ဖဲနလိၣ်ဘၣ် တၢ်မၤစၢၤအကတီၢ်

တနံၤအံၤ မုၢ်နံၤပူၤတသီ(မုၢ်ဆၣ်)ဂီၤခီဘၣ်ဆၣ် ယတံၤသကိး ခၠဲၣ်မ့(Chia-ming)တဟဲဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်ဝဲၤဒၢးန့ၣ်ဘၣ်. အဝဲအိၣ်ဝဲလၢအဟံၣ်ဒီး မၤကဆှဲကဆှီ တၢ်လုၢ်ထံလီၢ်ဒၢးန့ၣ်လီၤ. ဒီတလါညါန့ၣ်တၢ်မၤတအိၣ်အဃိဒီး ဆိကမိၣ်ဝဲ တၢ်မၤကျဲၤအကျိၤ တအိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤလီၢ်လၢ အဝဲမၤဝဲဒၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဆိကတီၢ် ခီဖျိလၢကိၣ်ဘ့း-၁၉ တၢ်ဆါအၢအဃိဒီး ခါဆူညါအဂီၢ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ခၠဲၣ်မ့အသးပူၤ အိၣ်ၦဲၤဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးန့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢအသးပူၤ “ယကဘၣ် လုၢ်အီၣ်လုၢ်အီ ယဟံၣ်ဖိဃီဖိဒ်လဲၣ်. ယဃုတၢ်မၤစၢၤ ကန့ၢ်ဘၣ် ဖဲလဲၣ်တတီၤလဲၣ်”န့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၂၁:၁ အပူၤ, ၦၤဂီၢ်မုၢ်လၢအလဲၤဝဲဆူ ဝ့ၢ်ယရူၤၡလ့ၣ်, ဆူယွၤအဟံၣ် ဒ်သိးကလဲၤဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ယွၤအဂီၢ် သံကွၢ်တၢ်သံကွၢ်လၢအမ့ၢ် “တၢ်မၤစၢၤၦၤန့ၣ် ပကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤဖဲလဲၣ်”န့ၣ်လီၤ. ၦၤလဲၤဆူ ဝ့ၢ်စီဆှံလၢ ကစၢၢ်စံယိၣ်အဒီခိၣ်လိၤန့ၣ် ယံၤဝဲဒီး အိၣ်ၦဲၤဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ကီတၢ်ခဲ, တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအပူၤ ၦၤလဲၤတၢ်ဖိဘၣ်လဲၤထီၣ် ကစၢၢ်ကီကီခဲခဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်လဲၤကီခဲအပူၤ အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲတၢ်တၤတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ်ဒ်အလီၤဂၥ်ဝဲလၢ ခ့ခါအဆၢကတီၢ် ပတၢ်အိၣ်မူပူၤ ပကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်လဲၤခီဖျိတၢ်ဒ်အမ့ၢ် တၢ်ဆူးတၢ်ဆါ, တၢ်ရ့လိၥ်ဘၣ်ထွဲအတၢ်ကီခဲ, တံၤသကိးဒီးဘူးတံၢ် သံလဲၤပူၤကွံၥ်ၦၤ, တၢ်မၤအတၢ်ဝံဃၢဒီး တၢ်ဆီၣ်သနံး, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး ဒ်ခၠဲၣ်မ့…

