န့ဆၢၣ်တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်

တချုး ပတၢ်လဲၤဆူ ကီၢ် Switzerland န့ၣ်, လၢယသးအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤ, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ် (snapshot) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်လၢမူခိၣ်ဖီ အိၣ်ဘၢလၢအလိၤ, မဲာ်တဲးလဲးတဖၣ် အီၣ်တပံၢ်လၢပျီပူၤ, ဒီးကစၢၢ်ဒီခိၣ် ပှၤထူစံာ်ဖိတဖၣ် အူဝဲဒၣ် တၢ်ဖးအနၢၤဖးထီ (alpine horn) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပလဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ် Zurich ကလံၤထံးတခီန့ၣ်ဒီး, ဒ်တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်အသိး, ကျဲမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ် ဘံဘူခံၣ်ခူၣ်လိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဘူးထီၣ်ဆူ ပကအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ပဘၣ်လဲၤနီၢ်သိလ့ၣ်လၢ ဖၣ်ကမူၣ်အကျဲအံၣ်တဘိ, ထဲဒၣ်သိလ့ၣ်ဖိတခိၣ်ဧိၤ အတၢ်လဲၤ, လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢပဒိးလဲဃာ်အီၤအလီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တွံၢ်စိာ်ထီၣ် ပတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လၢ လၢၢ်ဃီသွါ လၢအလီၤဘံ ဒိၣ်မးတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤ, ဒီးလၢတၢ်သးဟးဂီၤအပူၤန့ၣ် ပတုၤဃီၤဆူ ဟံၣ်အချၢတၢ်လီၢ်ပၢၤတီၤ ဖဲပှၤကဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မး, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်လၢ အလီၤဆီဒိၣ်မးတထံၣ်န့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢပမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်…

ယွၤအဖိခွါတံၢ်နီၢ်

တၢ်ဒိပြၢတၢ်ဂီၤတဖၣ် အကတီၢ်တဘျီန့ၣ် ပှၤဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂီၤတဖၣ် လၢအဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢ အ့ၣ်အၣ် (AI- တၢ်ကူၣ်သ့လၢအတမ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်) န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် လၢအဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ, ဒ် AI အလံာ်မဲာ်ဖျၢၣ်လၢ ခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အပူၤတဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ပြၢန့ၣ် ပျဲဝဲဒၣ် တၢ်ဂီၤလၢအဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်, ခီဖျိလၢ AI တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤလၢအဒုးနဲၣ်ဝဲ ထိၣ်ကိးထံ အလွဲၢ်ဂီၤစၢ် (pink flamingo) တဘ့ၣ် ထူတလံးအသးန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးဖျၢၣ်ထူအိၣ်ကဝီၤဃာ်အသးလၢအဆူၣ်တဖၣ်, ဒီးအလီၢ်ခံန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးမဲးဟီၣ်ကဝီၤ, ဒီးဖျါဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်အသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်ဖးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ကီတမံၤန့ၣ် တၢ်ဂီၤလၢ အမၤနၢၤတၢ်တဘ့ၣ်အံၤ စူးကါဝဲ ထိၣ်ကိးထံ အက့ၢ်ဂီၤနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢ AI အတၢ်ပြၢန့ၣ် ပှၤဒိတၢ်ဂီၤအံၤ နုာ်လီၤပြၢတၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂီၤ “ဖလဲ(န)မ့ဝါ” (Flamingone) န့ၣ် တဖိးမံဒီးတၢ်ဘျၢအဃိ, ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ကွံာ်လၢတၢ်ပြၢန့ၣ်လီၤ.

