ဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤလၢ တၢ်နာ်
နိၣ်ကံၣ်ယၣ် (Nokia) ကဲထီၣ်ကွဲၤဒီနၢ်ခီပနံၣ်လၢ အဆါဘၣ်တၢ်အါကတၢၢ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ဖဲ ၁၉၉၈ အနံၣ်ဒီး စ့ဟဲနုာ်အတၢ်ကဲဘျုးထီၣ်ဘးဆူ ဒီလၣ်အကကွဲၢ် ၄၀၀၀ ဖဲ ၁၉၉၉ အနံၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တုၤဃီၤဆူ ၂ဝ၁၁ နံၣ်န့ၣ် တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤတဖၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤဝဲအဃိ နိၣ်ကံၣ်ယၣ် ကွဲၤဒီနၢ်ခီပနံၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ပှ့ၤန့ၢ်က့ၤလၢ မဲၣ်ခရိၣ်စီး (Microsoft) လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ နိၣ်ကံၣ်ယၣ် ကွဲၤဒီနၢ်အတၢ်မၤပူၤ တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီတအိၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်သးလၢအပျံၤတၢ်ဒီး, တၢ်ပျံၤတၢ်အံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ဆၢတဲာ် လၢကမၤဟးဂီၤ တၢ်အိၣ်အသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ပျံၤဝဲဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ် လၢပှၤကထုးထီၣ် ဆိကတီၢ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အဃိ မဲန့ၣ်ကၠဲၣ်တဖၣ် တအိၣ်ဒီးတၢ်သးဒူ လၢကတဲဖျါထီၣ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဘၣ်ဃးဒီး နိၣ်ကံၣ်ယၣ်ကွဲၤဒီနၢ်အတၢ်မၤသနူ လၢအတီၤ အပတီၢ်ဖုၣ်, ကွဲၤဒီနၢ်အက့ၢ်အဂီၤဒီး အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, အတၢ်ဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ယရှါ ၇:၂ ပာ်ဖျါဝဲ လၢစီၤပၤအၤဃးဒီး အပှၤတဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး-“ဝးဝဲဒ်သ့ၣ်လၢပှၢ်လၢ်ကျါ လၢကလံၤအမဲာ်ညါအသိး” န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ…
ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ် အတၢ်လီၤလး
ဖဲတၢ်ပာ်သိလ့ၣ်လီၢ် တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤတခါအပူၤ, ယထံၣ်ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်ပူတၢ်ဂီၤဖိ အိၣ်လၢစးခိတလါ လီၢ်လံၤဖီဃးတဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဟံးန့ၢ် ဖိသၣ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၤန့ၣ် ယပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ဖိသၣ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၤဖိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စိးပျၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအီၤန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်သီအံၤ တဘၣ်တၢ်ဘိၣ်ဘံဃာ်လၢ ယၣ်ဒီး တဘံၣ်ဃးဝဲအမဲာ်ချံဘၣ်. တမ့ၢ်ဖိသၣ်အဂီၢ်ဒိဖိလၢအမံ ဒီးဘၣ်တၢ်ဘိၣ်ဘံဃာ်လၢသတိၢ်ဒၢဖိအပူၤဒီး အသးနါပှၢ်လၢအသလၣ်ထီၣ်သး, အစုလၢအိးထီၣ်သး, အစုမုၢ်ဘိဖိတဖၣ်လၢ အစူၣ်ထီၣ်သးလီၤ. ဖျါဒ်အစံးဝဲ “ယအိၣ်လၢအံၤ”န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဒိအံၤ ပာ်ဖျါခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အတၢ်လီၤလး - လၢအမ့ၢ်ကစၢ်ယွၤဆှၢအဖိခွါဆူဟီၣ်ခိၣ်ချၢ ဒ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအနီၢ်ခိအသိးန့ၣ်လီၤ. ဖဲဖိသၣ်ယ့ၣ်ရှူးဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ် အစုဖိတဖၣ် ကလိာ်ကွဲဒီးတၢ်လိာ်ကွဲဖိ, လၢခံကဖီၣ်ဃာ် လံာ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီ တၢ်န့ၣ်ဝံၤ အစုန့ၣ် ကထီၣ်ဘှီဟံၣ်ဃီအတၢ်ပိးတၢ်လီတဖၣ် တချုးလၢအတၢ်မၤဖးဒိၣ်စးထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အခီၣ်တဖၣ်, ဘၣ်တဘျီန့ၣ် ဘီၣ်ဖျၢၣ်သလၢၣ်ဒီး အိၣ်လၢအိၣ်ၦဲၤ ဖဲအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ကတီၢ်, ဒိၣ်ထီၣ်ဒီး စိာ်အီၤဆူတၢ်လီၢ်တတီၤဘၣ်တတီၤ ဒ်သိးကသိၣ်လိတၢ်ဒီး ကယါဘျါတၢ်လီၤ. လၢအတၢ်အိၣ်မူလၢခံကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအက့ၢ်အဂီၤ လၢအမ့ၢ် အခီၣ်ဒီးအစုတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ဆဲးဖျိလၢထး ဒ်သိး အနီၢ်ကစၢ် ကအိၣ်ကျၢၤလၢထူၣ်လိၤလီၤ.
