တၢ်လီတၢ်ဝ့ၤလၢ အမၤဟးဂီၤတၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်
ဘၣ်တဘျီန့ၣ် ၦၤကၠၢမဲ(န)ဖိ ယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ ဒီးသီခါ မဲးစတၣ် အဲးခး (Meister Eckhart) တဂၤ, လၢအထါတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ကွဲးပာ်ဖျါဝဲ "တၢ်လီတၢ်ဝ့ၤ မ့ၢ်တၢ်မၤအအၢ အသီတမံၤ," တၢ်လီတၢ်ဝ့ၤတဖၣ်လၢ အမၤဟးဂီၤကွံာ်, တၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်လၢအဆီလီၤသူၣ်လီၤအသး, လၢတၢ်နာ်န့ၢ်ဘၣ်တမံၤအဖီခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်စံးကတိၤတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ အလီၤအဲၣ်လီၤကွံတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ဒ်အမ့ၢ်, "တၢ်နၢမူနၢဆှီလၢအလီၤကမၢကမၣ်တဖၣ် ဃါဃုာ်ပာ်ဖှိၣ်အသးလၢ မုၢ်နံၤမုၢ်သီတဖၣ်အပူၤ" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လီ တၢ်ဝ့ၤတဖၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးဟီၣ်ခိၣ်ဟူးဝးဝဲလၢပသးပူၤ, ဒီးကဲထီၣ်တၢ်စုၣ်တၢ်ပျၢ်လၢနီၢ်သး အဂီၢ်," ပှၤလၢပအဲၣ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢပနာ်န့ၢ်အီၤတသ့လၢၤဘၣ်အဃိ, တၢ်တဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စး အိၣ်ထီၣ်လၢပသးပူၤ, ဒီးခီဖျိလၢပှၤတစံးကတိၤတၢ်တီတီလိၤလိၤတဂၤအဃိ, တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အံၤ ရၤလီၤအသး" န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကမၤဟးဂီၤတၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အံၤ ရၤလီၤအသး, ခီဖျိလၢတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤ အတၢ်ထံၣ်မှံ ဆိကမိၣ်န့ၣ် ကဖျါလီၤဆီဒိၣ်နီၢ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်ကတိၤ မ့ၢ်တၢ်အကါ့ဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လံာ်စီဆှံဒီတဘ့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် ပတၢ်ကတိၤတဖၣ်, ဒီးအတၢ်မၤဘၣ်ဒိ, မၤဟးဂီၤတၢ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲစီၤပီလူး ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ၦၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အသီတဖၣ်, အပူၤကွံာ်တၢ်အိၣ်မူ, ဒီးတၢ်အိၣ်မူအသီလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအပူၤ, တၢ်ခံပတီၢ်အတၢ်လီၤဆီအဂ့ၢ်န့ၣ်,…
တၢ်သူၣ်ခုသးခု ထါမုာ်သီၣ်ကျဲၤအဆၢတီ
ဒ်သိးတၢ်ကမၤလိဃုသ့ၣ်ညါ ပှၤကညီတဖၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ့တၢ်အူ, တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢသ့ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်လုၢ်လၢ်ဆဲးလၤတဖၣ်အဃိဧါ (မ့) လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်လံၤလံၤ, အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တမံၤဧါအဂီၢ်, တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါအီၤ ခီဖျိလၢစဲအ့ၣ်အကျိၤကျဲ အတၢ်မၤကွၢ်တမံၤန့ၣ် အိးထီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်သီတဖၣ်လၢ တၢ်ပှီၢ်ဒၢအကလုၢ်, ဒီးခိးကွၢ်အဝဲသ့ၣ် အခိၣ်နူာ်နၢာ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. စဲအ့ၣ်အပှၤဃုမၤလိတၢ်ဖိတဖၣ် ပာ်လီၤဟိဝဲဒၣ် တၢ်ပှီၢ်ဒၢအကလုၢ် အထီၣ်အလီၤအဆၢတီ, တတီၤဘၣ်တတီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တမံၤန့ၣ် ဖဲတၢ်အကလုၢ်လီၤဟိတုၤလီၤအကတီၢ်, ဖိသၣ်ဆံးဖိတဖၣ်အခိၣ်နူာ်နၢာ် စံးဆၢမၤဆၢက့ၤဝဲတကီၢ်ခါ, ပာ်ဖျါထီၣ် အဝဲသ့ၣ်သးအတၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ် ဆၢနၢ်ဟူဘၣ် တၢ်ကလုၢ်အသီၣ်, အထီၣ်အလီၤအဆၢတီန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါတမံၤအံၤန့ၣ် ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပှၤ လၢကျိၤကျဲလီၤလိၢ်လီၤလးအပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆီ ဒီးမၤကမၢကမၣ်ပှၤလၢ ပကသ့တူၢ်လိာ်အီၤ, ဒီးစံးဆၢက့ၤအီၤလၢတၢ်သူၣ်ခုသးခုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤအယုၢ် ၃၀ အပူၤ, ဒ်ပှၤကွဲးထါ စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲ “စံးထီၣ်ပတြၢၤတၢ် လၢတၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ အတၢ်စီဆှံန့ၣ်တက့ၢ်” (:၄) အသိး, ပကစံးထီၣ်ပတြၢၤ ယွၤအဘျုးအဖှိၣ်, ခီဖျိလၢပတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢန့ၣ်တက့ၢ်.
