ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်
တၢ်မူဒီးတၢ်သံ
ကီၢ်အမဲရကၤ ကီၢ်ခိၣ်အသီတဖၣ် ဘၣ်အၢၣ်လီၤအီလီၤအသးလၢ ဘျီၣ်ဒိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ထီၣ်မူးဧိၤပွဲဧိၤ, ဒီးတၢ်ဆဲးလီၤမံၤလၢ ထံကီၢ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤသနူတဖၣ်, အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်မၤလၢဟးဆှဲးဝဲတန့ၢ်တသ့တမံၤန့ၣ် ဘၣ်စးထီၣ်ကတဲာ်ကတီၤဝဲဒၣ် အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်သံတၢ်ပှၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢ ထံကီၢ်ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒၣ် လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူ, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သံဝဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ပှၤသံကွၢ် ကၠီး. အ့း(ရှ). ဒဘလူၢ်. ဘူး(ရှ) (George H. W. Bush) လၢ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, လီၤကမၢကမၣ်တမံၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဆၢဝဲလၢ “ပကဘၣ်မၤညီနုၢ်ပသး” န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ကကွဲးပာ်ဖျါ ကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်, ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဆိဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လုၢ်လၢ်အထူသနူတဖၣ်, ဒီးကျိၤကျဲတဖၣ်လၢ ပှၤကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်အုးသးအုးနီၢ်နီၢ်တမံၤလၢ ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပကဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤရှလိၤမိၤ, မ့ၢ်ပှၤဃုမၤလိ တၢ်အိၣ်မူအခီပညီ ခီဖျိတၢ်မုာ်လၤသးခုတၢ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့တဖၣ်အပူၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ်…
ပျံၤတၢ်အလီၢ်တအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်
ဖဲ ၁၈၅၉ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် (solar storm) ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအီၤ လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ထးနါအသဟီၣ်အိၣ်ဝးတရံၤအသးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်, ဒီးမၤတံာ်တာ် တၢ်ဆှၢလီပျံၤထး အတၢ်ကစီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. စပ့းဒီးကိ(န) (Space.com) အပှာ်ဘျးစဲသန့ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် အတၢ်မၤသး, ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်အသိး, တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢ ခ့ခါပစိၤဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်စူးကါဆဲးကျိးအ့ၣ်ထၢၣ်နဲး” န့ၣ်လီၤ.
“ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်” လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ်အၢသီကမၤအသးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ (အဖီၣ်ကလ့း(ဖ)စံး) လၢဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် အခီပညီန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်, (မ့) ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ် တမံၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. ဒ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်, တၢ်လၢအမၤဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ…
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢ အလဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤအယံၤ
“ပဝံၢ်ဝၢ်ပစုတုၤ ပတထံၣ်ထွဲက့ၤ အဝဲသ့ၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢပပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်အဲၣ်ဆူအဝဲသ့ၣ်” န့ၣ်လီၤ. လၢယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယမိၢ်အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ယမိၢ်ယပၢ်အလုၢ်လၢ်တမံၤလၢအမၤဝဲ, ဖဲပဘူးပတံၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ဟဲဟးဆူပဟံၣ်, ဒီးကက့ၤဝဲဒၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်ဒီးယပၢ်န့ၣ် အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးဝံာ်ဝၢ်အစု, တုၤတထံၣ်ဘၣ်ပှၤလၢအက့ၤတဂၤအခံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ဘၣ်အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီဘၣ်ဆၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်. ဖဲယဟးထီၣ်လၢဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ယဲန့ၣ်လီၤ.
သိလ့ၣ်အမဲာ်ထံကလၤလၢ အဒုးနဲၣ်တၢ်လီၢ်ခံအပူၤ, ဖဲယကွၢ်ကဒါက့ၤအဝဲသ့ၣ်, ဒီးထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ဝံၢ်ဝၢ်အစုန့ၣ် ထိးဘၣ်ယသူၣ်ယသး, ဒီးယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်န့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ယဲစ့ၢ်ကီး, ပှၤသမှံၤလၢ အဟဲဟးဆူယဟံၣ်တဖၣ် မ့ၢ်က့ၤဝဲန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးယပာ်ဖျါ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်,ဒ်ယမိၢ်ယပၢ်မၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယဝံၢ်ဝၢ်ယစု ဖဲယဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကလူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲ လုၢ်လၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကျိၤကျဲအဂၤတဘိလၢ ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ သ့ဝဲဒၣ်ဆူ ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ယွၤအကလုၢ်အကထါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကခီဂာ် ယၢ်ဒ့ၣ်ကျိ, ဒီးကနုာ်လီၤဆူ…
About Us
ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်
ဖဲ ကၠံၣ်.ဒံၢ် (J. D.) လဲၤဟးဆူ ကီၢ်အၤဖြံကၤ အထံကီၢ်တဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ် အုၣ်အသး, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်လီၤကမၢကမၣ်တဖၣ်လၢ အထံၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလဲၤတုၤဝဲဒၣ်လၢ ကီၢ်စၣ်ဘံၣ်ယၣ်-မုၢ်ထီၣ်တကပၤ (Eastern Zambia) အကတီၢ်, ကွဲးဆှၢလီၤန့ၢ်ပှၤ လီလံာ်ပရၢတဖၣ်အကျါ, ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဂီၤတနီၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်ပိာ်မုၣ်လၢ အသးပူၤအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် သၢနံၣ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤလၢ တၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်မၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ် လၢယတၢ်အိၣ်မူဒီတစိၤန့ၣ် မ့ၢ်ကျဲကူၣ်နၢၣ်အါမံၤ, လၢယနၢ်ဟူတ့ၢ်လံတဖၣ်အကျါတမံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးအစိအကမီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွဲးစူးကါ လၢၢ်ဘ့ၣ်ဘၣ်ဝါအလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်လိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်, လၢတၢ်နီၤဟ့ၣ်လီၤ လံာ်ကဘျံးအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ လံာ်ခီဆ့းနူး (သံးကတြူၢ်) ဒီးဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်အီၤလၢ ပှၤခံဂၤတခီတဂၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ဒ်သိးအံၤတကလုာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်မးသဲ ၁၅:၂၁-၂၈ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါ တၢ်အဒိအဂၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဖိမုၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် သဆၣ်ထီၣ်…
About Us
တၢ်မူဒီးတၢ်သံ
ကီၢ်အမဲရကၤ ကီၢ်ခိၣ်အသီတဖၣ် ဘၣ်အၢၣ်လီၤအီလီၤအသးလၢ ဘျီၣ်ဒိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ထီၣ်မူးဧိၤပွဲဧိၤ, ဒီးတၢ်ဆဲးလီၤမံၤလၢ ထံကီၢ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤသနူတဖၣ်, အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်မၤလၢဟးဆှဲးဝဲတန့ၢ်တသ့တမံၤန့ၣ် ဘၣ်စးထီၣ်ကတဲာ်ကတီၤဝဲဒၣ် အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်သံတၢ်ပှၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢ ထံကီၢ်ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒၣ် လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူ, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သံဝဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ပှၤသံကွၢ် ကၠီး. အ့း(ရှ). ဒဘလူၢ်. ဘူး(ရှ) (George H. W. Bush) လၢ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, လီၤကမၢကမၣ်တမံၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဆၢဝဲလၢ “ပကဘၣ်မၤညီနုၢ်ပသး” န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ကကွဲးပာ်ဖျါ ကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်, ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဆိဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လုၢ်လၢ်အထူသနူတဖၣ်, ဒီးကျိၤကျဲတဖၣ်လၢ ပှၤကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်အုးသးအုးနီၢ်နီၢ်တမံၤလၢ ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပကဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤရှလိၤမိၤ, မ့ၢ်ပှၤဃုမၤလိ တၢ်အိၣ်မူအခီပညီ ခီဖျိတၢ်မုာ်လၤသးခုတၢ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့တဖၣ်အပူၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ်…
About Us
ပျံၤတၢ်အလီၢ်တအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်
ဖဲ ၁၈၅၉ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် (solar storm) ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအီၤ လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ထးနါအသဟီၣ်အိၣ်ဝးတရံၤအသးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်, ဒီးမၤတံာ်တာ် တၢ်ဆှၢလီပျံၤထး အတၢ်ကစီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. စပ့းဒီးကိ(န) (Space.com) အပှာ်ဘျးစဲသန့ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် အတၢ်မၤသး, ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်အသိး, တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢ ခ့ခါပစိၤဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်စူးကါဆဲးကျိးအ့ၣ်ထၢၣ်နဲး” န့ၣ်လီၤ.
“ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်” လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ်အၢသီကမၤအသးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ (အဖီၣ်ကလ့း(ဖ)စံး) လၢဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် အခီပညီန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်, (မ့) ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ် တမံၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. ဒ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်, တၢ်လၢအမၤဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ…
About Us
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢ အလဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤအယံၤ
“ပဝံၢ်ဝၢ်ပစုတုၤ ပတထံၣ်ထွဲက့ၤ အဝဲသ့ၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢပပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်အဲၣ်ဆူအဝဲသ့ၣ်” န့ၣ်လီၤ. လၢယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယမိၢ်အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ယမိၢ်ယပၢ်အလုၢ်လၢ်တမံၤလၢအမၤဝဲ, ဖဲပဘူးပတံၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ဟဲဟးဆူပဟံၣ်, ဒီးကက့ၤဝဲဒၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်ဒီးယပၢ်န့ၣ် အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးဝံာ်ဝၢ်အစု, တုၤတထံၣ်ဘၣ်ပှၤလၢအက့ၤတဂၤအခံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ဘၣ်အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီဘၣ်ဆၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်. ဖဲယဟးထီၣ်လၢဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ယဲန့ၣ်လီၤ.
သိလ့ၣ်အမဲာ်ထံကလၤလၢ အဒုးနဲၣ်တၢ်လီၢ်ခံအပူၤ, ဖဲယကွၢ်ကဒါက့ၤအဝဲသ့ၣ်, ဒီးထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ဝံၢ်ဝၢ်အစုန့ၣ် ထိးဘၣ်ယသူၣ်ယသး, ဒီးယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်န့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ယဲစ့ၢ်ကီး, ပှၤသမှံၤလၢ အဟဲဟးဆူယဟံၣ်တဖၣ် မ့ၢ်က့ၤဝဲန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးယပာ်ဖျါ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်,ဒ်ယမိၢ်ယပၢ်မၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယဝံၢ်ဝၢ်ယစု ဖဲယဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကလူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲ လုၢ်လၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကျိၤကျဲအဂၤတဘိလၢ ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ သ့ဝဲဒၣ်ဆူ ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ယွၤအကလုၢ်အကထါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကခီဂာ် ယၢ်ဒ့ၣ်ကျိ, ဒီးကနုာ်လီၤဆူ…
About Us
ပှၤဒီတဒၢတၢ်ဖိလၢ အဂ့ၤတဂၤ
ပလံၤခွါဖိ, ဒီးအတံၤသကိးပှၤဃိးတီၤဖိတဖုန့ၣ် လိၣ်ကွဲဟ့ၣ်လီၤအသးအဂ့ၤကတၢၢ်, လၢတၢ်လိၣ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့ အပျီပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအသူၣ်ဆူသးဆူၣ်လၢကဂုာ်လိာ်ကွဲ မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့ ဝံၤဝဲတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့ အပှၤနဲၣ်တၢ်န့ၣ် မၢအဝဲသ့ၣ် ဂုၤက့ၤအသးဆူတၢ်လီၢ်ခံ, ဒ်သိးကလိၣ်ကွဲ ဒီတဒၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, တၢ်လိၣ်ကွဲကျိၤကျဲလၢ အဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးလိၣ်ကွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိ ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် အဲၣ်ဒိးသွီနုာ်လီၤ ကိဘၣ်ဆၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလိၣ်ကွဲ တြီဆၢဒီတဒၢတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ပှၤအသးတဆူၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤနဲၣ်တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိ အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပှၤအဂၤတဖု အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်တြီဆၢဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဖျၢၣ်သွ့, ဖဲလၢပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖု ကွံာ်စိာ်ခီ (မ့) တၢ်ကွံာ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖုအဂီၢ်, ဒီးကမၤစၢၤ အပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒီဒၣ်အကျဲကူၣ်နၢၤတမံၤ, လၢတၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပဒုၣ်ဒါ အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤစၢၤ ပနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒီးပဒုၣ်ပဒါန့ၣ် ကမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်. ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, စီၤပ့းတရူး အလံာ်ပရၢ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ, “ပဒူၣ်ပဒါ…
About Us
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤတဖၣ်
ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ကီၢ်အမဲရကၤ ရူဧိၤတ့ဧိၤတဖၣ် ကစူးကါဝဲ မဲၣ်ထံထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလၢပှဲၤ တၢ်ထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဃ့ထီၣ် "ထံကီၢ်စဲးဖီကဟၣ်ကရၢတဖၣ် လၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်" ကထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ အကကွဲၢ် နွံဆံ, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်တထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်တၤတမံၤအံၤ, ဒီးမၤလၢပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်ဒီး, စဲးဖီကဟၣ် အပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ်အပီးလီတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢသုးမုၢ်သံၣ်ဘိအဝဲၤကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အံၤ, တၢ်ကွဲးဘျံးကဒါအီၤခိၣ်ခံ သ့ဝဲဒၣ်, ဒီးမဲၣ်ထံန့ၣ် တၢ်တ့ကွဲးလံာ်ကျိၤအထီ ကန့ၢ်ဝဲဒၣ် တမံးလာ်, ဒီးတူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အဆူၣ်အနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤ ၁:၂၇ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ ပဝဲပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်, ဘၣ်တၢ်တ့လီၤအီၤဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤအဂ့ၢ်, “ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤပှၤကညီ ဒ်အက့ၢ်အဂီၤဒၣ်ဝဲအသိး, တ့လီၤပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်…
About Us
တၢ်လူၤပိာ်ထွဲ ကစၢ်ယွၤအကျဲ
လၢအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤန့ၣ် ခဲၣ် (Ken) တဂၤ, ဟးဆှဲး ပှၤမၤတၢ်ဖိ အိၣ်ဟဲလၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အလုၢ်လၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူကျိၤကျဲတဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီလိာ်သးဒီးအီၤဒိၣ်မးအဃိ, အသးတံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်တနံၤန့ၣ်, ဖဲ ခဲၣ် ဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝဲအကတီၢ်, လၢအသးပူၤန့ၣ် တၢ်ဆိကမိၣ်ဟဲန့ၣ်လီၤဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တ့ၢ်လံ ပှၤအိၣ်လၢနခိၣ်နဃၢၤအါနံၣ်အါလါလံဘၣ်ဆၣ်, နတဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ တၢ်သးခုအကစီၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်နီတဘျီဘၣ်. ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်က့ၤနတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ အဝဲသ့ၣ်အလိၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒ်သိးအံၤတမံၤဃီအဂ့ၢ်, “ကွၢ်ဆိကမိၣ် သုကျဲဧိၤကပူၤဧိၤတက့ၢ်” (ဃးကဲ ၁:၇) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘၤဘူၤလိၣ် တၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ယွၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဘၣ်ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်, အိၣ်ဒီးမူဒါလၢ ကတ့ထီၣ်က့ၤ ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ “ထိၣ်ဂဲၤပၤရၣ်အစီၤပၤကိရ့ၣ်အသး” (ဧ့စြၤ ၁:၁), ဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်လၢ ပှၤကဘၣ်သူၣ်ထီၣ် ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်, ဒီးကဟ့ၣ်လီၤကျိၣ်စ့ထူလွဲ, ဒီးတၢ်လၢအလိၣ်တဖၣ် (:၂-၄)…
About Us
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
About Us
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
About Us
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်မၤအသး
ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်
ဖဲ ကၠံၣ်.ဒံၢ် (J. D.) လဲၤဟးဆူ ကီၢ်အၤဖြံကၤ အထံကီၢ်တဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ် အုၣ်အသး, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်လီၤကမၢကမၣ်တဖၣ်လၢ အထံၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလဲၤတုၤဝဲဒၣ်လၢ ကီၢ်စၣ်ဘံၣ်ယၣ်-မုၢ်ထီၣ်တကပၤ (Eastern Zambia) အကတီၢ်, ကွဲးဆှၢလီၤန့ၢ်ပှၤ လီလံာ်ပရၢတဖၣ်အကျါ, ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဂီၤတနီၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်ပိာ်မုၣ်လၢ အသးပူၤအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် သၢနံၣ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤလၢ တၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်မၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ် လၢယတၢ်အိၣ်မူဒီတစိၤန့ၣ် မ့ၢ်ကျဲကူၣ်နၢၣ်အါမံၤ, လၢယနၢ်ဟူတ့ၢ်လံတဖၣ်အကျါတမံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးအစိအကမီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွဲးစူးကါ လၢၢ်ဘ့ၣ်ဘၣ်ဝါအလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်လိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်, လၢတၢ်နီၤဟ့ၣ်လီၤ လံာ်ကဘျံးအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ လံာ်ခီဆ့းနူး (သံးကတြူၢ်) ဒီးဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်အီၤလၢ ပှၤခံဂၤတခီတဂၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ဒ်သိးအံၤတကလုာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်မးသဲ ၁၅:၂၁-၂၈ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါ တၢ်အဒိအဂၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဖိမုၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် သဆၣ်ထီၣ်…
တၢ်မၤအသး
တၢ်မူဒီးတၢ်သံ
ကီၢ်အမဲရကၤ ကီၢ်ခိၣ်အသီတဖၣ် ဘၣ်အၢၣ်လီၤအီလီၤအသးလၢ ဘျီၣ်ဒိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ထီၣ်မူးဧိၤပွဲဧိၤ, ဒီးတၢ်ဆဲးလီၤမံၤလၢ ထံကီၢ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤသနူတဖၣ်, အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်မၤလၢဟးဆှဲးဝဲတန့ၢ်တသ့တမံၤန့ၣ် ဘၣ်စးထီၣ်ကတဲာ်ကတီၤဝဲဒၣ် အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်သံတၢ်ပှၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢ ထံကီၢ်ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒၣ် လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူ, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သံဝဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ပှၤသံကွၢ် ကၠီး. အ့း(ရှ). ဒဘလူၢ်. ဘူး(ရှ) (George H. W. Bush) လၢ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, လီၤကမၢကမၣ်တမံၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဆၢဝဲလၢ “ပကဘၣ်မၤညီနုၢ်ပသး” န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ကကွဲးပာ်ဖျါ ကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်, ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဆိဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လုၢ်လၢ်အထူသနူတဖၣ်, ဒီးကျိၤကျဲတဖၣ်လၢ ပှၤကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်အုးသးအုးနီၢ်နီၢ်တမံၤလၢ ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပကဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤရှလိၤမိၤ, မ့ၢ်ပှၤဃုမၤလိ တၢ်အိၣ်မူအခီပညီ ခီဖျိတၢ်မုာ်လၤသးခုတၢ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့တဖၣ်အပူၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ်…
တၢ်မၤအသး
ပျံၤတၢ်အလီၢ်တအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်
ဖဲ ၁၈၅၉ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် (solar storm) ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအီၤ လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ထးနါအသဟီၣ်အိၣ်ဝးတရံၤအသးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်, ဒီးမၤတံာ်တာ် တၢ်ဆှၢလီပျံၤထး အတၢ်ကစီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. စပ့းဒီးကိ(န) (Space.com) အပှာ်ဘျးစဲသန့ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် အတၢ်မၤသး, ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်အသိး, တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢ ခ့ခါပစိၤဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်စူးကါဆဲးကျိးအ့ၣ်ထၢၣ်နဲး” န့ၣ်လီၤ.
“ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်” လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ်အၢသီကမၤအသးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ (အဖီၣ်ကလ့း(ဖ)စံး) လၢဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် အခီပညီန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်, (မ့) ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ် တမံၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. ဒ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်, တၢ်လၢအမၤဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ…
တၢ်မၤအသး
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢ အလဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤအယံၤ
“ပဝံၢ်ဝၢ်ပစုတုၤ ပတထံၣ်ထွဲက့ၤ အဝဲသ့ၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢပပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်အဲၣ်ဆူအဝဲသ့ၣ်” န့ၣ်လီၤ. လၢယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယမိၢ်အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ယမိၢ်ယပၢ်အလုၢ်လၢ်တမံၤလၢအမၤဝဲ, ဖဲပဘူးပတံၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ဟဲဟးဆူပဟံၣ်, ဒီးကက့ၤဝဲဒၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်ဒီးယပၢ်န့ၣ် အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးဝံာ်ဝၢ်အစု, တုၤတထံၣ်ဘၣ်ပှၤလၢအက့ၤတဂၤအခံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ဘၣ်အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီဘၣ်ဆၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်. ဖဲယဟးထီၣ်လၢဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ယဲန့ၣ်လီၤ.
သိလ့ၣ်အမဲာ်ထံကလၤလၢ အဒုးနဲၣ်တၢ်လီၢ်ခံအပူၤ, ဖဲယကွၢ်ကဒါက့ၤအဝဲသ့ၣ်, ဒီးထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ဝံၢ်ဝၢ်အစုန့ၣ် ထိးဘၣ်ယသူၣ်ယသး, ဒီးယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်န့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ယဲစ့ၢ်ကီး, ပှၤသမှံၤလၢ အဟဲဟးဆူယဟံၣ်တဖၣ် မ့ၢ်က့ၤဝဲန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးယပာ်ဖျါ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်,ဒ်ယမိၢ်ယပၢ်မၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယဝံၢ်ဝၢ်ယစု ဖဲယဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကလူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲ လုၢ်လၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကျိၤကျဲအဂၤတဘိလၢ ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ သ့ဝဲဒၣ်ဆူ ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ယွၤအကလုၢ်အကထါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကခီဂာ် ယၢ်ဒ့ၣ်ကျိ, ဒီးကနုာ်လီၤဆူ…
တၢ်မၤအသး
ပှၤဒီတဒၢတၢ်ဖိလၢ အဂ့ၤတဂၤ
ပလံၤခွါဖိ, ဒီးအတံၤသကိးပှၤဃိးတီၤဖိတဖုန့ၣ် လိၣ်ကွဲဟ့ၣ်လီၤအသးအဂ့ၤကတၢၢ်, လၢတၢ်လိၣ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့ အပျီပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအသူၣ်ဆူသးဆူၣ်လၢကဂုာ်လိာ်ကွဲ မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့ ဝံၤဝဲတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့ အပှၤနဲၣ်တၢ်န့ၣ် မၢအဝဲသ့ၣ် ဂုၤက့ၤအသးဆူတၢ်လီၢ်ခံ, ဒ်သိးကလိၣ်ကွဲ ဒီတဒၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, တၢ်လိၣ်ကွဲကျိၤကျဲလၢ အဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးလိၣ်ကွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိ ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် အဲၣ်ဒိးသွီနုာ်လီၤ ကိဘၣ်ဆၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလိၣ်ကွဲ တြီဆၢဒီတဒၢတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ပှၤအသးတဆူၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤနဲၣ်တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိ အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပှၤအဂၤတဖု အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်တြီဆၢဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဖျၢၣ်သွ့, ဖဲလၢပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖု ကွံာ်စိာ်ခီ (မ့) တၢ်ကွံာ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖုအဂီၢ်, ဒီးကမၤစၢၤ အပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒီဒၣ်အကျဲကူၣ်နၢၤတမံၤ, လၢတၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပဒုၣ်ဒါ အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤစၢၤ ပနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒီးပဒုၣ်ပဒါန့ၣ် ကမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်. ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, စီၤပ့းတရူး အလံာ်ပရၢ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ, “ပဒူၣ်ပဒါ…
တၢ်မၤအသး
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤတဖၣ်
ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ကီၢ်အမဲရကၤ ရူဧိၤတ့ဧိၤတဖၣ် ကစူးကါဝဲ မဲၣ်ထံထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလၢပှဲၤ တၢ်ထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဃ့ထီၣ် "ထံကီၢ်စဲးဖီကဟၣ်ကရၢတဖၣ် လၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်" ကထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ အကကွဲၢ် နွံဆံ, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်တထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်တၤတမံၤအံၤ, ဒီးမၤလၢပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်ဒီး, စဲးဖီကဟၣ် အပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ်အပီးလီတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢသုးမုၢ်သံၣ်ဘိအဝဲၤကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အံၤ, တၢ်ကွဲးဘျံးကဒါအီၤခိၣ်ခံ သ့ဝဲဒၣ်, ဒီးမဲၣ်ထံန့ၣ် တၢ်တ့ကွဲးလံာ်ကျိၤအထီ ကန့ၢ်ဝဲဒၣ် တမံးလာ်, ဒီးတူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အဆူၣ်အနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤ ၁:၂၇ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ ပဝဲပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်, ဘၣ်တၢ်တ့လီၤအီၤဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤအဂ့ၢ်, “ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤပှၤကညီ ဒ်အက့ၢ်အဂီၤဒၣ်ဝဲအသိး, တ့လီၤပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်…
တၢ်မၤအသး
တၢ်လူၤပိာ်ထွဲ ကစၢ်ယွၤအကျဲ
လၢအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤန့ၣ် ခဲၣ် (Ken) တဂၤ, ဟးဆှဲး ပှၤမၤတၢ်ဖိ အိၣ်ဟဲလၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အလုၢ်လၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူကျိၤကျဲတဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီလိာ်သးဒီးအီၤဒိၣ်မးအဃိ, အသးတံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်တနံၤန့ၣ်, ဖဲ ခဲၣ် ဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝဲအကတီၢ်, လၢအသးပူၤန့ၣ် တၢ်ဆိကမိၣ်ဟဲန့ၣ်လီၤဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တ့ၢ်လံ ပှၤအိၣ်လၢနခိၣ်နဃၢၤအါနံၣ်အါလါလံဘၣ်ဆၣ်, နတဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ တၢ်သးခုအကစီၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်နီတဘျီဘၣ်. ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်က့ၤနတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ အဝဲသ့ၣ်အလိၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒ်သိးအံၤတမံၤဃီအဂ့ၢ်, “ကွၢ်ဆိကမိၣ် သုကျဲဧိၤကပူၤဧိၤတက့ၢ်” (ဃးကဲ ၁:၇) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘၤဘူၤလိၣ် တၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ယွၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဘၣ်ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်, အိၣ်ဒီးမူဒါလၢ ကတ့ထီၣ်က့ၤ ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ “ထိၣ်ဂဲၤပၤရၣ်အစီၤပၤကိရ့ၣ်အသး” (ဧ့စြၤ ၁:၁), ဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်လၢ ပှၤကဘၣ်သူၣ်ထီၣ် ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်, ဒီးကဟ့ၣ်လီၤကျိၣ်စ့ထူလွဲ, ဒီးတၢ်လၢအလိၣ်တဖၣ် (:၂-၄)…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
တၢ်မၤအသး
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
တၢ်မၤအသး
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်