ရိမ့ၤ ၈:၃ စံးဝဲလၢ, “လၢနီၢ်ခိန့ၣ်အပူၤ ကစၢ်ယွၤတဲဖျါထီၣ်တၢ်ဒဲးဘး အတၢ်ပၢ ကတၢၢ်လံဝဲအဂ့ၢ်,…
လၢဝဲပှဲၤဝဲ/ ဖဲအကလၢလီၢ်
တၢ်ဂီၤမူ “ပှၤဒ့သီတူၢ်လၢဟံၣ်ခိၣ်ဒုး”အပူၤ ခွါဂဲၤဒိထဲဘယၢၣ် (Tevye) န့ၣ် စံးကတိၤ တၢ်ကတိၤတီတီလိၤလိၤဒီးယွၤ ဘၣ်ဃးအတၢ်မၤအီၣ်မၤအီတၢ် ကျဲအကျိၤအကွၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအပူၤ အတၢ်ကတိၤစံးဝဲ “နတ့လီၤပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်အါမးဒီး ယသ့ၣ်ညါလၢတၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လီၤမဲာ်ဆှးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး တၢ်လၤကပီၤဖးဒိၣ်စ့ၢ်ကီး တမ့ၢ်ကအိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ယမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်တဆံးတက့ၢ်န့ၣ် တၢ်ကနးဒိၣ်ဝဲထဲလဲၣ်. ယမ့မ့ၢ်ဘၣ်ဖုးပှၤထူးပှၤတီၤန့ၣ် မ့ၢ်ယကမၤဟးဂီၤဘၣ်တၢ်တမံၤမံၤ လၢခါဆူညါ တၢ်ကမၤအသး တၢ်ဂ့ၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်ဧါ” န့ၣ်လီၤ.
ၡိၤလဲအလဲခဲၣ် (Sholem Aleichem) လၢအမ့ၢ် ပှၤကွဲးဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂီၤမူအံၤ တချုးလၢ အဝဲဒုးစံးကတိၤတၢ်တီတီလိၤလိၤအံၤ လၢထဲဘယၢၣ်အထးခိၣ်, လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်မျးကယၤအါန့ၣ်အဆၢကတီၢ် လံာ်တၢ်ကတိၤဒိအပူၤန့ၣ် စီၤအၤကူၢ် ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်ဒီးယွၤ လၢတၢ်သးတီအပူၤန့ၣ်လီၤ. ကတိၤ ၃၀:၈ ပာ်ဖျါဝဲ စီၤအၤကူၢ်ဃ့တၢ်လၢယွၤ “တၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်ထူးတၢ်တီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, ဟ့ၣ်လီၤယၤတဂ့ၤ, ဒုးအီၣ်ယၤလၢ တၢ်အီၣ်ဖဲအကလၢ လၢယဂီၢ်တက့ၢ်”န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ထူးတၢ်တီၤမ့ၢ်အိၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ် အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ကကဲထီၣ်ပှၤပာ်သးကဖၢလၢ, ဒီးကဆီတလဲကွံာ်အီၤဆူ ပှၤတဂၤလၢ ယွၤတအိၣ်-ပှၤလၢအစူးကွံာ်ညိကွံာ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲဃ့ထုကဖၣ်ဝဲလၢ, မ်ယွၤအသုတပျဲ ဒုးကဲထီၣ်အီၤလၢ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိန့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ…
တၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါ
ဖဲ ၂ဝ၁၉ နံၣ်န့ၣ် ပှၤဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ် ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဘၣ်ဃး ပှၤစူၢ်နာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ် အ“နီၢ်သးအတၢ်န့ၢ်သါ”အဂ့ၢ် ဖဲကီၢ်အမဲရကၤ (US) အပူၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ မိၢ်တဖၣ်ဒီးဖံတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စိကမီၤဒိၣ်ဘၢဖျိဖျိဖျါဖျါ လၢဖိလံၤတဖၣ် နီၢ်သးအတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်လီၤ. ပှၤလၢအတဲဖျါလီၤက့ၤအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် တၢ်ဟ့ၣ်သါသၢပူခံပူဃၣ်ဃၣ်, ပာ်လၤပာ်ကပီၤအမိၢ်တဖၣ်, ဒီးသၢပူတပူတခီ အၢၣ်လီၤဝဲလၢ ဖံဖုတဖၣ်စ့ၢ်ကီး မၤဝဲအဂ့ၤကတၢၢ်လီၤ.