တၢ်ပၥ်လီၤ ခီၣ်ယီၢ်တဃၥ်တၢ်အလီၢ် တၢ်လီၢ်အကဝီၤ

အၣ်ဖရံကး ကီၢ်မိၢ်ၦၢ်(Africa)အပူၤ တၤဟိ(antelope)အိၣ်ဝဲတကလုၥ်ဒီး အဝဲသ့ၣ် မ့ၢ်ဖု(စံၣ်)ဝဲဒၣ်န့ၣ် တုၤဝဲတဆံခီယီၢ်(ပ့ၣ်) အထီန့ၣ် တုၤသၢဆံခီၣ်ယီၢ်(ပ့ၣ်) န့ၣ်လီၤ. တၤဟိတဖၣ်အံၤ အတၢ်ဟူးဂဲၤအံၤ လီၤကမၢကမၣ် ဒီးမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်လၢ တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ အၣ်ဖရံကးတၢ်လီၢ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်ဖဲ ၦၤပၥ်ကွၢ်ကီဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ် တၤဟိအလီၢ် ၦၤဒူၣ်ဃၥ်တၢ်အထီ အိၣ်ဒၣ်ထဲသၢခီၣ်ယီၢ်(ပ့ၣ်) ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ. ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ ဒ်တၤဟိတဖၣ်န့ၣ် ၦၤပၥ်အီၤ တၢ်အဒူၣ်ဖုၣ်ဖုၣ်ဖိသ့ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်. မ့ၢ်လၢတၤဟိတဖၣ် မ့ၢ်တထံၣ်ဝဲတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ ကဖုစံၣ်ဝဲဒီးကပၥ်လီၤခီၣ်ယီၢ်တၢ်အလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဖု, တစံၣ်ဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၤဟိတဖၣ် မ့ၢ်လၢတထံၣ်ဘၣ် တၢ်အိၣ်အသးလၢ တၢ်အဒူၣ်အချၢတကပၤအဃိ ၦၤပၥ်အီၤလၢ တၢ်အဒူၣ်ဖုၣ်ဖုၣ်သ့ဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ.

ပမ့ၢ်ဝဲၦၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်သနၥ်က့ ပတလီၤဆီ ဒ်တၤဟိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်. တချုးပလဲၤတၢ်ဆူအမဲၥ်ညါ ခါဆူညါန့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါတၢ်အိၣ်အသး သ့ၣ်တဖၣ်လၢ ပကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်စူၢ်တၢ်နၥ်အတၢ်အိၣ်မူအပူၤတခီ တၢ်တညီနုၥ်မၤအသးဒ်န့ၣ်ဘၣ်. စီၤပီလူး ကွဲးဆှၢလီၤ လံၥ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တၢ်ဆူ ၦၤကရံၣ်သူးဖိတဖၣ်အအိၣ် စံးဝဲ “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ (ပမူ) ပလဲၤတၢ်လၢတၢ်နၥ်, တမ့ၢ်ဘၣ်လၢထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ (၂ ကရံၣ်သူး ၅:၇).…

သးသမူတစိၤ တၢ်လဲၤအကျိၤအကျဲ

ၦၤသးဝံၣ်တၢ်ဒီး ၦၤကွဲးတၢ်သးဝံၣ် လ့ဖီးဒံၣ်ဝ့လၢၣ် (Linford Detweiler)စံးဝဲ “ ၦၤသးစၢ်ဖိတဂၤလၢအိၣ်ဒီး တၤလၣ်အသ့အဘၣ်လၢ တၢ်မၤမုၥ်မဲၥ်ဘၣ်သးၦၤန့ၣ် အဝဲဒၣ်သံကွၢ်ဝဲ တၢ်သံကွၢ် အကလုၥ်ကလုၥ်သ့ဝဲဒၣ်”န့ၣ်လီၤ. တၢ်သံကွၢ်အကျါမ့ၢ်ဝဲ “ဒ်သိးယကကဲထီၣ် ၦၤမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤန့ၣ် ယကဘၣ်မၤတၢ်မနုၤလဲၣ်”န့ၣ်လီၤ. ဖဲအံၤ ဒံၣ်ဝ့လၢၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ လၢ “တၢ်တိၥ်ပၥ် ဒ်သိးအံၤန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်အိးထီၣ်ကျဲလၢ တၢ်ဟးဂီၤ အစိကမီၤ အက့ၢ်အဂီၤ လၢပနီၢ်သးအပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ နီၢ်ခိတကပၤ စ့ၢ်ကီး” န့ၣ်လီၤ. ဒံၣ်ဝ့လၢၣ်ဒီး အမါန့ၣ် ဃုထၢဝဲ လၢတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါလီၤအလီၢ်န့ၣ် ဃုထၢ တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ တၢ်ဒ့လၢ ၦၤတပိၥ်ထွဲအါအါန့ၣ်ဒီး တၢ်မၤအံၤကဲထီၣ် တၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အသးသမူဒီစိၤန့ၣ်လီၤ.

