ၦၤတဲဖျါ (ပၥ်ဖျါ) ဆိတၢ် ပတၢ်ကမၣ်

ဖဲ ၁၉၃၈ နံၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၁ သီ မုၢ်ထူၣ်န့ၣ်, သးစၢ်လၢ အမ့ၢ်ၦၤကူၣ်သ့လၢကလံၤကထၢပီညါ(meteorologist)ဟ့ၣ်ဒုးပလီၢ်ယူၢ်အဲးစ်(U.S)မူခိၣ်ကလံၤသီဝီၤအတၢ်လီၢ်လၢ ဟၣ်ရံၣ်ခ့ကလံၤမုၢ်(hurricane) ကဟူတၢ်လၢကလံၤစိးဆူ နယူအ့ၣ်ကလဲၣ်(New England) လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ၦၤအခိၣ်လၢတၢ်တဲဖျါဆိ မူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဝီၤ, ဒုၣ်ဒွဲၣ် ခၠါလ်ဖံယၢၣ်(Charles Pierce) အတၢ်တဲဖျါဆိတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်, တၢ်ကိၢ်လီၢ်ကလံၤမုၢ်တဖျၢၣ်အံၤ, တမၤဘၣ်ဒိတၢ်ယံၤယံၤလၢကလံၤစိးန့ၣ်ဘၣ်.

လၢခံ ခံနၣ်ရံၣ် ဖဲ ၁၉၃၈ နံၣ်, နယူအ့ၣ်ကလဲၣ်ဟၣ်ရံၣ်ခ့ကလံၤမုၢ် လီၤလၢ ကီးတဖျၢၣ်အလိၤလီၤ. ဖဲအဘၣ် ဟါ ၄:၀၀, ဟဲတုၤဆူ နယူအ့ၣ်ကလဲၣ်, ဟူသဖှိထီၣ်ကဘီတဖၣ်ဆူခိခိၣ် ဒ်ဟံၣ်လီၤၦီၢ်လၢပီၣ်လဲၣ်ပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်သံတၢ်ၦၢ်အိၣ်ထီၣ်အါန့ၢ်ဒံး ၦၤ ၆၀၀ န့ၣ်လီၤ. ၦၤတူၢ်ဘၣ်ကလံၤမုၢ်တဖၣ် မ့ၢ်ဒိးန့ၢ် ဖံယၢၣ် အတၢ်ဒုးပလီၢ်လၢ အသူၣ်လီၤသးလၢ တၢ်ဂ့ၢ်အဂၢၢ်အကျၢၤဒီး အဝဲအဟီၣ်ခိၣ်ဂီၤတဖၣ်လၢ အလီၤတံၢ် လီၤဆဲးအဃိ, သးသမူဖိတဖၣ် ဖျါလၢကမူဘၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤ.

တၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢ ပကဘၣ်ဒိကနၣ်မတၤအတၢ်ကတိၤအံၤ, အိၣ်လၢလံၥ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢဝံံယံးရမံယၤ, အမုၢ်နံၤ, ယွၤဒုးပလီၢ်အၦၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢကထီဒါ…