ဖဲ ကၠံၣ်.ဒံၢ် (J. D.) လဲၤဟးဆူ ကီၢ်အၤဖြံကၤ အထံကီၢ်တဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ် အုၣ်အသး, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်လီၤကမၢကမၣ်တဖၣ်လၢ အထံၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလဲၤတုၤဝဲဒၣ်လၢ ကီၢ်စၣ်ဘံၣ်ယၣ်-မုၢ်ထီၣ်တကပၤ (Eastern Zambia) အကတီၢ်, ကွဲးဆှၢလီၤန့ၢ်ပှၤ လီလံာ်ပရၢတဖၣ်အကျါ, ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဂီၤတနီၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်ပိာ်မုၣ်လၢ အသးပူၤအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် သၢနံၣ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤလၢ တၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်မၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ် လၢယတၢ်အိၣ်မူဒီတစိၤန့ၣ် မ့ၢ်ကျဲကူၣ်နၢၣ်အါမံၤ, လၢယနၢ်ဟူတ့ၢ်လံတဖၣ်အကျါတမံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးအစိအကမီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွဲးစူးကါ လၢၢ်ဘ့ၣ်ဘၣ်ဝါအလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်လိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်, လၢတၢ်နီၤဟ့ၣ်လီၤ လံာ်ကဘျံးအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ လံာ်ခီဆ့းနူး (သံးကတြူၢ်) ဒီးဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်အီၤလၢ ပှၤခံဂၤတခီတဂၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ဒ်သိးအံၤတကလုာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်မးသဲ ၁၅:၂၁-၂၈ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါ တၢ်အဒိအဂၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဖိမုၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် သဆၣ်ထီၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်မူဒီးတၢ်သံ
ကီၢ်အမဲရကၤ ကီၢ်ခိၣ်အသီတဖၣ် ဘၣ်အၢၣ်လီၤအီလီၤအသးလၢ ဘျီၣ်ဒိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ထီၣ်မူးဧိၤပွဲဧိၤ, ဒီးတၢ်ဆဲးလီၤမံၤလၢ ထံကီၢ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤသနူတဖၣ်, အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်မၤလၢဟးဆှဲးဝဲတန့ၢ်တသ့တမံၤန့ၣ် ဘၣ်စးထီၣ်ကတဲာ်ကတီၤဝဲဒၣ် အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်သံတၢ်ပှၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢ ထံကီၢ်ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒၣ် လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူ, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သံဝဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ပှၤသံကွၢ် ကၠီး. အ့း(ရှ). ဒဘလူၢ်. ဘူး(ရှ) (George H. W. Bush) လၢ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, လီၤကမၢကမၣ်တမံၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဆၢဝဲလၢ “ပကဘၣ်မၤညီနုၢ်ပသး” န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ကကွဲးပာ်ဖျါ ကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်, ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဆိဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လုၢ်လၢ်အထူသနူတဖၣ်, ဒီးကျိၤကျဲတဖၣ်လၢ ပှၤကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်အုးသးအုးနီၢ်နီၢ်တမံၤလၢ ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပကဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤရှလိၤမိၤ, မ့ၢ်ပှၤဃုမၤလိ တၢ်အိၣ်မူအခီပညီ ခီဖျိတၢ်မုာ်လၤသးခုတၢ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့တဖၣ်အပူၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ပျံၤတၢ်အလီၢ်တအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်
ဖဲ ၁၈၅၉ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် (solar storm) ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအီၤ လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ထးနါအသဟီၣ်အိၣ်ဝးတရံၤအသးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်, ဒီးမၤတံာ်တာ် တၢ်ဆှၢလီပျံၤထး အတၢ်ကစီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. စပ့းဒီးကိ(န) (Space.com) အပှာ်ဘျးစဲသန့ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် အတၢ်မၤသး, ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်အသိး, တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢ ခ့ခါပစိၤဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်စူးကါဆဲးကျိးအ့ၣ်ထၢၣ်နဲး” န့ၣ်လီၤ.
“ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်” လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ်အၢသီကမၤအသးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ (အဖီၣ်ကလ့း(ဖ)စံး) လၢဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် အခီပညီန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်, (မ့) ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ် တမံၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. ဒ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်, တၢ်လၢအမၤဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢ အလဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤအယံၤ
“ပဝံၢ်ဝၢ်ပစုတုၤ ပတထံၣ်ထွဲက့ၤ အဝဲသ့ၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢပပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်အဲၣ်ဆူအဝဲသ့ၣ်” န့ၣ်လီၤ. လၢယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယမိၢ်အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ယမိၢ်ယပၢ်အလုၢ်လၢ်တမံၤလၢအမၤဝဲ, ဖဲပဘူးပတံၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ဟဲဟးဆူပဟံၣ်, ဒီးကက့ၤဝဲဒၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်ဒီးယပၢ်န့ၣ် အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးဝံာ်ဝၢ်အစု, တုၤတထံၣ်ဘၣ်ပှၤလၢအက့ၤတဂၤအခံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ဘၣ်အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီဘၣ်ဆၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်. ဖဲယဟးထီၣ်လၢဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ယဲန့ၣ်လီၤ.
သိလ့ၣ်အမဲာ်ထံကလၤလၢ အဒုးနဲၣ်တၢ်လီၢ်ခံအပူၤ, ဖဲယကွၢ်ကဒါက့ၤအဝဲသ့ၣ်, ဒီးထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ဝံၢ်ဝၢ်အစုန့ၣ် ထိးဘၣ်ယသူၣ်ယသး, ဒီးယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်န့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ယဲစ့ၢ်ကီး, ပှၤသမှံၤလၢ အဟဲဟးဆူယဟံၣ်တဖၣ် မ့ၢ်က့ၤဝဲန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးယပာ်ဖျါ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်,ဒ်ယမိၢ်ယပၢ်မၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယဝံၢ်ဝၢ်ယစု ဖဲယဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကလူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲ လုၢ်လၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကျိၤကျဲအဂၤတဘိလၢ ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ သ့ဝဲဒၣ်ဆူ ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ယွၤအကလုၢ်အကထါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကခီဂာ် ယၢ်ဒ့ၣ်ကျိ, ဒီးကနုာ်လီၤဆူ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ပှၤဒီတဒၢတၢ်ဖိလၢ အဂ့ၤတဂၤ
ပလံၤခွါဖိ, ဒီးအတံၤသကိးပှၤဃိးတီၤဖိတဖုန့ၣ် လိၣ်ကွဲဟ့ၣ်လီၤအသးအဂ့ၤကတၢၢ်, လၢတၢ်လိၣ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့ အပျီပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအသူၣ်ဆူသးဆူၣ်လၢကဂုာ်လိာ်ကွဲ မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့ ဝံၤဝဲတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့ အပှၤနဲၣ်တၢ်န့ၣ် မၢအဝဲသ့ၣ် ဂုၤက့ၤအသးဆူတၢ်လီၢ်ခံ, ဒ်သိးကလိၣ်ကွဲ ဒီတဒၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, တၢ်လိၣ်ကွဲကျိၤကျဲလၢ အဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးလိၣ်ကွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိ ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် အဲၣ်ဒိးသွီနုာ်လီၤ ကိဘၣ်ဆၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလိၣ်ကွဲ တြီဆၢဒီတဒၢတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ပှၤအသးတဆူၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤနဲၣ်တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိ အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပှၤအဂၤတဖု အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်တြီဆၢဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဖျၢၣ်သွ့, ဖဲလၢပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖု ကွံာ်စိာ်ခီ (မ့) တၢ်ကွံာ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖုအဂီၢ်, ဒီးကမၤစၢၤ အပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒီဒၣ်အကျဲကူၣ်နၢၤတမံၤ, လၢတၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပဒုၣ်ဒါ အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤစၢၤ ပနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒီးပဒုၣ်ပဒါန့ၣ် ကမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်. ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, စီၤပ့းတရူး အလံာ်ပရၢ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ, “ပဒူၣ်ပဒါ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤတဖၣ်
ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ကီၢ်အမဲရကၤ ရူဧိၤတ့ဧိၤတဖၣ် ကစူးကါဝဲ မဲၣ်ထံထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလၢပှဲၤ တၢ်ထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဃ့ထီၣ် "ထံကီၢ်စဲးဖီကဟၣ်ကရၢတဖၣ် လၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်" ကထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ အကကွဲၢ် နွံဆံ, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်တထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်တၤတမံၤအံၤ, ဒီးမၤလၢပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်ဒီး, စဲးဖီကဟၣ် အပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ်အပီးလီတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢသုးမုၢ်သံၣ်ဘိအဝဲၤကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အံၤ, တၢ်ကွဲးဘျံးကဒါအီၤခိၣ်ခံ သ့ဝဲဒၣ်, ဒီးမဲၣ်ထံန့ၣ် တၢ်တ့ကွဲးလံာ်ကျိၤအထီ ကန့ၢ်ဝဲဒၣ် တမံးလာ်, ဒီးတူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အဆူၣ်အနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤ ၁:၂၇ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ ပဝဲပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်, ဘၣ်တၢ်တ့လီၤအီၤဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤအဂ့ၢ်, “ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤပှၤကညီ ဒ်အက့ၢ်အဂီၤဒၣ်ဝဲအသိး, တ့လီၤပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်လူၤပိာ်ထွဲ ကစၢ်ယွၤအကျဲ
လၢအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤန့ၣ် ခဲၣ် (Ken) တဂၤ, ဟးဆှဲး ပှၤမၤတၢ်ဖိ အိၣ်ဟဲလၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အလုၢ်လၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူကျိၤကျဲတဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီလိာ်သးဒီးအီၤဒိၣ်မးအဃိ, အသးတံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်တနံၤန့ၣ်, ဖဲ ခဲၣ် ဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝဲအကတီၢ်, လၢအသးပူၤန့ၣ် တၢ်ဆိကမိၣ်ဟဲန့ၣ်လီၤဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တ့ၢ်လံ ပှၤအိၣ်လၢနခိၣ်နဃၢၤအါနံၣ်အါလါလံဘၣ်ဆၣ်, နတဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ တၢ်သးခုအကစီၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်နီတဘျီဘၣ်. ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်က့ၤနတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ အဝဲသ့ၣ်အလိၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒ်သိးအံၤတမံၤဃီအဂ့ၢ်, “ကွၢ်ဆိကမိၣ် သုကျဲဧိၤကပူၤဧိၤတက့ၢ်” (ဃးကဲ ၁:၇) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘၤဘူၤလိၣ် တၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ယွၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဘၣ်ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်, အိၣ်ဒီးမူဒါလၢ ကတ့ထီၣ်က့ၤ ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ “ထိၣ်ဂဲၤပၤရၣ်အစီၤပၤကိရ့ၣ်အသး” (ဧ့စြၤ ၁:၁), ဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်လၢ ပှၤကဘၣ်သူၣ်ထီၣ် ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်, ဒီးကဟ့ၣ်လီၤကျိၣ်စ့ထူလွဲ, ဒီးတၢ်လၢအလိၣ်တဖၣ် (:၂-၄)…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
About Us
ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်
ဖဲ ကၠံၣ်.ဒံၢ် (J. D.) လဲၤဟးဆူ ကီၢ်အၤဖြံကၤ အထံကီၢ်တဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ် အုၣ်အသး, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်လီၤကမၢကမၣ်တဖၣ်လၢ အထံၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလဲၤတုၤဝဲဒၣ်လၢ ကီၢ်စၣ်ဘံၣ်ယၣ်-မုၢ်ထီၣ်တကပၤ (Eastern Zambia) အကတီၢ်, ကွဲးဆှၢလီၤန့ၢ်ပှၤ လီလံာ်ပရၢတဖၣ်အကျါ, ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဂီၤတနီၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်ပိာ်မုၣ်လၢ အသးပူၤအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် သၢနံၣ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤလၢ တၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်မၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ် လၢယတၢ်အိၣ်မူဒီတစိၤန့ၣ် မ့ၢ်ကျဲကူၣ်နၢၣ်အါမံၤ, လၢယနၢ်ဟူတ့ၢ်လံတဖၣ်အကျါတမံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးအစိအကမီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွဲးစူးကါ လၢၢ်ဘ့ၣ်ဘၣ်ဝါအလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်လိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်, လၢတၢ်နီၤဟ့ၣ်လီၤ လံာ်ကဘျံးအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ လံာ်ခီဆ့းနူး (သံးကတြူၢ်) ဒီးဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်အီၤလၢ ပှၤခံဂၤတခီတဂၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ဒ်သိးအံၤတကလုာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်မးသဲ ၁၅:၂၁-၂၈ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါ တၢ်အဒိအဂၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဖိမုၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် သဆၣ်ထီၣ်…
About Us
တၢ်မူဒီးတၢ်သံ
ကီၢ်အမဲရကၤ ကီၢ်ခိၣ်အသီတဖၣ် ဘၣ်အၢၣ်လီၤအီလီၤအသးလၢ ဘျီၣ်ဒိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ထီၣ်မူးဧိၤပွဲဧိၤ, ဒီးတၢ်ဆဲးလီၤမံၤလၢ ထံကီၢ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤသနူတဖၣ်, အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်မၤလၢဟးဆှဲးဝဲတန့ၢ်တသ့တမံၤန့ၣ် ဘၣ်စးထီၣ်ကတဲာ်ကတီၤဝဲဒၣ် အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်သံတၢ်ပှၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢ ထံကီၢ်ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒၣ် လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူ, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သံဝဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ပှၤသံကွၢ် ကၠီး. အ့း(ရှ). ဒဘလူၢ်. ဘူး(ရှ) (George H. W. Bush) လၢ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, လီၤကမၢကမၣ်တမံၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဆၢဝဲလၢ “ပကဘၣ်မၤညီနုၢ်ပသး” န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ကကွဲးပာ်ဖျါ ကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်, ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဆိဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လုၢ်လၢ်အထူသနူတဖၣ်, ဒီးကျိၤကျဲတဖၣ်လၢ ပှၤကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်အုးသးအုးနီၢ်နီၢ်တမံၤလၢ ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပကဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤရှလိၤမိၤ, မ့ၢ်ပှၤဃုမၤလိ တၢ်အိၣ်မူအခီပညီ ခီဖျိတၢ်မုာ်လၤသးခုတၢ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့တဖၣ်အပူၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ်…
About Us
ပျံၤတၢ်အလီၢ်တအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်
ဖဲ ၁၈၅၉ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် (solar storm) ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအီၤ လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ထးနါအသဟီၣ်အိၣ်ဝးတရံၤအသးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်, ဒီးမၤတံာ်တာ် တၢ်ဆှၢလီပျံၤထး အတၢ်ကစီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. စပ့းဒီးကိ(န) (Space.com) အပှာ်ဘျးစဲသန့ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် အတၢ်မၤသး, ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်အသိး, တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢ ခ့ခါပစိၤဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်စူးကါဆဲးကျိးအ့ၣ်ထၢၣ်နဲး” န့ၣ်လီၤ.
“ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်” လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ်အၢသီကမၤအသးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ (အဖီၣ်ကလ့း(ဖ)စံး) လၢဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် အခီပညီန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်, (မ့) ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ် တမံၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. ဒ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်, တၢ်လၢအမၤဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ…
About Us
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢ အလဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤအယံၤ
“ပဝံၢ်ဝၢ်ပစုတုၤ ပတထံၣ်ထွဲက့ၤ အဝဲသ့ၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢပပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်အဲၣ်ဆူအဝဲသ့ၣ်” န့ၣ်လီၤ. လၢယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယမိၢ်အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ယမိၢ်ယပၢ်အလုၢ်လၢ်တမံၤလၢအမၤဝဲ, ဖဲပဘူးပတံၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ဟဲဟးဆူပဟံၣ်, ဒီးကက့ၤဝဲဒၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်ဒီးယပၢ်န့ၣ် အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးဝံာ်ဝၢ်အစု, တုၤတထံၣ်ဘၣ်ပှၤလၢအက့ၤတဂၤအခံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ဘၣ်အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီဘၣ်ဆၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်. ဖဲယဟးထီၣ်လၢဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ယဲန့ၣ်လီၤ.
