တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီၢ်နီၢ်
ပျံၤဖးထီ, လၢအပာ်ဃုာ်ဒီးထးနါလၢအသဟီၣ်ဆူၣ်တဘိန့ၣ် James ကွံာ်လီၤဝဲဆူ နယူယီး ကမါတဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. "ပှၤလူၤဃု တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢ ထးနါ" တဂၤအံၤ ထုးထီၣ်ဝဲ အပျံၤန့ၣ်ဒီး, လၢအထးနါန့ၣ် ပာ်ထွဲဒီးတလါတဖျၢၣ် လၢအဘၣ်အၢဒီး ကပံာ်, ဒီးအပူၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီး စ့ဒီလၣ် ၁၀၀ တဖၣ်အဃိ, ကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢအဂီၢ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ စ့ဒီလၣ်တဖၣ်အံၤ တဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်လၢအလုၣ်သ့ၣ်ခါပတာ်သဲစးအဃိ, ပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် စံးဘၣ် James လၢ ကဟံးဃာ် စ့ တဖၣ် သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စ့ တနီၤနီၤန့ၣ် အတၢ်အိၣ်သးတဂ့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, တၢ်ကပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအီၤအဂီၢ်, တမ့ၢ်ကသ့ဘၣ်. မ့မ့ၢ်, စ့ဒီလၣ် တနီၤနီၤန့ၣ် မၤကဆှီထီၣ်ဝဲ, ဒီး မုၢ်လၢ်ဝဲဒၣ်လၢ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, ကပှ့ၤန့ၢ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ."
တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢ အအိၣ်ခူသူၣ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, ဒီးဘၣ်ဃးဒီးပှၤဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဒ်သိးအံၤတဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိ, "... တၢ်လၢမူခိၣ်အဘီမုၢ်န့ၣ်, မၤသးဒ်တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ် အိၣ်ခူသူၣ်လၢတၢ်ပျီပူၤတပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ.…
ယွၤအတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ အတၢ်တိာ်ကျဲၤ
ဖဲအဝဲသ့ၣ် လဲၤဟးကသူၣ်ဒိးလိာ်ကွဲ ကဘီလွံၢ်ကထၢအကတီၢ်, ပၢ်တဂၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါ ဝဲဒၣ်လၢ အဖိမုၢ်ယဲၢ်နံၣ်ဖိ လီၤတဲာ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ပူၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးကအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ အဖိမုၣ်အဂီၢ်, ဖူစံၣ်လီၤဝဲဆူ ထံကျါ, ဒီးတၢ်လီၢ်အထီၣ်ထီ ကအိၣ်ဝဲဒၣ် ၄၀ ခီၣ်ယီၢ် န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢကဘီအပှၤအုၣ်ခီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် ဆှၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်ဘံၣ်ဘံၣ်ဘၢဘၢဆူ ကဘီအအိၣ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် အဝဲဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤ အဖိမုၣ်ဖိ, ဒီးထိၣ်ထီၣ်ဖီအသးလၢ ထံမဲာ်ဖံးခိၣ်န့ၣ် ကယံာ်န့ၢ်ဒံး မံးနံးတဆံန့ၣ်လီၤ. ဖဲပၢ်တဂၤအံၤ နၢ်ဟူဝဲဒၣ် အဖိမုၣ်ဖိ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, တကီၢ်ခါန့ၣ်, ဒ်သိးကမၤပူၤမၤဖျဲးအဖိမုၣ်အဂီၢ်, ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် စူးကွံာ်ညိကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢလံာ်စီဆှံဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် ပကဖးဘၣ်လၢ ပပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်တဂၤ, ဒ်သိးပသုတလီၤအုးလၢ တၢ်ဒဲးဘးအပူၤအဂီၢ်, အတၢ်အဲၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်အီၤလၢ ကဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် ကယဲၢ်အတၢ်အိၣ်ဒီးအီၤခဲလၢာ်, ဒီးအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤပှၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ ဘိးဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် အတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ အတၢ်တိာ်ကျဲၤ အဆိကတၢၢ်, ဖဲဧ့ၤဒ့ၣ်တၤသၣ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢ ဂုၢ် အတၢ်ကူၣ်လီန့ၢ်ဝဲဒၣ် စီၤအၤဒၣ်ဒီးနီၢ်အံၣ်အု
