သးသမူအတၢ်လဲၤအတီအလိၤ

အဲး(စ)ဘိၣ် ကမီၣ် (Esbon Kamau) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤနီၣ် အုၣ်ဘၣ် (Uber) သိလ့ၣ်တဂၤ, ဒီးဘၣ်လဲၤနီၣ်ဆှၢဝဲဒၣ် ပှၤသးစၢ် ၁၆ နံၣ် တဂၤ လၢကလဲၤပှ့ၤ မီၣ်ထီၣ် ဆဲၣ်ကၢၣ်, လၢအမ့ၢ် အပၢ်အတၢ်ဟ့ၣ်ကနၢၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကမီၣ် လဲၤနီၣ်ဆှၢဝဲဝံၤ, ပှၤသးစၢ်ဖိအံၤ ဟးထီၣ်လၢသိလ့ၣ်န့ၣ်ဒီး, ကမီၣ် ပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲဒၣ်လၢ ပှၤသးစၢ် ဖိန့ၣ်သးပ့ၤနီၣ်တ့ၢ် အစ့ထၢၣ်လၢတၢ်လီၢ်ခံ, ပှၤဆ့ၣ်နီၤတၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. စ့ထၢၣ်အပူၤန့ၣ် စ့ဒီလၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ၈၀၀၀, လၢအကပှ့ၤ မီၣ်တီၣ်ဆဲၣ်ကၢၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသးစၢ်တဂၤအံၤ အိၣ်ဆိးဝဲဖဲလဲၣ်န့ၣ် ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဝဲအဂီၢ်, ကမီၣ် ဆဲးကျိးဝဲဒၣ် အသိလ့ၣ်ခီပနံၣ်တကီၢ်ခါန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ကမီၣ် ဆှၢက့ၤဝဲ စ့ထၢၣ်အံၤဆူ ပှၤသးစၢ်ဖိလၢ အစံးဘျုးစံးဖှိၣ်အီၤ, ဒီးအသးမုာ်သးဖှံးထီၣ်က့ၤတဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. "မၤတၢ်အဂ့ၤ, လၢအဆၢအကတီၢ်အဘၣ်န့ၣ်တက့ၢ်. ဒီးတဘၣ်ပျဲလၢ နတၢ်အဲၣ်လီၤသး လုၢ်ဘၢဒိၣ်စိနၤတဂ့ၤ" န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ ကမီၣ် စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ကမီၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ်…

စံးဘျုးစံးဖှိၣ်ယွၤ ထီဘိတဘိယူၢ်ဃီ

ပျိၢ်ချၢသကူးပီၣ်လဲၣ်အညၣ်တီသွ့အမိၢ်ဖးဒိၣ်လၢ အတယၢၢ်အဃၢန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲ ယဲၢ်ဆံ တၢၣ် (Ton) တဘ့ၣ်, လဲၤနုာ်လီၤဘျးထီဃာ်အသးလၢ ဆွဲၣ်အစၤအပျံၤတဖၣ်အပူၤ,ဖဲ ခဲလံၣ်ဖိနံယၤ (California) ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤအထံကျါန့ၣ်လီၤ. ပျံၤတဖၣ်အထီန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် ခီၣ်ယီၢ်လၢ အကယၤ, ဒီးထုတဖၣ်အဃၢန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် ပီၣ် (Pound) လၢအကယၤတဖၣ် ဝံာ်ပကၠံးထီဃာ် ညၣ်ဖးဒိၣ်တဘ့ၣ်အံၤအဃိ, ဒ်သိးအသုတလီၤဘျၢဝဲဆူ ထံယိာ်အပူၤအဂီၢ်, ဘၣ်ဂုၢ်ကျဲးစၢးထိၣ်ကဖီအသးလၢ ထံအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤယူၤထံလွံၢ်ဂၤ ယူၤထံလၢအဖီလာ်, ဒီးမၤထူၣ်ဖျဲးအီၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် ဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်ပျံၤတဖၣ်န့ၣ် ကယံာ်ဝဲ တနၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်, ဒီးညၣ်ဖးဒိၣ် မ့ၢ်ဝံၣ်ဝၢ်တပျုာ် အမဲၢ်န့ၣ် ပှၤယူၤထံတဖၣ်အသးသမူလီၤမၢ် သ့ဝဲအဃိ, တၢ်မၤအံၤ တၢ်ဘၣ်ယိာ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မၤထူၣ်ဖျဲးအီၤဝံၤႇ ကဘၣ်ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးအသးတကီၢ်ခါအလီၢ်န့ၣ်, ဟဲသုးဘူးအသးဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဆူ ၦၤယူၤထံတဂၤစုာ်စုာ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤယူၤထံလၢအမၤထူၣ်ဖျဲးအီၤအကျါ,တဂၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ "ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲဒ်အဝဲစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ၦၤ" န့ၣ်လီၤ.