တၢ်စံၣ်ညီၣ်, ဒီးတၢ်ပျၤထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် လၢထူၣ်စုညါအလိၤ, အဂ့ၢ်န့ၣ်…

ကစၢ်ယွၤလၢအလီၤကဟုကညီၢ်

ဒ်ယမ့ၢ် ၦၤဒိတၢ်ဂီၤဘၣ်ဃးဟီၣ်ခိၣ်က့ၢ်ဂီၤတဂၤအသိးႇ ယဃုထံၣ်န့ၢ်ယဲ တၢ်ဂီၤတဖၣ်လၢအ့ထၢၣ်နဲးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ယသူၣ်ယသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယထံၣ်ဘၣ် “တၢ်လီၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, အထံၣ် ၁၀ လၢကီၢ်အမဲရကၤ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤလၢ ကစၢၢ်မ့ၣ်အူထံကိၢ် အထံထီၣ်ပၢၢ်န့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ် ဒ်သိးသလၢဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်လၢအဆဲးကပီၤထီၣ် အလွဲၢ်ဆဲးလၤအါမံၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ၦၤဒိန့ၢ်ဝဲ Hoh Rain Forest အတၢ်ဂီၤန့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲ သ့ၣ်ၦၢ်လၢအတီၣ်, ဒီးထံဃံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဖျါအိၣ်ဟဲထီၣ်လိၤလိၤလၢ (The Hobbit) တၢ်ဂီၤမူအပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤအဃံအလၤ လၢအထုးသူၣ်ထုးသးတဘ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် Monument Valley အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကီၢ်စဲၣ် Arizona န့ၣ် လီၤဂာ်ဒီး မူဖျၢၣ် မါ(စ) အက့ၢ်အဂီၤအိၣ်ဖျါဖးလဲၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂီၤလၢအလီၤကဟုကညီၢ်တဖၣ်အံၤ ဒုးဆိကမိၣ်ထီၣ်ယၤလၢ ပကစၢ်ယွၤ, လၢအလီၤကဟုကညီၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၆၈ အပူၤန့ၣ် စီၤဒၤဝံး ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အတၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤ ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကဟုကညီၢ်အဂ့ၢ်လၢ “သးဝံၣ်ထီၣ်ယွၤ......မၤကျဲတဘိလၢ ၦၤလၢအဒိးထီၣ်တၢ် လၢၦၢ်မုၢ်ကနၢတဂၤအဂီၢ်န့ၣ်တက့ၢ်” (:၄) န့ၣ်လီၤ. ၦၤကွဲးထါ…

အါထီၣ်ဂီၢ်ထီၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအဂီၤထံး

ဖဲ လီးကၣ်ဟၢး(ဒ) (Loggerhead) ချံးတကလုာ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်အီၣ်တၢ်အီအမဲာ်ညါအကတီၢ်, အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ လၢအထုးန့ၢ်ၦၤသးန့ၣ် ၦၤစဲအ့ၣ်ဖိလၢအမၤလိဃုသ့ၣ်ညါ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိပီညါသ့ၣ်တဖၣ် ကိးဝဲလၢ "ချံးအတၢ်ဂဲၤကလံၣ်" န့ၣ်လီၤ. ချံးတဖၣ် အိးထီၣ်အထးခိၣ်ဒီးအိၣ်ဆၢထၢၣ်ဘျၢဘျၢ, ဒဲအစုခံခီဒီးလဲၤတရံးအသးလၢထံကျါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ဃိထံပာ်ဖျါဝဲလၢ လီဂံၢ်အလပီတဖၣ် နုာ်လီၤမၤတံာ်တာ်နၢာ် (nerve) လၢ ချံးအနီၢ်ကစၢ်အပူၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်အသးအံၤ မၤဒံဝ့ၤဒံဝီၤ ချံးတဖၣ်အတၢ်သ့ၣ်ညါဃိထံတၢ်, ဒီးလၢတၢ်အီၣ်အဂံၢ်ထံးအလီၢ်န့ၣ် လွဲန့ၢ် ချံးတဖၣ်အသးဆူတၢ်ဂ့ၢ်အဂၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် ချံးတဖၣ် ဆိကတီၢ် အတၢ်ဂဲၤကလံၣ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်အကတီၢ်လၢ စီၤဒၤဝံး ဂဲၤကလံၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤ အတလါစီဆှံ ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤလၢ ယွၤအိၣ်ဒီးၦၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟဲစိာ် ယွၤအတလါဆူ ဝ့ၢ်ယရူၤၡလ့ၣ်, ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်တကတီၢ်, ဒီး "စီၤဒၤဝံး ဂဲၤကလံၣ်လၢယွၤအမဲာ်ညါ, ဒီးအဂံၢ်အဘါခဲလၢာ်" (၂ၡမူၤ ၆:၁၄) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲန့ၣ်ဒီး, စီၤပၤအသးဒံဝ့ၤဒံဝီၤ, ဒီးမၤတၢ်ဒဲးဘး, မၤကမၣ်ဝဲ နီၣ်ဘၤသရှ့ဘၤ, ဒ်သိးအဝၤ…