ဘၣ်တဘျီဘျီ, တၢ်ဘၣ်ဒိဆါ, တၢ်လီၤဘှံးလီၤဘှါ, တၢ်ပှီၢ်ယၢ်လီၤသး, ဒီးတၢ်သူၣ်အုးသးအုးတဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ဆီၣ်သနံးလၢပသးကံၢ်ပူၤ,…
တၢ်သဘျ့လၢ ယွၤအတၢ်အဲၣ်အပူၤ
နမ့ၢ်နၢ်ဟူဘၣ်တ့ၢ်လံ တၢ်ပာ်ဖျါ “တၢ်လံာ်ဃာ် အဲၣ်(လ)ဘၣ်ထရီး(စ) (albatross) လၢယကိာ်လိၤ” (လံာ်ကျိၤကူာ်တထံၣ် လၢအအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါ တၢ်ဝံဃၢ လၢအမၤလီၤဘှံးတၢ်) န့ၣ်ဒီး, မ့ၢ်ဒၣ်နနၢ်ဟူဘၣ်လံ ထါမံၤဟူသၣ်ဖျါတယုၢ်လၢ ပှၤကိၤလၤဝါဖိ အပှၤကွဲးထါ စဲမယဲၣ် ခိလရ့း (Samuel Coleridge) အထါတယုၢ်, “Rime of the Ancient Mariner” လံန့ၣ်လီၤ. ထါတယုၢ်အံၤအပူၤန့ၣ် ပှၤကဘီဖိတဂၤမၤသံဘၣ်ဝဲ ပီၣ်လဲၣ်ထိၣ်ဘျ့ၣ်ဘျီၣ်ဝါလၢ အမၤအၢမၤသီတၢ်တသ့, ထိၣ်လၢအဘှါတဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကဘီဖိတဖၣ် နာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤတဂၤအံၤ အတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် ဟဲစိာ် တၢ်ဆိၣ်အၢလၢ အဝဲသ့ၣ် “ပီၣ်လဲၣ်အတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ” အဃိ, ဒီးမၢဆူၣ်မၤစိးအီၤ ဒ်သိးကလံာ်သိးထီၣ် ထိၣ်အသံလၢအကိာ်လိၤ, ဒ်အမ့ၢ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်အီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢနတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ် တၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသး ဒ်တၢ်ဝံဃၢဖးဒိၣ်တမံၤ ကဝီၤဃာ် နကိာ်လိၤ မ့ၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ. ပဝဲခဲလၢာ်ပအိၣ်ဒီး တၢ်အကတီၢ်ဖိ, ဒ်သိးပကဒိးန့ၢ်က့ၤအီၤအဂီၢ်, အလီၢ်မ့ၢ်အိၣ်ဒီး ဖဲဒၣ်ပကဘၣ်မၤတၢ်တမံၤဂ့ၤမံၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. ကမ့ၢ်ဝဲ ဒ်တၢ်ဆိၣ်အၢလၢပဘၣ်ဝံစိာ် ပတၢ်ကမၣ် အတၢ်ဝံဃၢ, ဒီးပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤပသးထီဘိအသိးန့ၣ်လီၤ.…
ထံၣ်ဘၣ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကဟုကညီၢ်
နံၣ်ကယၤ ၁၉, အပှၤကွဲးထါ ကၠဲရဲး(ဒ) မဲ(န)လ့ၣ် ဟီး(ဖ)ခ့(န) (Gerard Manley Hopkins), အထါတယုၢ်, လၢအမ့ၢ် “ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကဟုကညီၢ်” (God’s Grandeur) န့ၣ် ပှၤကွဲးထါတဂၤအံၤ, လၢတၢ်မၤလၤကပီၤ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘၣ်တ့ လၢကျိၤကျဲအကလုာ်ကလုာ်အဂီၢ်, ကွဲးပာ်ဖျါမၤပှဲၤက့ၤအသဟီၣ်- လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီး “ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကဟုကညီၢ်” န့ၣ်လီၤ. ယွၤအလၤကပီၤ လၢအလီၤလိၢ်လီၤလးန့ၣ် ဟီး(ဖ)ခ့(န) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ မ့ၣ်အူလၣ်လၢအကဲၤထီၣ်, ဒီးဆဲးကပြုၢ်ကပြီၤ ဒ် “ထးဘ့ၣ်ကဘျဲးအလွဲၢ်ဆဲးကပြ့ၢ်တၢ်အသိး” န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယွၤအတၢ်ဃံတၢ်လၤ မ့ၢ်မူဂဲၤဖျါဒ်သိူအံၤဒၣ်လဲာ်, ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပှၤအါဂၤ တထံၣ်, တသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လဲၣ်. တၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ဟီး(ဖ)ခ့(န) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ် ကၢၢ်ဘံၣ်ကၢၢ်ဘၢဝဲလၢ “ပှၤကညီ အတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီ,” ဒီး “ပှၤကညီ အစိအတၢ်နၢတၢ်နွါ” တဖၣ်အဃိ, ဒီးပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် ထံၣ်လီၤဒၣ်ထဲအကစၢ်အသးဒၣ်ဝဲ, ဒီးတထံၣ်တၢ်အဂၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ (၁၀၄) စ့ၢ်ကီး,…