ဒီးအဝဲသ့ၣ် မၤဘၣ်တၢ်ဒဲးဘး ဝံၤအလီၢ်ခံ, ဂုၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ…
ယွၤအတၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤ
ထံဟဲယွၤလီၤသီၣ်ဝဲဒၣ် အကလုၢ်န့ၣ် မၤလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ် ယဟဲတုၤဆူ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် ၉/၁၁ အကမါတဖၣ် (9/11 Memorial Pools) လၢ ဝ့ၢ်နယူယီး, တၢ်လီၢ်လၢ ယပဒ့ၣ် ဟးဆှဲးတ့ၢ်ယဲတတီၤန့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ယဘၣ်ယိၣ်ယဲလၢ တၢ်သူၣ်တမုာ်သးတမုာ်ဖးဒိၣ် ကလုၢ်ဘၢယၤ, ခီဖျိလၢတၢ်လီၤသးအုးအမုၢ်တနံၤ, မၤတ့ၢ်အသး ဖဲ ၂၀၀၁ နံၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ယလဲၤဟးတရံး ကမါဖးလဲၢ်ခံတီၤ, တဘျီန့ၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဃံာ်ဖးထီ ခံဖျၢၣ် (Twin Towers) အိၣ်ဆၢထၢၣ်တ့ၢ်ဝဲ အလီၢ်အကျဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲပထံၣ်ဘၣ် ကယဲၢ် ပှၤလၢအသံတ့ၢ်တဖၣ်အမံၤခဲလၢာ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ဃာ်အီၤလၢ တၢ်ဒူၣ်တဖၣ် အလိၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤသးအုးဒိၣ်မးတမံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤအမံၤတနီၤအလိၤန့ၣ် ပှၤလၢအအဲၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ် ဟဲပာ်ဃာ်ဝဲဒၣ် ဖီတၤဆှုၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် (၁၁) သီဂီၤခီန့ၣ်, ယအိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ Manhattan ဘၣ်ဆၣ်, တမ့ၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဃံာ်ဖးထီခံဖျၢၣ် အကပၤဘၣ်အဃိ, ယစံးဘျုးယွၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်ယမ့ၢ် ပှၤအိၣ်ဆိးလၢ ဝ့ၢ် New…
တၢ်အိၣ်လီၤဖး အတၢ်ကတိၤ လၢအလုၢ်ၦ့ၤဒိၣ်
ယတံၤသကိး ဟိၣ်စ့ (Josè) တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆူးပှၤဆါအလီၢ် အကျဲလၢ တၢ်အိၣ်မူလၢခံအကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်တဘျီ, ဖဲယလဲၤဟးဆူအအိၣ်န့ၣ် အဝဲ အိၣ်သပှ့ၤအမဲာ်, ဒီးအတၢ်ကတိၤအါဘၣ်ဆၣ်, တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဂံၢ်အဘါဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးတစံးကတိၤတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အခီပညီကအိၣ်ဝဲတမံၤမံၤ, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဃိ, ယဆ့ၣ်နီၤဃုာ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးအီၤ, လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်ဒီး, ၦၤအိၣ်တ့ၢ် လၢဒၢးပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲဟိၣ်စ့ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဟးထီၣ်ကယီကယီဆူ တြဲၤအကတီၢ်, ယအိၣ်ကတီၢ်, ဒီးဃၣ်တရံံးယသး, ဒီးယစံးဘၣ်အီၤလၢ "ယအဲၣ်နၤ," လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ယတဆၢမုၢ်လၢ်လၢ အဝဲကတဲဆၢက့ၤယၤတၢ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်, ယထံၣ်လၢ ဟိၣ်စ့ မၤဝးအထးခိၣ်ဖံးဖိ, ဒီးစံးကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ "ယအဲၣ်နၤ" န့ၣ်လီၤ.
