ပပၢ်လၢမူခိၣ်သး၀ံၣ်တၢ်လီၤ
ဒၣ်ဒံၣ် သးအိၣ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါတၢ် ခီဖျိ တၢ်သး၀ံၣ်န့ၢ်တၢ်ဆူ ပှၤဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်တနံၤ‚ ပအီၣ်မုၢ်ဆါအတၢ်အီၣ်လၢတၢ်အီၣ်ကျးတဖျၢၣ်လၢ အ၀ဲဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး ဒီးအ၀ဲပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်လၢ ပှၤလၢခိးကွၢ်ထွဲတၢ်အီၣ်လၢကျၢးတဂၤ အိၣ်ဒီး တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ နံၤအ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲသံကွၢ်သးစၢ်မုၣ်အံၤလၢ တၢ်သံကွၢ်စှၤထံၣ်၀ံၤ‚ အ၀ဲ စးထီၣ်သး၀ံၣ်တၢ်ကဖီဖိတယုၢ်လၢ အမၤသးဖှံဘၣ် ပိာ်မုၣ်ဖိအံၤန့ၣ်လီၤႉ ပိာ်မုၣ်အံၤ အိၣ်က့ၤဒီးမဲာ်နံၤကမှံဒီး ဖဲအကွဲးလီၤတၢ်အီၣ်လၢပမၤလိာ်‚ အ၀ဲတဲဖျါထီၣ် လၢ ‘တၢ် ဘျုးလီၤသရၠာစးၣ်ဧၢ‚ နမ့ၢ်ပှၤလၢအမၤသးခုယမုၢ်နံၤလီၤႉ တၢ်ဘျုးဒိၣ်မးလီၤ’ႉ
ဖဲပအိးထီၣ် လံာ်စဖါနယၤ‚ ပထံၣ်ဘၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤသးအိၣ်လၢ ကသး၀ံၣ် တၢ်လီၤႉ ၀ံစဖါနယၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဂီၤအဃံအလၤတဘ့ၣ်လၢ တၢ်ကွဲးလၢ အပာ် ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤ ဒ်ပှၤသံကျံတဂၤလၢ အအဲၣ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢတၢ်ဃုာ်ဒီး အဖိတဖၣ် န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲပာ်ဖျါ၀ဲလၢ ကစၢ်ယွၤ ‘ကသူၣ်ဖှံသးညီလၢ နဖီခိၣ်’ အိၣ်ဒီး အသူၣ်ခု အသးခု န့ၣ်လီၤႉ ကအိၣ်ဘှံးလၢ အတၢ်အဲၣ်အပူၤ‚ ဒီးကသူၣ်ပိၢ်သးပိၢ်လၢနဖီခိၣ် အိၣ်ဒီး တၢ်သးခု အသီၣ် (တၢ်သး၀ံၣ်)…
ဃ့ၢ်သဘျိၣ်ဆူ တၢ်လၢအတၤပှၤ
တီမ် ဃ့ၢ်လူၤဖီၣ်သးစၢ်ခံဂၤလၢ အဟုၣ်န့ၢ်အတံၤသကိးလၢအဖှီၣ်တဂၤ အလ့ၣ်ယီၢ်ဖိ န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲတအိၣ်ဒီး တၢ်တိာ်နီတမံၤဘၣ်ႉ အ၀ဲသ့ၣ်ညါထဲဒၣ်လၢ ကမၤန့ၢ်က့ၤ လ့ၣ်ယီၢ်ဖိအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ကမၢကမၣ်အပူၤ‚ ပှၤဟုၣ်တၢ်သၢဂၤ ကွၢ်လီၤအီၤဒီး တ့ၢ်လီၤကွံာ်လ့ၣ်ဖိဒီးဃၣ်ကွံာ်အသးလီၤႉ တီမ် ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤသးဒီး တၢ်သးလီၤ ကတုၤ ဖဲအထၢထီၣ် လ့ၣ်ဖိဒီး ဃၣ်ကွံာ်သးန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအဃၣ်ကွံာ်သး‚ အ၀ဲထံၣ်ကၠဲးဖ်‚ အတံၤသကိးလၢ အဒုၣ်အဒ့ဂ့ၤတဂၤအိၣ်လၢအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤႉ
၀ံအလံၤ့ှှါအပျဲၢ် ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ် ဖဲအထံၣ်ဘၣ်အ၀့ၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်က၀ီၤဃာ်လၢဒုၣ်ဒါအသုးမုၢ်တဖုန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲဃ့ၢ်ဆူ၀ံအလံၤ့ှှါအအိၣ်ဒီးစံး ‘‘အၣ်လါ‚ ယကစၢ်ဧၢ‚ ပကမၤဒ်လဲၣ်’’ ဒီး ၀ံအလံၤ့ှှါစံးဘၣ်အီၤလၢ ကဆိၣ်ကဆှၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤႉ ‘‘ဒီးစံး၀ဲဒၣ်‚ ပျံၤတၢ်တဂ့ၤ‚ အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ‚ ပှၤအိၣ်ဒီးပှၤအံၤအါန့ၢ်ပှၤအိၣ်ဒီးအီၤတက့ၢ်လီၤ’’ႉ ၀ံၤကစၢ်ယွၤအိးထီၣ် အခ့အပှၤအံၤအမဲာ်ချံဒီး ‘‘ထံၣ်တၢ်ဒီးကွၢ်ကွၢ်‚ ကစၢၢ်ကလိ ပှဲၤ၀ဲဒီး ကသ့ၣ်မ့ၣ်အူဒီးလ့ၣ်ကဟၣ်မ့ၣ်အူအိၣ်၀းတရၠာစးံး စီၤအလံၤ့ှှါန့ၣ်လီၤ’’ (း၁၅-၁၇) ႉ
နကအိၣ်ဒီး တၢ်ထံၣ်လီၤနသးလၢ နအိၣ်ဘၣ်လၢ တၢ်အိၣ်သးလၢ အတလီၤတံၢ်လီၤဆဲးတဖၣ် ဖဲနပိာ်ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးအခံအဃိန့ၣ်လီၤႉ နကအိၣ်ဒီး တၢ်ဂုၢ်ကျဲးစၢးလၢ နမံၤလၤသၣ်ကပီၤ ဒီးကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢ နတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်…
မၤဘၣ်လိာ်ဃုာ်ဒ်ယွၤအကျဲကပူၤ
ယအိၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲ ဒီးဆၢထၢၣ်လၢလီၢ်မံလၢမုၢ်နၤကတီၢ်ဆူ တၢ်ကချံးလီၤခီၣ် ဒီးဃ့ ထုကဖၣ်လီၤႉ မ့ၢ်ဘၣ်တဲတီတီ‚ ယတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးတမ့ၢ်လၢ ယကအးလီၤသး လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့လၢယွၤအအိၣ်လၢ တၢ်ထုကဖၣ်‚ မ့မ့ၢ် ယသံကွၢ်တၢ်လၢ သူၣ်ဆူၣ် သးဆူၣ်ဒီး သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးညီန့ၣ်လီၤႉ ယတထံၣ်န့ၢ် တၢ်ထူၣ်ဖျဲးနီတမံၤ‚ ဒီးယဆ့ၣ်နီၤဒီး