မူရၣ်အခီပညီ

တနံၤအံၤ အံၣ်ဖံးဖနံၣ် (Epiphany) အမုၢ်နံၤ, လၢတၢ်မၤလၤကပီၤ ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိ ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တဖၣ် ဟဲအိၣ်သကိးဖိသၣ်ယ့ၣ်ရှူးအဂ့ၢ်အကျိၤ ဖျါလၢတၢ်သးဝံၣ်, “ပဝဲမုၢ်ထီၣ် စီၤပၤသၢဂၤ” အပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်တမ့ၢ်စီၤပၤဘၣ်, အဝဲသ့ၣ်တမ့ၢ်လၢမုၢ်ထီၣ်အကတၢၢ်တကပၤ (ဒ်လၢသီ ပှၤဆိကမိၣ်မုၢ်ထီၣ်) န့ၣ်ဘၣ်, ဒီးတမ့ၢ်ထဲ အဝဲသ့ၣ်ပှၤသၢဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ကွၢ်ဖဲကမ့ၢ်ဒၣ်ဝဲ, တၢ်ဟ့ၣ်အိၣ်ဝဲသၢမံၤ, ဒီးတၢ်သးဝံၣ်ပာ်ဖျါ တမံၤဘၣ်တမံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤမၢ်ကူးတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲ ဘ့ၤသလ့ၤဃၣ်န့ၣ် မး ၂:၁၁ စံးဘၣ်ပှၤ “အဝဲသ့ၣ်အိးထီၣ် အတၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ် ဒီးမၤဘူၣ်အီၤလၢ ထူ, လီၢ်ဘၣ်ဒီးမူရၣ်လီၤ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒိလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်မၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ထူပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအလီၢ်အလၤ ဒ်စီၤပၤအသိး, လီၢ်ဘၣ် မ့ၢ်တၢ်နၢမူလၢဃါဃုာ်အသး လၢပှၤလုၢ်ထီၣ်တၢ်လုၢ်နၢမူ လၢတၢ်လုၢ်လီၢ်ဒီး, မ့ၢ်တၢ်အဒိ ဒ်မူခိၣ်ကစၢ်အသိး, ဒီးမူရၣ် မ့ၢ်တၢ်နၢမူလၢပှၤဘိၣ်ဘံပှၤသံအဃိ အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ဆိကမိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သးဝံၣ် လွံၢ်ဆၢတဆၢစံးဝဲ, “မ့မ့ၢ် ယၤယဟဲဆှၢမူရၣ်, အတၢ်နၢမူမ့ၢ်ထဲတၢ်ခၣ်, ဘၣ်သးအုးသံဒီးဂၢ်လီၤသွံၣ်, လၢသွၣ်ခိၣ်ဘၣ်ကျၢ်တံၢ်” န့ၣ်လီၤ. ပတကွဲးပာ်ဖျါ…

ကစၢ်ယွၤ, ဖဲကျဲဂာ်တဲာ်အလီၢ်

ယဝၤဆူးဆါတဘျုးသီ ဒီးအလိၤကိၢ်ဖးဒိၣ်အဃိ, ဖျါလၢ အလိၣ်ဘၣ် ဂ့ၢ်ဂီၤအူတၢ်ကဟုကယာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆါဟံၣ် တူၢ်လိာ်အီၤတဘျီဃီ လၢကထီၣ်ကူစါယါဘျါအသးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤ လဲၤပူၤကွံာ်တသီဝံၤ အတၢ်ကိၢ်လီၤဘၣ်ဆၣ် ကဘၣ်စံၣ်လီၤတၢ်ဆါဟံၣ်အဂီၢ်တသ့ဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ဃုထၢအကီခံမံၤ- မ့ၢ်ယကဘၣ်အိၣ်ဒီးယဝၤ ဖဲတၢ်ဆါဟံၣ်ဧါ မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး မ့ၢ်ပကဘၣ်လဲၤမၤ တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်လၢအကါဒိၣ်, ဃုာ်ဒီးတၢ်မၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤအါဂၤဧါန့ၣ်လီၤ. ယဝၤမၤဂၢၢ်မၤကျၢၤယၤ ဒ်သိးယသုတကိၢ်တဂီၤလၢအဂီၢ် ဘၣ်ဆၣ် လၢယဝၤဒီးယတၢ်မၤအဘၢၣ်စၢၤ ယသးထုးဃၢယၤခံကပၤန့ၣ်လီၤ.

ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤတၢ်မၤစၢၤ ဖဲအတုၤကျဲဂာ်တဲာ် လၢကဘၣ်မၤသးသမူ အတၢ်ဆၢတဲာ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တလီၢ်လီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ကအိၣ်မူပိာ်ထွဲ ကစၢ်ယွၤအတၢ်နဲၣ်ကျဲအဂီၢ် ယံၤဝဲကီဝဲဒိၣ်မးအဃိ, ၅ မိၤ ၃၀:၁၉ အပူၤန့ၣ် စီၤမိၤရှ့ ဃ့ကညးပှၤဂီၢ်မုၢ် ဒ်သိး က “ဃုထၢတၢ်မူ” ခီဖျိ အိၣ်မူပိာ်ထွဲယွၤအတၢ်သိၣ်တၢ်သီန့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ် ဝံယံးရမံယၤ စံးကတိၤလီၤ ဒ်တၢ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲ အတၢ်ကတိၤတဖၣ် ဆူယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ် လၢအလဲၤကပာ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်မၤလိာ်တဖၣ် ဒီးကွဲန့ၢ် အဝဲသ့ၣ်လၢ ကပိာ်ယွၤအကျဲတဖၣ်- ဒီးစံးဝဲ “ဆၢထၢၣ်လၢကျဲပူၤ ဒီးကွၢ်တၢ်, ဒီးသံကွၢ် တၢ်လၢကျဲလီၢ်လံၤတဖၣ်အဂ့ၢ်,…

လၢတၢ်အိၣ်ဂၢၢ်အိၣ်ဘှီၣ်အပူၤ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ခရံာ်တီတီလိၤလိၤ

အခီၣ်ထံးန့ၣ် ယတပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ် ပှၤတဂၤအံၤန့ၣ်ဘၣ်. ယကအီၣ်ဂီၤတၢ်အီၣ်အဂီၢ် ယဟဲလီၤ လၢယဟိၣ်ထဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ခဲလၢာ်အိၣ်ကဆှဲကဆှီလၢတၢ်အီၣ်အဒၢးပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အီၣ်တၢ်အီ တဖၣ်အိၣ်ပှဲၤလၢစီၣ်နီၤခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ခုၣ်ဒၢအပူၤ တၢ်အီၣ်တၢ်အီအိၣ်အပှဲၤ, တၢ်ပီးတၢ်လီလၢ ပစူးကါအီၤတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤ, ဒီးကယၢ်တၢ်ခဲလၢာ်လၢပှဲၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲန့ၣ် ယထံၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဆီၣ်လီၤသးတဂၤ, မၤပှဲၤတၢ်လၢအလိၣ်တဖၣ်, ဒီးမၤကဆှဲကဆှီတၢ်န့ၣ်လီၤ. တမ့ၢ်မၤဝဲအတၢ်မၤဒ်သိးပှၤကပာ်သူၣ်ပာ်သးအီၤအဂီၢ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် ယဆ့ၣ်နီၤကွၢ်အဝဲမၤတၢ်ယံာ်ထီၣ်ယံာ်ထီၣ်, ဒီးလၢယသးပူၤတၢ်ကမၢကမၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤအံၤ မၤတၢ်ချ့, အိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢတၢ်ကိးမံၤ, ဒီးတချူးလၢပှၤတဂၤဂၤလိၣ်ဘၣ် တၢ်တမံၤမံၤန့ၣ် မၤပှဲၤက့ၤတၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဒ်အမ့ၢ်ပှၤမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ တၢ်ကတဲာ် ကတီၤရဲၣ်ကျဲၤ တၢ်အီၣ်တၢ်အီတဂၤအသိး ယပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ အဝဲတပျဲတၢ်လီၤဟိလၢ တၢ်ကိးမံၤ အပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢပှၤတဂၤအံၤမၤတၢ် လၢတၢ်သးတီအဃိ ပှၤပာ်သူၣ်ပာ်သးအီၤ အိၣ်ဒၣ်ထဲ ပှၤစှၤဂၤဘၣ်ဆၣ် တၢ်ခဲလၢာ် လၢပှဲၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ယခိးကွၢ် ပှၤတဂၤအံၤဖံးတၢ်မၤတၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲး, မၤဝဲအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ် ယသ့ၣ်နီၣ် စီၤပီလူး ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ပှၤသ့းစၤလနံဖိတဖၣ်, လၢ ၁ သ့း ၄:၁၁-၁၂ အပူၤစံးဝဲ “ပလီၢ်သုသးသပှၢ်ပှၢ်…