ၦၤအမံၤတဖျၢၣ်လၢအမ့ၢ် ယဟိယဒါန့ၣ် ၦၤတပၥ်ပနီၣ်အီၤလၢတၢ်အိၣ်ကတဲၥ်ကတီၤအသးအပူၤသနၥ်က့ အခီပညီန့ၣ် လီၤပလိၥ်ဝဲဒၣ်လၢ “သးသမူတစိၤသး ပၥ်စီဆှံတၢ်လၢယွၤအဂီၢ်”န့ၣ်လီၤ. ဖဲစီၤပၤစီၤယိၤအၣ်ပၢတၢ်အကတီၢ်, အါတက့ၢ်န့ၣ် ပၢဘၣ်ဝဲဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ် မ့ၢ် စီၤယဟိယဒါမၤဝဲ ၦၤလုၢ်တၢ်အဒိၣ်လၢယွၤအဟံၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.

၂ စီၤပၤ ၁၁:၁-၁၆ ပၥ်ဖျါဝဲဒၣ်, ဖဲစီၤယိၤအၣ်အသးအိၣ် ၇…

တၢ်စိၥ်ခီတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ

ကိၣ်ဘ့း ၁၉ တၢ်ဆါအၢဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအဆၢကတီၢ်ပူၤ တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် လၢ တၢ်ဆူးတၢ်ဆါကကူဆူ တဂၤဘၣ်တဂၤအအိၣ်အဃိ, ဖံဖုအတၢ်အိၣ်သကိးလိၥ်သး ဒီးအလံၤဖိတဖၣ် တသ့ဝဲဒၣ်အဃိ ဖံဖုအါဂၤ ဘၣ်ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျဲအကျိၤအကွၢ်အသီလၢ ကဆဲးကျိးလိၥ်သးဒီး အဖိအလံၤတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲတယံာ်ဘၣ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ဃုကွၢ်ထံတၢ် ပၥ်ဖျါထီၣ် ဖံဖုအါဂၤ ဃုမၤလိနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ် တၢ်ဆှၢလံၥ်ဒီး တၢ်ဆူးကါကွဲၤဒီနၢ်ကျဲအကျိၤအကွၢ် ဒ်သိးကဟံးဃၥ်ဂၢၢ်ကျၢၤ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ထွဲစၢဘူးလိၥ်သး လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢအလံၤဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဖုတနီၤနီၤဘူၣ်သကိး ဘါသကိးတၢ်လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢတၢ်လီၢ်အယံၤ ခီဖျိကွဲၤဒီနၢ်ဘံၢ်ဒံၢ်ယိၣ်န့ၣ်လီၤ.

ကျဲအကျိၤအကွၥ်လီၢ်လိၢ်လီၤလးအါထံၣ်အကျါ လၢမိၢ်ပၢ်, ဖံဖုလုၢ်ဘၢဒိၣ်စိ သ့ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလီၤ ယွၤကလုၢ်ကထါ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီန့ၣ်လီၤ. ၅ မိၤရှ့ ၄:၉ အပူၤ, စီၤမိၤရှ့ကတိၤလီၤတၢ်လၢ ယွၤအၦၤဂီၢ်မုၢ်အအိၣ် “ဒ်သိးနသုတသးပ့ၤနီၣ် တၢ်လၢနမဲၥ်ထံၣ်လံ, ဒီးဒ်သိး အသုတဟးထီၣ်ကွံၥ် လၢ နသးအပူၤတစိၤဒၣ်နၤတဂ့ၤ” န့ၣ်လီၤ. တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် ယွၤအၦၤဂီၢ်မုၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤ ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ ယွၤအတၢ်မၤတဖၣ်အံၤ လၢအဖိတဖၣ်ဒီးအဖိတဖၣ် အဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်, ဒ်သိးအဆၢဖိ ၁၀ ပၥ်ဖျါဝဲ “ဒ်သိးကမၤလိ…