မၤအါထီၣ်တၢ်ကိၢ်

လၢကီၢ်စဲၢ်ကိၣ်လိၣ်ရၣ်ဒိၣ်(Colorado) ဖဲပအိၣ်တၢ်အလီၢ်န့ၣ်, တၢ်ကိၢ်အဖီးတဖၣ် လဲလိၥ်ချ့မး, တဘျီဘျီလၢတၢ်ဆၢကတီၢ်စှၤမံးနံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. အဃိ, ယဝၤသးဘိ ဒဲၢ်(န)( Dan), အဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါဒိၣ်မး တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်အတၢ်လီၤဆီလၢပဟံၣ်အလဲပူၤ ဒီးအကပိၥ်အကပၤ န့ၣ်လီၤ. ဒ်အဝဲမ့ၢ်ၦၤအဲၣ်တၢ်ပိးတၢ်လီကဲဘျုး အဆံးဖိတဖၣ်အသိး, အသူၣ်ပိၢ်အသးဝးဝဲ ဖဲအဝဲအိးထီၣ်ကွၢ် အ“တၢ်လိၥ်ကွဲ” လၢခံကတၢၢ်တမံၤလၢအမ့ၢ် သမီမံထၢၣ် လၢအဒုးနဲၣ်ပဟံၣ် အ‘လီၢ်ကဝီၤ’ လွံၢ်တီၤအတၢ်ကိၢ်အဖီးတဖၣ် အခါန့ၣ်လီၤ. ယတဲလိၥ်ကွဲအီၤလၢ တၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ပိးတၢ်လီနါစိၤဖိတခါလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဒီး ယကမၢကမၣ် ဖဲယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲ စ့ၢ်ကီး ယလဲၤကွၢ်ထံသမံသမိး တၢ်ကိၢ်အဖီးတဖၣ် ခဲအံၤခဲအံၤ န့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ပူၤ ဒီးဟံၣ်ချၢအတၢ်လီၤဆီတဖၣ် ထုးန့ၢ်ယသးဒိၣ်မးလီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးဆူးကါဝဲ တၢ်ကိၢ်တၢ်ခုၣ်ဒ်သိး အကတဲဖျါထီၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢ “အလၢၤ”တဖု လၢဝ့ၢ်လီၤဒံၤကံ, ဝ့ၢ်နွံဖျၢၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ယၢၤထီၣ်လၢလံၥ်လီၣ်ဖျါအပူၤအကျါတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်ဝ့ၢ်လၢ အထူးတီၤကတၢၢ်အကျါတဖျၢၣ်, ဒီးမ့ၢ်လီၢ်ခၢၣ်သး လၢအၦဲၤဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဘၣ်ဃးဒီး စ့တၢးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, တၢ်ကူတၢ်သိး, ဒီးကသံၣ်ကသီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝ့ၢ်အတၢ်ကီတၢ်ခဲ တၢ်တံၥ်တၥ် မ့ၢ်ဝဲ တၢ်တန့ၢ်ဘၣ်ထံဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ် လၢလၢလီၣ်လီၣ်ဘၣ်. အဃိ အဝဲလိၣ်ဘၣ်…

ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံၥ်

ၦၤယပၣ်ဖိအမိၢ်လုၢ်ပၢ်လၢ်တၢ်ဒီသဒၢလီၤသး အတၢ်လိၥ်ကွဲတကလုၥ်လၢအမ့ၢ် အၣ်ကံၢ်ဒိၣ်(aikido) အတၢ်မၤလိအဆိတမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအအိးထီၣ်ပမဲၥ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ၦၤလၢ စဲ(န)စံၣ်(sensei), အခီပညီမ့ၢ် တၢ်ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံၥ် ဖဲပဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး ၦၤမၤဒၢၣ်မၤဆါတၢ်တဂၤအခါ, ဒီးကြၢးမ့ၢ်ပတၢ်မၤဆၢအဆိကတၢၢ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံၥ် တသ့ဘၣ်အခါ, ဒုးတက့ၢ်.

ဘၣ်ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံၥ်ဧါ. ယကမၢကမၣ်ဘၣ်ယသးဒိၣ်မးလီၤ. ဘၣ်မနုၤ အဃိ ၦၤနဲၣ်တၢ်စဲၣ်နီၤလၢ တၢ်ဒီဒၣ်လီၤက့ၤပသးဒၣ်ပဝဲတဂၤအံၤ တဲဘၣ်ၦၤလၢ ပကဘၣ်ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံၥ် လၢတၢ်ဂ့ၢ်လိၥ်ဒုးလိၥ်တမံၤန့ၣ်လဲၣ်. တၢ်အံၤ ဖျါဝဲဒ် ပခီၣ်ဆၢက့ၤပသး အတၢ်သ့ၣ်ညါဒၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဒုးနၢ်ပၢၢ်ၦၤလၢ တၢ်ဒီသဒၢ လီၤက့ၤပသးအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဟးဆှဲး တၢ်အ့ၣ်လိၥ်ဆိးက့ၤလိၥ် လၢအဆိန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝဲလီၤ.