ကွၢ်စူၣ်တၢ်လၢ ပဲBတီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ဒူၣ်လိၤတဘ့ၣ်ဒီး ကွၢ်မုၢ်နၤအမူကပိာ်လိၤလီၤႉ လၢတၢ်တဆိကမိၣ်မုၢ်လၢ်တၢ်အပူၤ‚ ယကွၢ်ထံယဲဆၣ်ယိးမါ - လၢအမ့ၢ် ဆၣ်သၢဖျၢၣ် လၢအဟဲဖျါထီၣ်ဆှံဆှံ လၢမုၢ်နၤလၢ တၢ်အၢၣ်တအိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ယသ့ၣ်ညါလၢလၢပှဲၤပှဲၤလၢ တၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီးဆၣ်ဧိၤဖီဧိၤဆူ တၢ်သ့ၣ်ညါလၢဆၣ်သၢဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ် တၢ်လၢအစီၤစုၤတၢ်ကပီၤအနံၣ်လၢ အကယၤတဖၣ် အကယၤန့ၣ်လီၤႉ
ယသ့ၣ်ညါလၢ ဒ်ယမ့ၢ်ဘူးထီၣ်ဒီး ဆၣ်တဖၣ်အံၤ‚ ဒ်ယကထံၣ်ဘၣ်အါထီၣ် လၢ အ၀ဲသ့ၣ် အတၢ်ထိၣ်လီၤသးကဆံးစှၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ခီဖျိ ယကွၢ်ယဲလၢ တၢ်လီၤ လၢအစီၤစုၤဒိၣ်မး အတၢ်ထံၣ်အဃိ‚ အ၀ဲသ့ၣ်ဖျါထီၣ် ဒ်ထိၣ်လီၤကျဲၤဘၣ်အသးလၢ မူကပိာ်လီၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲတၢ်အကတီၢ်အ၀ဲန့ၣ်‚ ယသ့ၣ်ညါလၢ ယဘူးယဲဒီး တၢ်ကသ့ထံၣ် ယတၢ်အိၣ်မူဘူးဘူးတံၢ်တံၢ် ဒ်ယွၤထံၣ်၀ဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ လၢအ၀ဲအတၢ်ဘၣ်တ့…
ထိၣ်တၤလၢ အသးအုးကတၢၢ်
ဘၣ်မနုၤဖျၢၣ်ထူတဖျၢၣ် ဟဲအိၣ်လၢယပာ်ပတုာ်သိလ့ၣ်အလီၢ်လဲၣ်ႉ ယကမၢကမၣ် ဘၣ်ယဲလီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ဖဲယလဲၤဘူးထီၣ်‚ ယသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ တၢ်ကိၢ်လိၣ်လၢ အ၀ါဃး န့ၣ် တမ့ၢ်ဖျၢၣ်ထူတဖျၢၣ်န့ၣ်ဘၣ်ႉ တၢ်အံၤမ့ၢ်ထိၣ်တၤတဘ့ၣ် - ခဲနဒၢ်ထိၣ်တၤ တဘ့ၣ်လၢအသးအုး‚ လၢညီနုၢ်ယထံၣ်ဘၣ်ထိၣ်တၤတဖၣ်အကျါန့ၣ်လီၤႉ
တလီၢ်လီၢ်‚ ထိၣ်တၤတဖၣ် ဖှိၣ်ထီၣ်သးလၢ တပံၢ်ခိၣ်လၢအဘူးဒီး ယတၢ်မၤ အလီၢ် ဖဲတၢ်ယီၤထီၣ်သီဒီးတၢ်ဂိၢ်ထီၣ်ကတီၢ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ တနံၤအံၤ ထိၣ်တၤ အိၣ်ထဲတဘ့ၣ်ဧိၤ‚ ၀ံာ်ပကံးအကိာ်ဒီး ဆွံနုာ်၀ဲလၢ အဒံးဆ့အဖီလာ်လီၤႉ ယဆိကမိၣ် ထီၣ်လၢ ယသးပူၤ‚ ‘မ့ၢ်နတံၤသကိးတဖၣ်လဲၤဆူလဲၣ်’ တၢ်လၢအလီၤသးကညီၤ မ့ၢ် တၢ်အိၣ်ထဲတဘ့ၣ်ဧိၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤဖျါသယုၤသညိဒိၣ်မးလီၤႉ ယသးအိၣ် လဲၤဟၢဘၣ် ထိၣ်တၤအံၤလီၤ (တိၢ်နီၣ်‚ ၀ံသးစူၤ တဘၣ်လဲၤဟၢ ထိၣ်တၤတဂ့ၤ) ႉ