ဟံၣ်ခံဖျၢၣ်

တၢ်မၤကွၢ်ဟံၣ်ခံဖျၢၣ်အတၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤအဂီၢ်, ၦၤအ့ၣ်ကၠ့နယၢၣ်ဖိတဖၣ်(engineers) တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ် ကလံၤမုၢ်ဟၣ်ရံၣ်က့(hurricane) အသဟီၣ်, အပတီၢ် ၃ လၢ ကလံၤအူ တနၣ်ရံၣ် ၁၀၀ မံးလၥ် ဒီးမၤကွၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ခံဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်အခီၣ်ထံးတဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ ၦၤတတ့အီၤ ဒ်တၢ်ဘျၢလၢ တၢ်တ့တၢ်သူၣ်ထီၣ်အဂီၢ် ဘၣ်ထွဲဒီးကလံၤမုၢ်ဟၣ်ရံၣ်က့တၢ်ဘျၢလၢ ၦၤပၥ်လီၤအသိးအဃိ ဒီးဟူးဝးလီၤၦီၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ဟံၣ်ခံဖျၢၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်တခီ ၦၤတ့အီၤ ဒ်တၢ်ဘျၢအိၣ်အသိးဃုၥ်ဒီး တၢ်မၤဂ့ၤအါထီၣ် ဟံၣ်အခိၣ်ဒူ ဒီးအဒါတဖၣ်အဃိန့ၣ် ဒီးဟးဂီၤဝဲ ဒၣ်ထဲ တၢ်ချၢအဂ့ၢ်အဂီၤ တဆံးတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်မၤကွၢ်တခါအံၤ အစၢဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဝံၤ ၦၤအ့ၣ်ကၠ့နယၢၣ်ဖိအကျါတဂၤ သံကွၢ်ဝဲတၢ်သံကွၢ် “သုအဲၣ်ဒိးအိၣ်ဝဲ ဟံၣ်ဖဲလဲၣ်တဖျၢၣ်အပူၤ န့ၣ်လဲၣ်”. ဝံၤမၤကတၢၢ်ဝဲ တၢ်မၤကွၢ်အံၤ န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး မၤကတၢၢ်ဝဲ အတၢ်သိၣ်လိသီလိတၢ် ဘၣ်ထွဲဒီး မူခိၣ်ဘီမုၢ်အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲ စံးဝဲဒၣ် ဖဲလံၥ်မးသဲ ၇:၂၄ အပူၤ “မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး ၦၤလၢအနၢ်ဟူ ယကလုၢ်ကထါအံၤ, ဒီးတိၢ်န့ၢ်ဝဲကိးဂၤဒဲးန့ၣ် ယကဒိလီၤအီၤလၢ ၦၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ လၢအသူၣ်ဟံၣ်လၢ လၢၢ်ခိၣ်တဂၤလီၤ”န့ၣ်လီၤ.…

ၦၤလၢအထိၣ်ထွံ ပိၥ်ထွဲတၢ်ကလီအခံတဖၣ်

ဖဲတၢ်ယီၤထီၣ်သီကတီၢ် လၢ ၂၀၂၀ နံၣ်, မုၢ်နၤအမူကပိၥ်အဖီလၥ်, ၦၤဒိး‘လပီ’တဖၣ် ဒိး ‘လပီ’ အကပြူၢ်ကပြီၤလၢ စဲၣ်ဒ့ကိ(San Diego)ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကပီၤဖိတဖၣ် ဟဲကဲထီၣ်သး ခီဖျိတၢ်အိၣ်ဒီးသးသမူဖိလၢအဆံးကဲၣ်ဆိးတဖၣ် လၢတၢ်ကိးလၢ ဖံၣ်တိၣ်ဖလဲထၢၣ်(phytoplankton), အဟဲလၢဟ့းလ့ၣ်ကျိၥ် အခီပညီမ့ၢ် “ၦၤဟးတရံး”မ့တမ့ၢ် “ၦၤလီၤထွံ” န့ၣ်လီၤ. လၢမုၢ်ဆါကတီၢ်, တၢ်မူးဆံးဆံးဖိတဖၣ် ဒုးကဲထီၣ်တၢ်အလွဲၢ်ဂီၤ လၢပီၣ်လဲၣ် ထံထီၣ်ထံလီၤ ဒီးဖီၣ်ဃးမုၢ်တၢ်ကပီၤလၢ အဆီတလဲသးဆူ ခဲမံးကၢၣ်တၢ်သဟီၣ်(chemical energy)န့ၣ်လီၤ. ဖဲမုၢ်နၤတၢ်ခံးကတီၢ်, အဝဲသ့ၣ်ဒုးကဲထီၣ် လီမ့ၣ်အူအလွဲၢ်လါဟ့တမံၤန့ၣ်လီၤ.

ၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤ ခရံၥ်ဖိတဖၣ် မ့ၢ်ၦၤမူခိၣ်ဖိလၢ အလီၤဂၥ်ဒီး ပီၣ်လဲၣ် ထံထီၣ်ထံလီၤလၢ အလွဲၢ်ဂီၤ, အိၣ်မူဒ်ၦၤလၢအလဲၤတရံးတၢ် မ့တမ့ၢ် လီၤထွံလၢ ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်အိၣ်သးတဖၣ် မၤတံၥ်တၥ် ပတၢ်တိၥ်လၢ ပတိၥ်ဃးတဖၣ်, သးစီဆှံဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ၦၤ ဒ်ပကမၤတၢ် ဒ်ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအသိး လၢအမ့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ကပီၤ, ဒ်သိးပကပီၤဆၢက့ၤ အဝဲအတၢ်ကပီၤလၢ တၢ်ခံးတၢ်နၤန့ၣ်လီၤ. ဖံးလံးပံး ၃:၈-၉ အပူၤ, တၢ်မၢဖိစီၤပီလူး…

ဆူၣ်ကိၤဝဲဒ်ထးအသိး

စွံၤထိးအ့ၣ်တဖၣ်(Ironclad beetles)န့ၣ် ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးအကုလၢအကိၤ ဒီတဒၢအဝဲသ့ၣ် လၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤ လၢအဟးအီၣ် အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်အါမံၤအကျါလီၤဆီတမံၤ မ့ၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဒီးဂံၢ်ဘါလီၤလီၤဆီဆီ လၢအတူၢ်တၢ်ဆီၣ်သနံး န့ၣ်ဝဲလီၤ. ကုခိၣ်လၢအကိၤယူာ်ထီၣ် အသးအါန့ၢ်ဒံး တဲၤကွံၥ်အသးတဖၣ်, ဖဲအပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးတပူၤဃီလီၤ. အချၢဃံ လၢအအိၣ်ဘ့ၣ်သလၣ် ဒီးလီၤယၢၢ် မၤစၢၤစ့ၢ်ကီး တၢ်ဆူ ကတြီဆၢ တၢ်သ့ၣ်ဖးသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်စဲအ့ၣ်တၢ်သမံသမိး တၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ် တၢ်အံၤအိၣ်မူသ့ဒၣ်လဲၣ် တၢ်ဆီၣ်ကျံးအါန့ၣ် အနီၢ်ကစၢ်အဃၢ အဘျီ ၄၀,၀၀၀ ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်ယွၤတ့လီၤတၢ်ဖိဃၢ်အံၤ ကအိၣ်ဒီးအကုလၢအကိၤအသိးန့ၣ် အဝဲဟ့ၣ်လီၤစ့ၢ်ကီး ဝံယံးရမံယၤလၢတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ လၢအတူၢ် တၢ်ကန့ၢ်ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဝံအံၤ ကကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဘၣ်ဒီး တၢ်ဆီၣ်သနံး လၢအနး, ဖဲအရၤလီၤ တၢ်ကစီၣ်လၢၦၤအံၣ်စရ့လးဖိ တူၢ်လိၥ်တသ့န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အံၤအဃိ, ယွၤအၢၣ်လီၤတၢ်ဆူ, တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤအီၤ “ထူၣ်ထးတကျီၣ် ဒီးအဒူၣ်တိၢ်တဒူၣ်” (ယံး ၁:၁၈)လီၤ. ဝံအံၤ တဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဘၣ် မ့တမ့ၢ် တဘၣ်တၢ်ဒိၣ်ဘၢအီၤန့ၣ်ဘၣ်. အဝဲအတၢ်ကတိၤ ကအိၣ်ဆိးဂၢၢ်ကျၢၤ…

ပၢ်လၢအသူၣ်အိၣ်သးအိၣ်တၢ်တဂၤ

က့ဘရၢၣ်(Gabriel)လၢအသးအိၣ် ၈ နံၣ်တဂၤ, ဘၣ်တၢ်ကွဲးကါထုးထီၣ် တၢ်အချံတဖျၢၣ်လၢအခိၣ်နူၥ်ပူၤဝံၤ, တၢ်ပူၤလီၤလၢတၢ်ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးအီၤ ညီန့ၣ်အိၣ်တ့ၢ်လၢ အခိၣ်ကပၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲဖိသၣ်အံၤ စံးဝဲလၢအလီၤဂၥ်ဒီး တၢ်မုၢ်ဃၢ်တဒု, အပၢ်လၢအမ့ၢ် ကၠီ(ၡ)(Josh)အိၣ်ဒီး တၢ်ဆိကမိၣ်တမံၤ, လၢကပၥ်ဖျါထီၣ် အတၢ်အဲၣ်ဘၣ်ဖိအံၤ ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆဲး ကသံၣ်ထဲးထူ(tattoo)လၢ အခိၣ်ကပၤ ဒ်အဖိခွါအပူၤလီၢ် အက့ၢ်အဂီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.