တၢ်မူအကျဲ

အဝဲအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်ကုၢ်တဂၤအသိး, ဖဲ ၁၈၆၀ နံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ဖိသၣ်ဆံးဖိ လၢအဆါဆူၣ်ဆါကဲတဂၤအဃိ, ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤကွံာ်အီၤဆူ ကုၢ်ကစၢ်တဂၤအအိၣ်, ထဲဒၣ်ကသ့ၣ်တဒုအပှ့ၤဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအမ့ၢ်ဝဲ ခွါလိၣ်ဘိတဂၤအကတီၢ်, ထံၣ်ဘၣ်ဝဲ ပှၤဝါဖံးဖိတဖုန့ၣ် မၤသံပှၤသူဖံးဖိတဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤလိမၤဒိး အပူၤန့ၣ် ဖျိးစိဝဲဒၣ်လီၤလီၤဆီဆီဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအဝဲပတံထီၣ် Highland University လၢ ကီၢ်စဲၣ် ကဲ(န)ဆဲး (Kansas) န့ၣ်ဒီး, မ့ၢ်လၢအဖံးအညၣ်အလွဲၢ်အဃိ, တၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤအသးကီခဲတဖၣ်အံၤခဲလၢာ်အပူၤဒၣ်လဲာ်, ပှၤသးစၢ်တဂၤအံၤ ဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤ အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အဒိၣ်အယိာ်လၢကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. ကၠီး. ဝးရှ့(န)တၣ်(န) ကၤဘၤ (George Washington Carver) အသးသမူ အလံာ်စီဆှံအဆၢန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် လံာ်တၢ်ကတိၤဒိ ၃:၆, ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “သ့ၣ်ညါယွၤလၢ နကျဲခဲလၢာ်အပူၤတက့ၢ်. ဒီးအဝဲဒၣ်ကမၤလိၤနကျဲ” န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, ပသးကလၢၢ်ဘၣ် ဒ်ပတၢ်အိၣ်အသးတဖၣ် ဒိၣ်စိလုာ်ဘၢပှၤန့ၣ်လီၤ. ပကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်မၤတံာ်တာ်ပှၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပကလဲၤဖဲလဲၣ်, ပကမၤမနုၤလဲၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်ကတိၤဒိ…

တၢ်မူအတၢ်ကပီၤ

ဖဲ ၁၉၀၅ နံၣ်, လၢ ကီၢ် စွံး(စ)လဲ(န) (Switzerland), ဝ့ၢ် ဘၢ(န) (Bern), န့ၣ် ပိာ်ခွါသးစၢ်လၢ အတကဆှဲကဆှီတဂၤ, အိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဟံၣ်ပူၤ, ဒီးဘှါဆှဲဝဲဒၣ် အတၢ်မၤကွၢ် လၢအအိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးတမံၤ, ဘၣ်ဃးဒီးမူပျီသနိအန့ဆၢၣ်န့ၣ်လီၤ. စဲအ့ၣ်- ဂံၢ်သဟီၣ် အပှၤကူၣ်သ့တဂၤအံၤ လၢတၢ်ပာ်ပညိၣ်စဲထီအသးတပယုၢ်ဃီအပူၤန့ၣ် မၤကွၢ်အတၢ်ထိၣ်ဒွးတၢ်တဖၣ်, တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နူၢ်လၢ အဆိကမိၣ်မၤတၢ် နးနးကျံးကျံး, လွံၢ်လါအတီၢ်ပူၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပှၤသးစၢ်တဂၤအံၤ, ကွဲးပာ်ဖျါဝဲ အတၢ်သ့ၣ်ညါ ဘၣ်ဃးဒီးဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်အါမံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤအံၤအမံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲလ်ဘၢး အဲ(န)စတဲ(န) (Albert Einstein), ဒီးအသးအိၣ်ဒံးဒၣ်ထဲ ခံဆံဃုနံၣ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ.