ပီၣ်လဲၣ်ညၣ်တီသွ့တဖၣ် ပာ်ဖျါဝဲ အတၢ်စံးဘျုးစံးဖှိၣ် သ့ဂ့ၤ, တသ့ဂ့ၤႇ ပဝဲပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါဆၢက့ၤ တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်နီၢ်နီၢ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. လၢပသးသမူအတၢ်လဲၤဒီးကစၢ်ယွၤအပူၤန့ၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါဆၢက့ၤ…

တၢ်သံကျံအစိအကမီၤ

စၢၣ်. အဲ(န)နဲး(စ) ရှကဲၣ်(လ)တဲ(န) (Sir Ernest Shackleton) ဒီးအပှၤဒိးကဘီဖိခံဆံ နွံဂၤ အတၢ်မုၢ်လၢ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်,ဃုာ်ဒီးအကဘီ အဲၣ်ဒူရဲး(စ) (Endurance) န့ၣ် လီၤဘျၢဝဲဒၣ်ဆူ အၣ်တၣ်တ့း (Antaric) ထံခုၣ်ကိၢ်လိၣ်အဖီလာ် တၢ်ခံးသူအပူၤ, ဖဲလါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် ၂၁ သီ, ၁၉၁၅ အနံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် အိၣ်တုာ်ထီၣ်အသး, ဖဲတၢ်လီၢ်အိၣ်ယံၤဒီးဟံၣ် မံးလာ်လၢအကထိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ် ကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤတ့ၢ်ဝဲအဂီၢ်, ပိးလီလၢအမၤစၢၤၤအီၤတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လၢခံ, ပှၤကဘီဖိတဖၣ် နီၤဟ့ၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်အကျါ, ပၣ်ဃုာ်ဒီး ဘ့ၢ်ကၠိၣ် (banjo) တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤစးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤအကီအခဲအကတီၢ်, ပှၤလဲၤတၢ်ဖိတဖၣ်အကျါ, ထဲဒၣ် လဲနၢး ဟၢးစံၤ (Leonard Hussey) (မူခိၣ်ကလံၤပီညါ အပှၤကူၣ်သ့ လၢပှၤလဲၤတၢ်တဖုအကျါ) တဂၤန့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ပျဲလၢ အကလဲၤစိာ် နီၢ်ကစၢ် အတၢ်ပိးတၢ်လီအါန့ၢ် ခံပီၣ် (Pound), ဒီးလဲၤစိာ်ဝဲဒၣ် အဝ့ၢ်စၢၣ် ဘ့ၢ်ကၠိၣ် (Windsor…

တၢ်သဘျ့အိၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ

သ့ၣ်တလါလၢ အဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ဃး “တၢ်အီၣ်တၢ်အီ အဃ့ထီ” အပူၤန့ၣ် ဟဲနရံၣ် ဘီး(စ) ဘရီ (Henery Box Brown), မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကုၢ်တဂၤလၢ ဝ့ၢ် ဘၣ်ကၠံနံယၤ န့ၣ် အိၣ်ချံးလီၤအနီၢ်ကစၢ်အသး, ဒီးအတံၤသကိးခံဂၤန့ၣ် တီၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီပူၤ, ကအိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ဝ့ၢ် ရ့း(ခၠ) မိ(န) (Richmond), ဒီးဆူ ဝ့ၢ် ဖံၤလဒဲဖံယၢၤ (Philadelphia), ဖဲ ၁၈၄၉ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလဲၤတၢ် ၂၆ နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဘရီ ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢတလါအပူၤ, ပၣ်ဃုာ်ဒီးကလံၤအပူၤ ဆံးဆံးဖိသၢပူၤ, ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ် ကလံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤကတၢၢ် တၢ်မၢကဲကုၢ်အလုၢ်အလၢ်တဖၣ် ဒုးဟးထီၣ်အီၤလၢတလါအပူၤဝံၤ, အဝဲ သးဝံၣ်ထီၣ် ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၀, ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မုၢ်လၢ်လၢယွၤ, ကစၢ်လၢအအၢၣ်လီၤအီလီၤ တၢ်သဘျ့တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ် ဘရီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “နမ့ၢ်တဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် နတၢ်သဘျ့ဒ်သိးယၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, တမ့ၢ်လၢနကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဆၢမုၢ်လၢ် တၢ်သဘျ့အစိအကမီၤကသ့ဘၣ်.…

ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးဒီးယွၤ လၢတၢ်ကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်

ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် တၣ်လံၣ်ဘၤ(န) (Taliban) ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အၣ်ဖကၣ်န့း(စ)တၣ် အတၢ်ပၢတၢ်ပြၢး ချ့သဒံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကညီလၢ အကလးတဖၣ် အိၣ်ကတာ်ထီဃာ် အသးလၢကီၢ်ပူၤ, ဒီးကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ကျိၤကျဲတအိၣ်ဘၣ်. ပှၤအါဂၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ထွဲ လိာ်သးတအိၣ်, ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်လီၤမၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပတီၢ်မုၢ်လၢ ထံကီၢ်အပူၤ တဖၣ် စးထီၣ်ဟူးဂဲၤချ့သဒံး, ပၣ်ဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤ အိးထီၣ် အ့ၣ်စတၣ်ကြဲၢ်(မ) အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ (Instagram campaign), လၢအထုးန့ၢ်ပှၤသး, ဒီးဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့ပာ်ဖှိၣ် ဒီလၣ် ၇ ကကွဲၢ်, ဒ်သိးကဟ့ၣ် ကဘီယူၤလဲ, ဒီးကဟးထီၣ်လၢ ထံကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ် ပှၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လၢ “လၢထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် အတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်အသး ဒ်သိးအံၤအပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်အိၣ်မူအပတီၢ်အါကလုာ်တဖၣ် အဂီၢ်, ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ပသး, ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤပူၤမၤဖျဲးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.” အဝဲသ့ၣ် ဃုထၢဝဲဒၣ်လၢ ကနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ် လၢတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဖးဒိၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ အၣ်ဖကၢ်န့း(စ)တၣ် အထံကီၢ်ဘၣ်. ပှၤကညီတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် စးထီၣ်လၢ…

တၢ်မၤပှဲၤထီၣ်က့ၤ တၢ်သးအိၣ်ဟ့ၣ်ညီတၢ်

လၢ အဲ(လ)ဘၢး အဲစတဲ ကသံၣ်ကသီ ခီလ့ၣ်ကၠိ အဘျီၣ်နဲၣ်ဒိၣ်တဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ် ရူး(သ) ကီးတ့း(စ)မဲ(န), လၢအသးအိၣ်အနံၣ် ၉၀ တဂၤ, ကတိၤလီၤတၢ်အကတီၢ်, ကသံၣ်ကသီကၠိဖိတဖၣ် ဒိကနၣ်ဝဲ လၢတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤန့ၣ်လီၤ. ကၠိဖိတဖၣ် ကမၤဝံၤတၢ်မၤလိ, တုၤအဖျိထီၣ်တစု အကၠိလဲအဂီၢ်, ရူး(သ) ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ ကဟ့ၣ်မၤဘူၣ် စ့ဒီလၣ် အကကွဲၢ် တကထိ ($1 billion), ဒီးမၤကတၢၢ်အတၢ်ကတိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်, ကၠိဖိတဖၣ် လၢတၢ်ကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် သါသဖှိထီၣ်, သူၣ်ဖှံသးညီ, ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ် ကသံၣ်ကသီကၠိတဖၣ်အကျါ, မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်အအါကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သံကွၢ်စံးဆၢ လၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ် ကီးတ့း(စ)မဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သးခု, တၢ်သူၣ်မုာ်သးမုာ်, ဒီးတၢ်လၤကပီၤ ခီဖျိဟ့ၣ်မၤဘူၣ်ဘၣ်အစ့အံၤအဃိ, နကဆိကမိၣ်နဲသ့ၣ်သ့ၣ် ဒ်အဝဲမ့ၢ်ပှၤဒိးန့ၢ် တၢ်ဟ့ၣ်တဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.

