တၢ်လၢလဲၤတလၢကွံာ် ပှၤကညီအတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါ
ထီမၢးအခ့နး(Thomas Aquinas) [၁၂၂၅-၁၂၇၄] မ့ၢ်ပှၤအါဂၤအကျါ ပှၤတဂၤလၢအတြီဆၢပှၤတဖၣ်လၢတၢ်စံးကတိၤထီဒါဝဲ ခရံာ်ဖိအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ်လီၤ. တချုး အဝဲသံ(၃)လါအကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်တမံၤလၢကဘၣ် ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်အသးသမူ တစိၤအတၢ်မၤလၢ အကွဲးနီၣ်ပာ် ဒ်အမ့ၢ်တၢ်န့ၢ်သါ လၢမၤဝဲတဝံၤ “ယွၤဂ့ၢ်ပီညါအဂ့ၢ်လၢ တၢ်ကွဲးဖှိၣ်မၤဖုၣ်အီၤ” လံာ်ဖးဒိၣ်တဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲထံၣ်ဆိကမိၣ်က့ၤဝဲ ပှၤလၢအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤအီၤတဂၤအံၤ အနီၢ်ကစၢ်ဘၣ် တၢ်မၤကၢ်မၤဘျဲး ဒီးအသွံၣ်အထံဘၣ်ယွၤလီၤတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အခ့နး စံးဝဲဒၣ်လၢ ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ထံၣ်တၢ်လၢညါခီ ဒ်အမ့ၢ် ကပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ကတိၤတထီၣ်ဘးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “ခါဆူညါလ့ၤတက့ၢ်န့ၣ် ယကကွဲးတၢ်အဂီၢ် တသ့လၢၤဘၣ်. တၢ်လၢယနၢ်ပၢၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢယတၢ်ကွဲးတဖၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်ဘုလီၢ်ခိၣ်ဆၢၣ် တပှီၢ်တပှၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ”.
တချုး အခ့နး အဆၢကတီၢ် စီၤပီလူးစ့ၢ်ကီး မၤန့ၢ်ဝဲ တၢ်ထံၣ်တၢ်လၢညါခီန့ၣ်လီၤ. ၂ ကရံၣ်သူး ၁၂:၃-၄ အပူၤ ပာ်ဖျါဝဲ အတၢ်လဲၤခီဖျိ, “ဒီးယသ့ၣ်ညါပှၤကညီ ဒ်န့ၣ်တဂၤ, (စံးလီၤအသးဒၣ်ဝဲ) ... အဝဲန့ၣ်, ဘၣ်တၢ်ထုးန့ၢ်အီၤဆူ ပၤရဒံးစူး, ဒီးနၢ်ဟူ တၢ်ကတိၤ လၢပှၤစံးတသ့ဘၣ်, ဒီးတဂ့ၤကတိၤဘၣ်ပှၤကညီဘၣ်”…
ယွၤစံးဝဲဒၣ်
ဖဲခရံာ်နံၣ် ၁၈၇၆ နံၣ်အပူၤ, ပှၤတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်အပီးအလီအသီတဖၣ်တဂၤ လၢအမ့ၢ် အလဲးစဲဒါ ကရ့ၣ်ဟၣ်ဘဲ(လ) (Alexander Graham Bell) စံးကတိၤဝဲ တၢ်ကတိၤအဆိကတၢၢ် အခီၣ်ထံး လၢကွဲၤဒီနၢ်လီပျံၤထးအပူၤ န့ၣ်လီၤ. အဝဲကိးဝဲ အပှၤမၤစၢၤတၢ်လၢအမ့ၢ် ထီမၢး ဝးစၢၣ်(Thomas Watson)ဒီးစံးဝဲ “ဝးစၢၣ်ဧၢ, ဟဲဆူယအိၣ်, ယအဲၣ်ဒိးထံၣ်ဘၣ်နၤ”န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အသီၣ်တကြဲးကြဲး, တၢ်တရှဲတလဲအပူၤ ဘၣ်ဆၣ် တၢ်နၢ်ဟူ, တၢ်နၢ်ပၢၢ်သ့အီၤန့ၣ် ဝးစၢၣ်နၢ်ဟူဝဲ တၢ်လၢဘဲ(လ)စံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအခီၣ်ထံးတထံၣ်လၢ ဘဲ(လ)စံးကတိၤဝဲဒၣ် ခီဖျိလီပျံၤထးကွဲၤဒီနၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် မုၢ်နံၤအသီလၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ဆဲးကျိးလိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
၁ မိၤရှ့ ၁:၂ ပာ်ဖျါဝဲ ကစၢ်ယွၤဒုးအိၣ်ထီၣ် မုၢ်နံၤမုၢ်သီအဆိကတၢၢ်တသီ ဖဲဟီၣ်ခိၣ်လၢအအိၣ်သယုၢ်, ဒီးအိၣ်ကလီကလီအပူၤ ဒီးအဆၢဖိ ၃ ပာ်ဖျါဝဲ ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကတိၤ အခီၣ်ထံးတထံၣ် လၢ လံာ်စီဆှံအပူၤမ့ၢ်ဝဲ “တၢ်ကပီၤ မ်အကဲထီၣ်တက့ၢ်”န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီး တၢ်ဘၣ်တ့အစိကမီၤန့ၣ်လီၤ. ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၃၃:၆ ဒီး…
ကစၢ်ခရံာ် အတၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤ လၢပပူၤ
ပှၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် အဲကလံးဖိတဂၤလၢအမ့ၢ် အဲး.ဘံၣ်.မ့ယဲၣ်(F. B. Meyer)(၁၈၄၇- ၁၉၂၉) ဆိးကါတၢ်အဒိလၢ ဆီဒံၣ် ဒ်သိး ကဒုးနဲၣ်ဖျါအတၢ်စံးတၢ်ကတိၤ “တၢ်ဆိကမိၣ်အဒိၣ်အယိာ် ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ခရံာ်အတၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤလၢပပူၤ” န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါဝဲ ဆီဒံၣ်အသကီၤလၢ အသိအချါဂ့ၤတဖျၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် သးသမူအယၢ်ဖိတခါ လၢပထံၣ်တသ့ဒီး တနံၤဘၣ်တနံၤ ဒိၣ်ထီၣ် တုၤဒၣ်လဲၣ် ဆီဖိပံအနီၢ်ကစၢ်အိၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဆီဒံၣ်အကုပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလီၤ, ခီဖျိ သးစီဆှံန့ၣ်ဒီး ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးဟဲနုာ်လီၤ အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤလၢပပူၤ ဒီးဆီတလဲပသးသမူန့ၣ်လီၤ. မ့ယဲၣ် စံးဝဲလၢ “ခဲအံၤဒီးခါဆူညါ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ကဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပသးသမူအပူၤ”န့ၣ်လီၤ.
