ပလိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအတၢ်မၤစၢၤ

လၢခံကတၢၢ်, မုၢ်နံၤအဝဲန့ၣ် ဟဲတုၤ-မုၢ်နံၤလၢ ယသ့ၣ်ညါလၢ ယပၢ်တမ့ၢ်ၦၤလၢအဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်န့ၣ်ဘၣ်. ဖဲယမ့ၢ်ဖိခွါကတီၢ်, ယသ့ၣ်ညါ အဝဲအဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ် ဒီးအတၢ်ပၥ်လီၤသးလၢအကျၢၤမုဆှုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲယနံၣ်အဆိကတၢၢ်တဖၣ်လၢ အဒိၣ်တုၥ်ခိၣ်ၦဲၤ, အဝဲဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢအချၢဃံ ဒီးယသ့ၣ်ညါလၢယပၢ်မ့ၢ်ၦၤလၢအသံသ့န့ၣ်လီၤ. ယအိၣ်သကိးဒီးယမိၢ်ယပၢ် ဒ်သိး ယကမၤစၢၤယပၢ်လၢတၢ်လုၣ်ထံလုၣ်နိ, မၤစၢၤအီၤလၢတၢ်တ့ၢ်နုၥ်ကသံၣ်ကသီ လၢအပူၤလီၢ်, တုၤဒၣ်လဲၥ်လၢဒုးအီအီၤထံ လၢအကိၥ်ပူၤ, တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအဝဲဘၣ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤ. အဝဲစးထီၣ်ဂုၥ်ကျဲးစၢး ဒ်သိးကမၤတၢ်တဒိၣ်တဆံး, ဘၣ်ဆၣ် အၢၣ်လီၤက့ၤဝဲလၢ, “နမ့ၢ် တမၤစၢၤယၤဘၣ်ဒီး ယမၤတၢ်တသ့နီတမံၤဘၣ်”. တဆီဘၣ်တဆီ အဝဲကိညၣ်ထီၣ် ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လဲၤခီဖျိအဝဲန့ၣ် သိၣ်လိပဝဲခံဂၤလိၥ်လၢ တၢ်မၤလိလၢအကါဒိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ပလိၣ်ဘၣ်လိၥ်သးကဒဲကဒဲန့ၣ်လီၤ.

ဒီးဖဲပလိၣ်ဘၣ်လိၥ်ပသး ကဒဲကဒဲကတီၢ်, တၢ်လၢပလိၣ်ဘၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ် မ့ၢ်ပကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးန့ၣ်လီၤ. ဖဲယိၤဟၣ် ၁၅ အပူၤ, တၢ်အဒိလၢစပံးမုၢ်ဒီး အဒ့အဖီတဖၣ်, မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢ ပကဘၣ်အိၣ်စဲဘူး ပသးဒီးအီၤဆူညါဆူညါ န့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢအဆၢဖိအဂၤတဆၢ, ဖဲပဘၣ်တၢ်မၤမုၥ်ထီၣ်, ပကဘၣ်ဂုၥ်ကျဲးစၢးစ့ၢ်ကီးဆူ တၢ်စံၣ်ညီၣ်လီၤပသးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆိကမိၣ်လၢအဟဲနုၥ်လီၤလၢ ပသးပူၤအံၤမ့ၢ်, “ယတလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးတဲဖျါထီၣ်ဆှဲဆှဲလၢ မ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢယၤဒီး, သုမၤတၢ်တသ့ဘၣ်နီတမံၤဘၣ်” (:၅).…

တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢ ၦၤလၢအအံးထွဲကွၢ်ထွဲတၢ်

ဖဲတၢ်ဟးကသုၣ်အကတီၢ်, ယဝၤဒီးယၤ ပဟးသကိးလၢပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ ဒီးပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဘၣ်လၢ တၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တမံၤ, လၢအအိၣ်လွံၢ်ကနူၤဃူဃူ လၢအမ့ၢ် မဲးပူၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ကရၢၢ်တစိၢ်တလီၢ်လၢ တၢ်ဒူၣ်တခါန့ၣ်လီၤ. ၦၤသးစၢ်တဂၤ ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲ လၢ အဝဲမၤတၢ်ဖဲအံၤ ဃုၥ်ဒီးကရူၢ်ဖိတဖုလၢအမ့ၢ် မုၥ်သးမၤကလီ လၢအလုၢ်ထီၣ်သးဆူတၢ်ကအိၣ်ခိး ပီၣ်လဲၣ်ချံးအဒိၣ်တဖၣ်(sea turtle) လၢအဟဲမၤအထၢန့ၣ်လီၤ. တဘျီဖဲတၢ်အဒံၣ်တဖၣ် ဖးထီၣ်, ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိဂ့ၤ, ၦၤကညီတဖၣ်ဂ့ၤ မၤပျံၤမၤဖုးတၢ်ဒီး မၤစှၤလီၤ တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကအိၣ်မူဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးလၢ “လၢပဝဲကိးဂၤ ဂုၥ်ကျဲးစၢးတၢ်အဃိ, ၦၤစဲအ့ၣ်ဖိတဖၣ်, တယၥ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်ချံးအဒံၣ်အဖျၢၣ် ယဲၢ်ကထိအကျါ, ထဲ ပီၣ်လဲၣ်ချံးတဘ့ၣ် တုၤဘၣ်ဆူတၢ်ဒိၣ်တုၥ်ခိၣ်ၦဲၤန့ၣ်လီၤ. “နီၣ်ဂံၢ်လၢအဆံးအစှၤတဖၣ်အံၤ, တမၤသးဟးဂီၤ ၦၤသးစၢ်အံၤဘၣ်. အဝဲအတၢ်သးအိၣ်လၢ အဆိကမိၣ်ထဲဒၣ်တၢ်လၢ ချံးအဒံၣ်တဖၣ်အံၤ မၤယိာ်ထီၣ် ယတၢ်မိၣ်န့ၢ်လၢ တၢ်ကပၥ်ကဲဒီးဒီတဒၢက့ၤ ပီၣ်လဲၣ်ချံးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အခဲအံၤ ယကူထီၣ် ပီၣ်လဲၣ်ချံးဖဲသွဲအသၣ်(sea turtle pendant) ဒ်သိးတၢ်လၢကဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤယၤ လၢအမ့ၢ်မူဒါတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ် ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်လီၤၦၤ တၢ်ကကဟုကယၥ် အတၢ်ဘၣ်တ့လၢ အဝဲတ့လီၤဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲကစၢ်ယွၤတ့လီၤဟီၣ်ခိၣ်, ကတဲၢ်ကတီၤစ့ၢ်ကီး…

ဖဲတၢ်ထုကဖၣ် မၤဟူးဝးဟီၣ်ခိၣ်

ဒီးကထၢၣ်ကဲၤရံၣ်ကရ့ဘၢး(Dr. Gary Greenberg) မၤလဲၢ်ထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂီၤလၢ အဒိဃၥ်ဝဲလၢ အမ့ၢ် မဲးတဖၣ် လၢပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်, တလီၢ်လီၢ်တၢ်အံၤ ပၥ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢမဲးအဖျၢၣ်ဖိတဖၣ်အကျါ ဟီၣ်လၥ်အသံးအကၥ်, ချိၣ်အကု ဒီးလၢၢ်တိၤရဲၣ်အက့အခီတဖၣ် ဟဲဖျါထီၣ် အလွဲၢ်လၢအကပီၤဖြးဖြးလီၤ.

အဝဲထံၣ်န့ၢ် တၢ်အါမံၤအါမၠိလၢအအါန့ၢ်ဒံး မဲးအဖျၢၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအၣ်ရံၣ်နိၣ်လိၣ်လီၣ်ကၠံၣ် (arenology-တၢ်မၤလိမဲးအဖျၢၣ်), ပိးလီၤလၢအမၤဒိၣ်ထီၣ် တၢ်ဆံးဆံးဖိ လၢအပဲၥ်ထံနီၢ်ဖး မဲးဟီၣ်လၥ်အသံးအကၥ်ပၥ်ဖျါထီၣ် ထံအီၣ်လီၤကလိၥ်တၢ်, ထံအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢပီၣ်လဲၣ် ဒီးတၢ်အစၢလၢအဘၣ်ထွဲဒီးကၢၢ်ပၤနံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထဲမဲးအဖျၢၣ်ဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်ဒၣ်လဲၥ်, ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ကစီၣ်လၢ အလုၢ်အပှ့ၤ အိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၥ်မုၥ်န့ၣ်လီၤ.
ထဲတၢ်ထုကဖၣ်တခါဧိၤ, ဒ်မဲးအဖျၢၣ်ဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်, ကဲထီၣ်တၢ်လၢ အတယၢၢ်ဃၢတမံၤသ့လီၤ. လံၥ်စီဆှံ နဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဆူ တၢ်ထုကဖၣ်အစိကမီၤလၢ ယွၤအဘီအမုၢ်လၢ ကဟဲဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢလံၥ်လီၣ်ဖျါအဆၢဒိၣ် ၈ အပူၤ, စီၤယိၤဟၣ်ထံၣ် ကလူးတဂၤ ဆၢထၢၣ်လၢ တၢ်လုၢ်လီၢ်လၢ ယွၤအလီၢ်ပစိၥ်အမဲၥ်ညါ, ဖီၣ်ဃၥ်လီခီလၢအပၣ်ဃုၥ်ဒီး ‘ၦၤစီဆှံခဲလၢၥ် အတၢ်ထုကဖၣ်’န့ၣ်လီၤ. ဒီးကလူးန့ၣ် ဟံးန့ၢ် တၢ်ဆိၣ်ကဲၤနၢမူအလီခီ ဒီးမၤၦဲၤဝဲလၢမ့ၣ်အူ အိၣ်လၢတၢ်လုၢ်လီၢ် ဒီးတ့ၢ်လီၤဝဲဆူ…