အဝဲမ့ၢ် စဲအ့ၣ်အပှၤကူၣ်သ့ကူၣ်ဘၣ်ဖးဒိၣ်တဂၤဘၣ်ဆၣ်, အဲ(န)စတဲ(န) တဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ယဃုမၤလိတၢ် ဒ်ယံၢ်ထီၣ်ဒ်အါထီၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်လၢယသ့ၣ်ညါအါထီၣ်ယဲန့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ်အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်အါမး” န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အကံၢ်အစီ. လၢအအိၣ်ဖျါကဟုကညီၢ်န့ၣ် လီၢ်ဖျါထီၣ်အသး, ခီဖျိလၢ အစုတၢ်ဘၣ်တ့, “မူခိၣ်လီၣ်ဖျါထီၣ် ယွၤအလၤကပီၤ” (စံး ၁၉:၁)…

ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်

ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.

က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…

ကစၢ်ယွၤ အဆၢအကတီၢ်

တၢ်ထိၣ်ဆၢတဲာ် တၢ်ဆၢကတီၢ် အယူနံးန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ထိၣ်ဒွးအီၤ ခီဖျိလၢမူကပိာ် စဲအ့ၣ်ပီညါအက့ၢ်အဂီၤ, ဒ်အမ့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်လဲၤတရံးအသး, ဒီးအတၢ်လဲၤတရံးမုၢ်အသိးန့ၣ်, တုၤလၢ ၁၉၆၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, နံၣ်ကယၤတဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ကတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်အံၤ, အတၢ်လဲၤန့ၣ်ဃၢလီၤ စှၤလီၤလၢ အမူဖျၢၣ်အကျိၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤစဲအ့ၣ်ဖိတဖၣ် ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲလၢ တၢ်ဆၢကတီၢ်စဲးကီာ်အယူနံးန့ၣ် ယံာ်ထီန့ၢ်ဒံး ညီနုၢ်တၢ်ထိၣ်ဒွးအီၤန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်အမုၢ်နံၤတဖၣ်န့ၣ် တၢ်ထိၣ်ဒွး တၢ်ဆၢကတီၢ် လၢဟီၣ်ခိၣ်လဲးတရံးအသး လီၢ်မၢ်ကွံာ် တစဲးဘၣ်တစဲးန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်သၢနၣ်ရံၣ်ပှဲၤပှဲၤလံန့ၣ်လီၤ.

မ့ၢ်ဝဲလီၤ. တၢ်ထိၣ်ဒွးတၢ်ဆၢကတီၢ် ဒ်အမ့ၢ် မူကပိာ်ပီညါဘၣ်ဃးဒီးမူဖျၢၣ်လဲၤတၢ်အကျိၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်လဲၤတရံးသးတဖၣ်အသိး, ကစၢ်ယွၤတ့လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, ပှၤစဲအ့ၣ်ဖိတဖၣ် အတၢ်ထိၣ်ဒွးတဖၣ်န့ၣ် ကကီခဲန့ၢ်ဒံး တၢ်လၢ
ပဆိကမိၣ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၢ်သ့ဝဲဒၣ်လၢ စီၤပ့းတရူး အတၢ်ကတိၤတဖၣ် “လၢကစၢ်အမဲာ်ညါန့ၣ်, မုၢ်တနံၤမၤအသးဒ်နံၣ်တကထိအသိး” (၂ပ့း ၃:၈) န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ဂ့ၢ်လိာ်ထီဒါ ပှၤအသးဒ့ဒီတဖၣ်လၢ အပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး တဟဲက့ၤဒံးဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်ပာ်ဖှိၣ်တၢ်ထူးတၢ်တီၤလၢမူခိၣ်