အဲးဒံးထၢၣ်အတၢ်ပာ်ဖျါမၤနီၣ်ဝဲလၢ “တဘျီဝံၤတဘျီ တၢ်မၤလိအံၤ တဲသ့ၣ်ညါဝဲလၢ မိၢ်တဖၣ် အဘျုးလၢအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤလၢ နီၢ်သးအတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်အဂီၢ်လီၤ”. တၢ်ကဲဘျုးဒ်သိးအံၤ ပထံၣ်ဘၣ်လၢ ယွၤအကလုၢ်ကထါအပူၤစ့ၢ်ကီးလီၤ.
ဖဲစီၤပီလူးအလံာ်ပရၢဆူ အပျဲၢ်စီၤတံၤမသ့းအဂီၢ် ၂ တံၤ ၁:၅ အပူၤ စီၤပီလူးအၢၣ်လီၤဝဲ လၢစီၤတံၤမသ့းအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်သူၣ်လီၤန့ၢ်အီၤလၢ အဖံနီၢ်လိၤအ့ၣ်ဒီး အမိၢ်နီၢ်အူၤနံက့ၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်စီၤပီလူး အနီၢ်ကစၢ်လၢ တၢ်မုာ်လၤသးခုဒိၣ်ဒိၣ်အပူၤ ပာ်ဖျါ ပိာ်မုၣ်ခံဂၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲး လၢအကဲဘျုးလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အဆိကတၢၢ် အခိၣ်နၢ်တဂၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်ခံဂၤအတၢ်လုၣ်ဘၢအံၤ ပထံၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးလၢ စီၤပီလူးကတိၤသဆၣ်ထီၣ် စီၤတံၤမသ့း လၢ ၂ တံၤ…
သးသမူဒီတစိၤ တံၤသကိးတဖၣ်
ပှၤကွဲးထါ ကိၤလၤဝါဖိ ဝ့လယၢၣ်ကီပါ (William Cowper) [၁၇၂၅-၁၈၀၇] န့ၣ် အပူၤကွံာ် မ့ၢ်ပှၤလၢ အပှ့ၤဆါကုၢ်ဒီးထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲအတံၤသကိးဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် ကၠိၤနယူတၢၣ် (John Newton) (၁၇၂၅-၁၈၀၇) န့ၣ်လီၤ. ကီပါ တူၢ်ဘၣ် တၢ်သူၣ်ဟးဂီၤသးဟးဂီၤ ဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဒိၣ်မး, ဒီးကျဲးစၢးမၤသံလီၤက့ၤအသးအါန့ၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ဖဲနယူတၢၣ် (Newton) လဲၤအိၣ်သကိးအီၤအခါ, အဝဲသ့ၣ် ဟးသကိး ကျဲဖးယံာ်ဒီး ကတိၤသကိး ယွၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နယူတၢၣ်ထံၣ်ဝဲလၢ ကီပါ မ့ၢ်စူးကါ အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီး မ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကကွဲးထါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်, အဘျုးအဖှိၣ် ကအိၣ်ဝဲလၢ ကီပါအဂီၢ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ သရၣ်အံၤ မၤန့ၢ်တၢ်ဆိကမိၣ်တမံၤလၢ အကဒုးအိၣ်ထီၣ် ထါသးဝံၣ်တဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ကီပါကွဲးန့ၢ်တၢ်သးဝံၣ်အါယုၢ်အကျါ ပာ်ဃုာ်ဒီးထါသးဝံၣ် “ယွၤမၤတၢ်လၢကျဲခူသူၣ်အပူၤ” (God Moves in a Mysterious Way) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ နယူတၢၣ်သုးအသး ဆူတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂၤတဖှိၣ်န့ၣ်, အဝဲဒီး ကီပါ ကဲဒံး…