ၦၤတဂၤဒီးတဂၤ, ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤဖးအကတီၢ်, အတၢ်စံးကတိၤဆၢဂ့ၤဆၢဝါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်ပသး, လီၤစိၤလီၤထီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လုၢ်ထီၣ်အသးသမူ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ, ဒ်သိးကက့ၤထီၣ်ဆူ အပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အဂီၢ်, အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအကတီၢ်, မၤလီၤတံၢ် အပျဲၤအဘီၣ်တဖၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, "တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလံယၤလၢကယဲၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်, ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ"…
တၢ်နီၤဟ့ၣ် ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်
လၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ် ယစံးဘၣ်တဲဘၣ် ယတံၤသကိးအသီတဂၤလၢ "နဒ့ကံၢ်ထါန့ၣ် မုာ်ဒိၣ်မး" န့ၣ်ဒီး, စံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ "တၢ်ဘျုးႇ တၢ်အံၤမ့ၢ်ယတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢၦၤဂၤအဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤ "တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢၦၤဂၤအဂီၢ်" (Ministry) န့ၣ် ဟဲကဒီးလံ. "တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ ၦၤဂၤအဂီၢ်" န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ် (မ့) ၦၤတဂၤဂၤ မ့ၢ်အ "ဒိးန့ၢ်" ဝဲတၢ်ကတိၤအံၤဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါယဲဘၣ်ဆၣ်, ယတံၤသကိး အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်, လၢအဒိးန့ၢ်ဝဲ, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်သံကျံအတၢ်မၤန့ၣ် ဒ်သိးကမၤတၢ်လၢပှၤဂၤအဂီၢ်, စူးကါဝဲဒၣ်ယိယိဖိန့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, ဖဲယဃုထံၣ်န့ၢ်ယဲ တၢ်ဟ့ၣ်လၢယဒိးန့ၢ်တဖၣ်အကျါတမံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ် ပှၤဂၤ, (မ့) တၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဂၤန့ၣ်ဒီး, ယသးဟးဂီၤတဆံးတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ယသးတူၢ်ဘၣ် ဒ်ယတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တယံာ်ဘၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤလၢ ဒ်ယမ့ၢ် ပကရူၢ်ဆံးဖိ အၦၤကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်တၢ်အခိၣ်တဂၤ အသိး, ယမုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွဲးဆှၢလီၤ တၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ အလံာ်ကျိၤဖုၣ်ဖိတဖၣ် (မ့) ယကိးကတိၤတၢ်ဒီးပကရူၢ်ဖိတဖၣ် လၢကွဲၤဒီနၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢယတသ့ၣ်ညါလီၤက့ၤယသးအပူၤန့ၣ် ယစူးကါတ့ၢ်လံ ယသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ…
လဲၤတၢ်လၢတၢ်နာ်
လၢမုၢ်နၤတၢ်ထုကဖၣ် တၢ်ဘါအဂီၢ်, ပိာ်မုၣ်သးၦၢ်တဂၤ ဟဲထီၣ်ဝဲဒၣ်ချ့ချ့ဆူ တၢ်ဘါသရိာ်အလီၢ်စီဆှံ လၢအဖီခိၣ်တကထၢန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအခီၣ်ဆါ, (မ့) သါထီၣ်သါလီၤတလၢသါအဃိ, ဖဲအဝဲဆိကတီၢ်အိၣ်ဘှံးတစိၢ်ဖိန့ၣ်ဒီး, ၦၤလဲၤခီဂာ်အီၤတဂၤန့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ "တၢ်လၢနကဘၣ်မၤထဲဒၣ်တမံၤဧိၤန့ၣ် ထီၣ်ဃီသွါတဘျီန့ၣ်ထဲခီၣ်ခါတကါန့ၣ်လီၤ. လဲၤထီၣ်နဲဘီၣ်ဘီၣ်ညီညီတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ကတိၤန့ၣ် ပညိၣ်ဝဲလၢ ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ပိာ်မုၣ်သးၦၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤ ကလဲၤတုၤဆူ တၢ်ဖီခိၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ကကဲထီၣ် တၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါသ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအတၢ်ကတိၤတဖၣ်န့ၣ် လၢယသူၣ်လီၤဘှံးသးလီၤဘှံးအဂီၢ်, ကဲထီၣ်တၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါနီၢ်နီၢ်, ဖဲယလဲၤထီၣ်ဘါယွၤ လၢမုၢ်ဟါတၢ်ထုကဖၣ်အကတီၢ်ဖိအံၤန့ၣ်လီၤ.