ယွၤလၢအကတဲာ်ကတီၤန့ၢ်တၢ်လၢပဂီၢ်
ဖဲ ၂၀၂၄ နံၣ်န့ၣ်, ခွါလိၣ်ဘိ ကံကါ(န) (Keegan) တဂၤ လဲၤတခွဲညၣ်, ဒီးမၤန့ၢ်ဝဲ ဘရၣ်မဲ(န)ဒံၣ် (Barramundi) ညၣ်ဖးဒိၣ်တဘ့ၣ်, အထီ ကအိၣ်ဝဲ ခံခီၣ်ယီၢ် လၢတၢ်သးခုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဒ့မုၣ်ဖိ နဲၣ်အီၤ တၢ်ပနီၣ်အက့ဖိတဘ့ၣ်လၢညၣ်အလိၤန့ၣ်ဒီး, အတၢ်သးခုန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်သူၣ်ပိၢ်သးဝးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကီၢ်အီစထြ့လယၢၣ် ပှၤတခွဲညၣ် အတၢ်ပြၢ ပာ်ပနီၣ်ဝဲအသိး, ညၣ်လၢ အဝဲတခွဲန့ၢ် တဘ့ၣ်န့ၣ် အလုၢ်အပှ့ၤအိၣ်ဝဲဒၣ် ဒီလၣ်တကကွဲၢ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၂၀၁၅ နံၣ်လံၤလံၤန့ၣ် ပှၤမၤတၢ်ပြၢအံၤ တနံၣ်ဘၣ်တနံၣ်, ဒီး ကံကါ(န) မ့ၢ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤလၢ အမၤန့ၢ် မၤနၢၤ စ့ခိၣ်ဖးအထီကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်တခွဲန့ၢ်ညၣ်တဘ့ၣ်အံၤ တမ့ၢ်တၢ်ကမၤအသးညီညီထီဘိဘၣ်. တၢ်တခွဲန့ၢ်ညၣ် လၢအထးခိၣ်ပူၤအိၣ်ဒီးစ့တဘ့ၣ်န့ၣ် ကီခဲဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်မးသဲ (၁၇:၂၇) အပူၤန့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ် စီၤပ့းတရူးလၢ “လဲၤဆူပီၣ်လဲၣ်,... ဒီးညၣ်လၢအဟဲထီၣ်ဆိတဘ့ၣ်န့ၣ် ဟံးန့ၢ်ဒီးအိးထီၣ်အထးခိၣ်, ဒီးနကထံၣ်န့ၢ် စ့တရှက့လး”…
တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်
နီၢ်ပၤမုၣ်ဘံးထိရံယၤအစိၤ ပှၤကွဲးထါ, ခရံးစတံနါ ရိၣ်စဲးထံၣ် (Christina Rosetti) တဂၤ, လၢ “တၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ လၢအဂ့ၤဒိၣ်တမံၤ” (A Better Resurrection) အထါတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ကွဲးဝဲဒၣ် “ယစိာ်ထီၣ်ယမဲာ်ချံ, ဒီးယကွၢ်ထီၣ်ယဲဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်သးအုးအပူၤ, တၢ်လၢယထံၣ်န့ၣ် တဖျါဆှံအဃိ, ကစၢၢ်လၢ အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤထီဘိန့ၣ် ယတထံၣ်န့ၢ်ယဲဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. ရိၣ်စဲးထံၣ် အထါဖိအံၤ ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်လူၤဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်မုၢ်လၢ်, ဖဲလၢအသးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်ဘၣ်အကတီၢ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ် “တၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, ရိၣ်စဲးထံၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲဒၣ် တၢ်မုၢ်လၢ်တမံၤန့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး အတၢ်သးဟးဂီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖီထီၣ်ဖးထီၣ်သီ, ဒီးတၢ်လီၢ်လါဟ့တဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ခရံာ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ အဂ့ၢ်, တၢ်လၢအမၤသီထီၣ်အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အဝဲထံၣ်န့ၢ်တသ့ဘၣ်ဆၣ်, အၢၣ်လီၤ ဝဲဒၣ်လၢ, “ကစၢ် ကဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ,” ဒီးဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ကစၢ်ဧၢ, ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤလၢယပူၤတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ.