မ့ယဲၣ်ဃ့ကညးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ် တလၢတပှဲၤဝဲ အဃိဒီး, အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ ခီဖျိသးစီဆှံန့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲဒၣ် လၢပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ် အသးကံၢ်ပူၤ လၢအမ့ၢ်တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ လၢအလီၤကမၢကမၣ် တၢ်ကတိၤလၢကပာ်ဖျါတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်တသ့လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲလၢ…
တၢ်မူအပနီၣ်
ဖဲယဖိမုၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ် ဆွဲၣ်မိၢ်ဖါဖိတစူၣ် ဒ်သိးကဘူၣ်ကွၢ်ကီအဂီၢ်အခါန့ၣ်, အဝဲမၤပှဲၤထီၣ်ထံဒၢမဲၥ်ထံကလၤလၢမဲး ဒ်သိးဆွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကစွါထီၣ် ဒီးခူၣ်အဝံသ့ၣ်တဖၣ် ကသ့အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲထၢနုၥ်န့ၢ်ဝဲထံ, တၢ်အီၣ်အစီ (protein) ဒီးတၢ်ဒိးတၢ်လၣ်အက့အခီသ့ၣ်တဖၣ် ဒ်သိးဆွဲၣ်တဖၣ် ကအီၣ်ဝဲအဂီၢ်လီၤ. ပကွၢ်ဒီး ဖျါလၢဆွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ် သးဖှံဝဲအဃိ ဘၣ်တနံၤ ဖဲလၢပတထံၣ်လၢၤဘၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ပဖုးဘၣ်ပသးလီၤ. ပလူၤဃုကွၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးလီၤ. လၢခံကတၢၢ်ပသ့ၣ်ညါလၢ
အဝဲသ့ၣ်ကအိၣ်ဝဲဖဲ မဲးသ့ၣ်တဖၣ်အဖီလၥ်သ့ၣ်သ့ၣ်လီၤ. ဒီးကအိၣ်ဖဲန့ၣ် ခံလါဃၣ်ဃၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်ကသဘျုးလီၤ အဖံးအကုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ခံလါလၢၥ်လံ. ဒီးလၢခံတလါစ့ၢ်ကီးလဲၤပူၤလံ. ယဘၣ်ယိၣ်လၢမ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်သံလံဧါန့ၣ်လီၤ.ပဘၣ်ခိးတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၥ်ထီၣ်ဒီး ပသးတစူၤလၢၤဘၣ်. အကတၢၢ် ပထံၣ်ဘၣ်တၢ်ပနီၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်မူဒံးဒီး အဝဲသ့ၣ်ဟဲဖျါထီၣ်လၢ မဲးတဖၣ်အကျါန့ၣ်လီၤ.
ယဆိကမိၣ်ကွၢ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဖဲအဘၣ်တၢ်က့ၤစိာ်မၢကဲကုၢ်လၢ ဘၤဘူၤလိၣ် အဆၢကတီၢ်, မ့ၢ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်သးဒ့ဒီလၢ ယွၤအတၢ်တဲဆိပာ်စၢၤ ခီဖျိ ဝံတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်ကလၢပှဲၤဧါန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်အသးဟးဂီၤဧါ. မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်အသးကိၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်အိၣ်ဖဲန့ၣ်လီၤစိၤလီၤထီဧါ. ယံး ၂၉:၁၀ အပူၤ ခီဖျိလၢဝံယံးရမံယၤန့ၣ် ကစၢ်ယွၤစံးဝဲဒၣ် “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်အနံၣ်နွံဆံပှဲၤထီၣ်လၢဘၤဘူၤလိၣ်အပူၤအလီၢ်ခံန့ၣ် ယကအိၣ်သကိးသု, ဒီးမၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်…
ဖိသၣ်ပိၥ်ခွါဖိ
ပှၤခိးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢ တၢ်ဆါဟံၣ်တဖျၢၣ်တဂၤနၢ်ဟူဘၣ် ဖိသၣ်ဟီၣ်အကလုၢ်အဃိ, ကွၢ်ဃုဝဲဒၣ်, ဒီးထံၣ်ဘၣ်ဝဲ ဖိသၣ်ပိၥ်ခွါဖိတဂၤလၢ အအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်သီ, တပှဲၤဒံးဘၣ်တသီဖိတဂၤ, လၢအဘၣ်တၢ်ဘိၣ်ဘံတ့ၢ်ဃး လၢထၢၣ်တဖျၢၣ်ဒီး ဘၣ်တၢ်စူးကွံၥ်အီၤ ဖဲပှၤပၥ်ကတီၢ်သိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အလီၢ်လီၤ. အဃိစးထီၣ်လၢပှၤထံၣ်န့ၢ်အီၤဝံၤ တနံၣ်ဘျဲၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကိးဒၣ်အီၤလၢ ဖိသၣ်ပိၥ်ခွါဖိ (Baby Boy) န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဃုထံၣ်န့ၢ်ဖိသၣ်ဖိတဂၤအံၤဝံၤ တယံၥ်ဘၣ်န့ၣ်, ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်မၤလီၢ်တဖၣ် ဆဲးကျိးဝဲဒၣ်ပှၤလၢ အအဲၣ်ဒိးလုၢ်ဖိ ဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်ဒီမိၤဝၤခံဂၤ ဟဲဟံးန့ၢ်ဖိသၣ်တဂၤအံၤ ဒီးကိးဝဲလၢ ကရ့စၢၣ် (Grayson) (တမ့ၢ်အမံၤနီၢ်ကီၢ်ဘၣ်)န့ၣ်လီၤ. လၢခံကတၢၢ် ဖဲတၢ်ပတံထီၣ်တၢ်လုၢ်ဖိ ဖိသၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ ဒ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီအိၣ်ဝဲအသိး ဝံၤဝဲအလီၢ်ခံ, ဖိသၣ်ဖိအမံၤလၢအမ့ၢ် ကရ့စၢၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ပၥ်ဂၢၢ်ပၥ်ကျၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. တနံၤအံၤ, နကထံၣ်ဘၣ်ဖိသၣ်ဖိအံၤ လၢအကတိၤတၢ်ဒီးနၤ လၢတၢ်သးခုသးမုၥ်အပူၤ, လၢအကတိၤတၢ်တပံၥ်တကျါကဲၣ်ဆိးဒံးဘၣ်လီၤ. တမ့ၢ်နကဆိကမိၣ်လၢ အဝဲမ့ၢ် ဖိတဂၤလၢတဘျီဘၣ် တၢ်စူးကွံၥ်အီၤဒီးထံၣ်န့ၢ်အီၤလၢ ထၢၣ်တဖျၢၣ်အပူၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲစီၤမိၤရှ့အသးပှၢ်ထီၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်, အဝဲကွၢ်ထံဆိကမိၣ်က့ၤဝဲ ယွၤအသူးအသ့ၣ်စိကမီၤတဖၣ် ဒီးတၢ်လၢအဝဲမၤတ့ၢ်ဝဲလၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. ၅ မိၤရှ့ ၁၀:၁၅ အပူၤ အဝဲဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢ…
နကအဲၣ်ဒံးယၤ ကစီဒီဧါ
အကတၢၢ်န့ၣ် ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်ဖိ လ့လ့(Lyn-Lyn) လၢအသးအိၣ် အနံၣ်တဆံန့ၣ် ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဖိအီၤလံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲအိၣ်ဒီး တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးလီၤ. ဖဲအဝဲအိၣ်ဆိးဝဲ လၢဖိၣ်ဃဲအဟံၣ်လၢ ပှၤလုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အီၤအဆၢကတီၢ် မ့ၢ်မၤကမၣ်တၢ်အဆံးကတၢၢ်ဖိဒၣ်လဲၣ် ဘၣ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်သိၣ်သီအီၤအဃိန့ၣ်လီၤ. လ့လ့သံကွၢ် ယတံၤသကိးလၢအမ့ၢ် အမိၢ်လၢအလုၢ်ဖိအီၤလၢ “မိမိၢ်ဧၢ, နအဲၣ်ယၤဧါ” ဒီးယတံၤသကိးစံးဆၢဝဲ “မ့ၢ်,ယအဲၣ်နၤလီၤ”. လ့လ့သံကွၢ်ကဒီးဝဲ “ယမ့ၢ်မၤကမၣ်ဘၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်နကအဲၣ်ယၤဒံးကစီဒီဧါ”
ပမ့ၢ်တကတိၤထီၣ်ဖျဲးလၢထးခိၣ်ဘၣ်ဆၣ် ပဝဲတနီၤနီၤ, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ပကသံကွၢ်တၢ်သံကွၢ် တမံၤဃီ, ဖဲပကလၢၢ်ဘၣ်လၢပမၤဟးဂီၤဘၣ် ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ. “နကအဲၣ်ဒံးယၤကစီဒီဧါ” ပသ့ၣ်ညါလၢဖဲပအိၣ်မူဒံးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢအဖၢမုၢ်န့ၣ် ပကအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤတူၥ်လီၤကၥ်ဒီ းပမၤကမၣ်ဘၣ်တၢ်တဘျီဘျီန့ၣ်လီၤ. ဒီးမ့ၢ်ပဆိကမိၣ်လၢ ပတၢ်ကမၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဆီတလဲယွၤအတၢ်အဲၣ်လၢပဂီၢ်လံဧါန့ၣ်လီၤ.