လၢပသးသမူအပူၤ, ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်လဲၤအကျဲန့ၣ်, ဖျါလၢအထီကဲၣ်ဆိး, (မ့) ကျဲလၢအကီအခဲကဲၣ်ဆိးအဃိ, ပသးကကလၢၢ်ဘၣ်လၢ ပကဆိကတီၢ်ကွံာ် ပတၢ်လဲၤကျဲအဂီၢ်, ဒ်တၢ်လ့ပစီလီၤဘၣ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်အကတီၢ်ဖိဒ်သိးအံၤတဖၣ် အပူၤန့ၣ် ပဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပသးသ့ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢဝံယၡါယၤ အတၢ်ကတိၤတဖၣ်, လၢအစံးကတိၤမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤ ၦၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝံပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢခံအကတၢၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ကအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ ၦၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် လၢအဘၣ် တၢ်စိာ်မၢကဲကုၢ်ဆူ ဘၤဘူၤလိၣ် အထံကီၢ်, လၢနံၣ်ဆံဆဲၣ်တဖၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဒီးတၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်လၢ အစိအကမီၤတအိၣ်တဖၣ်…
တၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်လၢ် ကစၢ်ယွၤ
ဒ်ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်ဖိတဂၤအသိး, ဖဲယထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ်အတၢ်ပနီၣ်လီၤဆီတဖၣ်လၢ ပတၢ်လဲၤကျဲအကပၤန့ၣ် ယသူၣ်ပိာ်သးဝးယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယဆိကမိၣ်လၢ တၢ်ဒုးနဲၣ်အတၢ်ပနီၣ်လၢအလွဲၢ်အါကလုၢ်တဖၣ်အံၤ ကမ့ၢ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ တၢ်လိာ်ကွဲလီၢ်အမံၤဟူသၣ်ဖျါတတီၤလၢ ယၤဒီးယဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် ကလဲၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ခုသးခုအပူၤန့ၣ် ယစးထီၣ်ထၢဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ် ယတၢ်ပီးတၢ်လီၤတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယထံၣ်အါထီၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ်အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်, ဒီးတချုးလၢပကလဲၤတုၤဆူ တၢ်လိာ်ကွဲလီၢ်န့ၣ် ယဘၣ်အိၣ်ခိးဒံးဆူညါအဃိ, ယသးဟးဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ပနီၣ်တဖၣ်အံၤ ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤလဲၤတၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ် ကတုၤဘူးထီၣ်ဘူးလီၤဆူ တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ကဘၣ်လဲၤဝဲဒံး မံးလာ်တဖၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ဖိသၣ်လၢအသူၣ်ပိာ်သးဝးတဂၤ ဆိကမိၣ်ဝဲလၢ “မ့ၢ်ယတုၤလံဧါ” အသိး, ပကတုၤဆူ တၢ်လီၢ်တတီၤလၢပကလဲၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ် ပတအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်စူၤသးစူၤ, ဒီးပသးဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ခိး ကစၢ်ယွၤ ကမၤတၢ်လၢပတၢ်အိၣ်မူအပူၤ, (မ့) ကမၤပူၤမၤဖျဲးပှၤလၢ ပတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တၤတမံၤလၢပဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၂၇ ဒီတယုၢ်အပူၤန့ၣ် စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါ တၢ်တတၢာ်တနါအါမံၤ, လၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲ မုၢ်လၢ်ဝဲအဖၢမုၢ်, ဒီးနာ်သန့ၤယွၤ, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လၢ် ယွၤအတၢ်စံးဆၢန့ၣ်လီၤ. ယွၤကမၤစၢၤအီၤအဂီၢ်, တၢ်ဆၢကတီၢ်ကယံာ်ဝဲဒၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ် စီၤဒၤဝံး…
မၤဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ် ပတၢ်သ့ၣ်ညါကစၢ်ယွၤ
ဖဲယစံၣ်လီၤဆူ ကမါအပူၤန့ၣ်ဒီး, ထံနုာ်လီၤဆူ ယမဲာ်ဒီးလၢအကးတံာ်ဃာ်ထံအပူၤအဃိ, ယတထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၤဂ့ၤလၢၤဘၣ်. တၢ်ပီၢ်ထံကျိၤကျဲ အတၢ်သိၣ်လိန့ၣ် ယတဒိးန့ၢ်အီၤ ဂ့ၤဂ့ၤဒၣ်လဲာ်, ယနူာ်လီၤပြၢ တၢ်ပီၢ်ထံလၢ တၢ်ပာ်သး စွံကတုၤအပူၤ, ဒီးယမၤကတၢၢ်ဝဲ တၢ်ပီၣ်ထံ အတၢ်လဲၤက့ၤခံပြီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်လါတဖၣ်ပူၤကွံာ်ဝံၤ, ယမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲလၢပပီၢ်ထံအကတီၢ်, ပဘၣ်သါဒ်လဲၣ်, ဒီးတၢ်ပီၢ်ထံအကျိၤအကျဲတဖၣ်အဃိ, ကယဲၢ်တၢ်ပြၢပီၢ်ထံအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ကလုာ်လိာ်န့ၣ် ယမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးခုအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤလိန့ၢ်, ဒီးတၢ်တမၤလိန့ၢ် တၢ်သိၣ်လိအကျိၤအကျဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်န့ၣ် တၢ်လီၤဆီကအိၣ်ဝဲဒၣ် မနုၤတမံၤလဲၣ်. တၢ်ဖးလံာ်စီဆှံစ့ၢ်ကီး, ကမ့ၢ်တၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံအဆၢ လၢပဖးအီၤ အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ် အတၢ်အိၣ်အသး လၢခံလၢညါ (Context), ဒီးအခီပညီတဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်နၢ်ပၢၢ်အီၤန့ၣ်ဒီး, ပတၢ်စူၢ် တၢ်နာ် ကဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, ဒီးပစူးကါ, မၤဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးအီၤလၢ ပတၢ်အိၣ်မူ အပူၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
စီၤပီလူး အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ စီၤတံၤမသ့း ကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲလၢ အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အပူၤ, ကပဒ့ၣ်ဟးဆှဲး တၢ်အ့ၣ်လိာ်ဆိးက့, ဒီးဒ်သိးအသုတၢ်တလီန့ၢ်အီၤလၢ သရၣ်သိၣ်ကမၣ်သီကမၣ်တၢ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး အလံာ်ပရၢလၢခံ အကတၢၢ်တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်, ဒ်သိးစီၤတံၤမသ့း…
ဟါမၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ခဲအံၤ, ထံၣ်က့ၤလံ
လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢ်ဒီးယၤ, ပလဲၤတုၤဆူ အံၣ်ကွ့ၣ်ဒီ အကီၢ်, အမ့ၣ်စိၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ် အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပကလဲၤဟးကွၢ်ကီတၢ်, ဒီးမၤလိန့ၢ် လီၢ်ကဝီၤပှၤကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိး စပံးဘိး (speed boat), ဒီးလဲၤဆူသဝီဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်သးဘိန့ၣ် ပှ့ၤန့ၢ်ယၤ စုသ့အတၢ်ကယၢကယဲ လၢအအိၣ်ဒီးလၢၢ် လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်ဃုာ်ဒီး,နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသိးထီၣ် ယနၢ်ဒံးဖိအံၤ, ထဲဒၣ်မူးလီၤဆီ တဖၣ်, ဒီးဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်, ဖဲလၢယနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအကတီၢ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဟဲက့ၤလၢ ယတၢ်လဲၤဟးဆူ ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယနၢ်ဒံးဖိတစူၣ်အကျါ တခီန့ၣ် ဟါမၢ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ယဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ယလူၤကွၢ်ဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ, မ့ၢ်ဒၣ်နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်ဧိၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးယကမၤပှဲၤက့ၤ နၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီအဂီၢ်န့ၣ် ယလဲၤကဒါက့ၤဆူ အမ့ၣ်စိၣ် ပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ် က့ၤကဒါဆူ တၢ်အီၣ်ကျးလၢ ပလဲၤအီၣ်သကိးတၢ် ဖဲယနံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢန့ၣ်ဒီး, မၤန့ၢ်က့ၤ ယနၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီန့ၣ် ဖဲ “တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်” (lost and found) ဝဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ. ယသူၣ်ခုသးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.…
တၢ်အိၣ်ဘံၣ်အိၣ်ဘၢလၢ ယွၤအစုပူၤ
လၢတၢ်လိာ်ခိၣ်လိာ်ကွဲ မၤမုာ်မၤဖှံသးအလီၢ် (amusement park) န့ၣ် ဖဲယဒိးလိာ်ကွဲကဟၣ်လၢ ပှၤအါဂၤဘၣ်သးမုာ်လၤဒိၣ်မးတခိၣ် လဲၤစွါထီၣ်ကယီကယီဆူ တၢ်လီၢ်အထီအကတီၢ်, ယဘံၣ်ဃာ် ယမဲာ်ချံ, ဒီးယကျဲးစၢးပၢၤဃာ်ယသး ဒ်ယတနၢ်ဟူ ကယဲၢ်ပှၤမၤသီၣ်မၤသဲတၢ်ကလုၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကဟၣ်အိၣ်ကတီၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ် ယမၤကမၣ်တၢ်, ခီဖျိလၢယကွၢ်ခူသူၣ်လီၤတၢ်န့ၣ်ဒီး, ယထံၣ်လၢ ကဟၣ်န့ၣ် ကလီၤဆူတၣ်ဖီလာ်သတူၢ်ကလာ်အဃိ, ယဖုးဘၣ်ယသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယဘံၣ်ကဒီး ယမဲာ်ချံ, ဒီးကိးပသူကိးပသီတုၤဆူတၢ်ဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သ့ၣ်နီၣ်က့ၤ လၢယနီၢ်ဆံးအကတီၢ် အဂ့ၢ်အံၤမၤပျံၤယၤ, မၤကနိးယသးအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်တဘျီဘျီ, လၢပတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ် ပသးကလၢၢ်ဘၣ် ဒ်ပလီၤတဲာ်ဆူလာ်ယံၤထီၣ်ယိာ်ထီၣ်, ဒီးပှၤလၢကဟံးဃာ်ဖီၣ်ဃာ်ပှၤအဂီၢ်, ပှၤတအိၣ်နီတဂၤအသိးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် ဖျါလၢတၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်အိၣ်ထီၣ်, ဒီးတၢ်ပၢၤဃာ်အီၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အကတီၢ်, ဖဲပသ့ၣ်ညါ ယွၤအိၣ်ဒီးပှၤန့ၣ်ဒီး, ပဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပသး သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပမ့ၢ်ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ယွၤတဖၣ်အသိး, ပသ့ၣ်ညါ ယွၤ အိၣ်ဆိးဝဲလၢပသးကံၢ်ပူၤ ခီဖျိသးစီဆှံန့ၣ်လီၤ. ပကတိၤတၢ်ဒီးအီၤသ့, ဒီးယွၤအကလုၢ်အကထါ ကနဲၣ်ဆှၢပှၤန့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ပူထီၣ်တၢ်အဃိ, မ့ၢ် “လီၤတဲာ်” ဒၣ်လဲာ်, က “ဟံးဃာ်ဖီၣ်ဃာ်”…