ဖဲၦၤတဘျုးဂၤ ဟဲဖီၣ်ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအခါ, စီၤပ့းတရူး မၤဆၢဝဲ ဒ်ပဝဲတနီၤ ကမၤဝဲအသိး, ခီဖျိတၢ်ထုးထီၣ်အနး ဒ်သိးကမၤဆါက့ၤ ၦၤတဖၣ်အကျါတဂၤန့ၣ်လီၤ. (မး ၂၆:၅၁, ကွၢ် ယိၤ ၁၈:၁၀). ဘၣ်ဆၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးမၢအပၥ်က့ၤအနး ဒီးစံးဘၣ်အီၤ “တၢ်မ့ၢ်မၤအသးဒ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ကွဲးအသးလၢတၢ်ကဘၣ်မၤအသးဒ်သိးအံၤ ကလၢထီၣ် ၦဲၤထီၣ် ဒ်လဲၣ်” န့ၣ်လီၤ.

တၢ်နၢ်ပၢၢ်ပဲၥ်ဖးတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီန့ၣ်…

တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်လၢတၢ်သးအိၣ်သးညီ

သုးခိၣ်ကျၢၤ ခၠါ(လ) ကီဒၢၣ်(General Charles Gordon) (၁၈၃၃-၁၈၈၅) မၤတၢ်လၢနီၢ်ပၤမုၣ် ဘံၣ်ထိရံယၤ(Queen Victoria)အဂီၢ် လၢ ကီၢ်တရူး ဒီးတၢ်လီၢ်အဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲအအိၣ်ဝဲဆိးဝဲ လၢကီၢ်အဲကလံးအခါ အဝဲဟ့ၣ်လီၤကွံၥ် အတၢ်ဟဲနုၥ်မျးကယၤ ၉၀ န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲနၢ်ဟူဘၣ် တၢ်သၣ်ဝံၤလီၤဒိအိၣ်ဖဲ လဲ(န)ကၢး(စ)ၡဲယၤ(Lancashire)ဟီၣ်ကဝီၤအခါ, အဝဲကွးထုးထီၣ်ကွံၥ် လံၥ်မဲၥ်ဖျၢၣ်တဖၣ် လၢတၢ်ဂဲၤဃၥ်အီၤလၢ တၢ်မၤလၤကပီၤ ပနီၣ်ထူစီကဘျၣ် လၢအဒိးန့ၣ်ဘၣ်ဝဲ လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ခိၣ်နၢ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးဆှၢလီၤဆူ ကလံၤစိးဒီး တဲဘၣ် လၢအဝဲသ့ၣ် ကြၢးမၤၦံၢ်လီၤအီၤ ဒီးသူတိၢ်စ့လၢ ကပှ့ၤကိၣ်လၢ ၦၤဖှီၣ်ဖိယၥ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. အနံၤအဝဲန့ၣ်, အဝဲကွဲးလီၤဝဲလၢ အလံၥ်ကွဲးနီၣ် တနံၤဘၣ်တနံၤအပူၤ ဒ်အံၤ “ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ဖိတၢ်လံၤ လၢခံကတၢၢ် လၢအအိၣ်ဒီးယၤလၢဟီၣ်ခိၣ်အံၤ, လၢယပၥ်လုၢ်ပၥ်ပှ့ၤအီၤန့ၣ်, ယဟ့ၣ်လီၤလံဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အအိၣ်လံ” န့ၣ်လီၤ.

သုးခိၣ်ကျၢၢ် ကီဒၢၣ် အတၢ်သးအိၣ်သးညီအတီၤန့ၣ် ကဖျါဒ်အအိၣ်ထီၣ်ထီန့ၢ်ဒီး, တလၢကွံၥ် တၢ်လၢပယူာ်ဃီၤသ့တက့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဒီး, ထီဘိယွၤကိးအၦၤဂီၢ်မုၢ် လၢကကွၢ်ၦၤလၢအအိၣ်လၢ…

လၢခံကတၢၢ်န့ၣ်

အါစုအါဘျီ ယမၤန့ၢ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးလီၤဆီလၢ ယကဆှၢသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤတၢ်ရဲၣ်တၢ် ကျဲၤတဖၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် ပလဲၤဆူ တၢ်အိၣ်သဒၢအလီၢ် ပဟံးန့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ် စှၤနံၤစှၤသီ လၢတၢ်ဘါထုကဖၣ် ဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်ထံက့ၤတၢ်အဂီၢ်လီၤ. တၢ်အံၤ မၤဂ့ၤ ထီၣ်က့ၤၦၤဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်သ့ဝဲလိၤ. လၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအကတီၢ်အပူၤ, တဘျီဘျီ ၦၤဟဲထီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ် ယဒုးစံးဆၢအီၤတၢ်သံကွၢ်အံၤ, “ဆိကမိၣ်မှံကွၢ်လၢ နတၢ်အိၣ်မူကတၢၢ်လံဒီး နတၢ်သံအကစီၣ် ဘၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်အီၤ လၢလံၥ်ပရၢ အပူၤလီၤ. နအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ကစံးနဂ့ၢ်မနုၤလဲၣ်”. ဒ်တၢ်အစၢတမံၤအသိး, ၦၤဟဲထီၣ် တၢ်ဖိတနီၤ ဆီတလဲက့ၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအပၥ်ဒိၣ်ဝဲ လၢအတၢ်အိၣ်မူအပူၤ, ဒီးတိၥ်ပၥ်ဝဲလၢ အကမၤကတၢၢ်အတၢ်အိၣ်မူ ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လံၥ် ၂ တံၤမသ့းအိၣ်ဒီး တၢ်မၢဖိစီၤပီလူးအတၢ်ကတိၤလၢခံကတၢၢ်တဖၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် အသးကအိၣ်ဒံးဒၣ် အနံၣ် ၆၀ ဘျဲၣ်ဧိၤအပူၤဘၣ်ဆၣ်, ဒီးအဝဲသဂၢၢ်တ့ၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒီးတၢ်သံလၢအပူၤကွံၥ်အခါဘၣ်ဆၣ်, အဝဲကလၢၢ်ဘၣ် ဒ်အတၢ်အိၣ်မူ ဘူးကကတၢၢ်လံန့ၣ်လီၤ (၂ တံၤ ၄:၆). ခဲအံၤ တၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်လဲၤတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်ကွဲးလံၥ်ပရၢဆူ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ တအိၣ်လၢၤ ဘၣ်. အဝဲကွၢ်ကဒါက့ၤအတၢ်အိၣ်မူဒီးစံးဝဲ,…

တၢ်တမံၤမံၤလၢအယိာ်ဒီးပၥ်ဖှိၣ်တၢ်

အမံၣ်နၣ်(Amina)မ့ၢ် ၦၤအံၣ်ရးဖိ(Iraqi)လၢအနုၥ်လီၤအိၣ်ကီၢ်သီတဂၤ ဒီး ကၠိစဲး(Joseph) မ့ၢ်ၦၤအမဲရကၤဖိ(American)လၢအအိၣ်ဖျဲၣ်လၢ အထံကီၢ်ဒၣ်ဝဲအပူၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်လဲၤထီၣ်တၢ်ထီဒါတခါ လၢအဘၣ်ဃးဒီးထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်, အိၣ်ဆၢညါလိၥ်သးတဂၤတခီန့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်တၢ်သိၣ်လိ ဒီးဒုးနၥ်ၦၤလၢ ၦၤလၢအလီၤဖးလိၥ်သး လၢကလုၥ်ဒူၣ်ဒီး ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်အဃိ တဖၣ်န့ၣ် အလီၢ်တအိၣ်လၢကပၢၤဃၥ် တၢ်သူၣ်ဟ့သးဟ့လိၥ်သးဒီးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲၦၤမၢတၢထီၣ်တၢလီၤတၢ်စှၤဂၤတဖု လဲၤကတိၤဆိတၢ်ရၢၢ်ရၢၢ်စၢၢ်စၢၢ်ဒီး ကၠိစဲး, ဒီးကျဲးစၢးဆူးထီၣ်ကွံၥ်အဆ့ကၤ လၢမ့ၣ်အူအခါ, အမံၣ်နၣ် ဃ့ၢ်သဖှိဒီး ဒီတဒၢအီၤန့ၣ်လီၤ. ကၠိစဲး တဲဘၣ် ၦၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်တဂၤ ဒ်အံၤ “ဒ်ပမ့ၢ်ၦၤကူၦၤကညီ အသိး ယတဆိၣ်ကမိၣ်လၢ ပတၢ်ထံၣ်လီၤဖးလိၥ်သးအံၤ ဆူညါ ကအိၣ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်ဒီး, တၢ်မၤအသးခဲအံၤ လီၤဂၥ်ဒ် တၢ်အကတီၢ်ညီနုၢ်တကတီၢ် ဖဲပစံး ‘တၢ်တဘၣ်လိၥ်ဘၣ်စးအကတီၢ်’ အသိးန့ၣ်လီၤ”. တၢ်တမံၤမံၤလၢ အယိာ်န့ၢ် ထံဂ့ၢ် ကီၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ် ပၥ်ဖှိၣ် အမံၣ်နၣ် ဒီးကၠိစဲး တပူၤဃီန့ၣ်လီၤ.

ညီနုၥ်တဂၤဒီးတဂၤ ပအိၣ်ဒီး တၢ်သးတလီၤပလိၥ်နီၢ်နီၢ်တဖၣ်, တၢ်လီၤဆီ လိၥ်သးအဒိၣ်အမုၢ် လၢပတကနၣ် တသ့တန့ၢ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်အမ့ၢ်အတီ လၢအယိာ်န့ၢ်အန့ၣ်…

အသၣ်ဂ့ၤအဃိဆါဘၣ်အမုၢ်

ပိၥ်မုၣ်တဂၤလၢအအိၣ်ဒီး တၢ်ဘုၣ်သ့ၣ်ဖိဝၣ်ဖိအလီၢ်န့ၣ် စးထီၣ်ကတဲၥ်ကတီၤအသး လၢအကဆါဘီနီၢ်ဆၢ အမုၢ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ကွၢ်ကျိၤကျဲအကလုၥ်ကလုၥ်လီၤ. မ့ၢ်အကဘၣ်ရဲၣ်လီၤဃၥ် တၢ်မုၢ်ဖိတဖၣ်, အိၣ်ဒီးအလၣ်အါအါ လၢ တၢ်ကံးညၥ်ထၢၣ်သွ့တဖၣ်အပူၤ ဒီးဒုးနဲၣ်ဃၥ်ဃံဃံလၤလၤဖိဧါ. မ့ၢ်အကြၢး မၤအိၣ်ထီၣ် လံၥ်နဲၣ်ရိလၢအလွဲၢ်အကလုၥ်ကလုၥ်, အိၣ်ဒီးဘီနီၢ်ဆၢအမုၢ်တဖၣ်အတၢ်ဂီၤ လၢ အဒိၣ်ထီၣ်လၢ တၢ်အကတီၢ်လီၤဆီ တဖၣ်အပူၤဧါ. လၢခံကတၢၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ညါ ထီၣ်ဝဲ တၢ်လၢအထုးန့ၢ်ၦၤသးလၢ အကပှ့ၤဘီနီၢ်ဆၢသၣ်တမုၢ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၤသၣ်လၢအသၣ်ထီၣ်ဝဲ, လၢအနၢမူဆၢ, လၢအလွဲၢ်ဂီၤဘီကပြုၢ်, အိၣ်ဒီးအဖံးလၢ အအိၣ်ဘၢအသးဒီးအဆူၣ်ဖုၣ်ကပုၥ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကျဲအဂ့ၤကတၢၢ်လၢ ကဆါဘၣ် ဘီနီၢ်ဆၢတထူၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် နကဘၣ်ဘ့န့ၢ် အသၣ်မံတဖျၢၣ်, ကူးအီၤတုၤအထံယွၤလီၤလၢနစု ဒီးဟ့ၣ်ဃီၤနဲတၤသၣ်အပျ့တကဘျံး ဆူၦၤပှ့ၤတၢ်ဖိအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. တုၤအဝဲသ့ၣ်အီၣ်ကွၢ်တၤသၣ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ကအဲၣ်ဒိးတၢ်အမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

ယွၤလီၣ်ဖျါထီၣ်အသးလၢသးအတၤသၣ်အဘိၣ်, တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ, တၢ်သူၣ်ခုသးခု, တၢ်ဃူတၢ်ဖိး, တၢ်ဝံသးစူၤ, တၢ်သူၣ်စူၤသးစူၤ, တၢ်မၤဂ့ၤတၢ်, တၢ်စူၢ်တၢ်နၥ်, တၢ်ဆီၣ်လီၤပသး, တၢ်ကီၤသူၣ်ကီၤသး(ကလၤ ၅:၂၂-၂၃), လၢအအိၣ် လၢၦၤပိၥ်အခံတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါ…

သးဖှံထီၣ်က့ၤ ဖဲစဲမၢၣ်အဟံၣ်

ယတၢ်လဲၤတစိၢ်ဆူ စဲမၢၣ်(Simon)အဟံၣ်န့ၣ် ယသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်ဘၣ်. လၢကီၢ်ခဲညၣ်(Kenya)အဝ့ၢ် ညၣ်ဟူရူၢ်ရူၢ် (Nyahururu)အမူခိၣ်လၢအၦဲၤဒီးဆၣ်ဧိၤဖိဧိၤတဖၣ်အဖီလၥ်, ပလဲၤသကိးဆူအဟံၣ် လၢဟါတၢ်အီၣ်အဂီၢ်လီၤ. အဟံၣ်ဒါအိၣ်ထဲဖၣ်ကမုၣ် ဒီးမ့ၣ်အူဒၢစိၥ်စု အတၢ်ကပီၤန့ၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ် စဲမၢၣ်အတၢ်ဟဲနုၥ်လၢ အတအါကဲၥ်ဆိးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ် မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်. တၢ်လၢယသးပ့ၤနီၣ် တန့ၢ်ဘၣ်တမံၤန့ၣ် မ့ၢ်စဲမၢၣ် အတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီလၢ ပမ့ၢ်အၦၤတမှံၤတဖၣ် အဃိ န့ၣ်လီၤ. အဝဲအတၢ်တူၢ်လိၥ်မုၥ်ၦၤလၢအၦဲၤဒီး တၢ်အဲၣ်, တၢ်သးအိၣ်န့ၣ် လီၤဂၥ်ဒ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအသိး, ဆိကမိၣ်ဝဲထဲလၢ ၦၤဂၤအဂီၢ်, ထိးဘၣ်ပတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးမၤဖှံထီၣ်က့ၤပသးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲ ၁ ကရံၣ်သူး ၁၆:၁၅-၁၈ န့ၣ်, စီၤပီလူးယၢၤထီၣ်ဝဲ ဟံၣ်ဖီဃီဖိတဒူၣ်လၢအမ့ၢ် စီၤစတ့းဖနၣ်အၦၤ ဟံၣ်ဖိတဖၣ်(:၁၅), လၢၦၤသ့ၣ်ညါအီၤအါ မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အတၢ်သးအိၣ်တူၢ်လိၥ်မုၥ်တၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် “ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မၤစၢၤ ၦၤစီဆှံတဖၣ်” (:၁၅)န့ၣ်လီၤ. အတၢ်မၤစၢၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်လၢပထံၣ်ဒီးကလၢၢ်ဘၣ်သ့ဒီး ထိးဘၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤသူၣ်ၦၤသးတုၤဒၣ်လဲၥ် စီၤပီလူးကွဲးဝဲ “အဝဲသ့ၣ် မၤဖှံထီၣ်က့ၤယသး, ဒ်အမၤဖှံထီၣ်က့ၤသုသး အသိးန့ၣ်လီၤ” (:၁၈).

ဖဲပအိၣ်ဒီး…

တၢ်အီၣ်လၢမူခိၣ်

ဖဲ ၂၀၂၀ နံၣ် လါအီကူးအပူၤ, ၦၤအိၣ်ဆိးတၢ်တဖၣ်လၢဝ့ၢ်အီ(လ)တၢၢ်(Olten), လၢကီၢ်စဝ့းစၣ်လဲၣ်(Switzerland)န့ၣ် ဖုးသံပျီၢ်သံ ဖဲခၠီးကလဲးသဖှံၣ်တဖၣ် ဟဲလီၤဝဲအခါလီၤ. ဖဲတၢ်ထုးထီၣ် ခၠီးကလဲးတၢ်မၤလီၢ်န့ၣ်, ပိးလီလၢ အမၤဆှံဒၢး အကလံၤ တမၤတၢ်ဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါ အဃိ, ခၠီးကလဲးကမှံဒံဖိတဖၣ် ပြါသကုၤဆူ ကလံၤကျါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ခၠီးကလဲးအကဘျံးဘူသလါလၢၦၤအီၣ်သ့တဖၣ် ပဲဘၢအသးလၢသိလ့ၣ်ဒီးကျဲတဖၣ်အလိၤ, ဒီးဝ့ၢ်ဒီတဝ့ၢ်ညါ နၢမူ ဒ်တၢ်ဆၢကိၣ် အကျးအသိးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲယဆိကမိၣ်ထီၣ် တၢ်အီၣ်အဝံၣ်အဘဲလၢ အဟဲလီၤဝဲလီၤလိၥ်လီၤလး လၢမူခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်, ယတဆိကမိၣ်ဘၣ် ယွၤအတၢ်လုၢ်အီၣ်လုၢ်အီ ၦၤအံၣ်စရ့လးဖိ တဖၣ် လၢ ၂ မိၤရှ့အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်, ယအိၣ်တသ့ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဟးထီၣ်ကွံၥ် လီၤလိၣ်လီၤလးလၢ ကီၢ်အဲၣ်ကူပတူးဝံၤအလီၢ်ခံ, ၦၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ် ဒီး တၢ်တၤဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢၦၢ်မုၢ်ကနၢအပူၤယ လီၤဆီဒၣ်တၢ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီ ဒီးထံနိ အတၢ်တလၢတလီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကီတၢ်ခဲဖးဒိၣ်န့ၣ် ထိးဘၣ်ယွၤအသး, ဒီးယွၤအၢၣ်လီၤဝဲလၢ “ကဒုးဟဲစူၤကိၣ်လၢမူခိၣ်”(၂ မိၤ ၁၆:၄)န့ၣ်လီၤ. လၢခံတဂီၤ, တၢ်အကဘျၣ်ဘူဖိတဖၣ်…

သးသူအီၤ

ပစံး, “ယကအီၣ်အၣ်လူ(နွဲၣ်တခူဒံၣ်)ဆဲးသိတခါအံၤ လၢခံကတၢၢ်လီၤ” ဒီး ၅ မံးနံး အလီၢ်ခံ ပအီၣ်အါထီၣ်ဒံးန့ၣ် မ့ၢ်အဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. မဲးကၢၣ် မီး(Michael Moss) စံးဆၢဃၣ် တၢ်သံကွၢ်အဝဲအံၤ လၢအလံၥ် ‘Salt Sugar Fat’ အပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲပၥ်ဖျါဝဲ ကီၢ်အမဲရကၤအခီပနံၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်လၢ အထုးထီၣ် တၢ်အီၣ်ကစဲးကစီးန့ၣ် သ့ၣ်ညါဝဲ ကဘၣ် ‘မၤစၢၤ’ ထုးန့ၢ်ၦၤတဖၣ်အသး ဒ်သိး အကဆၢအီၣ် တၢ်အီၣ်တကဲဂံၢ်ကဲဘါတဖၣ် ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အနီၢ်နီၢ်, ခီပနံၣ် မံၤဟူသၣ်ဖျါတခါ သူဝဲစ့ဒီလၣ် အကကွဲၢ်သၢဆံ ဒီးဒိးလဲဝဲ “ၦၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်အီၣ်တၢ်အီ” လၢအကဃု သ့ၣ်ညါ ၦၤပှ့ၤအီၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် အတၢ်သးမံ, ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်ပတၢ်ဆၢအီၣ် တၢ်အီၣ်တဖၣ် ဒ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်တမံၤ လၢအဘျုးဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးတမ့ၢ်ဝဲ ဒ်ခီပနံၣ် အဝဲန့ၣ်အသိးဘၣ်. အဝဲမၤစၢၤၦၤ ဒ်သိး ပကသးသူ တၢ်အီၣ်နီၢ်နီၢ် လၢအမ့ၢ်သူၣ်သးအတၢ်အီၣ်, လၢအဟဲစိၥ်န့ၢ် တၢ်သူၣ်မံသးမုၥ် လၢပသးအဂီၢ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ် “ယမ့ၢ်ကိၣ်မူန့ၣ်လီၤ.…