ယတထံၣ်ညီနုၢ်လၢ ထိၣ်တၤအိၣ်ထဲတဘ့ၣ်ဧိၤ လၢအသယုၢ်သညိအံၤ န့ၣ်ဘၣ်ႉ ထိၣ်တၤတဖၣ် မ့ၢ်ထိၣ်လၢ အအိၣ်ဒီးအက့ှူၢ်‚ ယူၤထီၣ် ရ က့ၢ်ဂီၤ (ရ-်သမာၠအငသည) လၢတၢ်ကတိၤဖျိသကိးကလံၤလီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ယူၤသကိး ဒ်သိးအံၤလီၤႉ…
ဟီၣ်ခိၣ်တဘ့ၣ်လၢတၢ်အိၣ်လၢအိၣ်ပှဲၤ
တၢ်အံၤမ့ၢ်ဂီၤခံနၣ်ရၠာစးံၣ်ကတီၢ်‚ ဖဲ နၣ်ဒံၢ်ယၣ် ပှၤဘုၣ်တၢ်ဖိတဂၤလၢ အဘုၣ်ပီၣ်လဲၣ် တၢ်ဖိဃၢ် (ပင်လယ်ခူ) တဖၣ်‚ လၢပီၣ်လဲၣ်ကပၤလၢအဘူးဒီးအသ၀ီ မဲးဒၣ်ကဲးစ်ကၣ် လၢကဖီၣ်က့ၤ တၢ်ဖိဃၢ်လၢ အဘုၣ်၀ဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်အကတီၢ်လၢအဆိတမံၤ တမၤတံာ်တာ်အသးဘၣ်ႉ အ၀ဲစံးလၢ‚ ‘‘သးသမူ မ့ၢ်တၢ်လၢအကီခဲ တချုးဖဲယစးထီၣ် ဘုၣ်တၢ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ယတအိၣ်ဒီး တၢ်ဂံၢ်ထံးနီတမံၤလၢ စ့ကဟဲနုာ်န့ၣ်ဘၣ်ႉ အခဲအံၤ‚ ဒ်ကရၠာစးၢဖိတဂၤလၢ တၢ်ဒီတဒၢတၢ်ဖိဃာ်လၢပီၣ်လဲၣ် အတၢ်ရၠာစးဲၣ်တၢ်ကျဲၤအတၢ်ကိးလၢ အမ့ၢ် ဘဲလိၣ်ဒၢၣ်ရၠာစးံၣ်ယ့း‚ လၢအခီပညီမ့ၢ် ‘တၢ်မူဃုာ်ဒီးပီၣ်လဲၣ်’ န့ၣ် နၣ်ဒံၢ်ယၢ် ထံၣ်ဘၣ် စ့ဟဲနုာ်အါထီၣ်၀ဲဒီး စံး၀ဲ ‘‘ပစံးဘျုးယွၤလၢတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤ ဟဲအိၣ်ထီၣ်အဃိလီၤ’’ႉ
တၢ်ဖိဃၢ်သ့ၣ်ဖၣ်အံံၤ မ့ၢ်၀ဲကစၢ်ယွၤအတၢ်ဘၣ်တ့လၢ ကမၤပှဲၤ တၢ်မူသ့ၣ် တဖၣ်လၢ အိၣ်မူ၀ဲလၢပီၣ်လဲၣ်ပူၤ အတၢ်လိၣ်တဖၣ်အဂီၢ် န့ဆၢၣ်တၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲ လၢဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဖိဃၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လိၣ်၀ဲနီၢ်နီၢ်လၢ တၢ်ရၠာစးဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ အဂီၢ် စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်စံးထီၣ်ပ့တၢၤလၢကစၢ်ယွၤလၢအမၤပှဲၤတၢ်န့ၣ် ပှၤကွဲးထါစံးထီၣ်ပ့တၢၤ ကွဲးဖျါထီၣ်လၢ ‘‘ဒီးဒုးမဲထီၣ်နီၢ်ဧိၤမံၤဧိၤလၢ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအဂီၢ်‚ ဒီးဘုဧိၤ ဟုဧိၤလၢ ပှၤကညီမၤတၢ်အဂီၢ်‚ ဒ်သိးအကဒုးဟဲထီၣ်…
ကဲထီၣ်တံၤသကိးကဒီးတဘျီ