သိလ့ၣ်အမဲာ်ထံကလၤလၢ အဒုးနဲၣ်တၢ်လီၢ်ခံအပူၤ, ဖဲယကွၢ်ကဒါက့ၤအဝဲသ့ၣ်, ဒီးထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ဝံၢ်ဝၢ်အစုန့ၣ် ထိးဘၣ်ယသူၣ်ယသး, ဒီးယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်န့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ယဲစ့ၢ်ကီး, ပှၤသမှံၤလၢ အဟဲဟးဆူယဟံၣ်တဖၣ် မ့ၢ်က့ၤဝဲန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးယပာ်ဖျါ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်,ဒ်ယမိၢ်ယပၢ်မၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယဝံၢ်ဝၢ်ယစု ဖဲယဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကလူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲ လုၢ်လၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကျိၤကျဲအဂၤတဘိလၢ ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ သ့ဝဲဒၣ်ဆူ ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ယွၤအကလုၢ်အကထါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကခီဂာ် ယၢ်ဒ့ၣ်ကျိ, ဒီးကနုာ်လီၤဆူ…
About Us
ပှၤဒီတဒၢတၢ်ဖိလၢ အဂ့ၤတဂၤ
ပလံၤခွါဖိ, ဒီးအတံၤသကိးပှၤဃိးတီၤဖိတဖုန့ၣ် လိၣ်ကွဲဟ့ၣ်လီၤအသးအဂ့ၤကတၢၢ်, လၢတၢ်လိၣ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့ အပျီပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအသူၣ်ဆူသးဆူၣ်လၢကဂုာ်လိာ်ကွဲ မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့ ဝံၤဝဲတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့ အပှၤနဲၣ်တၢ်န့ၣ် မၢအဝဲသ့ၣ် ဂုၤက့ၤအသးဆူတၢ်လီၢ်ခံ, ဒ်သိးကလိၣ်ကွဲ ဒီတဒၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, တၢ်လိၣ်ကွဲကျိၤကျဲလၢ အဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးလိၣ်ကွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိ ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် အဲၣ်ဒိးသွီနုာ်လီၤ ကိဘၣ်ဆၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလိၣ်ကွဲ တြီဆၢဒီတဒၢတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ပှၤအသးတဆူၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤနဲၣ်တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိ အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပှၤအဂၤတဖု အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်တြီဆၢဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဖျၢၣ်သွ့, ဖဲလၢပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖု ကွံာ်စိာ်ခီ (မ့) တၢ်ကွံာ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖုအဂီၢ်, ဒီးကမၤစၢၤ အပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒီဒၣ်အကျဲကူၣ်နၢၤတမံၤ, လၢတၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပဒုၣ်ဒါ အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤစၢၤ ပနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒီးပဒုၣ်ပဒါန့ၣ် ကမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်. ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, စီၤပ့းတရူး အလံာ်ပရၢ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ, “ပဒူၣ်ပဒါ…
About Us
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤတဖၣ်
ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ကီၢ်အမဲရကၤ ရူဧိၤတ့ဧိၤတဖၣ် ကစူးကါဝဲ မဲၣ်ထံထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလၢပှဲၤ တၢ်ထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဃ့ထီၣ် "ထံကီၢ်စဲးဖီကဟၣ်ကရၢတဖၣ် လၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်" ကထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ အကကွဲၢ် နွံဆံ, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်တထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်တၤတမံၤအံၤ, ဒီးမၤလၢပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်ဒီး, စဲးဖီကဟၣ် အပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ်အပီးလီတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢသုးမုၢ်သံၣ်ဘိအဝဲၤကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အံၤ, တၢ်ကွဲးဘျံးကဒါအီၤခိၣ်ခံ သ့ဝဲဒၣ်, ဒီးမဲၣ်ထံန့ၣ် တၢ်တ့ကွဲးလံာ်ကျိၤအထီ ကန့ၢ်ဝဲဒၣ် တမံးလာ်, ဒီးတူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အဆူၣ်အနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤ ၁:၂၇ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ ပဝဲပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်, ဘၣ်တၢ်တ့လီၤအီၤဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤအဂ့ၢ်, “ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤပှၤကညီ ဒ်အက့ၢ်အဂီၤဒၣ်ဝဲအသိး, တ့လီၤပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်…
About Us
တၢ်လူၤပိာ်ထွဲ ကစၢ်ယွၤအကျဲ
လၢအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤန့ၣ် ခဲၣ် (Ken) တဂၤ, ဟးဆှဲး ပှၤမၤတၢ်ဖိ အိၣ်ဟဲလၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အလုၢ်လၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူကျိၤကျဲတဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီလိာ်သးဒီးအီၤဒိၣ်မးအဃိ, အသးတံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်တနံၤန့ၣ်, ဖဲ ခဲၣ် ဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝဲအကတီၢ်, လၢအသးပူၤန့ၣ် တၢ်ဆိကမိၣ်ဟဲန့ၣ်လီၤဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တ့ၢ်လံ ပှၤအိၣ်လၢနခိၣ်နဃၢၤအါနံၣ်အါလါလံဘၣ်ဆၣ်, နတဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ တၢ်သးခုအကစီၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်နီတဘျီဘၣ်. ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်က့ၤနတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ အဝဲသ့ၣ်အလိၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒ်သိးအံၤတမံၤဃီအဂ့ၢ်, “ကွၢ်ဆိကမိၣ် သုကျဲဧိၤကပူၤဧိၤတက့ၢ်” (ဃးကဲ ၁:၇) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘၤဘူၤလိၣ် တၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ယွၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဘၣ်ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်, အိၣ်ဒီးမူဒါလၢ ကတ့ထီၣ်က့ၤ ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ “ထိၣ်ဂဲၤပၤရၣ်အစီၤပၤကိရ့ၣ်အသး” (ဧ့စြၤ ၁:၁), ဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်လၢ ပှၤကဘၣ်သူၣ်ထီၣ် ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်, ဒီးကဟ့ၣ်လီၤကျိၣ်စ့ထူလွဲ, ဒီးတၢ်လၢအလိၣ်တဖၣ် (:၂-၄)…
About Us
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
About Us
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
About Us
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်မၤအသး
ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်
ဖဲ ကၠံၣ်.ဒံၢ် (J. D.) လဲၤဟးဆူ ကီၢ်အၤဖြံကၤ အထံကီၢ်တဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ် အုၣ်အသး, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်လီၤကမၢကမၣ်တဖၣ်လၢ အထံၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလဲၤတုၤဝဲဒၣ်လၢ ကီၢ်စၣ်ဘံၣ်ယၣ်-မုၢ်ထီၣ်တကပၤ (Eastern Zambia) အကတီၢ်, ကွဲးဆှၢလီၤန့ၢ်ပှၤ လီလံာ်ပရၢတဖၣ်အကျါ, ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဂီၤတနီၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်ပိာ်မုၣ်လၢ အသးပူၤအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် သၢနံၣ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤလၢ တၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်မၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ် လၢယတၢ်အိၣ်မူဒီတစိၤန့ၣ် မ့ၢ်ကျဲကူၣ်နၢၣ်အါမံၤ, လၢယနၢ်ဟူတ့ၢ်လံတဖၣ်အကျါတမံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးအစိအကမီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွဲးစူးကါ လၢၢ်ဘ့ၣ်ဘၣ်ဝါအလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်လိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်, လၢတၢ်နီၤဟ့ၣ်လီၤ လံာ်ကဘျံးအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ လံာ်ခီဆ့းနူး (သံးကတြူၢ်) ဒီးဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်အီၤလၢ ပှၤခံဂၤတခီတဂၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ဒ်သိးအံၤတကလုာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်မးသဲ ၁၅:၂၁-၂၈ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါ တၢ်အဒိအဂၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဖိမုၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် သဆၣ်ထီၣ်…
တၢ်မၤအသး
တၢ်မူဒီးတၢ်သံ
ကီၢ်အမဲရကၤ ကီၢ်ခိၣ်အသီတဖၣ် ဘၣ်အၢၣ်လီၤအီလီၤအသးလၢ ဘျီၣ်ဒိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ထီၣ်မူးဧိၤပွဲဧိၤ, ဒီးတၢ်ဆဲးလီၤမံၤလၢ ထံကီၢ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤသနူတဖၣ်, အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်မၤလၢဟးဆှဲးဝဲတန့ၢ်တသ့တမံၤန့ၣ် ဘၣ်စးထီၣ်ကတဲာ်ကတီၤဝဲဒၣ် အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်သံတၢ်ပှၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢ ထံကီၢ်ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒၣ် လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူ, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သံဝဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ပှၤသံကွၢ် ကၠီး. အ့း(ရှ). ဒဘလူၢ်. ဘူး(ရှ) (George H. W. Bush) လၢ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, လီၤကမၢကမၣ်တမံၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဆၢဝဲလၢ “ပကဘၣ်မၤညီနုၢ်ပသး” န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ကကွဲးပာ်ဖျါ ကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်, ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဆိဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လုၢ်လၢ်အထူသနူတဖၣ်, ဒီးကျိၤကျဲတဖၣ်လၢ ပှၤကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်အုးသးအုးနီၢ်နီၢ်တမံၤလၢ ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပကဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤရှလိၤမိၤ, မ့ၢ်ပှၤဃုမၤလိ တၢ်အိၣ်မူအခီပညီ ခီဖျိတၢ်မုာ်လၤသးခုတၢ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့တဖၣ်အပူၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ်…
တၢ်မၤအသး
ပျံၤတၢ်အလီၢ်တအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်
ဖဲ ၁၈၅၉ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် (solar storm) ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအီၤ လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ထးနါအသဟီၣ်အိၣ်ဝးတရံၤအသးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်, ဒီးမၤတံာ်တာ် တၢ်ဆှၢလီပျံၤထး အတၢ်ကစီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. စပ့းဒီးကိ(န) (Space.com) အပှာ်ဘျးစဲသန့ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် အတၢ်မၤသး, ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်အသိး, တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢ ခ့ခါပစိၤဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်စူးကါဆဲးကျိးအ့ၣ်ထၢၣ်နဲး” န့ၣ်လီၤ.
“ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်” လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ်အၢသီကမၤအသးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ (အဖီၣ်ကလ့း(ဖ)စံး) လၢဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် အခီပညီန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်, (မ့) ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ် တမံၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. ဒ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်, တၢ်လၢအမၤဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ…
တၢ်မၤအသး
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢ အလဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤအယံၤ
“ပဝံၢ်ဝၢ်ပစုတုၤ ပတထံၣ်ထွဲက့ၤ အဝဲသ့ၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢပပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်အဲၣ်ဆူအဝဲသ့ၣ်” န့ၣ်လီၤ. လၢယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယမိၢ်အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ယမိၢ်ယပၢ်အလုၢ်လၢ်တမံၤလၢအမၤဝဲ, ဖဲပဘူးပတံၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ဟဲဟးဆူပဟံၣ်, ဒီးကက့ၤဝဲဒၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်ဒီးယပၢ်န့ၣ် အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးဝံာ်ဝၢ်အစု, တုၤတထံၣ်ဘၣ်ပှၤလၢအက့ၤတဂၤအခံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ဘၣ်အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီဘၣ်ဆၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်. ဖဲယဟးထီၣ်လၢဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ယဲန့ၣ်လီၤ.