ပှၤလဲၤဟးဆူထံဂုၤကီၢ်ဂၤ အဆိကတၢၢ်တဘျီအဂီၢ်, တၢ်ဘိၣ်ထီၣ်လဲၤစိာ် ပိးလီတဖၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ညီနုာ်မၤအသးတမံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအပျံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ်လၢ တၢ်ဘၣ်အိၣ်ယံၤဒီးဟံၣ်ဃီ, ဒီးတၢ်မ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်ဖုးတမံၤမံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် တၢ်ကွဲးဖှိၣ်ရၤတထံၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီခဲဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်စိာ်ပိးလီအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အသုတလဲၤစိာ် တၢ်ပှံၢ်ခိၣ်အထံ, ဒီးကဟၣ်မၤဃ့ခိၣ်သူ (အါတက့ၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢသမှံၤဟံၣ်ဒွဲတဖၣ် ကတဲာ်ကတီၤပာ်ဝဲ), ဒီးပှၤသုတလဲၤစိာ် ခီၣ်ဖံး အါစူၣ်, ဒီးလံာ်လဲၢ်, တၢ်လၢအဃၢတဖၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်စိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤအီၤ, ကီဝဲခဲဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးလံာ်န့ၣ် ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, ယူၤရပၤ ထံကီၢ် အကျဲမုၢ်ဖိတဖၣ်အလိၤန့ၣ်, ဖဲလၢနစိာ်ထီၣ်စိာ်လီၤ, တွံၢ်ထီၣ်တွံၢ်လီၤ, နတၢ်ဘိၣ်တဖၣ်အကတီၢ်, နကဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ယမ့ၢ်တဟဲစိာ်ဘၣ် ပိးလီအါမးန့ၣ် ကဂ့ၤဒိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.

ပသးသမူ အတၢ်လဲၤအဂီၢ်, ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဟ့ၣ်ကူၣ်ပှၤလၢ “ပတဟဲစိာ်တၢ်ဆူဟီၣ်ခိၣ်နီတမံၤဘၣ်. ပက့ၤစိာ်တၢ်တသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်နီတမံၤဘၣ်” (၁ တံၤ ၆:၇) န့ၣ် မ့ၢ် တၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိ လၢကျဲအဂၤတဘိန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး မၤဘၣ်ထွဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤလၢ တၢ်ဂ့ၢ်ကီဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ပာ်ဖှိၣ် တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်, “မ့မ့ၢ်ပှၤလၢအသါကကဲထီၣ်ပှၤအထူးအတီတဖၣ်န့ၣ် လီၤဘၣ်လၢပတၢ်လ့ပစီ, ဒီးဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ်လၢ…

ပှၤအိၣ်မူတ့ၢ်တဖၣ် ခီဖျိလၢယွၤအတၢ်သးကညီၤ

ဖဲလၢ အသးအိၣ် (၁၁) နံၣ်လံၤလံၤန့ၣ် ခၠါ ကၠီးဟ့ (Charles Joughin) တဂၤန့ၣ် မ့ၢ်ပှၤဒိးကဘီဖိတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲဖံးတၢ်မၤတၢ် ဒ်ပှၤကုၢ်ကိၣ်ဖိတဂၤ လၢကဘီအါဘ့ၣ်, ဒီးဖဲ ၁၉၁၂ နံၣ်န့ၣ်, အဝဲဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ တၢ်ဟးဒိလိာ်ကွဲကဘီဖးဒိၣ်တဘ့ၣ်, အိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ဝ့ၢ် စီးသဲ(မ)တၣ်, ကီၢ် အ့ကလၣ် (Southamptom, England) န့ၣ်လီၤ. ကဘီဖးဒိၣ်တခိၣ်, မ့ၢ် တဲၣ်တဲန့း (Titanic), လၢအနုာ်လီၤဘျၢၣ်ထံလီၤသကၤ ကိၢ်လိၣ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ် ဖဲ အဲးတလဲတ့း-ကလံၤစိး (Northern Atlantic) န့ၣ်လီၤ. ဖဲကဘီလီၤဘျၢဆူ ထံယိာ်အကတီၢ်, ကၠီးဟ့ မၤစၢၤနဲၣ်ဆှၢ ပှၤကညီတဖၣ်ဆူ ချံမူတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကဘီလီၤဘျၢဝဲဆူ ထံယိာ်န့ၣ်ဒီး, အဝဲအိၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်ဝဲလၢ တဲၣ်တဲန့း ကဘီအလီၢ်ခံ အထိးနါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ကၠီးဟ့ အိၣ်မူတ့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

အနံၣ် (၃၀) လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီအကတီၢ်, ခၠါ တဂၤ ဒိးဝဲကဘီအဂၤတဘ့ၣ်…