ဘၣ်တနံၤ‚ မိၢ်တဂၤဒီးအဖိမုၣ်ဆံးဖိ ဆ့ၣ်နီၤလၢ တၢ်ဘါသရၠာစးိာ်လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါကတီၢ်န့ၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်ဆူကမျၢၢ် ဒ်သိးကဒိးန့ၢ် တၢ်ပျၢ် တၢ်ကမၣ်လၢယွၤန့ၣ်လီၤႉ ကိးကတီၢ်ဒဲး‚ ပှၤတဂၤဘၣ်တဂၤ လဲၤဆူတၢ်မဲာ်ညါအဃိ‚ ဖိမုၣ်ဖိအံၤ စးထီၣ်ဒဲအစုလၢတၢ်သးခုလီၤႉ လၢခံ‚ မိၢ်အံၤ တဲဘၣ်ပှၤခိၣ်ပှၤနၢ်လၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤလၢ ‘‘၀ံသးစူၤဘၣ်ယၤတက့ၢ်ႉ မ့ၢ်လၢယဆှဲဖျါတၢ်အံၤဆူ ယဖိမုၣ်ဖိ လၢ တၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤသးန့ၣ် ဒုးကဲထီၣ်ပှၤလၢ တၢ်ဒီတံၤဒီသကိးဘၣ်ဒီး ကစၢ်ယွၤကဒီး တဘျီအဃိ‚ အ၀ဲသးအိၣ်ဒုးသးခု ပှၤကိးဂၤလၢတၢ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ’’ႉ
လၢဖိသၣ်တဂၤအသးပူၤ‚ မိၢ်အတၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်တဖၣ် မ့ၢ်တၢ်ဆှဲဖျါလၢ အဂ့ၤတမံၤ လၢတၢ်သးခုကစီၣ်န့ၣ်လီၤႉ တဘျီ ပမ့ၢ်တ့ၢ်ကစၢ်ယွၤအဒုၣ်အဒါ‚အခဲအံၤ ပဃူလိာ်ဖိးလိာ်သးဒီးအီၤ ခီဖျိခရၠာစးံာ်အတၢ်သံဒီး တၢ်ဂဲၤဆၢထၢသမူထီၣ် (ရၠာစးိမ့ၤ ၅း၉ -၁၀) လီၤႉ အခဲအံၤ‚ ပမ့ၢ်နီၢ်နီၢ် ကစၢ်ယွၤအတံၤသကိးတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ မ့ၢ်လၢ ပမ့ၢ်ပှၤလၢ အမၤဟးဂီၤတၢ်မ့ၢ်တံၤမ့ၢ်သကိး (း၈) ႉ တၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤသးအံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ ပကဘၣ် မၤပှဲၤက့ၤ၀ဲလၢ တၢ်ကသူၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်တဆီဘၣ်တဆီန့ၣ်လီၤႉ ထဲဖိသၣ်မုၣ်ဖိအတၢ် ဒဲစုအံၤဧိၤတမ့ၢ်ဒံးဘၣ်ႉ ယွၤအကလူးလၢ မူခိၣ်ဘီမုၢ်တဖၣ်သးခု…
တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်သး၀ံၣ်
မ့ၢ်တၢ်မနုၤလိၣ်၀ဲလၢ တၢ်ပၢၢ်ဆၢ ကစးထီၣ်၀ဲန့ၣ်လဲၣ်ႉ ကျိဧါႉ မ့ၣ်ပိၢ်ဧါႉပှၤပူထီၣ်တၢ် တဖုဧါႉ ဖဲ ၁၉၈၀ နံၣ်လီၢ်ခံ လၢ ဟဲးစ်တီနံယၣ် န့ၣ် စးထီၣ်၀ဲလၢ တၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢ န့ၣ်လီၤႉ ဖဲပှၤဂီၢ်မုၢ်ဘၣ်အိၣ်လၢ စိၣ်ဘံၣ်ယဲးအတၢ်၀ံဃၢတၢ်မၤ လၢနံၣ်လၢအဆံဖၣ် အဆံ၀ံၤ အလီၢ်ခံ‚ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဟဲအိၣ်ထီၣ်တခါ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်သး၀ံၣ် တပတီၢ် ဘၣ်တပတီၢ် လၢတၢ်အဲၣ်ထံကီၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သး၀ံၣ်တဖၣ်‚ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ် ‘တၢ်ပၢၢ်ဆၢ တၢ်သး၀ံၣ်လၢ အကဲထီၣ်နီၣ်၀ံာ်ခံလၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ် ဟဲးစ်ထီနံယါအထံကီၢ် တၢ်သဘ@ ဖဲ ၁၉၉၁ န့ၣ်လီၤႉ
၀ဲးဘ်စဲးတခါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအံၤ ဒ်အမ့ၢ် ‘‘တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်လၢ အတအိၣ်ဒီး တၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးလၢ အကွံာ်ဖျိးကွံာ်တၢ်မၤအၢမၤနးအတၢ်မၤ’’ န့ၣ်လီၤႉ ‘‘တၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢတၢ်‚ ကဲထီၣ်တၢ်သဟီၣ်လၢ အကါဒိၣ်လၢ အမၤကဲထီၣ်တၢ်တမံၤ ဃီလၢ ပှၤဟဲးစ်ထီနံယါဖိတဖၣ်အဂီၢ်‚ ဖဲအ၀ဲသ့ၣ် ဘၣ်တူၢ် တၢ်ပၢတၢ်ြပးအအၢအသီ လၢ စိၣ်ဘံၣ်ယဲးအဖီလာ် အနံၣ် (၅၀) န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်သံကျံကဲထီၣ်တၢ်လၢ အကါဒိၣ်လၢကမၤစၢၤပှၤ…
ပှၤတဲဖျါ (ပာ်ဖျါ) ဆိတၢ် ပတၢ်ကမၣ်
ဖဲ ၁၉၃၈ နံၣ် လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၂၁ သီ မုၢ်ထူၣ်န့ၣ်‚ သးစၢ်လၢ အမ့ၢ်ပှၤကူၣ်သ့လၢကလံၤ ကထၢပီညါ ဟ့ၣ်ဒုးပလီၢ်ယူၢ်အဲးစ်မူခိၣ်ကလံၤသီ၀ီၤအတၢ်လီၢ်လၢ ဟၣ်ရၠာစးံၣ်ခ့ ကလံၤ မုၢ် ကဟူတၢ်လၢကလံၤစိးဆူ နယူအဲးကလံးလီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ပှၤအခိၣ်လၢတၢ်တဲဖျါဆိ မူခိၣ်ကလံၤသီၣ်၀ီၤ‚ ဒုၣ်ဒွဲၣ် ခၠါလ်ဖံယၢၣ်အတၢ်တဲဖျါဆိတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ နီၢ်နီၢ်‚ တၢ်ကိၢ်လီၢ်ကလံၤမုၢ်တဖျၢၣ်အံၤ‚ တမၤဘၣ်ဒိတၢ်ယံၤယံၤလၢကလံၤစိးန့ၣ်ဘၣ်ႉ