ယိၤဟၣ် ၃:၁၆ မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤပသးဘၣ်ဃး ယွၤအတၢ်အဲၣ်လီၤ. ယွၤဟ့ၣ်ပှၤလၢ အဖိခွါကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံၥ် ဒ်သိးကဒိးသံအသးလၢပဂီၢ်ဒီး ပမ့ၢ်စူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံၥ်န့ၣ် ပကဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်မူလီၤထူလီၤယိၥ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဒီး ပစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤအီၤဝံၤအလီၢ်ခံ ပမ့ၢ်မၤကမၣ်ဘၣ်အီၤတခီလဲၣ်. အဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ် ပကဘၣ်သ့ၣ်နီၣ်က့ၤလၢ ရိမ့ၤ ၅:၈ အတၢ်ပာ်ဖျါ “မ့မ့ၢ်ဖဲပမ့ၢ်ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိအဖၢမုၢ်ဒီး, ခရံၥ်ဒိးသံအသးလၢပဂီၢ်သတးဒီး...”န့ၣ်လီၤ. ဖဲပမ့ၢ်ပှၤလၢအအၢသီဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲၥ်အခါဒၣ်လဲၥ် မ့ၢ်အဲၣ်ပှၤန့ၣ်,…
တၢ်အိၣ်မူ သးအနံၣ်အလါ
ဖဲ၁၉၉၀နံၣ်န့ၣ် ပှၤဖရၣ်စ့ၣ်ဖိ(French)ပှၤဃုထံတၢ်တဂၤ ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဒီး ခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အတၢ်တဘၣ်လိၥ်ဘၣ်စး ဘၣ်ဃးနီၣ်ဂံၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဖဲအဒွးကွၢ်ဝဲ ကၠ့နံၣ် ခဲ(လ)မဲး (Jeanne Calment) လၢအသးအနံၣ်အလါအိၣ်ဝဲ ၁၁၅ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ ဘၣ်ဃးပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိသးအနံၣ်အလါထဲသိးန့ၣ် ပှၤတ့တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ခီၣ်ဖၠူထၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တပၥ်ဖှိၣ်တ့ၢ်ဝဲလၢ ခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအတ့တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ် ဆိကမိၣ်တ့ၢ်ဝဲလၢ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် တမ့ၢ်ကအိၣ်မူဘၣ် တုၤအသးအနံၣ်အလါထဲသိးန့ၣ်ဘၣ်. နီၢ်နီၢ်တခီ ကၠ့နံၣ် အိၣ်မူဘၣ်တ့ၢ်ဝဲတုၤအသး အနံၣ်အလါ ၁၂၂ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤကွဲးလံၥ်ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤကွဲးဝဲ လၢ စံး ၉၀:၁၀ အပူၤ “ပနံၣ်တဖၣ်အမုၢ်နံၤန့ၣ် မ့ၢ်အနံၣ်နွံဆံလီၤ. လၢတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါအဃိန့ၣ် မ့ၢ်အိၣ်အနံၣ်ဃိးဆံ...”