လံာ်တၢ်ကတိၤဒိ စံးဘၣ်ပှၤလၢ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ညီတၢ် အတၢ်ကဲဘျုးအဂ့ၢ် န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ “အဟ့ၣ်ညီတၢ်” တဂၤန့ၣ် ပူၤဖျဲးဝဲဒီး တၢ်ဆံးလီၤစှၤလီၤ (မ့)…

တၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသး အတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ

ဖဲ ၁,၇၀၀ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, ကၠီၣ် ထ့လၢာ် (John Taylor) မ့ၢ် ပှၤအဲကလံးဖိ ကသံၣ်သရၣ် လၢအကွဲးကါမဲာ်ချံတဂၤ, ဒီးလၢတၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသးအပူၤန့ၣ် ကူၣ်ဃုဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် မံၤလၤသၣ်ကပီၤအဒိၣ်အထီ လၢတၢ်တတီတလိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲလူၤပိာ်ထွဲ ပှၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ်အခံ, ဒီးကဲထီၣ် မဲာ်ချံကသံၣ်သရၣ်လၢ စီၤပၤ ကၠီး ခံဂၤတဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤဝဲဆူ ကီၢ် အဲကလံး ဒီတဘ့ၣ်, မၤဝဲ တၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်ကွဲးကါ မဲာ်ချံအမူး, ဒီးအၢၣ်လီၤဝဲလၢ ကမၤတၢ်လီၤလိၢ်လီၤလး အတၢ်ကူစါယါဘျါတၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢမုၢ်နၤကတီၢ်န့ၣ် ဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်, ဃ့ၢ်စိာ်ဃုာ်ဒီးထၢၣ်တဖၣ်လၢ အအိၣ်ပှဲၤဒီးပှၤဝ့ၢ်ဖိတဖၣ်အကျိၣ်စ့တလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ကွဲးနီၣ်တဖၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢ, ထ့လၢာ် မ့ၢ် ပှၤပာ်ထီၣ်ထီအသးတဂၤ, ဒီးဖျါလၢမၤဘျီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤဆါအကယၤတဖၣ်အကယၤအမဲာ်ချံန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤ, ပှၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အီၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤကူစါယါဘျါတၢ်စဲၣ်နီၤတဂၤအသိးဘၣ်. မ့မ့ၢ်, ဒ်ပှၤလၢအမၤဟးဂီၤကွံာ် လၢနံၣ်ကယၤအပူၤ, ပှၤကွဲးထါစဲၣ်နီၤ, လၢအမ့ၢ် ဘး(ခ) (Bach) ဒီးဟဲ(န)ဒဲ(လ) (Handel) ခံဂၤ, အမဲာ်ချံအတၢ်ထံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ထ့လၢာ်…

တၢ်လၢအဆံး, ဒီးတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်သွါသွါ

ဖဲလါဒံၢ်စ့ဘၢၣ် (၉) သီ, ၁၉၈၇ နံၣ်, လၢ ကီၤနဲးတံးကး (Connecticus) န့ၣ်, လံၣ်ပအီဖိတဘ့ၣ် အ့ၣ်ဂံၢ်ဘျဲးဖျိ လီဂံၢ်ပျံၤတဘိဒီး, Nasdaq (National Association of Securities Dealers Automated Quotations) အကျိၣ်စ့ဂ့ၢ်ဝီ ကဟၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် ကပီၤ ပံာ်လ့ပံာ်လ့, သီၣ်သဖှိ, ဒီးတၢ်ခံးသူဝဲဒီတဝ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ခီၣ်ပရ့ရှၣ် အဒိၣ်ကတၢၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢတနီၤန့ၣ် ဂံၢ်သဟီၣ်စှၤလီၤဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအပူၤ, ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် မုၢ်ကျိၤဝဲကွာ်တဖၣ် ခိးကွၢ်ဝဲတၢ်မၤအသးန့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ် ကယံာ်ဝဲဒၣ် တနၣ်ရံၣ်တခီန့ၣ်လီၤ. ကယဲၢ်တၢ်မၤအသးခဲလၢာ်န့ၣ် ကဲထီၣ်အသး ခီဖျိဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢ အဆူၣ်ကပုာ်လုး, အိၣ်ဒီးအမဲလၢအအ့ၣ်, ဒီးမၤတၢ်စွံကတုၤ ဆံးဆံးဖိတဒုအဃိန့ၣ်လီၤ.