ၦၤကွဲးလံၥ်စံးထီၣ်ပတြၢၤပၥ်ဖျါဝဲ, တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ် အတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢအအိၣ်ဒီးကစၢ်ယွၤဆူ “အဖိ”တဖၣ် အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ(စံး ၁၀၃:၁၃). ခီဖျိ တၢ်စူးကါတၢ်အဒိလၢ အဘၣ်တၢ်ထုးန့ၣ်အီၤ လၢၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအတၢ်အိၣ်မူ, စီၤဒၤဝံး ပၥ်ဖျါထီၣ်တၢ်အက့ၢ်အဂီၤ လၢကစၢ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢပလိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးလၢ, တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ ဒ်သိးပၢ်လၢအဂ့ၤ အတၢ်ကဟုကယၥ်တၢ်လၢ အဖိအဂီၢ်အသိး(:၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်တဂၤ ပၥ်ဖျါထီၣ် အတၢ်သးအိၣ်လၢ အဖိခွါအံၤ, ကစၢ်ယွၤလၢအမ့ၢ် ပပၢ်လၢမူခိၣ်စ့ၢ်ကီး, ပၥ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံဒီး တၢ်ကဟုကယၥ် ဆူၦၤလၢအပျံၤအီၤ န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်ပၢ်လၢအသးအိၣ်တၢ်, လၢအသးကညီၤ အၦၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ် ဒီးကလၢၢ်ဘၣ်လၢ ပတဖျါလီၤအဲၣ်လီၤကွံ မ့ၢ်လၢ…

အဝဲမၤက့ၤယၤ

ဖိသၣ်ခွါဖိသီမၢး(စ)အဲၣ်ဒံၢ်စၢၣ် (Thomas Edison)လၢအသးအိၣ်နွံနံၣ်တဂၤ, တသးအိၣ် မ့တမ့ၢ် မၤလံၥ်မၤလဲၢ်တဘၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်. ဘၣ်တနံၤ, အဝဲဘၣ်တၢ်ကိးအီၤဒၣ်လဲၥ်လၢ “ၦၤအခိၣ်နူၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်” လၢအသရၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲက့ၤ ဆူဟံၣ်လၢ တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအပူၤလီၤ. လၢခံတနံၤ, ဖဲအကတိၤတၢ်ဒီး သရၣ်အံၤဝံၤ, အဝဲအမိၢ်, လၢအမ့ၢ်သရၣ်မုၣ်တဂၤ, ဆၢတဲၥ်တၢ်ဆူ ကသိၣ်လိ သီမၢး(စ) လၢဟံၣ်လီၤ. တၢ်မၤစၢၤလၢအပၥ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ (ဃုၥ်ဒီး ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဟ့ၣ်လၢတၢ်ကူၣ်တၢ်ဆး), သီမၢး(စ)ကဲထီၣ်ၦၤလၢအတ့ဆိတၢ်ဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဖးဒိၣ်တဂၤလီၤ. လၢခံအဝဲကွဲးဖျါထီၣ်ဝဲလၢ, “ယမိၢ်မ့ၢ်ၦၤလၢအသိယၤဘှီယၤလီၤ. အဝဲမ့ၢ်မိၢ်နီၢ်နီၢ်, မ့ၢ်တၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢယဂီၢ် ဒီးယသ့ၣ်ညါ ယအိၣ်ဒီးၦၤတဂၤ လၢယကဘၣ်မူလၢအဂီၢ်, ဒီးအသု ယတမၤဟးဂီၤအသးန့ၣ်လီၤ”.

