လၢတၢ်သးခုကစီၣ်အဂီၢ်
ဖဲ၁၉၁၆ နံၣ်န့ၣ် နဲလစဲၣ်ဘဲ(Nelson Bell)ဖျိထီၣ်ဝဲ ကသံၣ်တၢ်မၤလိဖဲ အိၣ်ဖျဲၣ်အလီၢ် လၢကီၢ်စဲၣ်ဘကၠံနယၢၤ(Virginia)န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢနံၣ်အံၤအပူၤ အဝဲဒိးတ့ဒိးဖျီအသးဒီးအမါဝံၤ ဃုလါ အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လဲၤတုၤဝဲဒၣ်ဆူတရူးကီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်ဝဲ (၂၂)နံၣ်န့ၣ် အဝဲဘၣ်မၤဝဲ ကသံၣ်သရၣ် လၢအကွဲးကါကူစါတၢ်ဖဲ တၢ်အဲၣ်ဒီးတၢ်သးကညီၤတၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆါဟံၣ်အံၤ အိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတဖျၢၣ်ဧိၤဒီး ဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဆိးဝဲ ကအိၣ် ခံကကွဲၢ်ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. နဲလစဲၣ် ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် ကွၢ်ထွဲတၢ်ဆါဟံၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ကွဲးကါကူစါပှၤဆါ, စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်သးခုကစီၣ် ဆူညါ ၂၄ နံၣ်ဆူ ပှၤတရူးဖိလၢအကထိတဖၣ်အကထိအကျါန့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် ပှၤတရူးဖိလၢတနာ်ဝဲ ပှၤထံဂၤကီၢ်ဂၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကိးအီၤလၢ ‘ပှၤတခီဘီမုၢ်ပှၤအၢပှၤသီ’, လၢခံနဲလစဲၣ်န့ၣ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါလၢ “ဘဲလၢပှၤတရူးဖိတဖၣ်အဲၣ်ဝဲ” န့ၣ်လီၤ. အဖိမုၣ်ရူၤသးန့ၣ်လၢခံဒိးတ့ဒိးဖျီအသးလၢ ပှၤမၤတၢ်သးခုကစီၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ် ဘ့လ့ၣ်ကရ့ၣ်ဟၣ်န့ၣ်လီၤ.
နဲလစဲၣ် မ့ၢ်ပှၤစဲၣ်နိးတဂၤလၢ ကွဲးကါကူစါတၢ်ဒီးသိၣ်လိလံာ်စီဆှံသရၣ်တဂၤဘၣ်ဆၣ် တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်ဆှၢပှၤဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အအိၣ်ဘၣ်. ခီဖျိ အတၢ်အိၣ်မူသကဲးပဝာ် ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ ဒ်ကစၢ်ယွၤကလုၢ်ကထါပာ်ဖျါဝဲအသိး အဃိ ခရံာ်တၢ်သးခုကစီၣ်အတၢ်မၤကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤတံတူးလၢအမ့ၢ် ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိလၢ ကွၢ်ထွဲခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ…
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ် ဆူ ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ
ပှၤအခိၣ်တဂၤ သံကွၢ်ယၤ လၢမ့ၢ်ယကလဲၤကတိၤတၢ်ဒီးပိာ်မုၣ်တဂၤ လၢအိၣ်ဒီးမဲာ်ထံမဲာ်နိ လၢပှၤကတိၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်အဒၢးပူၤန့ၣ်လီၤ. ကၤရ့ၤ(Karen)န့ၣ် အသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ ၄၂ နံၣ် ဒီးဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲလၢ
ကဒိးတ့ဒိးဖျီအသးလၢ ပှၤဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးဒီးအီၤ တဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ပှၤတဂၤန့ၣ် မ့ၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤကစၢ် လၢအအိၣ်ဒီးအဖိအမါန့ၣ်လီၤ.