ယွၤအကလုၢ်ကထါ ပာ်ဖျါဝဲ ပူအါယုၢ်ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အဆံးတမံၤမံၤ (မ့) ပှၤအဆံးတဂၤဂၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢ အသဟီၣ်ဆူၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဆံးအိၣ်စှၤတမံၤမံၤန့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဆီတလဲဒုးကဲထီၣ်ဝဲဆူ တၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်သွါသွါတမံၤ သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဖိသၣ်ဖိတဂၤ ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အတၢ်အီၣ်တၢ်အီ လၢမုၢ်ဆါခီအဂီၢ်,…

ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးပထံၣ်ဘၣ်တၢ်

နံၣ်ကယၤ ၁၉ ဘူးထီၣ်ကလၢာ်ဝဲဒၣ်အကတီၢ်, လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ် ပှၤလဲၤနုာ်လီၤဆူ စခီယၢ် [sequoia] (သ့ၣ်ဖးဒိၣ်ဖးထီလၢအသးအနံၣ်အလါယံာ်ထီ) သ့ၣ်ပှၢ်အပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒၣ်စှၤဂၤ, ဒီးတၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါ သ့ၣ်ဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤအါဒံအါဂၤတဖၣ် တနာ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲ ၁၈၉၂ နံၣ်န့ၣ် ပှၤကျီၤကူာ်သ့ၣ် (ပှၤမၤသ့ၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ) လွံၢ်ဂၤ လဲၤနုာ်လီၤဆူ ကဲ(လ)ဖိနံယၢ် ကီၢ်စဲၣ် ဘ့း စတဲး(ပ) (Big Stump) သ့ၣ်ပှၢ်အပူၤ, ဒီးကျီကူာ်လီၤဝဲ သ့ၣ်ဖးဒိၣ်တခိၣ်, ပှၤကိးအီၤလၢ မး ထွဲ(န) (Mark Twain), လၢတၢ်ဆၢကတီၢ် ၁၃ သီအတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်ဖးဒိၣ်တခိၣ်အံၤ အသးအနံၣ်အလါ အိၣ်ဝဲဒၣ် ၁၃၄၁ နံၣ်, အထီန့ၣ် ၃၀၀ ခီၣ်ယီၢ်, ဒီးသ့ၣ်ထူၣ်အကဝီၤကျီၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ၅၀ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤခိးကွၢ်တၢ်တဂၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ထွဲ(န), ဒ်အမ့ၢ် “သ့ၣ်တခိၣ်လၢ အက့ၢ်အဂီၤဖျါကဟုကညီၢ်, ဒီးလၢသ့ၣ်ပှၢ်အပူၤသ့ၣ်အဂ့ၤကတၢၢ်တဖၣ်အကျါတခိၣ်” န့ၣ်လီၤ. ခ့ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ်,…

ကစၢ်ယွၤ ဟံးဖီၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤတၢ်

ဘဲ(န) စံးဝဲဒၣ်, "ဖဲယမ့ၢ်ဖိသၣ်, ယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤ လၢယပၢ်အကံၣ်ဒုၣ်လိၤဒီးယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, တမ့ၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်ဘၣ်. မ့ၢ်ဒၣ်ယပၢ်နီၣ်ဝဲဒၣ်" န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်န့ၣ် ကမၤဝဲဒၣ်တမံၤဃီန့ၣ်လီၤ. ဘဲ(န) အမါသးဘိန့ၣ် လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲဒၣ် ဟီၣ်ခိၣ်, ဒီးတၢ်သူၣ်အုးသးအုး လုၣ်ဘၢဝဲဒၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤ တၢ်သ့ၣ်ညါလၢ ကစၢ်ယွၤ မ့ၢ် ပှၤလၢအပၢဆှၢတၢ်တဂၤ, အိၣ်ဒီးအတၢ်ပညိၣ် လၢအသးသမူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး အကတီၢ်, ဘဲ (န) အတၢ်နာ်န့ၣ် အိၣ်ဖျါတ့ၢ်လံလၢ လံာ်စီဆှံ အလီၢ်လံၤတကတြူၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံယံးရမံယၤ အသူၣ်အုးသးအုးဝဲလၢ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤပျဲ ဒုၣ်ဒါတဖၣ် ကစိာ်မၢကဲကုၢ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လၢ အလီၤပျံၤလီၤဖုးအဂ့ၢ်န့ၣ်, ဝံယံးရမံယၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်,” “တၢ်အၢ,” “သဘူးအပၤစံၣ်တူး” (bitterness), ဒီးတၤသၣ်ခၣ် (gall) တဖၣ် (သးသယုၢ် ၃:၁၉) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးအကအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်အဂီၢ်, တၢ်အိၣ်ဝဲတမံၤန့ၣ်…