သိလ့ၣ်အမဲာ်ထံကလၤလၢ အဒုးနဲၣ်တၢ်လီၢ်ခံအပူၤ, ဖဲယကွၢ်ကဒါက့ၤအဝဲသ့ၣ်, ဒီးထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ဝံၢ်ဝၢ်အစုန့ၣ် ထိးဘၣ်ယသူၣ်ယသး, ဒီးယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်န့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ယဲစ့ၢ်ကီး, ပှၤသမှံၤလၢ အဟဲဟးဆူယဟံၣ်တဖၣ် မ့ၢ်က့ၤဝဲန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးယပာ်ဖျါ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်,ဒ်ယမိၢ်ယပၢ်မၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယဝံၢ်ဝၢ်ယစု ဖဲယဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကလူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲ လုၢ်လၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကျိၤကျဲအဂၤတဘိလၢ ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ သ့ဝဲဒၣ်ဆူ ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ယွၤအကလုၢ်အကထါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကခီဂာ် ယၢ်ဒ့ၣ်ကျိ, ဒီးကနုာ်လီၤဆူ…
တၢ်မၤအသး
ပှၤဒီတဒၢတၢ်ဖိလၢ အဂ့ၤတဂၤ
ပလံၤခွါဖိ, ဒီးအတံၤသကိးပှၤဃိးတီၤဖိတဖုန့ၣ် လိၣ်ကွဲဟ့ၣ်လီၤအသးအဂ့ၤကတၢၢ်, လၢတၢ်လိၣ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့ အပျီပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအသူၣ်ဆူသးဆူၣ်လၢကဂုာ်လိာ်ကွဲ မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့ ဝံၤဝဲတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့ အပှၤနဲၣ်တၢ်န့ၣ် မၢအဝဲသ့ၣ် ဂုၤက့ၤအသးဆူတၢ်လီၢ်ခံ, ဒ်သိးကလိၣ်ကွဲ ဒီတဒၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, တၢ်လိၣ်ကွဲကျိၤကျဲလၢ အဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးလိၣ်ကွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိ ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် အဲၣ်ဒိးသွီနုာ်လီၤ ကိဘၣ်ဆၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလိၣ်ကွဲ တြီဆၢဒီတဒၢတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ပှၤအသးတဆူၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤနဲၣ်တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိ အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပှၤအဂၤတဖု အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်တြီဆၢဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဖျၢၣ်သွ့, ဖဲလၢပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖု ကွံာ်စိာ်ခီ (မ့) တၢ်ကွံာ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖုအဂီၢ်, ဒီးကမၤစၢၤ အပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒီဒၣ်အကျဲကူၣ်နၢၤတမံၤ, လၢတၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပဒုၣ်ဒါ အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤစၢၤ ပနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒီးပဒုၣ်ပဒါန့ၣ် ကမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်. ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, စီၤပ့းတရူး အလံာ်ပရၢ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ, “ပဒူၣ်ပဒါ…
တၢ်မၤအသး
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤတဖၣ်
ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ကီၢ်အမဲရကၤ ရူဧိၤတ့ဧိၤတဖၣ် ကစူးကါဝဲ မဲၣ်ထံထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလၢပှဲၤ တၢ်ထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဃ့ထီၣ် "ထံကီၢ်စဲးဖီကဟၣ်ကရၢတဖၣ် လၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်" ကထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ အကကွဲၢ် နွံဆံ, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်တထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်တၤတမံၤအံၤ, ဒီးမၤလၢပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်ဒီး, စဲးဖီကဟၣ် အပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ်အပီးလီတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢသုးမုၢ်သံၣ်ဘိအဝဲၤကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အံၤ, တၢ်ကွဲးဘျံးကဒါအီၤခိၣ်ခံ သ့ဝဲဒၣ်, ဒီးမဲၣ်ထံန့ၣ် တၢ်တ့ကွဲးလံာ်ကျိၤအထီ ကန့ၢ်ဝဲဒၣ် တမံးလာ်, ဒီးတူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အဆူၣ်အနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤ ၁:၂၇ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ ပဝဲပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်, ဘၣ်တၢ်တ့လီၤအီၤဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤအဂ့ၢ်, “ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤပှၤကညီ ဒ်အက့ၢ်အဂီၤဒၣ်ဝဲအသိး, တ့လီၤပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်…
တၢ်မၤအသး
တၢ်လူၤပိာ်ထွဲ ကစၢ်ယွၤအကျဲ
လၢအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤန့ၣ် ခဲၣ် (Ken) တဂၤ, ဟးဆှဲး ပှၤမၤတၢ်ဖိ အိၣ်ဟဲလၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အလုၢ်လၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူကျိၤကျဲတဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီလိာ်သးဒီးအီၤဒိၣ်မးအဃိ, အသးတံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်တနံၤန့ၣ်, ဖဲ ခဲၣ် ဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝဲအကတီၢ်, လၢအသးပူၤန့ၣ် တၢ်ဆိကမိၣ်ဟဲန့ၣ်လီၤဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တ့ၢ်လံ ပှၤအိၣ်လၢနခိၣ်နဃၢၤအါနံၣ်အါလါလံဘၣ်ဆၣ်, နတဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ တၢ်သးခုအကစီၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်နီတဘျီဘၣ်. ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်က့ၤနတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ အဝဲသ့ၣ်အလိၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒ်သိးအံၤတမံၤဃီအဂ့ၢ်, “ကွၢ်ဆိကမိၣ် သုကျဲဧိၤကပူၤဧိၤတက့ၢ်” (ဃးကဲ ၁:၇) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘၤဘူၤလိၣ် တၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ယွၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဘၣ်ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်, အိၣ်ဒီးမူဒါလၢ ကတ့ထီၣ်က့ၤ ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ “ထိၣ်ဂဲၤပၤရၣ်အစီၤပၤကိရ့ၣ်အသး” (ဧ့စြၤ ၁:၁), ဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်လၢ ပှၤကဘၣ်သူၣ်ထီၣ် ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်, ဒီးကဟ့ၣ်လီၤကျိၣ်စ့ထူလွဲ, ဒီးတၢ်လၢအလိၣ်တဖၣ် (:၂-၄)…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
တၢ်မၤအသး
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
တၢ်မၤအသး
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်
ဖဲ ကၠံၣ်.ဒံၢ် (J. D.) လဲၤဟးဆူ ကီၢ်အၤဖြံကၤ အထံကီၢ်တဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ် အုၣ်အသး, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်လီၤကမၢကမၣ်တဖၣ်လၢ အထံၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလဲၤတုၤဝဲဒၣ်လၢ ကီၢ်စၣ်ဘံၣ်ယၣ်-မုၢ်ထီၣ်တကပၤ (Eastern Zambia) အကတီၢ်, ကွဲးဆှၢလီၤန့ၢ်ပှၤ လီလံာ်ပရၢတဖၣ်အကျါ, ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဂီၤတနီၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်ပိာ်မုၣ်လၢ အသးပူၤအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် သၢနံၣ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤလၢ တၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်မၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ် လၢယတၢ်အိၣ်မူဒီတစိၤန့ၣ် မ့ၢ်ကျဲကူၣ်နၢၣ်အါမံၤ, လၢယနၢ်ဟူတ့ၢ်လံတဖၣ်အကျါတမံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးအစိအကမီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွဲးစူးကါ လၢၢ်ဘ့ၣ်ဘၣ်ဝါအလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်လိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်, လၢတၢ်နီၤဟ့ၣ်လီၤ လံာ်ကဘျံးအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ လံာ်ခီဆ့းနူး (သံးကတြူၢ်) ဒီးဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်အီၤလၢ ပှၤခံဂၤတခီတဂၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲသ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ဒ်သိးအံၤတကလုာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်မးသဲ ၁၅:၂၁-၂၈ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါ တၢ်အဒိအဂၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဖိမုၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် သဆၣ်ထီၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်မူဒီးတၢ်သံ
ကီၢ်အမဲရကၤ ကီၢ်ခိၣ်အသီတဖၣ် ဘၣ်အၢၣ်လီၤအီလီၤအသးလၢ ဘျီၣ်ဒိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ထီၣ်မူးဧိၤပွဲဧိၤ, ဒီးတၢ်ဆဲးလီၤမံၤလၢ ထံကီၢ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤသနူတဖၣ်, အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်မၤလၢဟးဆှဲးဝဲတန့ၢ်တသ့တမံၤန့ၣ် ဘၣ်စးထီၣ်ကတဲာ်ကတီၤဝဲဒၣ် အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်သံတၢ်ပှၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢ ထံကီၢ်ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒၣ် လၢတၢ်မၤလၤကပီၤကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူ, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သံဝဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် ပှၤသံကွၢ် ကၠီး. အ့း(ရှ). ဒဘလူၢ်. ဘူး(ရှ) (George H. W. Bush) လၢ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, လီၤကမၢကမၣ်တမံၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဆၢဝဲလၢ “ပကဘၣ်မၤညီနုၢ်ပသး” န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ကကွဲးပာ်ဖျါ ကီၢ်ခိၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်, ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤဆိဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လုၢ်လၢ်အထူသနူတဖၣ်, ဒီးကျိၤကျဲတဖၣ်လၢ ပှၤကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်အုးသးအုးနီၢ်နီၢ်တမံၤလၢ ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပကဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤရှလိၤမိၤ, မ့ၢ်ပှၤဃုမၤလိ တၢ်အိၣ်မူအခီပညီ ခီဖျိတၢ်မုာ်လၤသးခုတၢ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့တဖၣ်အပူၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ပျံၤတၢ်အလီၢ်တအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်
ဖဲ ၁၈၅၉ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် (solar storm) ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအီၤ လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ထးနါအသဟီၣ်အိၣ်ဝးတရံၤအသးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်, ဒီးမၤတံာ်တာ် တၢ်ဆှၢလီပျံၤထး အတၢ်ကစီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. စပ့းဒီးကိ(န) (Space.com) အပှာ်ဘျးစဲသန့ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် အတၢ်မၤသး, ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်အသိး, တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢ ခ့ခါပစိၤဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်စူးကါဆဲးကျိးအ့ၣ်ထၢၣ်နဲး” န့ၣ်လီၤ.
“ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်” လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ်အၢသီကမၤအသးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ (အဖီၣ်ကလ့း(ဖ)စံး) လၢဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် အခီပညီန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်, (မ့) ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ် တမံၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. ဒ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်, တၢ်လၢအမၤဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢ အလဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤအယံၤ
“ပဝံၢ်ဝၢ်ပစုတုၤ ပတထံၣ်ထွဲက့ၤ အဝဲသ့ၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်ကျိၤကျဲတမံၤလၢပပာ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်အဲၣ်ဆူအဝဲသ့ၣ်” န့ၣ်လီၤ. လၢယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယမိၢ်အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ယမိၢ်ယပၢ်အလုၢ်လၢ်တမံၤလၢအမၤဝဲ, ဖဲပဘူးပတံၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ဟဲဟးဆူပဟံၣ်, ဒီးကက့ၤဝဲဒၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်ဒီးယပၢ်န့ၣ် အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးဝံာ်ဝၢ်အစု, တုၤတထံၣ်ဘၣ်ပှၤလၢအက့ၤတဂၤအခံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ဘၣ်အိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီဘၣ်ဆၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်. ဖဲယဟးထီၣ်လၢဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ယဲန့ၣ်လီၤ.
သိလ့ၣ်အမဲာ်ထံကလၤလၢ အဒုးနဲၣ်တၢ်လီၢ်ခံအပူၤ, ဖဲယကွၢ်ကဒါက့ၤအဝဲသ့ၣ်, ဒီးထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ဝံၢ်ဝၢ်အစုန့ၣ် ထိးဘၣ်ယသူၣ်ယသး, ဒီးယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်န့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ယဲစ့ၢ်ကီး, ပှၤသမှံၤလၢ အဟဲဟးဆူယဟံၣ်တဖၣ် မ့ၢ်က့ၤဝဲန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးယပာ်ဖျါ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်,ဒ်ယမိၢ်ယပၢ်မၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယဝံၢ်ဝၢ်ယစု ဖဲယဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကလူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲ လုၢ်လၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကျိၤကျဲအဂၤတဘိလၢ ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ သ့ဝဲဒၣ်ဆူ ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ ယွၤအကလုၢ်အကထါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကခီဂာ် ယၢ်ဒ့ၣ်ကျိ, ဒီးကနုာ်လီၤဆူ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ပှၤဒီတဒၢတၢ်ဖိလၢ အဂ့ၤတဂၤ
ပလံၤခွါဖိ, ဒီးအတံၤသကိးပှၤဃိးတီၤဖိတဖုန့ၣ် လိၣ်ကွဲဟ့ၣ်လီၤအသးအဂ့ၤကတၢၢ်, လၢတၢ်လိၣ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့ အပျီပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအသူၣ်ဆူသးဆူၣ်လၢကဂုာ်လိာ်ကွဲ မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဝဲသ့ၣ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့ ဝံၤဝဲတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့ အပှၤနဲၣ်တၢ်န့ၣ် မၢအဝဲသ့ၣ် ဂုၤက့ၤအသးဆူတၢ်လီၢ်ခံ, ဒ်သိးကလိၣ်ကွဲ ဒီတဒၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, တၢ်လိၣ်ကွဲကျိၤကျဲလၢ အဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးလိၣ်ကွဲဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိ ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် အဲၣ်ဒိးသွီနုာ်လီၤ ကိဘၣ်ဆၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလိၣ်ကွဲ တြီဆၢဒီတဒၢတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ပှၤအသးတဆူၣ် နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤနဲၣ်တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိ အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပှၤအဂၤတဖု အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်တြီဆၢဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဖျၢၣ်သွ့, ဖဲလၢပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖု ကွံာ်စိာ်ခီ (မ့) တၢ်ကွံာ်သွီနုာ်လီၤ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်အဂၤတဖုအဂီၢ်, ဒီးကမၤစၢၤ အပှၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ကမၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒီဒၣ်အကျဲကူၣ်နၢၤတမံၤ, လၢတၢ်ကွၢ်ထံတယာ်ဆိ ပဒုၣ်ဒါ အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤစၢၤ ပနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဒီးပဒုၣ်ပဒါန့ၣ် ကမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်. ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, စီၤပ့းတရူး အလံာ်ပရၢ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ, “ပဒူၣ်ပဒါ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤတဖၣ်
ဖဲ ၁၉၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ကီၢ်အမဲရကၤ ရူဧိၤတ့ဧိၤတဖၣ် ကစူးကါဝဲ မဲၣ်ထံထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီပနံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအတမၤလၢပှဲၤ တၢ်ထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဃ့ထီၣ် "ထံကီၢ်စဲးဖီကဟၣ်ကရၢတဖၣ် လၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်" ကထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ အကကွဲၢ် နွံဆံ, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်တထုးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ် နီတဘျီဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်တၤတမံၤအံၤ, ဒီးမၤလၢပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်ဒီး, စဲးဖီကဟၣ် အပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ် တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ်အပီးလီတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢသုးမုၢ်သံၣ်ဘိအဝဲၤကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထိၣ်ဒံးဘိတဖၣ်အံၤ, တၢ်ကွဲးဘျံးကဒါအီၤခိၣ်ခံ သ့ဝဲဒၣ်, ဒီးမဲၣ်ထံန့ၣ် တၢ်တ့ကွဲးလံာ်ကျိၤအထီ ကန့ၢ်ဝဲဒၣ် တမံးလာ်, ဒီးတူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အဆူၣ်အနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ် ၁ မိၤ ၁:၂၇ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ ပဝဲပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်, ဘၣ်တၢ်တ့လီၤအီၤဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ပာ်ပနီၣ် အလၢအပှဲၤအဂ့ၢ်, “ကစၢ်ယွၤ တ့လီၤပှၤကညီ ဒ်အက့ၢ်အဂီၤဒၣ်ဝဲအသိး, တ့လီၤပိာ်ခွါဒီးပိာ်မုၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်လူၤပိာ်ထွဲ ကစၢ်ယွၤအကျဲ
လၢအတၢ်သူၣ်ထီၣ်အပူၤန့ၣ် ခဲၣ် (Ken) တဂၤ, ဟးဆှဲး ပှၤမၤတၢ်ဖိ အိၣ်ဟဲလၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အလုၢ်လၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူကျိၤကျဲတဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီလိာ်သးဒီးအီၤဒိၣ်မးအဃိ, အသးတံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်တနံၤန့ၣ်, ဖဲ ခဲၣ် ဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝဲအကတီၢ်, လၢအသးပူၤန့ၣ် တၢ်ဆိကမိၣ်ဟဲန့ၣ်လီၤဝဲလၢ "အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တ့ၢ်လံ ပှၤအိၣ်လၢနခိၣ်နဃၢၤအါနံၣ်အါလါလံဘၣ်ဆၣ်, နတဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ တၢ်သးခုအကစီၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်နီတဘျီဘၣ်. ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်က့ၤနတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ အဝဲသ့ၣ်အလိၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒ်သိးအံၤတမံၤဃီအဂ့ၢ်, “ကွၢ်ဆိကမိၣ် သုကျဲဧိၤကပူၤဧိၤတက့ၢ်” (ဃးကဲ ၁:၇) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘၤဘူၤလိၣ် တၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ယွၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဘၣ်ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်, အိၣ်ဒီးမူဒါလၢ ကတ့ထီၣ်က့ၤ ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ “ထိၣ်ဂဲၤပၤရၣ်အစီၤပၤကိရ့ၣ်အသး” (ဧ့စြၤ ၁:၁), ဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်လၢ ပှၤကဘၣ်သူၣ်ထီၣ် ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ်, ဒီးကဟ့ၣ်လီၤကျိၣ်စ့ထူလွဲ, ဒီးတၢ်လၢအလိၣ်တဖၣ် (:၂-၄)…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…