စီၤပီလူး ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ ၂ ကရံၣ်သူးအပူၤ,…
အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်
ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.
ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…
သးဖျၢၣ်လၢ အဒိၣ်ထီၣ်လဲၢ်ထီၣ်
“တၢ်အၢၣ်လီၤတၢ်ကမၣ်” အလံာ်ပူၤန့ၣ်, အီးကၢးစတံ (Augustine) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲဒီးအီၤန့ၣ် ကဲထီၣ်အသး သ့ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အတ့လီၤမူခိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီးကယဲၢ်တၢ်ဘၣ်တ့ခဲလၢာ်အကစၢ်တဂၤန့ၣ် ဟဲနုာ်လီၤဆူ ပှၤဒ်သိးအီၤ, လၢအမ့ၢ်တၢ်အဆံး, ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိတဂၤ အသးကံၢ်ပူၤသ့ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသကွံာ်ကညး ကစၢ်ယွၤ ဒ်သိးကဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂီၢ်, ဃ့ထုကဖၣ်ဝဲလၢ “ယနီၢ်သးအဟံၣ်န့ၣ် တၢ်လီၢ်အံၣ်ဝဲလီၤ. ဒ်သိးနကဟဲနုာ်လီၤအဂီၢ်, မၤလဲၣ်ထီၣ် ယနီၢ်သးအဟံၣ်န့ၣ်တက့ၢ်. ယနီၢ်သးအဟံၣ်န့ၣ် ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဝဲ, ဒီးဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအီၤတက့ၢ်. ယသူၣ်ယသးန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်လၢ အတကြၢးဒီးနမဲာ်ချံ အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယအၢၣ်လီၤ, ဒီးယသ့ၣ်ညါယဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်မတၤတဂၤကမၤကဆှီအီၤလဲၣ်. မ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢနၤန့ၣ်ဒီး, မ့ၢ်ယကဘၣ်ဟီၣ်ကိးထီၣ်ဆူ မတၤတဂၤအအိၣ်လဲၣ်” န့ၣ်လီၤ
ခ့ခါအကတီၢ်န့ၣ် ပသ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် “ပှၤစီဆှံ အီကၢးစတံ” (Saint Augustine) အသိး, မ့ၢ်ပှၤကူၣ်သ့ လၢအတၢ်သ့ဆိကမိၣ်ယိာ်ယိာ်, ဒီးပှၤကူၣ်သ့လၢထူဂ့ၢ်ယွၤဂ့ၢ်, လၢအလီၤပးကဲကွၢ်လိတဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အီကၢးစတံ ထံၣ်လီၤက့ၤအသးကဆှီဒီဖိ, ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လီၤလိၣ်လီၤလး ဆီတလဲက့ၤအီၤ,…
ကမၤစှၤလီၤတၢ်အဂီၢ် တၢ်ပာ်လီၤသးကျၢၤမုဆှု
ဖဲပဆိကမိၣ်ထီၣ် နံၣ်ထီၣ်သီ ပတၢ်ပာ်လီၤသးတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, တၢ်ကဟဲနုာ်လီၤလၢပသးပူၤတဖၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကွၢ်စိတဖၣ်လၢ အဒိၣ်ဝဲထီဝဲ, ဒီးပမၤန့ၢ်အီၤကီခဲဝဲတဖၣ် အစရီ (တၢ်ပာ်လီၤသးတဖၣ် ၈၀ မျးကယၤအံၤ ပစူးကွံာ်ညိကွံာ်အီၤဖဲ လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ တဝာ်) န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးလံာ် အ့ၣ်မံၣ် ဝ့(လ)စၢၣ် (Amy