လၢခံ ခံနၣ်ရၠာစးံၣ် ဖဲ ၁၉၃၈ နံၣ်‚ နယူအဲကလံးဟၣ်ရၠာစးံၣ်ခ့ ကလံၤမုၢ်လီၤလၢ ကီးတဖျၢၣ်အလိၤလီၤႉ ဖဲအဘၣ်ဟါ ၄း၀၀‚ ဟဲတုၤဆူ နယူအဲကလံး‚ ဟူသဖှိထီၣ် ကဘီတဖၣ်ဆူခိခိၣ် ဒ်ဟံၣ်လီၤပှီၢ်လၢပီၣ်လဲၣ်ပူၤအသိးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အိၣ်ထီၣ် အါန့ၢ်ဒံးပှၤဃုကယၤန့ၣ်လီၤႉ ပှၤတူၢ်ဘၣ်ကလံၤမုၢ်တဖၣ် မ့ၢ်ဒိးန့ၢ် ဖံယၢၣ် အတၢ်ဒုးပလီၢ်လၢ အသူၣ်လီၤသးလၢ တၢ်ဂ့ၢ်အဂၢၢ်အကျၢၤဒီး အ၀ဲအဟီၣ်ခိၣ်ဂီၤတဖၣ်လၢ အလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိ‚ သးသမူဖိတဖၣ် ဖျါလၢကမူဘၣ်ဒံးန့ၣ်လီၤႉ
တၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢ ပကဘၣ်ဒိကနၣ်မတၤအတၢ်ကတိၤအံၤ‚ အိၣ်လၢ လံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤႉ လၢ၀ံယံးရၠာစးမံယၤအမုၢ်နံၤ‚ ယွၤဒုးပလီၢ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢ ကထီဒါ ၀ံဘျၣ်သရၠာစးၣ်ဘျၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ…
ဘၣ်တၢ်ကဟုကယာ်လၢႉႉႉအဂီၢ်
ဒဲးဘံၣ်‚ မ့ၢ်တၢ်မၤကဆှဲကဆှီတၢ်အတၢ်မၤ ကစၢ်တဂၤ‚ ထီဘိဃုထံၣ်န့ၢ်အါထီၣ် ပှၤလၢ ကကိးအီၤတဖၣ်လၢ တၢ်ကသူၣ်ထီၣ် အတၢ်မၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ဆဲးကျိးတဘျီ‚ အ၀ဲကတိၤတၢ်ဒီး ပိာ်မုၣ်တဂၤလၢအစံးဘၣ်အီၤလၢ ‘‘အခဲအံၤ‚ ယဟ့ၣ်တၢ်အပရၤလၢ ယကမၤကဆှဲကဆှီတၢ်အဂီၢ်တန့ၢ်ဘၣ်ႉ ယဘၣ်န့ၢ် ခဲစၢၣ်အတၢ်ဆါဒီး ယဘၣ်ဒိး တၢ်ယါဘျါသးန့ၣ်လီၤ’’ႉ စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်‚ ဒဲးဘံၣ်ဆၢတဲာ်လၢ‚ ‘‘ပိာ်မုၣ်တအိၣ်၀ဲနီတဂၤ လၢအဘၣ်န့ၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါ‚ လၢကဘၣ် တၢ်ဃၣ်ကွံာ်အီၤန့ၣ်ဘၣ်ႉ အ၀ဲသ့ၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ် ဒၣ်လဲာ် တၢ်မၤကဆှဲကဆှီအတၢ်မၤလၢ တလိၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အလဲ’’ န့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်အံၤ အဃိ‚ ဖဲ ၂၀၀၅ နံၣ်န့ၣ် အ၀ဲစးထီၣ် က့ှုၢ်ကရၠာစးၢတခါလၢ တၢ်တဟံးန့ၢ်တၢ်အဘျုး‚ ဖဲခီပနံၣ်တဖၣ် ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်မၤကဆှဲကဆှီတၢ် အတၢ်မၤဆူ ပိာ်မုၣ်တဖၣ်လၢ အတူၢ်ဘၣ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိလၢ အတၢ်မၤစၢၤဖိအံၤအဃိ ပိာ်မုၣ်တဂၤ ကလၢၢ်ဘၣ်လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသး ဖဲဟဲက့ၤဘၣ်ဆူအဟံၣ်လၢ အကဆှီ တဖျၢၣ်အကတီၢ်ဒီး အ၀ဲစံးလၢ ‘‘လၢတၢ်အဆိကတၢၢ်န့ၣ် ယနာ်နီၢ်နီၢ်လၢ ယကမၤနၢၤကွံာ် ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအံၤ‚ သ့၀ဲန့ၣ်လီၤ’’ႉ
တၢ်ကလၢၢ်ဘၣ်လၢတၢ်ဒိးန့ၢ် တၢ်ကဟုကယာ်ဒီး တၢ်ဆီၣ်ထွဲန့ၣ်…
မၤစၢၤ၀ဲသ့
ကၠိ အတၢ်အိၣ်ဘှံးဃိးနွံလၢ တၢ်မၤစၢၤ ဒ်ပှၤလၢအကဟုကယာ်တၢ်လၢ တၢ်အကတီၢ် လၢအလီၤဘၣ်ယိၣ်တဂၤ လၢနယူယီး ၀့ၢ်မုၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖျၢၣ်အံၤ‚ တမ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဘှံး ကသုၣ်တမံၤန့ၣ်ဘၣ်ႉ လၢအတၢ်ကတိၤအပူၤ‚ တၢ်အံၤမ့ၢ် ‘‘အိၣ်ဆိးကဒီးတဘျီလၢ ပှၤလၢအဟံၣ်ဃီတအိၣ်အကျါ‚ ဒ်သိးကကဲထီၣ်ပှၤတဂၤလၢ အ၀ဲသ့ၣ်အကျါ‚ ဒ်သိးကသ့ၣ်နီၣ်တၢ်လၢ တၢ်သၣ်၀ံၤသၣ်စ့ၤ‚ တၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤဒီး ကလၢၢ်ဘၣ် တၢ်သးပ့ၤနီၣ်ကွံာ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ’’ႉ ကၠိ အတၢ်အိၣ်မူအဆိကတၢၢ်လၢ ကျဲခိၣ်တဖၣ်‚ ကဲထီၣ်လၢအပူၤကွံာ်ခွံနံၣ် ဖဲအ၀ဲဟဲလၢ ဖံးထ်ဘၢ့ှှ် လၢအတအိၣ်ဒီး တၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီး တၢ်လီၢ်လၢ ကအိၣ်၀ဲဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတဆံသၢသီအတီၢ်ပူၤ‚ အ၀ဲအိၣ်လၢကျဲခိၣ် အိၣ်ဒၣ်တၢ်အီၣ်တဆံးတက့ၢ်ဒီး တၢ်မံတလၢတပှဲၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်အံၤအဃိ‚ ကဲထီၣ်၀ဲ ဒ်သိး ယွၤကတဲာ်ကတီၤတၢ်လၢအဂီၢ်လၢ အါနံၣ်အါလါလၢ ယွၤအတၢ်မၤလၢ ပှၤလၢ အလိၣ်ဘၣ် တၢ်မၤစၢၤတဖၣ်အဂီၢ် န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးဟဲလီၤဆူဟီၣ်ခိၣ်‚ အ၀ဲဃုထၢစ့ၢ်ကီး ကနီၤဟ့ၣ်တၢ်လဲၤခီဖျိ လၢပှၤလၢ အ၀ဲဟဲဒီးအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ၀ဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ‘‘မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး‚ ဖိတဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဖံးတၢ်ညၣ်ဒီး တၢ်သွံၣ်သတးဒီး‚ အ၀ဲဒၣ်အကစၢ်ပှၤဒိးန့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်တဖၣ် ဒ်န့ၣ် အသိး‚ ဒ်သိးလၢတၢ်သံအဃိသတးဒီး‚ ကမၤဟးဂီၤ…