တၢ်မုၢ်လၢ်, တၢ်မၤနၢၤအထီ

ပှၤမၤလိပီၣ်လဲၣ်ဂ့ၢ်ကျိၤ (Oceanographer) စ့ဘယၣ် အါ (Sylvia Earle)န့ၣ် အနီၢ်ကစၢ်ထံၣ်ဘၣ် ပီၣ်လဲၣ်အလၢၢ်သိၣ်ကျိၤတဖၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဒုးအိၣ်ထီၣ် မံးရှၢၣ်လါအဲး (Mission Blue) တၢ်ကရၢကရိ လၢကဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်မုၢ်လၢ် အတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ် “hope spots” လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်လီၢ်လီၤဆီတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲ “တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် လၢပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်,” ဒီးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လၢ ကမၤဘၣ်ဒိပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်တိာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, တၢ်ကဟုကယာ်က့ၤတၢ်လီၢ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ပှၤသ့စဲအ့ၣ်ဖိတဖၣ်ထံၣ်ဝဲ, တၢ်အတဝၢတဖၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်ထံဖံးခိၣ်အဖီလာ်တဖၣ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်က့ၤအသးဂ့ၤဂ့ၤ, ဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်သးသမူကလုာ်ဖိတဖၣ် ကလီၤမၢ်ဘူးထီၣ်လံအဃိ ဘၣ်တၢ်ကၢၤက့ၤ, ကတီၤက့ၤအီၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၃၃:၆-၉ န့ၣ် ပှၤကွဲးထါအၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်ဝဲလၢ ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်, ဒီးတၢ်ခဲလၢာ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်, ဒီးတၢ်လၢအမၤဝဲခဲလၢာ် ကအိၣ်စံၣ်အိၣ်ကျၢၤအဂီၢ် မၤလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၁၁-၁၉ အပူၤပာ်ဖျါဝဲ ကစၢ်ယွၤ ဒ်အမ့ၢ်ပှၤပၢဆှၢ စၢၤသွဲၣ်အစိၤစိၤ, ဒီးဘီမုၢ်တဖၣ် အသိးအဃိ, ထဲဒၣ်ယွၤတဂၤဧိၤ ကမၤလိၤမၤဘၣ်က့ၤ တၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်,…

ဖိခွါစ့ၢ်ကီးဂဲၤထၢၣ်

Ernest Hemingway (အၢနဲး ဟဲမ့ၣ်ဝ့) အလံာ်တၢ်တဲဖးထီအပူၤ ပာ်ဖျါဝဲ အတံၤသကိးလၢအီသံးဆူၣ်မးတဖၣ်ဒီးလၢတယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဒုးဖးဒိၣ် တၢတဘျီန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢ တၢ်ဒုးဖးဒိၣ် မၤဟးဂီၤတၢ် ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဃိ အဝဲသ့ၣ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ လိၤလိၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဆီမ့ၢ်ဂ့ၤ, အပူၤလီၢ်ခီမဲာ်တဖၣ် အိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်အဃိ လၢတၢ်မၤမုာ်က့ၤအသးအဂီၢ် မၤမူးအီၣ်အီမုာ်လၤတဖၣ် တၢ်ဂုာ်လဲၤဖျိကွၢ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်ဟးအိၣ်ဟးမံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးကမၤဘျါက့ၤ အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ထီဘိန့ၣ် တၢ်အီသံးမ့ၢ် တၢ်တမံၤဘၣ်ဆၣ် တၢ်သးခုတအိၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ် နီတဂၤဘၣ်.

ဟဲမ့ၣ်ဝ့ အလံာ်အခိၣ်တီ ‘The Sun Also Rises’ (မုၢ်ဟဲထီၣ်စ့ၢ်ကီး) အိၣ်ဟဲလိၤလိၤ ဖဲ စံၣ်တဲၤတဲ ၁:၁ န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါလီၤအသး ဒ်အမ့ၢ် ပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၂ ပာ်ဖျါဝဲ လၢ အမၤလိန့ၢ် “တၢ်ခဲလၢာ် မ့ၢ်တၢ်ကလီကလီ”,ဒီးလၢ အဆၢဖိ ၃ အပူၤသံကွၢ်ဝဲ “ပှၤကညီဖိလၢ အမၤတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်အန့ၢ်ဘျုးတၢ်မနုၤလဲၣ်”…