လံၥ်မၤတၢ် ၁၅ အပူၤ, ပဖးဘၣ်စီၤဘၢ်နါဘၤဒီး စီၤပီလူးမၤသကိးတၢ် ဒ်မံးၡၢၣ်နရံၣ်သရၣ်တဖၣ်အသိး, တုၤဒၣ်လဲၥ် အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဝဲ တၢ်သးတလီၤပလိၥ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်ကကိးဃုၥ် စီၤယိၤဟၣ်မၢ်ကူးလၢ အတၢ်လဲၤသကိးတၢ်အခါန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူးထီဒါတၢ်အံၤမ့ၢ်လၢ, လၢအတိခိၣ် စီၤမၢ်ကူး “ဟးဖးဒီးအီၤလၢ ပၣ်ဖူၤလံ” (:၃၆-၃၈)အဃိန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အံၤအဃိ, စီၤပီလူးဒီး စီၤဘၢ်နါဘၤလီၤဖးလိၥ်သးန့ၣ်လီၤ.…

တၢ်လီၤကလဲကွံၥ် ဒီးတၢ်လၢအဟဲဖျါထီၣ် ဃံဃံလၤလၤ

အဆိကတၢၢ် ယတၢ်ကွၢ်တဘျးဖိ ဒုးလဲၤပူၤကွံၥ် ယၤလၢတၢ်ဂီၤလၢအမ့ၢ် “ဆိကမိၣ်ထီၣ် ဖီဒ့ၣ်ညါ”လၢ မၣ်ကိၣ်တိၣ် ဖူၣ်ကၠံၣ်မူရၣ်(Makoto Fujimura), ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ယိယိဖိတခါ, လၢကသံၣ်အလွဲၢ်အဝါ, အသူဒီးအဃး ဒီးဖျါလၢဖီဒ့ၣ်ညါအိၣ်ခူသူၣ်လၢ တၢ်လီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ဂီၤအံၤဖျါတၢ်ထုးသူၣ်ထုးသး ဖဲယမၤလိန့ၢ်တၢ်လၢ ဟီၣ်လၥ်ကဘျံး -၈၀ ဘၣ်တၢ်မၤလီၤကလဲ ဒီးစူးကါအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤ ဒ်ၦၤယပၣ်ဖိ(Japanese)အတၢ်စုသ့တၢ်မၤ ဒ်အမ့ၢ်နံၣ်ဟီၣ်ကၣ်(Nihonga), လၢဖူၣ်ကၠံၣ်မူရၣ်ကိးအီၤလၢ “တၢ်စုသ့လၢအဘၣ်တၢ်မၤအီၤ ကယီကယီ” န့ၣ်လီၤ. နမ့ၢ်ကွၢ်တၢ်ဂီၤအံၤဘူးဘူး, တၢ်အံၤပၥ်ဖျါထီၣ် ဟီၣ်လၥ်ကဘျံးဖိလၢ အဃါဃုၥ် သဘံၣ်ဘုၣ်ဒီးဃံလၤဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖူၣ်ကၠံၣ်မူရၣ်ပၥ်ဖျါဝဲလၢ, အဝဲထံၣ် လံၥ်တၢ်သးခုကစီၣ်, သီၣ်ဆၢကဒါက့ၤတၢ် ဒီးကျဲလီၤဆီလၢအဒုးကဲထီၣ် “တၢ်ဃံတၢ်လၤ အဟဲခီဖျိလၢတၢ်လီၤကလဲကွံၥ်” ဒီးဒ်ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်ဟဲစိၥ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်အတၢ်လၢတၢ်ၦဲၤဒီး အတၢ်မုၢ်လၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယွၤအဲၣ်ဒိးဟံးထီၣ် ပက့ၢ်ပဂီၤလၢ အလီၤကလဲတဖၣ် ဒီးတ့က့ၤတၢ်လၢအသီ ဒီးအဃံလၤဝဲန့ၣ်လီၤ. စီၤပၤစီၤဒၤဝံးလိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်မၤစၢၤ ဒ်သိး တၢ်ကဘှီက့ၤ အဝဲအတၢ်သူၣ်ကၢ်သးလီၤ လၢအဒုးဟးဂူၥ်ဟးဂီၤ အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၅၁ ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤ ဖဲအဝဲအၢၣ်လီၤအတၢ်စူးကါ စီၤပၤအတၢ်စိကမီၤဆူ တၢ်ဟံးန့ၢ်ၦၤဂၤအမါဒီးရဲၣ်ကျဲၤတၢ်လၢ…