Wilson) ဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲ တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်အဂ့ၤတမံၤန့ၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ် လၢအမ့ၢ် “ဒ်သိးပတၢ်အိၣ်မူကဂ့ၤထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ပကဘၣ်မၤဂ့ၤဘှီဘၣ်က့ၤပသး” န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ပကဘၣ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ်လီၤ. ဝ့(လ)စၢၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, လၢတၢ်မၤအါထီၣ် တၢ်ပာ်လီၤသးတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, ပကထံၣ် နံၣ်အသီ ဒ်ခွဲးယာ် တမံၤ, လၢပကမၤစှၤလီၤ မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် “ပကစးထီၣ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်” ပတၢ်ပာ်လီၤသးတနီၤလၢ “အဒိၣ်အသွါ, ဒီးပတၢ်ပာ်လီၤသးတဖၣ်လၢအဟံးန့ၢ် ပတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးပဂံၢ်ပဘါတဖၣ်, လၢအတဟ့ၣ်က့ၤပှၤတၢ်အဘျုးဒိၣ်ဒိၣ်အါအါတဖၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်လၢအဆီၣ်သနံးပှၤထီဘိ, ဒ်သိးပကဘၣ်မၤ, ဒီးပကဘၣ်မၤအါထီၣ်တၢ်န့ၣ်, တဒံးသိးလိာ်အသးဒီးတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် ကအိၣ်ကဆိးလၢအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပလဲၤပူကွံာ်သ့ဝဲညီကဒၣ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ဖဲယိၤဟၣ်…
တဘၣ်မၤထဲဒၣ်နၤတဂၤဧိၤန့ၣ်တဂ့ၤ
သ့ၣ်ဘ့ၣ်ဘၣ်, ဒီးတၢ်တ့ဆီထီၣ် လံာ်စိၤပိာ်ခိၣ် အပိးလီတဖၣ် အိၣ်ရၤလီၤအသးလၢယမဲာ်ညါအကတီၢ်, ဖဲယအိးထီၣ်ဖးကွၢ် တၢ်ဆီထီၣ် လံာ်စိၤပိာ်ခိၣ် အလံာ်နဲၣ်ကျဲန့ၣ်ဒီး, ယထံၣ်တၢ်လၢပကဘၣ်မၤ, ဒီးပတဘၣ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢလံာ်ကဘျံးပၤတထံၣ်အလိၤန့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် (X) အတၢ်ပနီၣ်ဖးဒိၣ်,ဃုာ်ဒီးပှၤကညီတဂၤအက့ၢ်ဂီၤ, ကွၢ်စုၢ်ဝဲ သ့ၣ်ဘ့ၣ်ဘၣ်, ဒီးတၢ်တ့ဆီထီၣ် လံာ်စိၤပိာ်ခိၣ် အပိးလီတဖၣ်, လီၤဂာ်ဒီး ယတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးလၢ အပူၤကွံာ်စှၤမံးနံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢလံာ်ကဘျံးပၤ အထွဲတကပၤန့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် “တၢ်တ့ဆီထီၣ် လံာ်စိၤပိာ်ခိၣ်ကျိၤကျဲအဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအလီၤဆီတမံၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဝဲဒၣ်ခံဂၤ, ဒီးအဝဲသ့ၣ်အမဲာ်သၣ် ဖျါနံၤကမှံ, မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ခံဂၤတ့ဆီထီၣ်သကိး လံာ်စိၤပိာ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ယကိးယဝၤ, ဒီးဒုးနဲၣ်အီၤ တၢ်ဂီၤလၢလံာ်နဲၣ်ကျဲအပူၤ, ဒီးစံးဘၣ်အီၤ “လံာ်နဲၣ်ကျဲစံးဝဲဒၣ်လၢ ယလိၣ်ဘၣ်နတၢ်မၤစၢၤ” န့ၣ်လီၤ. အဝဲနံၤဝဲဒၣ်, ဒီးပတ့ဆီထီၣ်သကိး လံာ်စိၤပိာ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်ဃုကျဲ, ဒီးတ့ဆီထီၣ် လံာ်စိၤပိာ်ခိၣ်, လၢယကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်နဲၣ်ကျဲအတၢ်ပာ်ဖျါလၢ ပတဘၣ်မၤထဲ တဂၤဧိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ကျိၤကျဲလၢအဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လံာ်ရိမ့ၤ အဆၢဒိၣ် ၁၂ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး…