အပူၤ, တၢ်လၢပဒိးန့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးပဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပကသ့ၣ်ညါအီၤအဂီၢ်, ကီဒိၣ်မး, ဒီးထဲဒၣ်လၢ တၢ်သ့စံးဘျုးတၢ်အပူၤန့ၣ် ပတၢ်အိၣ်မူထူးတီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ."

၂ တံၤမသ့း အပူၤန့ၣ် ဖဲလၢ စီၤပီလူး "ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဒ်ပှၤမၤအၢတၢ်အသိး" အကတီၢ်, ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အတၢ်စံးဘျုးအဒိၣ်အယိာ်ဆူ ပှၤလၢအအဲၣ်အီၤ, ဒီးကဟုကယာ်အီၤတဖၣ်အအိၣ် (၁:၃-၄, ၁၆) န့ၣ်လီၤ. အဝဲမၢလီၤ စီၤတံၤမသ့း ကဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤ…

ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နမံၤ

ကျဲလီၤဆီတဘိ အိးထီၣ်အသး, ဒ်သိးတၢ်ကဆါဘၣ်လံာ်တဖၣ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ် မ့ၢ်အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤကစူးကါ အဝဲသ့ၣ်အမံၤလၢ ပှၤကွဲးလံာ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အတၢ်ကွဲးလံာ်တၢ်တဲပူအသီ လၢကဟဲဟးထီၣ်တဘ့ၣ်အပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့န့ၣ်လီၤ. ပှၤအသူၣ်ဆူၣ်အသးဆူၣ်တဖၣ် လၢအဟ့ၣ်ကျိၣ်စ့အအါကတၢၢ်တဂၤ, ကဒိးန့ၢ်ခွဲးယာ်လၢကဃုထၢဝဲအမံၤ, ဒ်သိးပှၤကစူးကါအီၤလၢလံာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကျိၣ်စ့လၢ ပှၤဒိးန့ၢ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆူ တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်အကရၢကရိတဖၣ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်အလံာ်စ့ၢ်ကီး, ဆါဘၣ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ."

ပှၤအါဒံအါဂၤ မ့ၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ အမံၤလၢလံာ်တၢ်ကွဲးအပူၤန့ၣ်ဒီး, အသူၣ်ခုအသးခုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတဘိလၢ ပှၤကသ့ၣ်ညါ, (မ့) "ပှၤကထံၣ်ပာ်ပနီၣ်" အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, သ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်နဲလၢ ပှၤလၢအကါဒိၣ်တဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါတ့ၢ်နၤလၢ နမံၤ, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လီၤနၤန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဝံယရှါယၤ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ဝဲ, ဒီးစံးဝဲဒၣ် "ယကိးလံနၤလၢ နမံၤလီၤ. နမ့ၢ်ယတၢ်" (ယရှါ ၄၃:၁) န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, ကစၢ်ယွၤ မၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အၢၣ်လီၤ အီလီၤဒီးအပၢ်ဖးဒိၣ် စီၤအၤဘြၤဟၣ်အဂ့ၢ် (ကွၢ် ၁…

နက့ၢ်နဂီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ တ့ခဲၣ်အီၤ

ကီၢ်အဲကလံး အကွဲၤထံၣ်ဟူသန့တဖျၢၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲ "ဒီတနံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ် အဂ့ၤကတၢၢ်တဂၤ" အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်မၤမုာ်သးခွံဂၤ, နုာ်လီၤပြၢ တၢ်တ့ခဲၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်တ့ခဲၣ်သတြီၤတၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဝံၤဝဲဒၣ်လၢ လွံၢ်နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးဒ်သိးကဒုးနဲၣ်ဝဲ တနၣ်ရံၣ်အဂီၢ်, ပာ်ဖှိၣ်မၤဖုၣ်လီၤဝဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကံးယာ်ဝါတဖၣ်အလိၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိတဂၤစုာ်စုာ် အတၢ်မၤတဖၣ် ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်တပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ ခဲမရၣ် (cameras) တဖၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲအဃိ, တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲလံာ် ၁ မိၤရှ့ အပူၤန့ၣ် လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တၢ်ဘၣ်တ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤ သးသမူတဖၣ် လၢတၢ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်နီတမံၤ- ဒ်တၢ်ကံးယာ်အဝါလၢ ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိစူးကါဝဲတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲ လံာ် မိၤရှ့ ၂ အပူၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် "တၢ်ဘၣ်တ့" အတၢ်တဲပူအဂၤတယုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံ တတီၤအံၤ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤလၢ စီၤမိၤရှ့ အမိၢ် "ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ အမ့ၢ်အဂ့ၤ"…

တၢ်အိၣ်တီအိၣ်လိၤကစုဒုဖိလၢခရံာ်အပူၤ

ဖဲဖၠၣ်စိမိၤဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဂၤ တ့ခဲၣ်ပှၤပိာ်မုၣ်ပိာ်ခွါ အဂၤတဆံ အက့ၢ်ဂီၤ လၢမၤလီၤကတုၤပှၤကညီတဖၣ်အသး, လၢအမၤဂ့ၤမၤစၢၤ ဖၠၣ်စိမိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် လၢပှၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ကၠိကရၢၢ်, ဒီးကၠိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မိ(ရ) (Moore) စံးဝဲလၢ အသးအိၣ်တ့ခဲၣ် အဝဲသ့ၣ်အက့ၢ်ဂီၢ် "ဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးအစိကမီၤအသိး" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အစံးဝဲအသိးန့ၣ် မၤဝဲဒၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်တအိၣ်ဖျါဝဲဘၣ်ဆၣ်, အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီၢ်မးအဃိ, မိ(ရ) တ့ခဲၣ်ပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ် အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖၠၣ်စိမိၤ အခိၣ်နၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တ့ခဲၣ်က့ၢ်ဂီၤတဖၣ်အံၤ ကဲဘျုးဝဲလၢ တၢ်မၤဘျါကွံာ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်ကလုာ်ဒူၣ်အတၢ်သးဟ့လိာ်သးတဖၣ် မၤတ့ၢ်အသးလၢကၠိကရၢၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤတမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲဝ့ၢ်ကရံၣ်သူး အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကွၢ်ထံဆိကမိၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤအီၤလီၤတဖၣ်အကတီၢ်, ပှၤတၢ်မၤဖိ စီၤပီလူး ဃ့ကညး အဝဲသ့ၣ်လၢ "မၤတၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢကစၢ်အတၢ်မၤတထံၣ်ဃီတက့ၢ်" (၁ ကရံၣ် ၁၅:၅၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤနၢၤတၢ်သံ, ဒီးအတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအဃိ (:၅၇),…

ကစၢ်ယွၤ စိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ

လ့လံၣ် ကၤန့(န) ဟါ(မ) (Lillie Cunningham) န့ၣ် အသးအိၣ် (၁၁၀) နံၣ်လံဘၣ်ဆၣ်, တသန့ၤအသးလၢ နီၣ်ထိးဘိ (မ့) ပိးလီလၢ ပှၤဖီၣ်ဒီးဟးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲသန့ၤအသးလၢ ယွၤအကလုာ်ကထါ, ဒီးဖးဝဲဒၣ် လၢမုၢ်ဂီၤ, ဒီးလၢမုၢ်ဟါ, ကိးမုၢ်နံၤ, ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ကိးနွံဒဲးန့ၣ် လဲၤထီၣ်ဘါယွၤလၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ထီဘိန့ၣ် ယနာ်, ဒီးယသန့ၤယသးလၢကစၢ်ယွၤ ကစိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ" န့ၣ်လီၤ.

Mrs. Cunningham နာ်န့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤ ကစၢ်ယွၤ, လၢအစိာ်ဆှၢခီဖျိအီၤလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, လၢအမ့ၢ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတဖၣ်, တၢ်ဆါသံသတြိာ်တဖၣ်, အဝၤသးဘိဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် သံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးပှၤကွဲးထါတဂၤ, အတၢ်အိၣ်မူအသိး, လၢအဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢ "နဘျုးနဖှိၣ်လၢမုၢ်ဂီၤ," ဒီး "နတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢမုၢ်နၤ" (စံး ၉၂:၁-၂), ဒီးလၢအတၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤ စွံကတုၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤကွဲးထါအတၢ်ကတိၤ, "ပှၤတီပှၤလိၤဂ့ၤထီၣ်…

ခါထီၣ်ခီၣ်ကါတပူၤဃီဒီးယွၤ

ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲလၢ ပှၤအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိလၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါအချ့ကတၢၢ် (sprinting) န့ၣ်တက့ၢ်.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ပကထံၣ်ဘၣ် ဖဲပှၤမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိပြၢ အကတီၢ်, ခီဖျိလၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ် ပှၤဂၤအတၢ်မၤစၢၤ (Paralympic) န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အမၤစၢၤ ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိလၢအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်သကိးခီၣ်ကါတပူၤဃီ, ဒ်ပှၤနဲၣ်ကျဲတဖၣ်အသိး, ဒီးပှၤခံဂၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဝဲလၢ ပျံၤဖိတဘိန့ၣ်လီၤ. ဒ့ဘ့း ဘရီ(န) (David Brown) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အမဲရကၤ အပှၤဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဖိ လၢအနုာ်လီၤဃ့ၢ်သတြီၤ မံထၢၣ်တကယၤ, လၢတဆံတၢ စဲးကီၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးမၤနၢၢၤဝဲဒၣ် ခိၣ်ဖးထူကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ. အါစုအါဘျီ, ပှၤလၢအဟံးစုနဲၣ်ဆှၢ ဃ့ၢ်သကိးအတၢ်ဃ့ၢ်သတြီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကၠရိ(မ) အၣ်ဘရံၣ် (Jerome Avery) န့ၣ်လီၤ. Brown ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အတံၤသကိးခံဂၤ အတၢ်ဘၣ်ထွဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လၢ "ပလီၤဂာ်ဒ်ပှၤတဂၤဃီအသိး" န့ၣ်လီၤ. Avery တူၢ်လိာ်ဝဲ အတၢ်ကတိၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ပဃ့ၢ်တၢ်န့ၣ် ပှၤဂၤကထံၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ထဲတဂၤဧိၤအသိး" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်ဖိအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒိဂ့ၤတဲာ်ဘၣ်အဃံအလၤတမံၤ,…

တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဒိၣ်အပူၤ

ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတမံၤန့ၣ် ကဘီယူၤရံး (helicopter) လၢအယူၤဟးကွၢ်ကီတၢ်တခိၣ် ပိၢ်ဖးဝဲဒီးအက့အခီတဖၣ် လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အနီၣ်ဝံၢ်တရံး, ဒီးအမဲၢ်န့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ် ဒီးပှၤနီၣ်တၢ်ဖိ, ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ ယဲၢ်ဂၤ, အိၣ်ကတာ်ထီအသးလၢ ကဘီယူၤအမိၢ်ပှၢ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အဝဲၢ်ပှၢ်ပိာ်ခွါ, အဖိဒိၣ်မုၣ်, ဒီးအဖိဒိၣ်ခွါခံဂၤ သံဝံၤ, ဖဲမုၢ်နံၤတဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးပိာ်မုၣ်လၢအသံတဂၤ အပုၢ်ပိာ်ခွါန့ၣ် တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်တကတီၢ်ဃီ" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်တဖျးမဲာ်ဖိအပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်မူ ဆီတလဲအသးသ့ဝဲ, ဒီးခီဖျိတၢ်လီၤမၢ် တဖၣ်လၢပပာ်ဖျါဆှဲ တန့ၢ်တသ့တဖၣ်အဃိ, ပဘၣ်ပျံၤ, ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤဘး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လၢ ပတဲဖျါထီၣ် အဂ့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤလၢအလီၤသးအုးတနံၤန့ၣ် ပှၤဟဲစိာ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ် စံးဘၣ် စီၤယိၤဘးလၢ ဒုၣ်ဒါမၤသံ အခ့အပှၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် (မ့) သံဝဲဒၣ် (ယိၤ ၁:၁၃-၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, စီၤယိၤဘး ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကစီၣ်အနးကတၢၢ်န့ၣ်…

နမၤယၤဒ်အံၤ

ပှၤဝ့ဖိ (Wales), ပှၤတ့တၢ်ဂီၤ ကၠီ ဖဲး(စ) (John Petts) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ကစီၣ်တထံၣ်, ပှၤလၢအသးဆူၣ်အဲၣ်အပှၤကလုာ်တဖၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအသး ဒီးမၤပိၢ်ဖးဝဲ မ့ၣ်ပိၢ်, ဖဲ နီၢ်ဂံၢ် ၁၆ အကျဲ, ဘျၢထံခရံာ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢ Birmingham, Alabama, ဒီးပှၤအၤဖြံၤကၤ-အမဲရကၤ ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖိ လွံၢ်ဂၤသံဝဲဒၣ် ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ သရိာ်အပဲတြီလၢ အဟးဂီၤသ့ၣ်ဖးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ပှၤဝ့ဖိတဖၣ် ထၢဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ဝဲ စ့ပာ်ကတီၤန့ၣ်လီၤ.

Petts ဆီတလဲက့ၤ ပဲတြီဖိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီ, ဒီးဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပျၤထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လၢထူၣ်စုညါအလိၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အစုထွဲတခီန့ၣ် ဆီၣ်ဖျိးဝဲဒၣ် ပဲတြီ အတကွီၢ်, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ဆီၣ်ဖျိးကွံာ် တၢ်သးဟ့တဖၣ်, ဒီးသလၣ်အိးထီၣ်ဝဲအစုစ့ၣ်တခီ, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ပျဲပျၢ်ကွံာ်တၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပဲတြီဖိအဖီလာ်န့ၣ် တၢ်ကွဲးဃာ် လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် "နမၤယၤဒ်အံၤ" န့ၣ်လီၤ.…

မၤလိန့ၢ်တၢ် လၢတၢ်ဟးဂီၤအပူၤ

ပှၤလူၤဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်လၢပျၢၤ, အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) တဂၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ “သုကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးလၢ, ဂုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဖိဃၢ်တဖၣ်, ခ့ဘှ့တဖၣ်, ဒီးကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်တဖၣ်” န့ၣ်လီၤ. အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် လၢသ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ် ပဲာ်ကျီဆှဲဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤကျဲ လၢထးသွဲဘူးတၢ်, ဒီးဃဲာ်တဖၣ်, ဒ်သိးကလဲၤဝဲဆူ Ocumtun, ဝ့ၢ်လၢအဟါမၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤ, ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်အံၤ လီၤမၢ်ဝဲဒၣ် တကတီၢ်ဃီဒီးပှၤမၢ်ယာ်ဖိ (Mayan) အလုၢ်လၢ်ဆဲးလၤတဖၣ် အတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်, ဖဲကီၢ် မဲးကစံၣ်ကိၣ်, ယူၤကၣ်တၣ် ဟီၣ်ကမျိၤ (Yucatan Peninsula) န့ၣ်လီၤ. ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ် အတၢ်လီၤမၢ် အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးလံာ် George Will စံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်မၤလိတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဃုမၤလိနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဟးဂီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်အါအါ” န့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ အုၣ်အသးလၢ ပှၤကညီတဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် တအိၣ်စံာ်အိၣ်ကျၢၤလီၤထူလီၤယိာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံ…

ပှၤမၤညၣ်ဖိတဖၣ်လၢ ကလဲၤဖီၣ်သိတဖၣ်

တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အကျါ, တၢ်ဂီၤမူလၢ အထုးန့ၢ်ပသး, ဒီးနကအဲၣ်ဒိးကွၢ်အီၤ တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိလၢ ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) (Yemen) တဖၣ် လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တလၢကွံာ်အခၢးအပူၤန့ၣ် ဂဲၤပျုၢ်မၤပူၤဖျဲးဝဲ သိလၢအကယၤတဖၣ် လၢပီၣ်လဲၣ်ဂီၤ (Red Sea) အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢအတီၢ်ဝဲဒၣ် သိလၢ အကထိတဖၣ်န့ၣ် ဟဲတီၢ်ထီၣ်အသး, လၢ ရး(စ) အဲ-အရၤ (Ras Al-Ara), ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) အပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်ပၤနံၤ အသရ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကဘီတခိၣ်အံၤ လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ ကၠ့ၣ်ဘိထံၣ် (Djibouti) အကတီၢ်, လီၤတကျၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢပီၢ်လဲၣ်ပူၤ, ဒီးသိအါန့ၢ်အဒု တကယၤဃုဆံဘျဲၣ် လီၤအုးသံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ, သိဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ် ပူၤဖျဲးဝဲလၢတၢ်သံ, ဒီးပှၤမၤညၣ်တဖၣ် ကဘၣ်လူၤဃုဖီၣ်ညၣ်အလီၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလူၤဖီၣ်သိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အဆိကတၢၢ်, ဖဲပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်က့ၢ်ဂီၤအံၤန့ၣ်ဒီး, ဝံယရှါယၤ အတၢ်ကတိၤတဖၣ်, "ပဝဲဒၣ်အံၤ, ဒ်သိအသိးန့ၣ်, ပဟးဖျိးကျဲခဲလၢာ်လံ. ပလဲၤကပၤကပၤတဂၤလၢ အကျဲဒၣ်ဝဲ, တဂၤလၢအကျဲဒၣ်ဝဲစုာ်စုာ်"…

တၢ်အိၣ်မူထူးတီၤ ခီဖျိလၢတၢ်စံးဘျုးယွၤ

မ့ၢ်လၢ ဒံထရ့း ဘီ(န)ဟီးဖၢၣ် (Dietrich Bonhoeffer) ထီဒါဝဲ နၣ်စံၢ် (Nazi) အသုးမီၤစိရိၤအဃိ, တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤ ယဲၢ်လါဝံၤ, ဖဲ ၁၉၄၃ နံၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ န့ၣ် အဝဲကွဲးဆှၢလံာ်ပရၢတဘ့ၣ်ဆူ အမိၢ်အပၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွဲးဃ့ဝဲ လံာ်တဖၣ်, ဒီးစးခိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအမိၢ်အပၢ်မၤစၢၤအီၤအဃိ, စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲလၢ "တၢ်ဘၣ်သန့ၤလီၤသးလၢပှၤဂၤအလိၤလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ် ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်တၢ်တညီနုၢ်မၤအသးတမံၤအသိးဘၣ်ဆၣ်, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် သိၣ်လိန့ၢ်ပှၤလၢ အသ့စံးဘျုးတၢ်တဂၤ, ဒီးယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယသုတသးပ့ၤနီၣ်အီၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်အိၣ်မူ မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်အပူၤ, တၢ်လၢပဒိးန့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးပဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပကသ့ၣ်ညါအီၤအဂီၢ်, ကီဒိၣ်မး, ဒီးထဲဒၣ်လၢ တၢ်သ့စံးဘျုးတၢ်အပူၤန့ၣ် ပတၢ်အိၣ်မူထူးတီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ."

၂ တံၤမသ့း အပူၤန့ၣ် ဖဲလၢ စီၤပီလူး "ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဒ်ပှၤမၤအၢတၢ်အသိး" အကတီၢ်, ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အတၢ်စံးဘျုးအဒိၣ်အယိာ်ဆူ ပှၤလၢအအဲၣ်အီၤ, ဒီးကဟုကယာ်အီၤတဖၣ်အအိၣ် (၁:၃-၄, ၁၆) န့ၣ်လီၤ. အဝဲမၢလီၤ စီၤတံၤမသ့း ကဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤ…

ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နမံၤ

ကျဲလီၤဆီတဘိ အိးထီၣ်အသး, ဒ်သိးတၢ်ကဆါဘၣ်လံာ်တဖၣ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ် မ့ၢ်အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤကစူးကါ အဝဲသ့ၣ်အမံၤလၢ ပှၤကွဲးလံာ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အတၢ်ကွဲးလံာ်တၢ်တဲပူအသီ လၢကဟဲဟးထီၣ်တဘ့ၣ်အပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့န့ၣ်လီၤ. ပှၤအသူၣ်ဆူၣ်အသးဆူၣ်တဖၣ် လၢအဟ့ၣ်ကျိၣ်စ့အအါကတၢၢ်တဂၤ, ကဒိးန့ၢ်ခွဲးယာ်လၢကဃုထၢဝဲအမံၤ, ဒ်သိးပှၤကစူးကါအီၤလၢလံာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကျိၣ်စ့လၢ ပှၤဒိးန့ၢ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆူ တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်အကရၢကရိတဖၣ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်အလံာ်စ့ၢ်ကီး, ဆါဘၣ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ."

ပှၤအါဒံအါဂၤ မ့ၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ အမံၤလၢလံာ်တၢ်ကွဲးအပူၤန့ၣ်ဒီး, အသူၣ်ခုအသးခုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတဘိလၢ ပှၤကသ့ၣ်ညါ, (မ့) "ပှၤကထံၣ်ပာ်ပနီၣ်" အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, သ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်နဲလၢ ပှၤလၢအကါဒိၣ်တဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါတ့ၢ်နၤလၢ နမံၤ, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လီၤနၤန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဝံယရှါယၤ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ဝဲ, ဒီးစံးဝဲဒၣ် "ယကိးလံနၤလၢ နမံၤလီၤ. နမ့ၢ်ယတၢ်" (ယရှါ ၄၃:၁) န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, ကစၢ်ယွၤ မၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အၢၣ်လီၤ အီလီၤဒီးအပၢ်ဖးဒိၣ် စီၤအၤဘြၤဟၣ်အဂ့ၢ် (ကွၢ် ၁…

နက့ၢ်နဂီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ တ့ခဲၣ်အီၤ

ကီၢ်အဲကလံး အကွဲၤထံၣ်ဟူသန့တဖျၢၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲ "ဒီတနံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ် အဂ့ၤကတၢၢ်တဂၤ" အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်မၤမုာ်သးခွံဂၤ, နုာ်လီၤပြၢ တၢ်တ့ခဲၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်တ့ခဲၣ်သတြီၤတၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဝံၤဝဲဒၣ်လၢ လွံၢ်နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးဒ်သိးကဒုးနဲၣ်ဝဲ တနၣ်ရံၣ်အဂီၢ်, ပာ်ဖှိၣ်မၤဖုၣ်လီၤဝဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကံးယာ်ဝါတဖၣ်အလိၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိတဂၤစုာ်စုာ် အတၢ်မၤတဖၣ် ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်တပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ ခဲမရၣ် (cameras) တဖၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲအဃိ, တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲလံာ် ၁ မိၤရှ့ အပူၤန့ၣ် လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တၢ်ဘၣ်တ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤ သးသမူတဖၣ် လၢတၢ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်နီတမံၤ- ဒ်တၢ်ကံးယာ်အဝါလၢ ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိစူးကါဝဲတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲ လံာ် မိၤရှ့ ၂ အပူၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် "တၢ်ဘၣ်တ့" အတၢ်တဲပူအဂၤတယုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံ တတီၤအံၤ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤလၢ စီၤမိၤရှ့ အမိၢ် "ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ အမ့ၢ်အဂ့ၤ"…

တၢ်အိၣ်တီအိၣ်လိၤကစုဒုဖိလၢခရံာ်အပူၤ

ဖဲဖၠၣ်စိမိၤဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဂၤ တ့ခဲၣ်ပှၤပိာ်မုၣ်ပိာ်ခွါ အဂၤတဆံ အက့ၢ်ဂီၤ လၢမၤလီၤကတုၤပှၤကညီတဖၣ်အသး, လၢအမၤဂ့ၤမၤစၢၤ ဖၠၣ်စိမိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် လၢပှၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ကၠိကရၢၢ်, ဒီးကၠိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မိ(ရ) (Moore) စံးဝဲလၢ အသးအိၣ်တ့ခဲၣ် အဝဲသ့ၣ်အက့ၢ်ဂီၢ် "ဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးအစိကမီၤအသိး" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အစံးဝဲအသိးန့ၣ် မၤဝဲဒၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်တအိၣ်ဖျါဝဲဘၣ်ဆၣ်, အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီၢ်မးအဃိ, မိ(ရ) တ့ခဲၣ်ပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ် အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖၠၣ်စိမိၤ အခိၣ်နၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တ့ခဲၣ်က့ၢ်ဂီၤတဖၣ်အံၤ ကဲဘျုးဝဲလၢ တၢ်မၤဘျါကွံာ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်ကလုာ်ဒူၣ်အတၢ်သးဟ့လိာ်သးတဖၣ် မၤတ့ၢ်အသးလၢကၠိကရၢၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤတမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲဝ့ၢ်ကရံၣ်သူး အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကွၢ်ထံဆိကမိၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤအီၤလီၤတဖၣ်အကတီၢ်, ပှၤတၢ်မၤဖိ စီၤပီလူး ဃ့ကညး အဝဲသ့ၣ်လၢ "မၤတၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢကစၢ်အတၢ်မၤတထံၣ်ဃီတက့ၢ်" (၁ ကရံၣ် ၁၅:၅၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤနၢၤတၢ်သံ, ဒီးအတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအဃိ (:၅၇),…

ကစၢ်ယွၤ စိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ

လ့လံၣ် ကၤန့(န) ဟါ(မ) (Lillie Cunningham) န့ၣ် အသးအိၣ် (၁၁၀) နံၣ်လံဘၣ်ဆၣ်, တသန့ၤအသးလၢ နီၣ်ထိးဘိ (မ့) ပိးလီလၢ ပှၤဖီၣ်ဒီးဟးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲသန့ၤအသးလၢ ယွၤအကလုာ်ကထါ, ဒီးဖးဝဲဒၣ် လၢမုၢ်ဂီၤ, ဒီးလၢမုၢ်ဟါ, ကိးမုၢ်နံၤ, ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ကိးနွံဒဲးန့ၣ် လဲၤထီၣ်ဘါယွၤလၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ထီဘိန့ၣ် ယနာ်, ဒီးယသန့ၤယသးလၢကစၢ်ယွၤ ကစိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ" န့ၣ်လီၤ.

Mrs. Cunningham နာ်န့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤ ကစၢ်ယွၤ, လၢအစိာ်ဆှၢခီဖျိအီၤလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, လၢအမ့ၢ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတဖၣ်, တၢ်ဆါသံသတြိာ်တဖၣ်, အဝၤသးဘိဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် သံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးပှၤကွဲးထါတဂၤ, အတၢ်အိၣ်မူအသိး, လၢအဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢ "နဘျုးနဖှိၣ်လၢမုၢ်ဂီၤ," ဒီး "နတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢမုၢ်နၤ" (စံး ၉၂:၁-၂), ဒီးလၢအတၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤ စွံကတုၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤကွဲးထါအတၢ်ကတိၤ, "ပှၤတီပှၤလိၤဂ့ၤထီၣ်…

ခါထီၣ်ခီၣ်ကါတပူၤဃီဒီးယွၤ

ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲလၢ ပှၤအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိလၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါအချ့ကတၢၢ် (sprinting) န့ၣ်တက့ၢ်.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ပကထံၣ်ဘၣ် ဖဲပှၤမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိပြၢ အကတီၢ်, ခီဖျိလၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ် ပှၤဂၤအတၢ်မၤစၢၤ (Paralympic) န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အမၤစၢၤ ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိလၢအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်သကိးခီၣ်ကါတပူၤဃီ, ဒ်ပှၤနဲၣ်ကျဲတဖၣ်အသိး, ဒီးပှၤခံဂၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဝဲလၢ ပျံၤဖိတဘိန့ၣ်လီၤ. ဒ့ဘ့း ဘရီ(န) (David Brown) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အမဲရကၤ အပှၤဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဖိ လၢအနုာ်လီၤဃ့ၢ်သတြီၤ မံထၢၣ်တကယၤ, လၢတဆံတၢ စဲးကီၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးမၤနၢၢၤဝဲဒၣ် ခိၣ်ဖးထူကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ. အါစုအါဘျီ, ပှၤလၢအဟံးစုနဲၣ်ဆှၢ ဃ့ၢ်သကိးအတၢ်ဃ့ၢ်သတြီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကၠရိ(မ) အၣ်ဘရံၣ် (Jerome Avery) န့ၣ်လီၤ. Brown ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အတံၤသကိးခံဂၤ အတၢ်ဘၣ်ထွဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လၢ "ပလီၤဂာ်ဒ်ပှၤတဂၤဃီအသိး" န့ၣ်လီၤ. Avery တူၢ်လိာ်ဝဲ အတၢ်ကတိၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ပဃ့ၢ်တၢ်န့ၣ် ပှၤဂၤကထံၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ထဲတဂၤဧိၤအသိး" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်ဖိအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒိဂ့ၤတဲာ်ဘၣ်အဃံအလၤတမံၤ,…

တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဒိၣ်အပူၤ

ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတမံၤန့ၣ် ကဘီယူၤရံး (helicopter) လၢအယူၤဟးကွၢ်ကီတၢ်တခိၣ် ပိၢ်ဖးဝဲဒီးအက့အခီတဖၣ် လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အနီၣ်ဝံၢ်တရံး, ဒီးအမဲၢ်န့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ် ဒီးပှၤနီၣ်တၢ်ဖိ, ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ ယဲၢ်ဂၤ, အိၣ်ကတာ်ထီအသးလၢ ကဘီယူၤအမိၢ်ပှၢ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အဝဲၢ်ပှၢ်ပိာ်ခွါ, အဖိဒိၣ်မုၣ်, ဒီးအဖိဒိၣ်ခွါခံဂၤ သံဝံၤ, ဖဲမုၢ်နံၤတဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးပိာ်မုၣ်လၢအသံတဂၤ အပုၢ်ပိာ်ခွါန့ၣ် တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်တကတီၢ်ဃီ" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်တဖျးမဲာ်ဖိအပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်မူ ဆီတလဲအသးသ့ဝဲ, ဒီးခီဖျိတၢ်လီၤမၢ် တဖၣ်လၢပပာ်ဖျါဆှဲ တန့ၢ်တသ့တဖၣ်အဃိ, ပဘၣ်ပျံၤ, ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤဘး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လၢ ပတဲဖျါထီၣ် အဂ့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤလၢအလီၤသးအုးတနံၤန့ၣ် ပှၤဟဲစိာ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ် စံးဘၣ် စီၤယိၤဘးလၢ ဒုၣ်ဒါမၤသံ အခ့အပှၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် (မ့) သံဝဲဒၣ် (ယိၤ ၁:၁၃-၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, စီၤယိၤဘး ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကစီၣ်အနးကတၢၢ်န့ၣ်…

နမၤယၤဒ်အံၤ

ပှၤဝ့ဖိ (Wales), ပှၤတ့တၢ်ဂီၤ ကၠီ ဖဲး(စ) (John Petts) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ကစီၣ်တထံၣ်, ပှၤလၢအသးဆူၣ်အဲၣ်အပှၤကလုာ်တဖၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအသး ဒီးမၤပိၢ်ဖးဝဲ မ့ၣ်ပိၢ်, ဖဲ နီၢ်ဂံၢ် ၁၆ အကျဲ, ဘျၢထံခရံာ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢ Birmingham, Alabama, ဒီးပှၤအၤဖြံၤကၤ-အမဲရကၤ ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖိ လွံၢ်ဂၤသံဝဲဒၣ် ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ သရိာ်အပဲတြီလၢ အဟးဂီၤသ့ၣ်ဖးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ပှၤဝ့ဖိတဖၣ် ထၢဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ဝဲ စ့ပာ်ကတီၤန့ၣ်လီၤ.

Petts ဆီတလဲက့ၤ ပဲတြီဖိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီ, ဒီးဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပျၤထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လၢထူၣ်စုညါအလိၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အစုထွဲတခီန့ၣ် ဆီၣ်ဖျိးဝဲဒၣ် ပဲတြီ အတကွီၢ်, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ဆီၣ်ဖျိးကွံာ် တၢ်သးဟ့တဖၣ်, ဒီးသလၣ်အိးထီၣ်ဝဲအစုစ့ၣ်တခီ, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ပျဲပျၢ်ကွံာ်တၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပဲတြီဖိအဖီလာ်န့ၣ် တၢ်ကွဲးဃာ် လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် "နမၤယၤဒ်အံၤ" န့ၣ်လီၤ.…

မၤလိန့ၢ်တၢ် လၢတၢ်ဟးဂီၤအပူၤ

ပှၤလူၤဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်လၢပျၢၤ, အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) တဂၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ “သုကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးလၢ, ဂုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဖိဃၢ်တဖၣ်, ခ့ဘှ့တဖၣ်, ဒီးကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်တဖၣ်” န့ၣ်လီၤ. အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် လၢသ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ် ပဲာ်ကျီဆှဲဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤကျဲ လၢထးသွဲဘူးတၢ်, ဒီးဃဲာ်တဖၣ်, ဒ်သိးကလဲၤဝဲဆူ Ocumtun, ဝ့ၢ်လၢအဟါမၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤ, ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်အံၤ လီၤမၢ်ဝဲဒၣ် တကတီၢ်ဃီဒီးပှၤမၢ်ယာ်ဖိ (Mayan) အလုၢ်လၢ်ဆဲးလၤတဖၣ် အတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်, ဖဲကီၢ် မဲးကစံၣ်ကိၣ်, ယူၤကၣ်တၣ် ဟီၣ်ကမျိၤ (Yucatan Peninsula) န့ၣ်လီၤ. ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ် အတၢ်လီၤမၢ် အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးလံာ် George Will စံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်မၤလိတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဃုမၤလိနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဟးဂီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်အါအါ” န့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ အုၣ်အသးလၢ ပှၤကညီတဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် တအိၣ်စံာ်အိၣ်ကျၢၤလီၤထူလီၤယိာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံ…

ပှၤမၤညၣ်ဖိတဖၣ်လၢ ကလဲၤဖီၣ်သိတဖၣ်

တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အကျါ, တၢ်ဂီၤမူလၢ အထုးန့ၢ်ပသး, ဒီးနကအဲၣ်ဒိးကွၢ်အီၤ တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိလၢ ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) (Yemen) တဖၣ် လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တလၢကွံာ်အခၢးအပူၤန့ၣ် ဂဲၤပျုၢ်မၤပူၤဖျဲးဝဲ သိလၢအကယၤတဖၣ် လၢပီၣ်လဲၣ်ဂီၤ (Red Sea) အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢအတီၢ်ဝဲဒၣ် သိလၢ အကထိတဖၣ်န့ၣ် ဟဲတီၢ်ထီၣ်အသး, လၢ ရး(စ) အဲ-အရၤ (Ras Al-Ara), ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) အပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်ပၤနံၤ အသရ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကဘီတခိၣ်အံၤ လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ ကၠ့ၣ်ဘိထံၣ် (Djibouti) အကတီၢ်, လီၤတကျၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢပီၢ်လဲၣ်ပူၤ, ဒီးသိအါန့ၢ်အဒု တကယၤဃုဆံဘျဲၣ် လီၤအုးသံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ, သိဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ် ပူၤဖျဲးဝဲလၢတၢ်သံ, ဒီးပှၤမၤညၣ်တဖၣ် ကဘၣ်လူၤဃုဖီၣ်ညၣ်အလီၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလူၤဖီၣ်သိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အဆိကတၢၢ်, ဖဲပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်က့ၢ်ဂီၤအံၤန့ၣ်ဒီး, ဝံယရှါယၤ အတၢ်ကတိၤတဖၣ်, "ပဝဲဒၣ်အံၤ, ဒ်သိအသိးန့ၣ်, ပဟးဖျိးကျဲခဲလၢာ်လံ. ပလဲၤကပၤကပၤတဂၤလၢ အကျဲဒၣ်ဝဲ, တဂၤလၢအကျဲဒၣ်ဝဲစုာ်စုာ်"…

တၢ်အိၣ်မူထူးတီၤ ခီဖျိလၢတၢ်စံးဘျုးယွၤ

မ့ၢ်လၢ ဒံထရ့း ဘီ(န)ဟီးဖၢၣ် (Dietrich Bonhoeffer) ထီဒါဝဲ နၣ်စံၢ် (Nazi) အသုးမီၤစိရိၤအဃိ, တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤ ယဲၢ်လါဝံၤ, ဖဲ ၁၉၄၃ နံၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ န့ၣ် အဝဲကွဲးဆှၢလံာ်ပရၢတဘ့ၣ်ဆူ အမိၢ်အပၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွဲးဃ့ဝဲ လံာ်တဖၣ်, ဒီးစးခိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအမိၢ်အပၢ်မၤစၢၤအီၤအဃိ, စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲလၢ "တၢ်ဘၣ်သန့ၤလီၤသးလၢပှၤဂၤအလိၤလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ် ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်တၢ်တညီနုၢ်မၤအသးတမံၤအသိးဘၣ်ဆၣ်, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် သိၣ်လိန့ၢ်ပှၤလၢ အသ့စံးဘျုးတၢ်တဂၤ, ဒီးယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယသုတသးပ့ၤနီၣ်အီၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်အိၣ်မူ မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်အပူၤ, တၢ်လၢပဒိးန့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးပဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပကသ့ၣ်ညါအီၤအဂီၢ်, ကီဒိၣ်မး, ဒီးထဲဒၣ်လၢ တၢ်သ့စံးဘျုးတၢ်အပူၤန့ၣ် ပတၢ်အိၣ်မူထူးတီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ."

၂ တံၤမသ့း အပူၤန့ၣ် ဖဲလၢ စီၤပီလူး "ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဒ်ပှၤမၤအၢတၢ်အသိး" အကတီၢ်, ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အတၢ်စံးဘျုးအဒိၣ်အယိာ်ဆူ ပှၤလၢအအဲၣ်အီၤ, ဒီးကဟုကယာ်အီၤတဖၣ်အအိၣ် (၁:၃-၄, ၁၆) န့ၣ်လီၤ. အဝဲမၢလီၤ စီၤတံၤမသ့း ကဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤ…

ကစၢ်ယွၤ သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နမံၤ

ကျဲလီၤဆီတဘိ အိးထီၣ်အသး, ဒ်သိးတၢ်ကဆါဘၣ်လံာ်တဖၣ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ် မ့ၢ်အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤကစူးကါ အဝဲသ့ၣ်အမံၤလၢ ပှၤကွဲးလံာ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အတၢ်ကွဲးလံာ်တၢ်တဲပူအသီ လၢကဟဲဟးထီၣ်တဘ့ၣ်အပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့န့ၣ်လီၤ. ပှၤအသူၣ်ဆူၣ်အသးဆူၣ်တဖၣ် လၢအဟ့ၣ်ကျိၣ်စ့အအါကတၢၢ်တဂၤ, ကဒိးန့ၢ်ခွဲးယာ်လၢကဃုထၢဝဲအမံၤ, ဒ်သိးပှၤကစူးကါအီၤလၢလံာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကျိၣ်စ့လၢ ပှၤဒိးန့ၢ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆူ တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်အကရၢကရိတဖၣ်, ဒီးပှၤကွဲးတၢ်အလံာ်စ့ၢ်ကီး, ဆါဘၣ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ."

ပှၤအါဒံအါဂၤ မ့ၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ အမံၤလၢလံာ်တၢ်ကွဲးအပူၤန့ၣ်ဒီး, အသူၣ်ခုအသးခုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတဘိလၢ ပှၤကသ့ၣ်ညါ, (မ့) "ပှၤကထံၣ်ပာ်ပနီၣ်" အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, သ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်နဲလၢ ပှၤလၢအကါဒိၣ်တဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါတ့ၢ်နၤလၢ နမံၤ, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လီၤနၤန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဝံယရှါယၤ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ဝဲ, ဒီးစံးဝဲဒၣ် "ယကိးလံနၤလၢ နမံၤလီၤ. နမ့ၢ်ယတၢ်" (ယရှါ ၄၃:၁) န့ၣ်လီၤ. လၢအပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, ကစၢ်ယွၤ မၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အၢၣ်လီၤ အီလီၤဒီးအပၢ်ဖးဒိၣ် စီၤအၤဘြၤဟၣ်အဂ့ၢ် (ကွၢ် ၁…

နက့ၢ်နဂီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ တ့ခဲၣ်အီၤ

ကီၢ်အဲကလံး အကွဲၤထံၣ်ဟူသန့တဖျၢၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲ "ဒီတနံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ် အဂ့ၤကတၢၢ်တဂၤ" အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်မၤမုာ်သးခွံဂၤ, နုာ်လီၤပြၢ တၢ်တ့ခဲၣ်လီၢ်ကဝီၤပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤ အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်တ့ခဲၣ်သတြီၤတၢ်န့ၣ် ကဘၣ်ဝံၤဝဲဒၣ်လၢ လွံၢ်နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးဒ်သိးကဒုးနဲၣ်ဝဲ တနၣ်ရံၣ်အဂီၢ်, ပာ်ဖှိၣ်မၤဖုၣ်လီၤဝဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကံးယာ်ဝါတဖၣ်အလိၤန့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိတဂၤစုာ်စုာ် အတၢ်မၤတဖၣ် ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်တပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ ခဲမရၣ် (cameras) တဖၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲအဃိ, တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲလံာ် ၁ မိၤရှ့ အပူၤန့ၣ် လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တၢ်ဘၣ်တ့အဂ့ၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤ သးသမူတဖၣ် လၢတၢ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်နီတမံၤ- ဒ်တၢ်ကံးယာ်အဝါလၢ ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဖိစူးကါဝဲတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲ လံာ် မိၤရှ့ ၂ အပူၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် "တၢ်ဘၣ်တ့" အတၢ်တဲပူအဂၤတယုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံ တတီၤအံၤ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤလၢ စီၤမိၤရှ့ အမိၢ် "ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ အမ့ၢ်အဂ့ၤ"…

တၢ်အိၣ်တီအိၣ်လိၤကစုဒုဖိလၢခရံာ်အပူၤ

ဖဲဖၠၣ်စိမိၤဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဂၤ တ့ခဲၣ်ပှၤပိာ်မုၣ်ပိာ်ခွါ အဂၤတဆံ အက့ၢ်ဂီၤ လၢမၤလီၤကတုၤပှၤကညီတဖၣ်အသး, လၢအမၤဂ့ၤမၤစၢၤ ဖၠၣ်စိမိၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် လၢပှၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ကၠိကရၢၢ်, ဒီးကၠိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မိ(ရ) (Moore) စံးဝဲလၢ အသးအိၣ်တ့ခဲၣ် အဝဲသ့ၣ်အက့ၢ်ဂီၢ် "ဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးအစိကမီၤအသိး" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အစံးဝဲအသိးန့ၣ် မၤဝဲဒၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်တအိၣ်ဖျါဝဲဘၣ်ဆၣ်, အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီၢ်မးအဃိ, မိ(ရ) တ့ခဲၣ်ပာ်ဖျါအဝဲသ့ၣ် အသူးသ့ၣ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖၠၣ်စိမိၤ အခိၣ်နၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တ့ခဲၣ်က့ၢ်ဂီၤတဖၣ်အံၤ ကဲဘျုးဝဲလၢ တၢ်မၤဘျါကွံာ် တၢ်လၢအပူၤကွံာ်ကလုာ်ဒူၣ်အတၢ်သးဟ့လိာ်သးတဖၣ် မၤတ့ၢ်အသးလၢကၠိကရၢၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤတမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲဝ့ၢ်ကရံၣ်သူး အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် ကွၢ်ထံဆိကမိၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤအီၤလီၤတဖၣ်အကတီၢ်, ပှၤတၢ်မၤဖိ စီၤပီလူး ဃ့ကညး အဝဲသ့ၣ်လၢ "မၤတၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢကစၢ်အတၢ်မၤတထံၣ်ဃီတက့ၢ်" (၁ ကရံၣ် ၁၅:၅၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤနၢၤတၢ်သံ, ဒီးအတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအဃိ (:၅၇),…

ကစၢ်ယွၤ စိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ

လ့လံၣ် ကၤန့(န) ဟါ(မ) (Lillie Cunningham) န့ၣ် အသးအိၣ် (၁၁၀) နံၣ်လံဘၣ်ဆၣ်, တသန့ၤအသးလၢ နီၣ်ထိးဘိ (မ့) ပိးလီလၢ ပှၤဖီၣ်ဒီးဟးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲသန့ၤအသးလၢ ယွၤအကလုာ်ကထါ, ဒီးဖးဝဲဒၣ် လၢမုၢ်ဂီၤ, ဒီးလၢမုၢ်ဟါ, ကိးမုၢ်နံၤ, ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ကိးနွံဒဲးန့ၣ် လဲၤထီၣ်ဘါယွၤလၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ထီဘိန့ၣ် ယနာ်, ဒီးယသန့ၤယသးလၢကစၢ်ယွၤ ကစိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ" န့ၣ်လီၤ.

Mrs. Cunningham နာ်န့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤ ကစၢ်ယွၤ, လၢအစိာ်ဆှၢခီဖျိအီၤလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, လၢအမ့ၢ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတဖၣ်, တၢ်ဆါသံသတြိာ်တဖၣ်, အဝၤသးဘိဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် သံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးပှၤကွဲးထါတဂၤ, အတၢ်အိၣ်မူအသိး, လၢအဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢ "နဘျုးနဖှိၣ်လၢမုၢ်ဂီၤ," ဒီး "နတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢမုၢ်နၤ" (စံး ၉၂:၁-၂), ဒီးလၢအတၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤ စွံကတုၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤကွဲးထါအတၢ်ကတိၤ, "ပှၤတီပှၤလိၤဂ့ၤထီၣ်…

ခါထီၣ်ခီၣ်ကါတပူၤဃီဒီးယွၤ

ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲလၢ ပှၤအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိလၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါအချ့ကတၢၢ် (sprinting) န့ၣ်တက့ၢ်.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ပကထံၣ်ဘၣ် ဖဲပှၤမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ် အတၢ်ဃ့ၢ်သဖှိပြၢ အကတီၢ်, ခီဖျိလၢအဘၣ်ဟံးန့ၢ် ပှၤဂၤအတၢ်မၤစၢၤ (Paralympic) န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အမၤစၢၤ ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိလၢအမဲာ်ချံတထံၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်သကိးခီၣ်ကါတပူၤဃီ, ဒ်ပှၤနဲၣ်ကျဲတဖၣ်အသိး, ဒီးပှၤခံဂၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဝဲလၢ ပျံၤဖိတဘိန့ၣ်လီၤ. ဒ့ဘ့း ဘရီ(န) (David Brown) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အမဲရကၤ အပှၤဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဖိ လၢအနုာ်လီၤဃ့ၢ်သတြီၤ မံထၢၣ်တကယၤ, လၢတဆံတၢ စဲးကီၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးမၤနၢၢၤဝဲဒၣ် ခိၣ်ဖးထူကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ. အါစုအါဘျီ, ပှၤလၢအဟံးစုနဲၣ်ဆှၢ ဃ့ၢ်သကိးအတၢ်ဃ့ၢ်သတြီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကၠရိ(မ) အၣ်ဘရံၣ် (Jerome Avery) န့ၣ်လီၤ. Brown ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အတံၤသကိးခံဂၤ အတၢ်ဘၣ်ထွဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လၢ "ပလီၤဂာ်ဒ်ပှၤတဂၤဃီအသိး" န့ၣ်လီၤ. Avery တူၢ်လိာ်ဝဲ အတၢ်ကတိၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ပဃ့ၢ်တၢ်န့ၣ် ပှၤဂၤကထံၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤဃ့ၢ်တၢ်ထဲတဂၤဧိၤအသိး" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်ဖိအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒိဂ့ၤတဲာ်ဘၣ်အဃံအလၤတမံၤ,…

တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဒိၣ်အပူၤ

ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတမံၤန့ၣ် ကဘီယူၤရံး (helicopter) လၢအယူၤဟးကွၢ်ကီတၢ်တခိၣ် ပိၢ်ဖးဝဲဒီးအက့အခီတဖၣ် လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အနီၣ်ဝံၢ်တရံး, ဒီးအမဲၢ်န့ၣ် ကၢ်ဖျိးကွံာ် ဒီးပှၤနီၣ်တၢ်ဖိ, ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ ယဲၢ်ဂၤ, အိၣ်ကတာ်ထီအသးလၢ ကဘီယူၤအမိၢ်ပှၢ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, လီၤတဲာ်ဆူ ထံကျိပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အဝဲၢ်ပှၢ်ပိာ်ခွါ, အဖိဒိၣ်မုၣ်, ဒီးအဖိဒိၣ်ခွါခံဂၤ သံဝံၤ, ဖဲမုၢ်နံၤတဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးပိာ်မုၣ်လၢအသံတဂၤ အပုၢ်ပိာ်ခွါန့ၣ် တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်တကတီၢ်ဃီ" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်တဖျးမဲာ်ဖိအပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်မူ ဆီတလဲအသးသ့ဝဲ, ဒီးခီဖျိတၢ်လီၤမၢ် တဖၣ်လၢပပာ်ဖျါဆှဲ တန့ၢ်တသ့တဖၣ်အဃိ, ပဘၣ်ပျံၤ, ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤဘး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လၢ ပတဲဖျါထီၣ် အဂ့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤလၢအလီၤသးအုးတနံၤန့ၣ် ပှၤဟဲစိာ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ် စံးဘၣ် စီၤယိၤဘးလၢ ဒုၣ်ဒါမၤသံ အခ့အပှၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် (မ့) သံဝဲဒၣ် (ယိၤ ၁:၁၃-၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, စီၤယိၤဘး ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကစီၣ်အနးကတၢၢ်န့ၣ်…

နမၤယၤဒ်အံၤ

ပှၤဝ့ဖိ (Wales), ပှၤတ့တၢ်ဂီၤ ကၠီ ဖဲး(စ) (John Petts) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ကစီၣ်တထံၣ်, ပှၤလၢအသးဆူၣ်အဲၣ်အပှၤကလုာ်တဖၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအသး ဒီးမၤပိၢ်ဖးဝဲ မ့ၣ်ပိၢ်, ဖဲ နီၢ်ဂံၢ် ၁၆ အကျဲ, ဘျၢထံခရံာ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢ Birmingham, Alabama, ဒီးပှၤအၤဖြံၤကၤ-အမဲရကၤ ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖိ လွံၢ်ဂၤသံဝဲဒၣ် ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ သရိာ်အပဲတြီလၢ အဟးဂီၤသ့ၣ်ဖးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ပှၤဝ့ဖိတဖၣ် ထၢဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ဝဲ စ့ပာ်ကတီၤန့ၣ်လီၤ.

Petts ဆီတလဲက့ၤ ပဲတြီဖိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီ, ဒီးဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပျၤထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လၢထူၣ်စုညါအလိၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အစုထွဲတခီန့ၣ် ဆီၣ်ဖျိးဝဲဒၣ် ပဲတြီ အတကွီၢ်, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ဆီၣ်ဖျိးကွံာ် တၢ်သးဟ့တဖၣ်, ဒီးသလၣ်အိးထီၣ်ဝဲအစုစ့ၣ်တခီ, လၢအဒုးနဲၣ် တၢ်ပျဲပျၢ်ကွံာ်တၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပဲတြီဖိအဖီလာ်န့ၣ် တၢ်ကွဲးဃာ် လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် "နမၤယၤဒ်အံၤ" န့ၣ်လီၤ.…

မၤလိန့ၢ်တၢ် လၢတၢ်ဟးဂီၤအပူၤ

ပှၤလူၤဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်လၢပျၢၤ, အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) တဂၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ “သုကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးလၢ, ဂုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဖိဃၢ်တဖၣ်, ခ့ဘှ့တဖၣ်, ဒီးကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်တဖၣ်” န့ၣ်လီၤ. အံၣ်ဘၢ(န) ၡပရဲး (Ivan Šprajc) ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် လၢသ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ် ပဲာ်ကျီဆှဲဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤကျဲ လၢထးသွဲဘူးတၢ်, ဒီးဃဲာ်တဖၣ်, ဒ်သိးကလဲၤဝဲဆူ Ocumtun, ဝ့ၢ်လၢအဟါမၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤ, ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်အံၤ လီၤမၢ်ဝဲဒၣ် တကတီၢ်ဃီဒီးပှၤမၢ်ယာ်ဖိ (Mayan) အလုၢ်လၢ်ဆဲးလၤတဖၣ် အတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်, ဖဲကီၢ် မဲးကစံၣ်ကိၣ်, ယူၤကၣ်တၣ် ဟီၣ်ကမျိၤ (Yucatan Peninsula) န့ၣ်လီၤ. ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ် အတၢ်လီၤမၢ် အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးလံာ် George Will စံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်မၤလိတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဃုမၤလိနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဟးဂီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်အါအါ” န့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ အုၣ်အသးလၢ ပှၤကညီတဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် တအိၣ်စံာ်အိၣ်ကျၢၤလီၤထူလီၤယိာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံ…

ပှၤမၤညၣ်ဖိတဖၣ်လၢ ကလဲၤဖီၣ်သိတဖၣ်

တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အကျါ, တၢ်ဂီၤမူလၢ အထုးန့ၢ်ပသး, ဒီးနကအဲၣ်ဒိးကွၢ်အီၤ တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိလၢ ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) (Yemen) တဖၣ် လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တလၢကွံာ်အခၢးအပူၤန့ၣ် ဂဲၤပျုၢ်မၤပူၤဖျဲးဝဲ သိလၢအကယၤတဖၣ် လၢပီၣ်လဲၣ်ဂီၤ (Red Sea) အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢအတီၢ်ဝဲဒၣ် သိလၢ အကထိတဖၣ်န့ၣ် ဟဲတီၢ်ထီၣ်အသး, လၢ ရး(စ) အဲ-အရၤ (Ras Al-Ara), ကီၢ် ယံၣ်မ့ၣ်(န) အပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်ပၤနံၤ အသရ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကဘီတခိၣ်အံၤ လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ ကၠ့ၣ်ဘိထံၣ် (Djibouti) အကတီၢ်, လီၤတကျၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢပီၢ်လဲၣ်ပူၤ, ဒီးသိအါန့ၢ်အဒု တကယၤဃုဆံဘျဲၣ် လီၤအုးသံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢပှၤဖီၣ်ညၣ်ဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အဃိ, သိဖိတဖၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ် ပူၤဖျဲးဝဲလၢတၢ်သံ, ဒီးပှၤမၤညၣ်တဖၣ် ကဘၣ်လူၤဃုဖီၣ်ညၣ်အလီၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလူၤဖီၣ်သိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အဆိကတၢၢ်, ဖဲပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်က့ၢ်ဂီၤအံၤန့ၣ်ဒီး, ဝံယရှါယၤ အတၢ်ကတိၤတဖၣ်, "ပဝဲဒၣ်အံၤ, ဒ်သိအသိးန့ၣ်, ပဟးဖျိးကျဲခဲလၢာ်လံ. ပလဲၤကပၤကပၤတဂၤလၢ အကျဲဒၣ်ဝဲ, တဂၤလၢအကျဲဒၣ်ဝဲစုာ်စုာ်"…