အိၣ်လၢ ယွၤအစုပူၤ
ဝ့လယၢၣ် ရှဲးနၢၣ် (William Shatner) ဂဲၤဒိဝဲ ဒ်မူဒါခိၣ်ခး (Captain Kirk) လၢ ကွဲၤထံၣ်ဟူပူရဲၣ်အပူၤ, ဘၣ်ဆၣ် တၢ်လဲၤနီၢ်နီၢ်ဆူမူပျီအပူၤအဂီၢ်တခီ အတၢ်ကတဲာ်ကတီၤသးတအိၣ်ဘၣ်. အဝဲဒိးပိာ်ဝဲ တၢ်ယူၤမူဖျၢၣ်အကျိၤ လၢလာ်တဆိ (sub-orbital flight) ဖဲတၢ်ဘူးကလဲၤ လၢခံကတၢၢ် အကတီၢ်ဖိအခါ, ဒီးကိးဝဲအတၢ်လဲၤအံၤ ဒ် “တၢ်လဲၤခီဖျိ အဒိၣ်အယိာ်ကတၢၢ်တခါ လၢယဆိကမိၣ်မှံသ့”န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲဟးထီၣ် လၢမူပျီ ကဟၣ်ယူၤအပူၤဒီး လၢတၢ်ကမၢကမၣ်ဖးဒိၣ်အပူၤ စံးဝဲ “နထံၣ်ဘၣ်တၢ်အလွဲၢ်လါအဲး လဲၤပူၤနၤလၢ နစုထွဲ အခဲအံၤဧိၤ ဒီးနကွၢ်စူၢ်တၢ်ဆူ တၢ်ခံးသူအပူၤ, တၢ်အံၤတမံၤ လီၤလးဒိၣ်ကဲာ်ဆိးလီၤ” န “ကွၢ်လီၤဒီးလၢနဖီလာ် တၢ်အလွဲၢ်လါအဲး အိၣ်ဝဲဒီး ဆူအဖီခိၣ်တခီ တၢ်အလွဲၢ်သူလီၤ.” ဒီးစံးအါထီၣ်ဝဲ “တၢ်အလွဲၢ်အတၢ်ဃံလၤမးအံၤ အိၣ်ဒၣ် ဘူကဘျံးဒံးဖိ ဒီးနလဲၤဖျိအီၤ လၢတၢ်တစိၢ်ဖိဧိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.”
ပမူဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်အဖျၢၣ်လါအဲးအဆံးဖိတဖျၢၣ် လၢအဘၣ်တၢ်ကဝီၤဃာ်အီၤ ဒီး တၢ်သူခံးလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤ. ရှဲးနၢၣ် စံးဝဲ…
တၢ်အိၣ်မူ အခီပညီ
ပူအဖုၣ်တယုၢ်လၢ အၣ်ကၠၢၢ်တံနါ(Argentine)အပှၤကွဲးလံာ်ဖိ ကၠီလူအံးဘီ(ကၠး)(Jorge Luis Borges) ကွဲးဝဲန့ၣ် မ့ၢ် ပှၤရိမ့ၤသုးဖိ မၤခၢးရူးဖဲး(Marcus Rufus) လၢအအီဝဲထံလၢ “ထံကျိခူသူၣ်တဘိ လၢအမၤကဆှီ ပှၤကညီလၢတၢ်သံ” တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နာ်သက့, လၢခံက့ၤန့ၣ် မၤခၢးသ့ၣ်ညါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သံတသ့ဘၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤ ဒ်ပှၤတဖၣ်စံးဝဲအသိးဘၣ်. တၢ်အိၣ်မူလၢအတအိၣ်ဒီး တၢ်အဆၢန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်အိၣ်မူ လၢအခီပညီတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်တခီ, တၢ်သံအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအဟ့ၣ်တၢ်အခီပညီ ဆူတၢ်အိၣ်မူန့ၣ်လီၤ. မၤခၢးထံၣ်န့ၢ် ကသံၣ်မၤကဆှၣ်လီၤတၢ် လၢအမ့ၢ်ဝဲ ထံထီၣ်ပၢၢ်လၢအဆှံန့ၣ်လီၤ. အဝဲအီလီၤထံအံၤဝံၤဒီး, အဝဲကွးအစု လၢတၤဆှုၣ်, ဒီးတၢ်သွံၣ်တလီၤစီၤအိၣ်ထီၣ်သး, ဒ်အမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ် လၢအဝဲဒိးန့ၢ်က့ၤတၢ်သံလံန့ၣ်လီၤ.
ဒ်မၤခၢးအသိး, ပဝဲစ့ၢ်ကီး တဘျီတခီၣ် ပသးဟးဂီၤလၢတၢ်အိၣ်မူအဆၢကတီၢ်စှၤလီၤဝဲ, ဒီးတၢ်သံဘူးထီၣ်ဝဲအဃိန့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ စံး ၈၈:၃ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ပအၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်လၢတၢ်သံဟ့ၣ်တၢ်အိၣ်မူအခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲအံၤ ပပူလီၤဆီလိာ်သးဒီး မၤခၢး အပူန့ၣ်လီၤ. ၁ ကရံၣ် ၁၅:၅၄ အပူၤ, ပသ့ၣ်ညါလၢ ခရံာ်အတၢ်သံန့ၣ်, ပထံၣ်န့ၢ်…
ယနၢ်ဟူ ဒၢလွဲသီၣ်ထီၣ်
“ယနၢ်ဟူဒၢလွဲသီၣ်ထီၣ် လၢခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အမုၢ်နံၤ” န့ၣ် မ့ၢ်ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အတၢ်သးဝံၣ်လၢ အလီၤတိၢ်လီၤဆီနီၢ်နီၢ်တယုၢ်, ဘၣ်တၢ်ဒိးသန့ၤအသး လၢထါတယုၢ် ဒီးဘၣ်တၢ်ကွဲးန့ၣ်အီၤလၢ ဟဲနရံၣ် ဝဲး(စ)ဝီး(သ) လီဖဲလိၤ (Henry Wadsworth Longfellow) န့ၣ်လီၤ. ညီနုၢ်ပမုၢ်လၢ် ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အတၢ်သးခုဒီး တၢ်မၤမုာ်မၤဖှံပှၤသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် လၢတၢ်န့ၣ်အလီၢ်န့ၣ်, ထါအဖျၢၣ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သးအုးဖးဒိၣ်ဒီး ကိးထီၣ်ဝဲ “လၢတၢ်သးဟးဂီၤ ယဆုးလီၤယခိၣ်/ ဒီးစံးတၢ်မုာ်တအိၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်/ မ့ၢ်လၢတၢ်သးဟ့အဂံၢ်ဆူၣ်, ဒုၣ်ဒွဲၣ် ကလူးအတၢ်သးဝံၣ်/ တၢ်အမုာ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဂ့ၤ ကဘၣ်ပှၤကညီ”န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဒီး တၢ်သးဟးဂီၤအံၤ သုးအသးဆူညါ ဆူတၢ်မုၢ်လၢ်အပူၤ ဒီး မၤမုာ်မၤကျၢၤက့ၤပှၤ, ဒီးစံး “ယွၤတသံဘၣ်, ဒီးယွၤတမံဘၣ်/ တၢ်အၢကဃၣ်ကွံာ်, တၢ်တီမၤနၢၤလုၢ်ဘၢ/ တၢ်အမုာ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဂ့ၤတၢ်ဝါကဟဲလီၤဘၣ် ပှၤကညီ” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မုၢ်လၢ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢတၢ်သးအုးထါအက့ၢ်အဂီၤအံၤ ပထံၣ်န့ၢ်အီၤစ့ၢ်ကီးလၢ တၢ်သးအုးအထါတဖၣ် လၢလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်သတးဒီး, စံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၃:၁ စးထီၣ်ဝဲ လၢပှၤကွဲးထါ အတၢ်ကိးပသူထီၣ် ဘၣ်ဃးဒီး အဒုၣ်အဒါတဖၣ်…
အိၣ်စဲဘူးဒီးတၢ်ဂ့ၤ
ဖဲပပာ်ပသိလ့ၣ်လၢ တၢ်လီၢ်ပျီတတီၤအကပၤဒီး ပလဲၤခီအီၤလၢပခီၣ်ဆူပဟံၣ်အခါ, ထီဘိဃာ်ဃာ် ပထြၢသၣ်အချံတဖၣ် စဲဘူးလၢပကူပသိးတဖၣ်အလိၤ, လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲ သ့ၣ်လၣ်လီၤဆှူအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. “ပှၤဒိးပိာ်ပှၤသိလ့ၣ်အခံ” ဆံးဆံးဖိတဖၣ်အံၤ စဲထီဃာ်လၢပကူပသိး, ပခီၣ်ဖံး, ဒီးတၢ်တမံၤလၢ်လၢ် လၢအလဲၤခီအီၤ တဖၣ်အလိၤ, ဒီး လဲၤတုၤဝဲ ဆူတၢ်လီၢ်လၢခံတတီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ န့ဆၢၣ်အကျဲတမံၤလၢ အရၤလီၤ ပထြၢသၣ်အချံဖိတဖၣ် လၢယထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲယဂုာ်ကျဲးစၢး ထဲးထုးထီၣ်ကွံာ် ပထြၢသၣ်အချံလၢ အစဲဘူးဃာ်အသးတဖၣ်အံၤ လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးအခါ, ညီနုၢ်ယဆိကမိၣ် လံာ်စီဆှံ အတၢ်သိၣ်က့ၤသီက့ၤ ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိ လၢခရံာ်တဖၣ် လၢ ရိမ့ၤ ၁၂:၉ အပူၤ လၢအက “အိၣ်စဲဘူးဒီးတၢ်ဂ့ၤ” အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပကျဲးစၢးအဲၣ်ပှၤဂၤအခါ, တၢ်တၤပှၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သးမုာ်စီဆှံ အတၢ်မၤစၢၤပှၤ လၢပကဟံးဖှီၣ်တံၢ်ဃာ် လၢာ်သး တၢ်လၢအဂ့ၤန့ၣ်ဒီး, ပတြီကွံာ်တၢ်အၢတၢ်သီ ဒီး ဒ်သးစီဆှံ ဆှၢဒုးနဲၣ်ပှၤအသိး ပတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံတၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်တြူာ်ကွံာ် ပထြၢသၣ်အချံတဖၣ် ထဲဒၣ်လၢ ပစုန့ၣ် တလီၤတဲာ်ကွံာ်ညီညီဘၣ်.…
တၢ်ဃ့ၢ်ဆူ တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ်
ပှၤဃုတီၤဖိတဖၣ် အတၢ်လိၣ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့တြၤလဲၤအသးဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ် အဖၢမုၣ်လီၤ. မိၢ်ပၢ်ဖံဖုတဖၣ် ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဆီၣ်ထွဲ ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် လၢတၢ်သးခု, ဖဲပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ်အပုၢ်ဆံး မုၢ်ခွါဖိတဖၣ် သူၣ်ဖှံသးညီလိာ်သး လၢကၠိအမဲာ်ညါ ဒၢးပျီအပူၤန့ၣ်လီၤ. သတူၢ်ကလာ် ပီၤအူရူၤတဖၣ် သီၣ်သတြီထီၣ်ဒီး လီမ့ၣ်အူဖျၢၣ်တဖၣ် ဟ့ၣ်တၢ်ပနီၣ်လၢတၢ်လိာ်ကွဲ ဒၢးဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်မ့ၣ်အူအပီးအလီအမဲာ်ခွဲးတခါ ဘၣ်တၢ်လဲၤတိၢ်အီၤလံ. တယံာ်ဘၣ်, ပှၤဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဖိတဖၣ် ဟဲက့ၤဃ့ၢ်နုာ်လီၤကဒါက့ၤဒီဂီၢ် ဆူတၢ်လိာ်ကွဲဒၢးဖးဒိၣ် လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤ, ဒီးကွၢ်ဃုအမိၢ်အပၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တမ့ၢ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဘၣ်. မ့ၢ်ဒၣ် လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်မ့ၢ်အူန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဂဲၤအီၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဒ်ယကွၢ်တၢ်မၤအသးအံၤ ဒီး, တၢ်ဆိကမိၣ်ဟဲနုာ်လၢယသးပူၤ လၢဖိသၣ်တဖၣ် တုၤမ့ၢ်အကလၢၢ်ဘၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတမံၤမံၤ မ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်န့ၣ်, အိၣ်တသ့တဘၣ်လၢၤဘၣ်, ဃ့ၢ်ဖိးဟုဝဲအမိၢ်အပၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်ဂီၤတဘ့ၣ် လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါတၢ်နာ်န့ၢ် ပှၤလၢအဟ့ၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ ဒီးတၢ်မၤမုာ်မၤကျၢၤက့ၤတၢ်, ဖဲတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအဆၢကတီၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံပာ်ဖျါ တၢ်အကတီၢ်တကတီၢ် ဖဲစီၤဒၤဝံး ဘၣ်လဲၤခီဖျိ ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲ တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး ဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤ. ၂ ရှမူၤ ၂၂:၁ ပာ်ဖျါဝဲ စီၤစီလူး ဒီးဒုၣ်ဒါအဂုၤအဂၤအါမးတဖၣ်…