န့ၣ်လီၤ. လံၥ်စီဆှံတဆၢအံၤ အဲၣ်ဒိးစံးဝဲဒၣ်လၢ ပမ့ၢ်အိၣ်မူဘၣ် အနံၣ်အလါထဲလဲၣ်ထဲလဲၣ်, ထဲသိး ကၠ့နံၣ် အသးအနံၣ်အလါဘၣ်ဆၣ်, ပသးသမူအနံၣ်အလါလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢအံၤ အိၣ်ဒၣ်လၢတၢ်ထိၣ်တဲၥ်အဆၢအပူၤန့ၣ်လီၤ. စံး ၉၅:၅ ပာ်ဖျါဝဲ ပသးသမူအနံၣ်အလါန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢယွၤလၢအစိကမီၤဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ လၢအအဲၣ်ပှၤအစုပူၤလီၤ. တမံၤဂ့ၤတမံၤဂ့ၤ, ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤလၢ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤတကပၤန့ၣ်, ပဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ပှၤလၢ စံး…
လၢနၤတခီ, ဒီးလၢယွၤတခီ
ဖဲယသကိးမုၣ်ကၠဲနံး(Janice)နုၥ်လီၤမၤတၢ်လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်တခါ, စှၤနံၣ်စှၤလါ အလီၢ်ခံဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤမူဒါ လၢအကကဲခိၣ်ကဲနၢ်သုးကျဲၤတၢ်အဃိ, အဝဲအသးဟူးဂဲၤဆူၣ်ဆူၣ်ကလဲၥ် ဒီးအိၣ်တတုၤလီၤတီၤလီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ် ဘၣ်ဃးမူဒါတခါအံၤဒီး ကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ ယွၤထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤ ဒ်သိးအဝဲကတူၢ်လိၥ်ဝဲတၢ်မၤအံၤ, ဘၣ်ဆၣ်အဝဲပျံၤဝဲဒၣ်လၢ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် မၤလၢပှဲၤအမူအဒါတဝးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသံကွၢ်ဝဲယွၤ လၢ ‘ယတၢ်လဲၤခီဖျိစှၤဝဲအဃိ ယကကဲခိၣ်ကဲနၢ် တၢ်ဒ်လဲၣ်’ , ‘ယဖံးတၢ်မၤတၢ် မ့ၢ်တကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်ဒီး ဘၣ်မနုၤနပၥ်ယၤလၢတၢ်လီၢ်အံၤလဲၣ်’.
လၢခံ ဖဲကၠဲနံးဖးဘၣ်လံၥ်စီဆှံတတီၤ ဘၣ်ဃးဒီးယွၤအတၢ်ကိးစီၤအၤဘြၣ် ဖဲ ၁ မိၤရှ့ ၁၂ န့ၣ်, သ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲလၢ စီၤအၤဘြၣ်အမူအဒါမ့ၢ် အကဘၣ် “လဲၤဆူတၢ်လီၢ်လၢ...ယွၤကဒုးနဲၣ်အီၤ...ဒီးစီၤအၤဘြၣ်လဲၤဝဲလီၤ”(:၁-၄). ဒီးတၢ်လဲၤအဝဲအံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်နီၣ်မးန့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်လဲၣ်, လၢစိၤဖဲန့ၣ်အခါန့ၣ် ပှၤကပၥ်တ့ၢ်ကွံၥ်တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ဒီး တၢ်အိၣ်ဒီးအီၤခဲလၢၥ်, ပၥ်တ့ၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢအအိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲ ဒီးကဟးထီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်လၢအတသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ် တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ယွၤမၢစီၤအၤဘြၣ်နၥ်အီၤ, ခီဖျိကပၥ်တ့ၢ်တၢ်လၢအသ့ၣ်ညါတ့ၢ်ဝဲ ခဲလၢၥ်လၢလီၢ်ခံ, ဒီးယွၤကမၤတၢ်လၢစီၤအၤဘြၣ်အဂီၢ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. စီၤအၤဘြၣ် ‘အတၢ်မ့ၢ်တၢ်’ကမ့ၢ်ဝဲ, ‘တၢ်ကဲထီၣ်ဘၣ်ပှၤကလုၥ်ဖးဒိၣ်’ အတၢ်လိၣ်တဖၣ်ကဘၣ်‘တၢ်မၤလၢမၤပှဲၤ’ ခီဖျိယွၤအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ, ကအိၣ်ဒီး‘တၢ်မံၤဂ့ၤသၣ်ဂ့ၤ’, မံၤလၤကပီၤလၢအဒိၣ်. အဝဲကကဲထီၣ်တၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခဲလၢၥ်အဂီၢ်’ မ့ၢ်ယွၤ‘တၢ်ကွၢ်စိ’န့ၣ်လီၤ. စီၤအၤဘြၣ်လၢအတၢ်လဲၤကျဲန့ၣ်မၤဘၣ်တၢ်ကမၣ်ဖးဒိၣ်တနီၤ,…
ပှၤလီၤလးဒီး ပှၤကူၣ်လိာ်တၢ်တဂၤ
တၢ်အိၣ်မူအပူၤ ကယဲၢ်တၢ်မၤအသးခဲလၢာ် ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သးဟးဂီၤန့ၣ်လီၤ. လီၤဆီဒၣ် ပှၤသးစၢ်တဖၣ်အဂီၢ် ခါဆူညါတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ် လီၤမၢ်ဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤတဖၣ် ကီခဲ ခီဖျိလၢတၢ်ဆူးတၢ်ဆါ အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်, မူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤ တဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးအဃိ န့ဆၢၣ်အတၢ်မၤဘၣ်ဒိဆါ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်, ဒီးထံကီၢ်တမုာ်တခုၣ် တၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤတအိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဖဲပသူၣ်ကၢ်သးလီၤဘှါ အဆၢကတီၢ်သးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, နီၢ်ခိနီၢ်သးလီၤဘှံးလီၤဘှါအဆၢကတီၢ် မ့ၢ်ပကဘၣ်လူၤကွၢ်ဃု တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်လၢ မတၤမတၤတဂၤအအိၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တနီၤနီၤ တၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလိာ်သးအဂီၢ် လၢပဟံၣ်ဖိဃီဖိ ဒီးပတံၤသကိးတဖၣ်န့ၣ် ကီခဲဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပလိၣ်ဘၣ် ပှၤလၢအနၢ်ပၢၢ်စၢၤ ပှၤတၢ်ခဲလၢာ် လၢကကတိၤဟ့ၣ်ကူၣ်လိာ် တၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲပအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ, ဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါဒီး ပှၤတဝၢဖိတဖၣ်အကျါန့ၣ် စဲအ့ၣ်တၢ်ကူၣ်သ့တဖၣ် ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်, တၢ်ဆီတလဲ ချ့သဒံးလၢ ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်တၢ်အိၣ်အသးတဖၣ် ဒီးတၢ်မၤအသးလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤတဖၣ်အဃိ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး နီၢ်သးအတၢ်ဝံဃၢန့ၣ်လီၤ. မုၢ်မဆါတနံၤအံၤ ပှၤလၢတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ နီၢ်သးအတၢ်ဝံဃၢ လၢအဘၣ်တၢ်ဆိၣ်တံၢ်ဃံးဃာ်အီၤတဖၣ်အဂီၢ် ဒ်သိးတၢ်ကကဲဘျုးလၢ နီၢ်သးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်လိာ်တၢ် တၢ်မၤတဖၣ် ပှၤသ့ၣ်ညါအါထီၣ်ဒီး ပှၤကညီတဖၣ် ထံၣ်လိာ်ဟံးန့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်…