ကၤရ့ၤန့ၣ် ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါလၢကတိၤအၢလိာ်လ့အီၤ ဒီးအပၢ်လၢတပာ်ဖျါတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအလိၤအဃိ လၢအနီၢ်ဆံးလံၤလံၤ အဝဲသ့ၣ်ညါဝဲလၢ အနီၢ်ခိနီၢ်သး ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအါလၢ ပိာ်ခွါသ့ၣ်တဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဖဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဘၣ်တၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤဝံၤအလီၢ်ခံ ကဘၣ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်
မၤလိသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲ, ဘၣ်ဆၣ် အတၢ်ဆၢမိၢ်န့ၢ်သးလီ တၢ်အဲၣ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤန့ၢ်ဝဲန့ၣ် အိၣ်တ့ၢ်ဒ်အဖၢမုၢ် ဒီးတဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအဃိ ကဲထီၣ်တၢ်သးဘၣ်ဖှီၣ်လၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲယစံးကတိၤသကိးတၢ်ဒီး ကၤရ့ၤဝံၤန့ၣ်ဒီး ပဆုးလီၤပခိၣ်ဒီးပဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိတၢ်ထုကဖၣ်အစိကမီၤအဃိ ကၤရ့ၤတဲဘၣ်ကစၢ်ယွၤ တၢ်လၢအလ့ပစီအီၤတဖၣ် ဒီးအၢၣ်လီၤဝဲလၢ ကမၤကတၢၢ် အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး အတၢ်မၤကစၢ်, ဒီးပာ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်တၢ်မိၢ်န့ၢ်သးလီတၢ်တဖၣ် ဆူကစၢ်ယွၤအစုပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒၢးပူၤအဆၢကတီၢ် ဖျါဝဲဒၣ်လၢ တၢ်သးဖှံအိၣ်ပှဲၤဒီးအီၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲန့ၣ် ယနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ် တၢ်ရ့လိာ်မၤဘၣ် ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်ခွါ လၢတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်တမံၤဃီအပူၤ ဖဲစီၤပီလူး…
ပတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးတၢ်န့ၣ် တကဲထီၣ်တၢ်ကလီကလီဘၣ် “WALK ON”
“WALK ON” မ့ၢ်လံာ်တၢ်ကွဲးဂ့ၤလီၤဆီ ဒီးဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်လၢဘဲၣ် မဲၣ်ကိၣ်စၢၣ် (Ben Malcolmson) အနီၢ်ကစၢ်အတၢ်ကွဲးနီၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်ကၠိဖိတဂၤ လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိလိာ်ကွဲ အမဲရကၤဖျၢၣ်ထူ တအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် ပှၤဃုထၢအီၤ ဒ်အမ့ၢ် ပှၤလိာ်ကွဲ မၤပှဲၤတၢ်ဖိတဂၤ လၢ ၂၀၀၇ နံၣ် ကီၢ်စဲၣ်ကဲၣ်လံဖိနယၤကလံၤထံး ဖၠၣ်စိမိၤ ရိး(စ)ဘိ အဖၠဲးကတၢၢ်(Rose Bowl champion)ဖျၢၣ်ထူကရၢန့ၣ်လီၤ. ဒ်အမ့ၢ် ပှၤလၢအကွဲးလံာ်တၢ်ကစီၣ် အလံာ်ပရၢလၢတနံၤအဂီၢ်တနံၤအဂီၢ်အသိး, အဝဲ ပာ်လီၤအသးလၢ ကကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် အတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး မၤလိဖျၢၣ်ထူလၢ အနီၢ်ကစၢ် အတၢ်လဲၤခီဖျိအသိးအဃိ ဒီးမၤန့ၢ်ဝဲ တၢ်လီၢ်လၢ ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိ တဖၣ်အကျါ တလီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲမဲၣ်ကိၣ်စၢၣ်နုာ်လီၤလိာ်ကွဲ မၤသကိးတၢ်လၢဖျၢၣ်ထူကရၢန့ၣ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် မၢဆူၣ်အီၤ လၢကဃုထံၣ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်တိာ်လၢအဂီၢ် ဒ်မၤန့ၢ်ဝဲ တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢအဆၢန့ၢ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ အတံၤသကိးပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိအဂၤတဖၣ်န့ၣ် လၢတၢ်စံးကတိၤသကိး တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အဂ့ၢ် တၢ်လီၤဆီတအိၣ်အဃိ အဝဲအတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤ ဆံးလီၤစှၤလီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ် တၢ်လၢကစၢ်ယွၤကဒုးနဲၣ်ကျဲအဂီၢ်အခါန့ၣ် မဲၣ်ကိၣ်စၢၣ်ဖးဘၣ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤကလုၢ်ကထါ…
တၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်ထံၣ်ဆိ ခါဆူညါ
ယဝၤနီၣ်ဆှၢပှၤ သိလ့ၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်လၢ ပတညီနုၢ်လဲၤအဆၢကတီၢ် အဝဲပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲ စဲးအပီးအလီ ကၠံၣ်ပံၣ်အဲး(စ)(GPS)အတၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်တဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤနုာ်လီၤ နီၣ်သိလ့ၣ်ဆူကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အခါ ကၠံၣ်ပံၣ်အဲး(စ) ဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲလၢ ပကဘၣ်ဟးထီၣ်လၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်ဒီး ပိာ်ကျဲဖိလၢ သိလ့ၣ်တခိၣ်လဲၤသ့ ဒီးကျဲအံၤ ပှၤဆိးကါလၢ ပှၤဖံးတၢ်မၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤတၢ်ကအိၣ်မံးလးတဆံဃၣ်ဃၣ် သိလ့ၣ်တဖၣ် လၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤ လၢအလဲၤသဃဲၤဒီးပှၤန့ၣ် ဘူးတံၢ်မးလၢ ကဘၣ်အိၣ်ပတုာ် ခီဖျိတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢ တၢ်တ့ဘှီကျဲအတၢ်မၤဖးဒိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ကျဲဖိလၢပပိာ် တဘိန့ၣ် သိလ့ၣ်လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤစှၤအဃိ ဒုးကဲထီၣ်ပတၢ်လဲၤဘျ့ဘျ့ဆှီဆှီန့ၣ်လီၤ. ယဝၤ ဒဲၣ်(Dan)စံးဝဲ “ယတထံၣ်ဆိ တၢ်ကမၤအသး ခါဆူညါဘၣ်ဆၣ် ကၠံၣ်ပံၣ်အဲး (GPS) ထံၣ်ဆိဝဲ”န့ၣ်လီၤ. “ဒ်ကစၢ်ယွၤထံၣ်ဆိ ခါဆူညါအသိး”, ပအၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်ကိးဂၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယွၤထံၣ်သ့ၣ်ညါဆိ တၢ်ကမၤအသးလၢခါဆူညါအဂီၢ်အဃိ ကစၢ်ယွၤဆီတလဲ ပှၤမၤကူးပှၤကူၣ်သ့လၢ မုၢ်ထီၣ်တဖၣ် အတၢ်က့ၤကျဲန့ၣ်လီၤ. မးသဲ ၂:၂ ပာ်ဖျါဝဲ “ပှၤအိၣ်ဖျဲၣ်ယူဒၤအစီၤပၤ” အိၣ်ဖဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤဟ့ၤရိာ်အသးတံာ်တာ်ဝဲဘၣ်ဃး ဒီးတၢ်ကစီၣ်လၢ စီၤပၤအထီဒါပၢဆှၢတၢ်တဂၤအဂ့ၢ်အဃိ စံးကတိၤကဘျံးကဘျၣ် ပှၤမၤကူးဖိတဖၣ် ဒီးမၢအလဲၤဝဲဆူ ဝ့ၢ်ဘ့ၤသလ့ဃ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးလၢ ဆီကဆီအတၢ်ဖျးပှၤ