ပတၢ်မ့ၢ်တၢ်အသီ လၢယ့ၣ်ရှူးအပူၤ

ဖဲကၠိဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢဘျီၣ်ရိဖှိၣ်အကတီၢ် ယဖိခွါကတိၤလီၤတၢ်ကတိၤဖိအံၤ “ယတမ့ၢ် ပှၤလၢ ယမ့ၢ်တ့ၢ်တဂၤဘၣ်. ယမ့ၢ်ပှၤအသီလီၤ.” လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ ဆီတလဲ တၢ်အိၣ်မူအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ကၠီဖရံၣ် (Geoffrey)န့ၣ် တဘျီမ့ၢ် ပှၤသူကသံၣ်မူၤဘှီး ဟဲရိၣ်အ့ (heroin) ဒီးထံၣ်လီၤက့ၤအသး ဒ်အမ့ၢ် ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိ ဒီးပာ်မၤကမၣ်တၢ် တဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ ထံၣ်လီၤက့ၤအသး ဒ်သိးလၢ ယွၤအဖိတဂၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲ ၂ ကရံၣ် ၅:၁၇ အပူၤန့ၣ် လံာ်စီဆှံဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤ ခီဖျိ အၢၣ်လီၤအီၤလီၤ ပှၤလၢ - “ပှၤတဂၤဂၤ မ့ၢ်အိၣ်လၢ ခရံာ်အပူၤ ဒီးမ့ၢ်အမ့ၢ်တၢ်တ့အသီလီၤ. တၢ်လီၢ်လံၤတဖၣ်ပူၤကွံာ်ဝဲ, ကွၢ်ကွၢ်, တၢ်ခဲလၢာ်ကဲလၢအသီလံ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ် ကွၢ်ဖဲပကမ့ၢ် ဒီးကွၢ်ဖဲ ပကမၤ လၢပတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤအဂီၢ် ပမ့ၢ်စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒီးတူၢ်လိာ်တၢ်ပျၢ် ပတၢ်ဒဲးဘး ဟ့ၣ်ခီဖျိဝဲ လၢအထူၣ်စုညါန့ၣ်ဒီး ပကဲထီၣ် ပှၤအသီတဂၤလံန့ၣ်လီၤ. လၢဧ့ၤဒၣ်တၤသၣ်လီၢ်လံၤလံၤ, တၢ်သးကလၢၢ်ဘၣ်…

ၦၤတီၦၤလိၤတဖၣ်အဝ့ၢ်

ဖဲနံၣ်ထီၣ်သီ ၂,၀၀၀ နံၣ် န့ၣ် ပဒိၣ်ပၦၢ်ခိၣ်နၢ်လၢ ဝ့ၢ်ဒံးထရွဲး(Detroit)တဖၣ် အိးထီၣ်တလါလၢ အသးအနံၣ်အလါအိၣ်လံ တကယၤတဖျၢၣ် လၢတၢ်ပလီၢ်သးအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢတိၢ်ဂီၤတလါအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်အီၣ်ကုးအီၦဲၤအဂီၢ် တၢ်ထံၣ်လၢညါခီ လၢဝ့ၢ်ခိၣ်နၢ်တနီၤ မုၢ်လၢ်စံးကတိၤ ပာ်ဖျါဆိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဝ့ၢ်ခိၣ်အတၢ်ကစီၣ်န့ၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲလၢကျဲလီၤဆီတဘိန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါ, “မ်ပကဘၣ်တၢ်ပျဲၦၤလၢ ပကပာ်ဖျါတၢ်မုၢ်လၢ်တမံၤ ဂ့ၤန့ၢ်တၢ်ဂၤခဲလၢၥ် ... လၢအမ့ၢ် ပှၤခဲလၢာ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ထံကီၢ်တဘ့ၣ်, ၦၤကညီတဂၤ, ဒီးဝ့ၢ်တဝ့ၢ်, မ့ၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လၢ တၢ်တီတၢ်လိၤအပူၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်တီတၢ်လိၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢအစိၥ်ထီၣ်ထီ ထံကီၢ်, ဒီးၦၤကလုၥ်န့ၣ်လီၤ.”

အါန့ၢ်တၢ်မၤန့ၢ်မၤနၢၤ, တၢ်သူၣ်ခုသးခု, မ့တမ့ၢ် တၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤန့ၣ်, ဝ့ၢ်ခိၣ်ဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲလၢ ခါဆူညါၦၤဝ့ၢ်ဖိတဖၣ် ကဒိၣ်ထီၣ်လၢ တၢ်တီတၢ်လိၤ, ဒီးတၢ်သူၣ်ဘျၢသးဘျၢနီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် အဝဲကဟံးန့ၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ် ဖျါဖဲ မးသဲ ၅:၆ အပူၤ, “ပှၤလၢတၢ်သၣ်ဝံၤအသးဒီး တၢ်သူအသးလၢတၢ်တီတၢ်လိၤတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ဆိၣ်ဂ့ၤဝဲလီၤ” န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲပဆိကမိၣ်ကစၢ်ယွၤအနီၣ်ထိၣ် အတၢ်လၢတၢ်ၦဲၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး တၢ်သးဟးဂီၤ ကဟဲအိၣ်ထီၣ်…

သးလၢအဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤ, တၢ်ထုကဖၣ်လၢအတီအလိၤတဖၣ်

၁၉၅၇ လါယနူၤအါရံၤ, တချုးသၢသီအကတီၢ် လၢမ့ၣ်ပိၢ်တဖျၢၣ်ပိၢ်ဖး, ဒီးမၤဟူးမၤဝးအဟံၣ်န့ၣ်, Dr. Martin Luther King Jr. ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်တမံၤ, တၢ်လၢအကဒုးသ့ၣ်နီၣ်အီၤတုၤ အသံတစုန့ၣ်လီၤ. ဒိးန့ၢ်ဝဲတၢ်မၤပျံၤမၤဖုးအတၢ်ကတိၤ ခီဖျိလၢကွဲၤဒီနၢ်ဝံၤ, ခ့ (King) ဆိကမိၣ်ထံ, တၢ်မၤပူၤမၤဖျဲးကျိၤကျဲလီၤဆီလၢ “ကမျၢၢ်ခွဲးယၥ်အဂီၢ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ” (Civil Rights Movement) အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. အကတီၢ်ဖဲန့ၣ် လၢအသးပူၤ တၢ်ထုကဖၣ်တဖၣ် ဟဲအိၣ်ထီၣ် ဒီးစံးဝဲ “တၢ်လၢယနၥ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢဂ့ၤဝဲဘၣ်ဝဲအဃိ ယဆၢထၢၣ်လၢတၢ်မၤအံၤအဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ ယပျံၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မနုၤမးတအိၣ်တ့ၢ်ဒီးယၤလၢၤဘၣ်. အကတီၢ်အံၤန့ၣ် ယတုၤဆူတၢ်အပတီၢ် လၢယကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ထဲတဂၤဧိၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး အသးကလၢၢ်ဘၣ် တၢ်အုၣ်ကီၤအဂၢၢ်အကျၢၤန့ၣ်လီၤ. ခ့ ကွဲးနီၣ်ဝဲဒၣ် “ယတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတဖၣ်ခဲလၢၥ် စးထီၣ်ဟါမၢ်ကွံာ်သတူာ်ကလာ်န့ၣ်လီၤ. လၢယသးပူၤ တၢ်လၢအတလီၤတံၢ်တဖၣ် လီၤမၢ်ကွံၥ်ဝဲ, ဒီးယကတဲၥ်ကတီၤပၥ်ယသးလၢ ယကကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်တၢ် တမံၤလၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ.”

ဖဲယိၤဟၣ် ၁၂:၂၇ အပူၤန့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအၢၣ်လီၤအသးလၢ, “ယသူၣ်ကိၢ်ယသးကိၢ်လီၤ” န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢသးကံၢ်ပူၤန့ၣ် တီဝဲလိၤဝဲဘၣ်ဆၣ်,…

တၢ်မူအခိၣ်သလုး

ပိၥ်မုၣ်တဆံခံနံၣ်မုၣ်ဖိ လံၤအဒံၣ်ဧၤနဲး ရိၣ်ဒရံၣ်ကဲး အဲး(စ)ပၤဒၤ (Lee Adianez Rodriguez – Espada) န့ၣ် ဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကအိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်လၢ သၢမံးလၥ်တၢ်ဃ့ၢ်ဖးထီ တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢ န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်န့ၣ်ဆှၢအီၤဆူ လၢတၢ်စးထီၣ်ဃ့ၢ် မၣ်ရသိၣ်တၢ်ဃ့ၢ်တဝၥ် (half-marathon) ဃုၥ်ဒီး ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိတနီၤ, ဒီးတၢ်ပြၢအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်ဆိ ၁၅ မံးနံး န့ၣ်လီၤ. လံၤအဒံၣ်ဧၤနဲး ဃ့ၢ်ပြၢလိၥ်သးဒီး ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိအဂၤတဖၣ်, အခီၣ်ခါတကါန့ၣ်ဆိန့ၢ် ၦၤဂၤတဖၣ် အခီၣ်ခါန့ၣ်လီၤ. ဃ့ၢ်ဝဲတုၤ လွံၢ်မံးလၥ်န့ၣ်ဒီး, တထံၣ်ဖီတၢၣ်အကျိၤဘၣ်အဃိ, သ့ၣ်ညါဝဲလၢ နုာ်လီၤဃ့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢလၢ အယံၤ,ဒီးကီခဲဒိၣ်န့ၢ်အါန့ၢ် တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢလၢညီနုာ်ဃ့ၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်ဆိကတီၢ်တၢ်ဃ့ၢ်အလီၢ်န့ၣ်, ဃ့ၢ်ဝဲဆူညါတုၤအကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤဃ့ၢ်မၣ်ရသိၣ်တဝၥ် တၢ်ပြၢဖိတဂၤန့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤ ဃ့ၢ်ဝံၤဝဲ တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢ ၁၃.၁ မံးလၥ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤဃ့ၢ်ပြၢ တၢ်တုၤအကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအိၣ် ၂,၁၁၁ ဂၤအကျါ ဒိးန့ၢ်ဝဲ ၁,၈၈၅ ဂၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်ပၥ်လီၤသးစွံကတုၤအဃိန့ၣ်လီၤ.

နံၣ်ကယၤတၢၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ် ဖဲအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်…

တၢ်မၤလၢၦဲၤ ၦၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်လိၣ်တဖၣ်

ဖံးလ့း (Phillip) အပၢ်တူၢ်ဘၣ် သးအတၢ်ဆါ (တၢ်သးတမုၥ်) နးနးကလဲာ်အဃိဒီး, ဟးထီၣ်လၢဟံၣ်, ဒီးအိၣ်ဆိးလၢ ကျဲခံကပိၥ်လိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲစ့ၣ်ဒံၢ် (Cyndi) ဒီးအဖိခွါဆံး ဖံးလ့း လူၤကွၢ်ဃုအီၤဒီတနံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဖံးလ့း န့ၣ် အပၢ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ် ဘၣ်ယိၣ်ဝဲနီၢ်နီၢ် န့ၣ်လီၤ. အဝဲသံကွၢ်အမိၢ်လၢ အပၢ်, ဒီးၦၤဂုၤၦၤဂၤ လၢအဟံၣ်တအိၣ်တဖၣ် မ့ၢ်ကအိၣ်ဘၣ်ဝဲ လၢၤလၢၤကစီဒီဧါအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤဆၢက့ၤတၢ်လိၣ်အံၤအဂီၢ်, အဝဲသ့ၣ်စးထီၣ် ထၢဖှိၣ် ပၥ်ဖှိၣ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤ ယၣ်လုးတဖၣ်, ဒီးပိးလီတဖၣ်လၢ ပှၤစူးကါလၢတၢ်ခုၣ်ခါကတီၢ်အဂီၢ်ဆူ ၦၤဟံၣ်တအိၣ်ဃီတအိၣ်, လၢလီၢ်ကဝီၤအံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤမၤသ့ၣ်နီၣ်အီၤဘၣ်ဃးဒီးပှၤလၢ တအိၣ်ဒီးတၢ်မံလီၢ်လၢၤလၢၤအတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂီၢ်အဃိ, စ့ၣ်ဒံၢ် ဟ့ၣ်တၢ်လၤကပီၤဆူ အဖိခွါ, ဒီးကစၢ်ယွၤလၢအနာ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးပၥ်ဝဲတၢ်မၤအံၤ ဒ်အသးသမူတၢ်မၤ အသိး, လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်အါန့ၢ် အနံၣ် တဆံ အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

လံၥ်စီဆှံသိၣ်လိတ့ၢ်ၦၤ ယံၥ်တ့ၢ်မးလံလၢ ပကမၤဆၢဘၣ်ၦၤဂၤအတၢ်လိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲလံၥ် ၂ မိၤရှ့အပူၤ စီၤမိၤရှ့ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဝဲ တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢ လၢကနဲၣ်လိ ပတၢ်ဘၣ်ထွဲလိၥ်သးဒီး ၦၤလၢအတၢ်တအိၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပမၤလၢၦဲၤၦၤတဂၤဂၤ…