တၢ်မူအတၢ်သိၣ်ဃီၣ်

ၡဲလ့ၣ်(Shellie) စံးဝဲ “လၢတၢ်တဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤအပူၤ, တယံာ်ဒံးဘၣ် ပအိၣ်ဒီးတၢ်ကတိၤသကိး လၢအကီခဲန့ၣ်လီၤ. ယတဆိကမိၣ်လၢ ပဝဲတဂၤဂ့ၤတဂၤဂ့ၤ, ကသးခုလၢတၢ်အံၤ ဘၣ်ဆၣ်, ယကလၢၢ်ဘၣ်နီၢ်နီၢ်လၢ အဝဲအတၢ်ပၥ်သူၣ်ပၥ်သး ဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ, လိၣ်ဘၣ်လၢ တၢ်ကပၢၤဃးတၢ် သုတမၤဆါဘၣ်တၢ်, ဆူအဝဲအခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်လီၤ”. ၡဲလ့ၣ် တဲတၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီး ပိၥ်မုၣ်သးစၢ်လၢအဝဲဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢတၢ်မုၥ်တၢ်ပၢၤ မ့ၢ်တအိၣ် သနၥ်က့, အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကတိၤသကိး မ့ၢ်တၢ်လၢ အသူထီၣ်သၣ်ထီၣ်ဒီး ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါနီၢ်နီၢ်, အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိၥ်သးန့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံၥ် စှၤနွံတကတီၢ်ဧိၤ, ပိၥ်မုၣ်ခံဂၤအံၤ, ကဲခိၣ်ကဲနၢ်ဘၣ်ဝဲဆူတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီတဖု တၢ်ထုကဖၣ်အကတီၢ်, ဃုၥ်ဒီးတၢ်တိၥ်ထူလၢ အမ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်လီၤသးန့ၣ်လီၤ.

တုၤဒၣ်လဲၣ် တၢ်အိၣ်သးလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးအတၢ်ဘၣ်ထွဲအချၢ, ပကကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ် တၢ်ကတိၤသကိးလၢအဆူၣ်အကိၢ်လၢ ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် မ့တမ့ၢ် ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ လၢခရံၥ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. လံၥ်ကတိၤဒိလၢအမ့ၢ် လံၥ်တဘ့ၣ်လၢအၦဲၤ ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ လၢ တၢ်ဆၢကတီၢ်ကိးကတီၢ်ဒဲးအပူၤ, ပကထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်လၢ အမ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်လီၤသးအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်မိၢ်ၦၢ်တမံၤလၢ တၢ်သိၣ်ဃီၣ်လၢပဒိးန့ၢ် မ့တမ့ၢ် တၢ်လၢဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အံၤအဃိ, တၢ်ပဲၥ်ထံနီၤဖးလၢအမၤထီၣ်မၤထီတၢ်အံၤ, ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤ လၢ…

တပူၤဃီလၢတၢ်အံၤအပူၤ

ခဲလံၣ်(Kelly)ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ် ဒီးခိၣ်နူၥ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါ(brain cancer) ဖဲ ခိၣ်ဘံး-၁၉တၢ်ဆါ(COVID-19) မၤဘၣ်ဒိ တၢ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးဒီးအပသိၣ် အိၣ်ဒီးထံ ဒီးအဝဲဘၣ်ထီၣ်ကဒီးတၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိလဲၤကွၢ်အီၤတသ့ မ့ၢ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ကၥ်အဆၢကတီၢ်(pandemic)အဃိလီၤ. အဝဲအဝၤသးဘိလၢအမ့ၢ် ဒ့ဘ့း(Dave) ဆၢတဲၥ်လၢ ကမၤတၢ်တမံၤမံၤလီၤ.

ဒ့ဘ့း ပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်ၦၤလၢအအဲၣ်ဘၣ် အဝဲသ့ၣ်တပူၤဃီ ဒီးဃ့ကညး အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်ကမၤတၢ်ပနီၣ်ဖးဒိၣ် ဃုၥ်ဒီးတၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် သိးထီၣ် တၢ်ကးဘၢ နါဒ့(mask), ဒီးဖဲအံၤ ၦၤအဂၤ ၂၀ ဆၢထၢၣ်လၢ တၢ်ဆါဟံၣ်အချၢ, လၢအစုဖီၣ်ဃး တၢ်ပနီၣ်တၢ်ကွဲးတဖၣ်လၢ အမ့ၢ် “မိၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်”, ပအဲၣ်ဘၣ်ကွံဘၣ်နၤ, “ပအိၣ်ဒီးနၤ”န့ၣ်လီၤ. ဃုၥ်ဒီးတၢ်မၤစၢၤလၢ ၦၤကွၢ်ၦၤဆါသရၣ်မုၣ်တဂၤ, ခဲလံၣ် ဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤဆူ တၢ်သူၣ်ထီၣ် လွံၢ်ကထၢအပဲတြီဖိကပၤ လၢကကွၢ်လီၤတၢ်အဂီၢ်လီၤ. အဝဲအဝၤတဲဖျါထီၣ်တၢ်ဆူ ကမျၢၢ်အမံၣ်ဒယၢၣ်လၢ “တၢ်လၢပထံၣ်စိအီၤသ့မ့ၢ် မဲၥ်သၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ကးဘၢဒီး စုဖိလၢအဝံၢ်ဝၢ်အသး, ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ကးဘၢ နါဒ့လၢ အဃံလၤတခါ ဒီးစုဖိလၢအလီၤအဲၣ် အဝံၢ်ဝၢ်အသးတမံၤန့ၣ်လီၤ”.

လၢအတၢ်အိၣ်မူလၢခံကတၢၢ်, ၦၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူးအသးတူၢ်ဘၣ်ဝဲ…

ဒုးကဲထီၣ်အီၤလၢ နတၢ်တက့ၢ်, တံၤသကိးဧၢ

ဖဲ ၂၀၀၂ နံၣ်, လါယူၤ ၁၁ သီန့ၣ်, တၢ်သးဝံၣ်ပြၢ အမဲရကၤအၣ်ဒီ(လ) (American Idol)စးထီၣ် အဆိကတၢၢ် တဘျီန့ၣ်လီၤ. ကိးနွံဒဲးန့ၣ်, ၦၤပြၢတၢ်ဖိလၢ အၦဲၤဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ဖးဒိၣ်တဖၣ် သးဝံၣ် တၢ်သးဝံၣ်လၢ ၦၤအါဂၤဘၣ်အသးတဖၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အကျဲတကလုၥ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးၦၤကမျၢၢ်လၢ အကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် ဟ့ၣ်တၢ်ဖးလၢ မတၤမတၤကဘၣ်ထီၣ်ဆူ တၢ်ပြၢ လၢခံတပတီၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်တၢ်ဒုးနဲၣ်အၦၤစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဖၣ်အကျါတဂၤအသိး ရဲဒံၣ်ကၠဲးကစၢၣ် (Randy Jackson) ဟ့ၣ်ဆၢက့ၤ အတၢ်ထံၣ် လီၤလီၤဆီဆီလၢ အတၢ်ကတိၤထိးသး (remark) ဒ်အံၤ “နဒုးကဲထီၣ်တၢ်သးဝံၣ်အံၤလၢ နတၢ်ဒၣ်နဲလံ, တံၤသကိးဧၢ”. အဝဲပတြၢၤဝဲဒ်အံၤ ဖဲၦၤသးဝံၣ် တၢ်တဂၤ ဟံးန့ၢ်တၢ်သးဝံၣ် ညီနုၢ်တယုၢ်, မၤလိန့ၢ်အီၤ လီၤတံၢ်လီၤဆဲး ခဲလၢၥ်ခဲဆ့, ဒီး ဒုးနဲၣ်က့ၤအီၤလၢကျိၤကျဲအသီ ဒီးကဲထီၣ်အနီၢ်ကစၢ် အတၢ်ဒၣ်ဝဲအခါန့ၣ်လီၤ. “တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အတၢ်ဒၣ်ဝဲ” စံးတၢ်န့ၣ်မ့ၢ် “တၢ်ပၢအီၤလၢလၢၦဲၤၦဲၤ ဒီးသ့သ့ဘၣ်ဘၣ်, ဒီးဟ့ၣ်ထီၣ်ဆူ ဟီၣ်ခိၣ်ချၢလၢ ပျဲၢ်စီၤခိၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ

စီၤပီလူးစ့ၢ်ကီး ကွဲမုၥ်ၦၤလၢ ပကမၤဒ်သိးအံၤလၢ…

မုၢ်အတၢ်ကပီၤတၢ်ကလိၥ်ပူၤဖိတဖၣ်

တၢ်ကိၢ်အကတီၢ် မုၢ်နံၤလၢအလၢၤတနံၤန့ၣ် ယလံၤမုၣ်ဖိ မီၣ်လံၣ်အသးအိၣ် (၄) နံၣ် ဒီးယၤ ပလိၥ်ကွဲဖျၢၣ်သလၢၣ် ဒီးပအိၣ်ဘှံးတစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ဖဲပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်လၢ ဟံၣ်မဲၥ်ညါပဲတြီအခိၣ်ဒီအလီၢ်, ဃုၥ်ဒီး ထံအီလီခီဆှံတဖၣ်အခါ, မီၣ်လံၣ် ကွၢ်ဃီၤဆူ ကရၢၢ်ပူၤဒီးစံးဝဲ “ကွၢ် မုၢ်အတၢ်ကပီၤ အတၢ်ကလိၥ်ပူၤတဖၣ်တဘီ” မုၢ်အတၢ်ကပီၤန့ၣ် ဟဲနုၥ်ဖျိလီၤ သ့ၣ်လၣ်တီၣ်တဖၣ်အကျါ ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကပီၤအကံၣ်ဒိလၢ တၢ်အကဒုခံးတဖၣ်အကျါန့ၣ်လီၤ.

မုၢ်အတၢ်ကပီၤ အတၢ်ကလိၥ်ပူၤဖိတဖၣ်. တၢ်အံၤတမ့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဂီၤဃံလၤ တဘ့ၣ်လၢ တၢ်ကထံၣ်န့ၢ် တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ မုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢ အခံးသူတဖၣ်အပူၤအဂီၢ်ဘၣ်ဧါ. လၢတၢ်တၤအကတီၢ်တဖၣ်အပူၤ, ဖဲတၢ်ကစီၣ်အမုၥ် အိၣ်စှၤမးအခါ, လၢတၢ်ကွၢ်ထဲ တၢ်အကဒုတဖၣ်အလိၤ အလီၢ်န့ၣ်, ပကွၢ်စူၣ်တၢ်လၢ တၢ်ကပီၤအလိၤ သ့ဝဲဒၣ်လီၤ.

‘တၢ်ကပီၤ’န့ၣ် အိၣ်ဒီးအမံၤ, မ့ၢ်ဝဲယ့ၣ်ၡူးန့ၣ်လီၤ. လံၥ်မးသဲ ဟံးန့ၢ် ဝံယရှါယၤအတၢ်ကတိၤဒီး တဲဖျါထီၣ်တၢ်ကပီၤလၢ အဟဲနုၥ်လီၤဆူ ဟီၣ်ခိၣ်ချၢ ဖဲကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး ဟဲတုၤအခါ န့ၣ်လီၤ. “ၦၤဂီၢ်မုၢ်လၢ အဆ့ၣ်နီၤလၢတၢ်ခံးကျါန့ၣ် ထံၣ်လံတၢ်ကပီၤဖးဒိၣ်လံ, ဒီးၦၤဆ့ၣ်နီၤလၢ တၢ်သံအကီၢ်ဒီးအကဒုပူၤတဖၣ်န့ၣ်,…