ဆီကဆီမံၤ(wild turkey)ခံဘ့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢယမဲာ်ညါ ဖဲပှၢ်ပူၤကျဲဖိလၢ ယဃ့ၢ်လၢယနီၢ်ကစၢ် တၢ်ဟူးတၢ်ဝးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယဆိကမိၣ်ထီၣ် လၢယလဲၤတၢ်အဘူးကတၢၢ်ဒီးဆီကဆီတဖၣ်န့ၣ် ကန့ၢ်ထဲလဲၣ်. ယဃ့ၢ်ဃၢလီၤယသးဒီးယဟး ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ယအိၣ်ပတုာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် အဆၢကတီၢ် ဆီကဆီမံၤခံဘ့ၣ် ဟဲဃ့ၢ်ဝဲလိၤလိၤဆူ ယအိၣ်ဒီး ဖျးဝဲယယီၢ်ဒ့ဒီးယချၢန့ၣ်လီၤ. ဆီကဆီအနိာ်န့ၣ် အ့ၣ်ဒီးဖျးဘၣ်ပှၤဆါဝဲဒိၣ်မးအဃိ ယဘၣ်ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်လူၤယၤ တုၤဒၣ်လဲၣ် လူၤယၤတန့ၢ် အဆၢကတီၢ် ဒီးအိၣ်ပတုာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လိာ်ကွဲအပျီအံၤ ဘျံးကဒါက့ၤအသးဒ်လဲၣ်. ဖဲဆီကဆီစးထီၣ် မၤဒၢၣ်တၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပှၤလၢဃုလူၤခးအီၣ်တၢ်မံၤလာ် ဘၣ်တၢ်လူၤကဒါက့ၤအီၤလၢ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတၢ်မံၤလာ်န့ၣ်လီၤ. ယမၤယသး ဒ်ပှၤအသးတထံ ဒီးယသးဆိကမိၣ်လၢ ယကမၤပျံၤမၤဖုး ဆီကဆီ ဒ်သိးကဃ့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသးဘူးတ့ၢ်မးလၢ တၢ်ကမၤဘၣ်ဒိဆါယၤအဃိ ယဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးယသးလၢ ဆီကဆီမံၤန့ၣ်လီၤ.
စီၤကၤလယးအဂီၢ် စီၤဒၤဝံးန့ၣ် မ့ၢ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်တအိၣ်အဃိ ကတိၤဒုၣ်ဒွဲၣ်ဝဲဒီး မၢအဟဲသုးဘူးဆူအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ၁ ရှမူၤအ့လး ၁၇:၄၄ ပာ်ဖျါဝဲ, “ဟဲဆူ ယအိၣ်တက့ၢ်, ဒီးယကဟ့ၣ်နဖံးနညၣ် လၢထိၣ်ဧိၤလံာ်ဧိၤလၢမူကပိာ်လိၤ, ဒီးလၢဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢတၢ်ပျီပူၤလီၤ” န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံးဆီတလဲကွံာ် တၢ်အိၣ်အသးစးထီၣ်ဝဲ…
တၢ်ဆီတလဲသးနီၢ်နီၢ်
ကလီး(Claud)မ့ၢ် ပှၤလၢဘၣ်တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အီၤ လၢဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢ လၢမၤသဘံၣ်ဘုၣ်တၢ်အကျါအဃိ အဝဲစးထီၣ်ဆါဝဲ ကသံၣ်မူၤဘှီးညါဖီ (marijuana) ဖဲအသးအိၣ် (၁၅)နံၣ်, ဒီးဟံရိအ့(heroin) ဖဲအသးအိၣ် (၂၅)နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤကသံၣ်မူၤဘှီးတဖၣ်အဂီၢ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ဒီသဒၢအဃိ အဝဲကဲထီၣ် ပှၤသးစၢ်တဖၣ်အခိၣ်လၢ ကဒုးနဲၣ်တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်ခီဖျိလၢ အမဲန့ၤကၠၣ်(manager)တဂၤ လၢအစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဂၤအဃိ ကလီးန့ၣ် အဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါအါထီၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဃုမၤလိတၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဃးဒီး ခရံာ်ဖိအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတီၤတဖၣ်ဝံၤန့ၣ် ကလီးန့ၣ် တၤတၢ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်သိးကဟဲနုာ်ဆူအသးပူၤ, အတၢ်အိၣ်မူပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ “ယပလၢၢ်ဘၣ် တၢ်တူၢ်လိာ်မုာ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် အိၣ်ဆိးလၢယသးပူၤ”န့ၣ်လီၤ. ပှၤထံၣ် ယတၢ်အိၣ်မူဆီတလဲအသး တဘျီဃီအဃိ ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢအံၤ ယမ့ၢ်ပှၤလၢ အဆါကသံၣ်မူၤဘှီးလၢ အပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်ခုသးခုဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ် န့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်မၤလၢအဂီၢ်န့ၣ် တအိၣ်ပတုာ်ဝဲဒၣ် ဖဲန့ၣ်ဘၣ်. လၢခံတသီ ကလီး ဝံစိာ်ထီၣ်ဝဲ ကိးက့(cocaine)အဘိၣ် ဒ်သိးကလဲၤဆါဝဲအဂီၢ်အခါန့ၣ် ဆိကမိၣ်လီၤက့ၤအသးဒီး စံးဝဲ အတၢ်မၤအံၤတဂ့ၤဘၣ်. ယမ့ၢ်ပှၤလၢ အဟ့ၣ်တၢ်စုာ် (ကသံၣ်ဘုၣ်)ဆူ ပှၤဂၤအိၣ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်သးထီၣ်သးဖျိး
“ကွၤနံကၣ်” (Guernica)န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဂီၤလၢ ဘၣ်ဃးဒီး ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအဂ့ၢ်လၢ အကါဒိၣ်ဒီး ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ ဒုးနဲၣ်ဖျါအီၤလၢ ဖးပလိၤ ပံၣ်ကၤစိၤ(Pablo Picasso)န့ၣ်လီၤ. ပံၣ်ကၤစိၤ မ့ၢ်ပှၤခ့ခါ ပှၤတ့တၢ်ဂီၤ လၢအလဲၤလၢ ပှၤဂၤအမဲာ်ညါတဂၤ ဒီးတၢ်ဂီၤန့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲ ပှၤစပ့န့းဖိ(Spanish)အဝ့ၢ်လၢ ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤ ဖဲ ၁၉၃၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. အကတီၢ်ဖဲ ပှၤစပ့န့းဖိတဖၣ် ပူထီၣ်ထီဒါတၢ်ဒီး တၢ်မၤအသးဆူ တၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီ ကစးကဲထီၣ်သးအခါ ပှၤစပ့န့းသုးပဒိၣ်ဟ့ၣ်ဝဲ တၢ်ပျဲလၢ ပှၤနၣ်စံၣ်ကၠၢမနံၣ်(Nazi Germany)အကဘီယူၤတဖၣ် ကတ့ၢ်လီၤပာ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်လၢ တၢ်ကၠီးလိမၤကွၢ်တၢ်အလီၢ်လၢ ဝ့ၢ်ကွၤနံကၣ်ဖိန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ကဲထီၣ်တၢ်ကတိၤဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်ဘၣ်ဃးဒီး ပှၤဝ့ၢ်ဖိအတၢ်သံလၢ တၢ်တ့ၢ်လီၤပာ်လီၤ မ့ၣ်ပိၢ်ဆူ ကမျၢၢ်အိၣ်ဆိးတၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ပံၣ်ကၤစိၤ တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂီၤအံၤ ထုးန့ၢ် ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိလၢအခိးကွၢ်တဖၣ်အသးပူၤ တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ် ဒီးကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤ လၢတၢ်ကတိၤဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်ဘၣ်ဃးဒီး ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ် အတၢ်သ့မၤဟးဂီၤ တၢ်သးသမူဆူ ပှၤတဂၤဘၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.
ပဝဲဒၣ်လၢ ပအိၣ်ဒီးတၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသးလၢ ပတအဲၣ်ဒိးမၤဟးဂီၤ ပှၤကညီတဖၣ်အသးသမူအဂီၢ်န့ၣ် ပဂ့ၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်ကတိၤဖျါဝဲဖဲ မးသဲ…
တၢ်ဃုထၢ တၢ်သူၣ်ကညီၤ သးကညီၤတၢ်
တၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်ဂီၤမူအဖုၣ်ဖိတဖၣ် လၢ ၅ မံးနံး အတီၢ်ပူၤ ဘၣ်ဃးဒီးမူခိၣ်ဖီလီၤအဆၢကတီၢ် တၢ်မၤအသးအဂ့ၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ထုးန့ၢ်သးလၢ ပှၤကွၢ်တၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤမူအဖုၣ်ဖိတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ဒိန့ၢ်အီၤ လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ လိာ်ကွဲတၢ်လိာ်ကွဲ လၢဘၣ်ဃးဒီးစကံ(ski) ဖဲအဝဲသ့ၣ် ဒိးလိာ်ကွဲဝဲလၢ ဟံၣ်အခိၣ်ဒူဒီး ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်နံၤတၢ်အ့ဒီး ပှၤလၢအကွၢ်တၢ်တဖၣ် ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲ အဒိၣ်ကတၢၢ် လၢပှၤကွၢ်တၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ်ဖဲ ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် လိာ်ကွဲတၢ်လိာ်ကွဲတဖၣ်လၢ ကျဲအကျိၤအကွာ် လၢအတမ့ၢ်တၢ်ဘျၢအသိးအခါ န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂီၤမူဒ်သိးအံၤတဖၣ် လၢကဲထီၣ်တၢ်လီၤနံၤတဖၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်အတဂ့ၤဘၣ်ဆၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးဖဲ ပှၤဂၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ဒီးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ် ဝံဧိၤဘါဒယၤ ပာ်ဖျါဝဲ ထံကီၢ်ခံဘ့ၣ် လၢအထီဒါလိာ်အသး ဒ်အမ့ၢ်ကီၢ်အံၣ်စရ့လးဒီး ကီၢ်အဒိၣ်(Edom) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကစၢ်ယွၤထံၣ်ဝဲလၢအံၣ်စရ့လးကဘၣ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်လၢ အတၢ်ဒဲးဘးအခါ ပှၤအဒိၣ်ဖိတဖၣ် သးခုမုာ်သးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဧိၤဘါဒယၤ ၁:၁၃-၁၄ ပာ်ဖျါဝဲ ပှၤအဒိၣ်ဖိတဖၣ် ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် ပှၤဝ့ၢ်ဖိတဖၣ် ပှၤသုအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးတန့ၢ်အဂီၢ် တြီဃာ်ဝဲ ဒီးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲ အံၣ်စရ့လးအဒုၣ်ဒါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်…
ကစၢ်ယွၤအတၢ်မၤလၢ တၢ်ဂ့ၢ်အဆံးဖိတဖၣ်အကျါ
ခဲဘ့ၣ်(Kevin)ဒီးခ့ၣ်ဘၣ်လ့ၣ်(Kimberley)အဂီၢ် တနွံအံၤ မ့ၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအနွံန့ၣ်လီၤ. ခဲဘ့ၣ် အတၢ်ဆါဟဲနးထီၣ် သတူာ်ကလာ်ဒီး ဘၣ်လဲၤထီၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအၢသီတၢ်မၤတံာ်တာ်တၢ်အပူၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်အဖိဆံး ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဖိလွံၢ်ဂၤလၢ အကွၢ် လုၢ်ဖိဝဲတဖၣ်စ့ၢ်ကီး အိၣ်တဆူၣ်ဝဲ နးနးကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအကီဒိၣ်ဝဲတမံၤ မ့ၢ်ဝဲတၢ်အီၣ် တၢ်အီလၢအကြၢး အိၣ်တဖၣ် ခ့ၣ်ဘၣ်လ့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲတသ့လၢၤဘၣ်လၢပှၤပာ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီအလီၢ်လၢ တၢ်မၤခုၣ်တၢ်အီၣ်အတလါပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသး ဒ်သိးအံၤ အဆၢကတီၢ် အဝဲဆၢအီၣ်ဘၣ်ဝဲသဘၣ်ဘီတံၢ်(carrot)န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်လဲၤတလၢကွံာ် တနၣ်ရံၣ်အခါန့ၣ် တၢ်ဟဲဒိတကျိာ်တၢ်လၢ အတြဲၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်အတံၤသကိး အမဲဒၣ်(Amanda) ဒီးအဲဒံၣ်(Andy) ဟဲစိာ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ် ဃုာ်ဒီးသဘၣ်ဘီတံၢ်လၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ညီနုၢ်ပှၤစံးလၢ မုၣ်ကီၤလံၢ်မၤတၢ်လၢ တၢ်အဆံးဖိဒၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပှၤယူဒၤဖိတဖၣ် အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်မၤအသးလၢ အလီၤကမၢကမၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢကစၢ်ယွၤမၤတၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အဆံးဖိဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. အဲၤကူပတူး အစီၤပၤဖၤရိၤ ဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်လၢ ၂ မိၤရှ့ ၁:၂၂ အပူၤ “ဖိခွါလၢအအိၣ်ဖျဲၣ်တဖၣ်န့ၣ် သုဘၣ်ကွံာ် တ့ၢ်ကွံာ်အီၤလၢထံမိၢ်ပှၢ်အပူၤ ကိးဂၤဒဲးလီၤ”န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤသံဖိသၣ်ဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပၤအံၤ ကဲထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီလၢ အဆံးဖိန့ၣ်လီၤ. စီၤမိၤရှ့အမိၢ်ကွံာ်လီၤဝဲ…
တၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢ ပကဘၣ်သူၣ်ခုသးခု
ဖဲ မၢၤ.ကလဲဒၣ်(Ms. Glenda) ဟဲနုာ်လီၤဆူ တၢ်ဘါသရိာ်ပူၤ ဖဲပှၤအါဂၤ အိၣ်သကိးတၢ်အလီၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခု လၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအပူၤန့ၣ် လုၢ်ဘၢဝဲတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲအိၣ်မုာ်ထီၣ်က့ၤ, အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ဟဲက့ၤဂ့ၤထီၣ်ဝဲ ခီဖျိတၢ်ကူစါယါဘျါအကျိၤအကွာ် ကီကီခဲခဲအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟဲဃီၤဆူယအိၣ် ဒ်ညီနုၢ်တၢ်ဘါဝံၤတၢ်ဆၢဂ့ၤဆၢဝါလိာ်သးအဂီၢ်အခါ ယစံးဘျုးဘၣ် ကစၢ်ယွၤ လၢအါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ အဝဲမ့ၢ်ပှၤလၢသးအုး, မဲာ်ထံလီၤဃုာ်ဒီးယၤ, မၤလိၤမၤဘၣ်က့ၤယၤ ကပုာ်လုးကဖီလီဖိ ဒီးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါယၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ မၤဘၣ်ဒိဆါယသးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်အဆၢကတီၢ် ဒၣ်လဲၣ် ဃ့ကညးယၤလၢ ကပျၢ်အတၢ်မၤကမၣ်ဘၣ်ယၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ထီၣ်တဘျီလၢ်လၢ် အဝဲအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ယကလဲၤဒီးကတိၤသကိးတၢ်ဒီးအီၤ ဘၣ်ဃးဒီးယတၢ်ဂဲၤလိာ်တဖၣ် လၢတၢ်သးတီပူၤ ဒီးထီဘိဒုးသ့ၣ်ညါသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤယၤ လၢအလီၢ်အိၣ်အါမးလၢ ပကစံးထီၣ်ပတြၢၤ ယွၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
မါမၣ်ကလဲဒၣ် (Mama Glenda)ဟ့ၣ်တၢ်ခွဲးလၢ ယကကိးအီၤ ဒီးဖိးဟုဃာ်ယၤကပုာ်လုးကဖီလီဖိ ဒီးစံးဝဲ, “နံၤလၢအဂ့ၤလီၤဖိဧၢ”န့ၣ်လီၤ. ပစံးကတိၤသကိးတၢ် တစိၢ်ဖိ ဒီးဃ့ထုကဖၣ်သကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. ဝံၤအဝဲက့ၤဝဲဒၣ်ဒီး ဒ်ညီနုၢ်အသိး သးဝံၣ်အံၣ်အုဝဲ ထါသးဝံၣ် ဒီးကွၢ်ဃုဝဲ ပှၤတဂၤဂၤ ဒ်သိး ကဆိၣ်ဂ့ၤဝဲဒၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၆၄:၁ အပူၤ…