ယွၤအကလုၢ်ကထါ အစိအကမီၤ
စတံဖၢၣ် (Stephen) မ့ၢ်ပှၤမၤမဲၥ်မုၥ်သးဖှံတၢ်တဂၤလၢ စးထီၣ်အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဂၤလီၤ. ဒီးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပှၤလၢ အသူကျိာ်စ့ ဒီးမၤလၢၥ်ဂီၤတၢ်တဂၤလီၤ. အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ ခရံၥ်ဖိဒူၣ်ဖိထၢဖိအပူၤဘၣ်ဆၣ် ဖဲအပၢ်ဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါခံဂၤသံဝဲလၢ ကဘီယူၤဟးဂီၤလီၤတဲၥ်အခါန့ၣ်ဒီး အဝဲဘၣ်ဂဲၤလိၥ်ဒီး တၢ်သးဒ့ဒီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးခံဆံဘျဲၣ်ဘျဲၣ်ဖိန့ၣ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နၥ်လီၤမၢ်ဝဲလီၤ. ဘၣ်တနၤ ဖဲဝ့ၢ်ခၠံၣ်ခါကိၣ်(Chicago)လၢ တၢ်ခုၣ်ဒိၣ်မးအဆၢကတီၢ်လၢကျဲဖီခိၣ်န့ၣ် ထံၣ်လိၥ်သးဒီးပှၤလၢအတသ့ၣ်ညါ(ပှၤစီစၣ်)တဂၤ ဟ့ၣ်အီၤလံၥ်စီဆှံအသီတကတြူၢ်အဆံးဖိတဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. စတံဖၢၣ် အိးထီၣ်ကွၢ်ဝဲဒၣ် လံၥ်ကဘျံးပၤတဖၣ်ဒီး လၢလံၥ်ရဲၣ်ထံးအပူၤ ပၥ်ဖျါဝဲလၢပှၤလၢ အဂဲၤလိၥ်ဒီးတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ် ကြၢးဖးဝဲ မးသဲ ၆:၂၇-၃၄ လၢကစၢ်ခရံၥ်အတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ လၢကစၢၢ်ဒီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. စတံဖၢၣ်အိးထီၣ်ဖးဝဲဒီး ကစၢ်ကလုၢ်ကထါထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤလီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ဝဲ ဒီးစံးဝဲဒၣ် “ယသးကပီၤထီၣ် လၢလၢပှဲၤပှဲၤသတူၢ်ကလၥ်လီၤ.လၢတၢ်ခုၣ်ကျါ ယဆၢထၢၣ်လၢကျဲအသနၢၣ် ဒီးယဖးတၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ဒီးယတၢ်အိၣ်မူလဲလိၥ်အသးတီနံန့ၣ်လီၤ”.
အအံၤမ့ၢ်ကစၢ်အကလုၢ်ကထါအစိကမီၤန့ၣ်လီၤ. လံၥ်စီဆှံမ့ၢ်လံၥ်လၢအမူဝဲအဃိ တလီၤဂၥ်ဒီးလံၥ်အဂၤတဖၣ်ဘၣ်. တမ့ၢ်ထဲပဖးလံၥ်စီဆှံဘၣ်, လံၥ်စီဆှံဖးပှၤလီၤ. ဧ့ၤဘြံၤ ၄:၁၂ ပာ်ဖျါဝဲ “ယွၤအကလုၢ်န့ၣ်အကနၣ်အ့ၣ်တၢ် ဂ့ၤန့ၢ်နးတဘ့ၣ်လၢအကနၣ်ခံခီလိၥ်, ဒီးဆဲးဖျိတုၤအနီၤဖးပတၢ်မူဒီးပသး... ဒီးမ့ၢ်တၢ်လၢအသ့ၣ်ညါပသး အတၢ်ဆိကမိၣ်ဒီး အကူၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ”.
ယွၤကလုၢ်ကထါဟ့ၣ်ထီၣ် တၢ်အသဟီၣ်လၢအစိကမီၤဒိၣ်ကတၢၢ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢအံၤအပူၤလီၤ. မ့ၢ်တၢ်အသဟီၣ်လၢ အလဲလိၥ်ပှၤဒီးနဲၣ်ပှၤ ဆူသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်ဒိၣ်တုၥ်ခိၣ်ပှဲၤအပူၤလီၤ.…