ယွၤအတၢ်ဂ့ၤလူၤပိၥ်ပခံ

တၢ်မၤအဆိကတၢၢ်လၢ ယမၤ ဖဲယထီၣ် တီၤထီကၠိအနံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဖဲပိၥ်မုၣ်အကူအသိးအကျးန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် ပိၥ်မုၣ်လၢ အပၢၤကျးအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတဂၤန့ၣ် ကူကၤဃၥ် ဒ်ၦၤပှ့ၤတၢ်တဂၤအသိး ဒီးလူၤပိၥ်ၦၤပိၥ်မုၣ်တဖၣ် လၢအဝဲဆိကမိၣ်လၢဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကဟုၣ်ကျးပနံၥ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤတနီၤနီၤအက့ၢ်အဂီၤန့ၣ် လီၤပလိၥ်အသးဒီး ၦၤတဖၣ်လၢကျးကစၢ်ထံၣ်ဝဲ ဒ်အလီၤသးဒ့ဒီန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ၦၤအဂၤလၢ အတလီၤဘၣ်ယိၣ်တဖၣ်န့ၣ် တဘၣ်တၢ်လူၤပိၥ်ကွၢ်ဟုၣ်အီၤဘၣ်. ယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲ ယဘၣ်တၢ်ထံၣ်ယၤ ဒ်ၦၤတလီၤနၥ်တဂၤအသိး လၢကျးတဖၣ်အပူၤ ဒီးတၢ်လူၤပိၥ်ယခံန့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်ညါနီၣ် အကျဲကူၣ်တရံးဒံးအဖၢ, ဒီးမ့ၢ်တၢ်လဲၤခီဖျိတခါ လၢအလီၤသးစဲန့ၣ်လီၤ.

လၢအလီၤဆီလိၥ်သးဖးဒိၣ်အပူၤ, စီၤဒၤဝံး စံးဝဲလၢအဘၣ်တၢ်လူၤပိၥ်အခံ လၢယွၤအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ လၢအမ့ၢ် ယွၤအတၢ်ဂ့ၤဒီးတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်ခံ မံၤအံၤ ထီဘိအိၣ်ဘူးလိၥ်အသး, ဒီးလူၤပိၥ်အဝဲဒၣ်အခံ, တမ့ၢ်လၢတၢ်သးဒ့ဒီအပူၤဘၣ်. မ့မ့ၢ်လၢတၢ်အဲၣ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ၦၤစိၥ်တၢ်သးခုကစီၣ်သရၣ် ခၠါ(လ)စပၢကၠၢၣ်(Charles Spurgeon) စံးဝဲအသိး “မူခိၣ်ကလူး တဃံၥ်လၢ အကဟုကယၥ်တၢ်” န့ၣ် လူၤပိၥ် ၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤ တၢ်ဖိတဖၣ်အခံ လၢမုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢအခံးဒီးအကပီၤ ခံမံၤလၢၥ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. “ တၢ်ဂိၢ်တၢ်ခုၣ်အကတီၢ်အမုၢ်နံၤတဖၣ်လၢ အအုးသကျုၥ်ဒီး တၢ်ကိၢ်အကတီၢ်အမုၢ်နံၤတဖၣ် လၢအကပီၤ ခံမံၤလၢၥ်အပူၤ,…

ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်သးဝံၣ်တၢ်အခါ

ကွဲၤထံၣ်ဟူအတၢ်ဘိးဘၣ်ဟူသါ တၢ်သးဝံၣ်အဖုၣ်မုၥ်ဆၢ တယုၢ် ဖဲ ၁၉၇၀ အနံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်သးဘၣ်ဆဲးလၢ ၦၤအစိၤတစိၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်သးဝံၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ် (the Real thing)အံၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဒ် ကိၣ်ကၣ် ကိၣ်လၣ် (Coca Cola)အတၢ်ဘိးဘၣ်ဟူသါခဲၣ်ဖ့(Campaign) အက့ၢ်အဂီၤတမံၤအသိးလီၤ. လၢခံတဆီဘၣ်တဆီ, ၦၤဘြံးတံၣ်ဖိ(British)တဖုအမံၤလၢ ၦၤဃုထံၣ်တၢ်အသီ (The New Seekers) တဖၣ် သးဝံၣ်အီၤ ဒ်တၢ်သးဝံၣ်အထီလၢၦဲၤ တယုၢ်, ဒီးကဲထီၣ်နီၣ်ဂံၢ်တၢလၢတၢ်သံကျံ အမံၤအသၣ်စရီလၢ တၢ်ထုးထီၣ်အီၤ ကိးနွံဒဲး လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ချၢန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တၢ်သးဝံၣ်ဖုၣ်လၢ အခီၣ်ထံးကတၢၢ်တယုၢ်လၢ ကွဲၤထံၣ်ဟူအပူၤလၢ အဘၣ်တၢ်သးဝံၣ်အီၤလၢ ၦၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်တဖု ဖဲကစၢၢ်တဖျၢၣ်အဒီခိၣ်လၢ ဝ့ၢ်ရိမ့ၤအချၢန့ၢ် ၦၤအါဂၤ တမ့ၢ်ကသးပ့ၤနီၣ်အီၤဘၣ်. မ့ၢ်တၢ်သးဝံၣ်လီၤဆီ, အိၣ်ဒီး တၢ်ဆိကမိၣ်ထံၣ်မှံ ကနဲဒီးတၤသၣ်အမုၢ်တဖၣ်, ဒီးဒုးဆၢန့ၢ်ၦၤ တၢ်တမံၤဃီဒီး ၦၤကွဲးတၢ်သးဝံၣ်တဂၤ အတၢ်ဆၢသိၣ်လိဟီၣ်ခိၣ်အံၤ ဒ်သိး ကသးဝံၣ်တၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ ဒီးတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးလိၥ်သးအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၢဖိစီၤယိၤဟၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ် တၢ်မံမီၢ်အလၢၦဲၤ…

နီၣ်ဝံာ်ခံ

လၢအလံၥ်ပတီၢ်ထီတဘ့ၣ် “ၦၤကညီအတၢ်အိၣ်အသး” (The Human Condition) အပူၤ, သီးမၢးခ့တ့ (Thomas Keating)တဲန့ၢ်ပူလၢ တၢ်ကြၢးသ့ၣ်နီၣ်တယုၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. သရၣ်တဂၤ အဟံၣ်နီၣ်ဝံာ်ခံလီၤမၢ်န့ၢ်အီၤအဃိ, တီၤလီၤဃုဝဲလၢ တပံၢ်အကျါန့ၣ်လီၤ. ဖဲအပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်ထံၣ်အဃုတၢ်ဒီး, အဝဲသ့ၣ်ဃုဃုၥ်ဒီးအီၤ, ဘၣ်ဆၣ် တထံၣ်က့ၤဘၣ်. လၢခံကတၢၢ်န့ၣ်, အပျဲၢ်လၢ အတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ် ဂ့ၤန့ၢ်ၦၤဂၤအကျါတဂၤသံကွၢ်အီၤ “သရၣ်ဧၢ, မ့ၢ်နဆိကမိၣ် နနီၣ်ဝံာ်ခံ ဟါမၢ်ဖဲလဲၣ်တတီၤသ့ၣ်သ့ၣ်လဲၣ်”. အသရၣ်စံးဆၢဝဲ “လီၤမၢ်လၢ ဟံၣ်ပူၤလီၤသၢၣ်” အပျဲၢ်တဖၣ် ကမၢကမၣ်ဒီးစံး “မ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ ပဘၣ်ဃုဖဲတၢ်ချၢအံၤန့ၣ်လဲၣ်”. သရၣ်စံးဆၢဝဲ “ဖျါတြၢၢ်ကလၥ်တမ့ၢ်ဘၣ်ဧါ. ဖဲအံၤန့ၣ် တၢ်ကပီၤအိၣ်အါဝဲ အဃိလီၤ”.

အကတၢၢ် ခ့းတ့ စံးဝဲ ပလီၤမၢ်တ့ၢ် ပနီၣ်ဝံၥ်ခံလၢ, “တၢ်အိၣ်ဘူးအိၣ်တံၢ်ဒီးယွၤ, တၢ်ကလၢၢ်ဘၣ် ယွၤအတၢ်အိၣ်ဒီးၦၤ လၢတၢ်အဲၣ်အပူၤ” န့ၣ်လံ. “ပမ့ၢ်တသ့ၣ်ညါ တၢ်အံၤန့ၣ်, တၢ်တကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ် တၢ်ဂ့ၤဂ့ၤနီတမံၤဘၣ်. ပမ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်အံၤန့ၣ်, တၢ်ခဲလၢၥ် ဃၣ်ဃၣ် ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲလီၤ”

လၢသးသမူ အတၢ်မုၥ်ဒီးအတၢ်ဖှီၣ်အပူၤဒၣ်လဲၥ်,…