ခံမံၤလိာ် ဘၣ်ဝဲလီၤ

အနံၣ်(၃၀)ဝံၤအလီၢ်ခံ ဖဲၣ်လူလူ(Feng Lulu) ထံၣ်လိာ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤအသးဒီး အဒူၣ်ဖိထၢဖိလီၤ. ဖဲအဝဲမ့ၢ် ဖိသၣ်ဟးတုၤတီၢ်တုၤတီၢ်ဒီး လိာ်ကွဲလၢဟံၣ်အချၢအဆၢကတီၢ် ပှၤစိာ်ဆူၣ်ကွံာ်အီၤလီၤ. မ့ၢ်လၢ တရူးအပိာ်မုၣ်ကရၢ (All-China Women’s Federation) အတၢ်ကျဲးစၢးအဃိ လၢခံကတၢၢ် ပှၤဃုထံသ့ၣ်ညါဘၣ်က့ၤ အဝဲအိၣ်ဆိးအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဃ့ၢ်စိာ်ဆူၣ်အီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဒံးဒၣ် ဖိသၣ်ဆံးဆံးဖိအဃိ အဝဲတသ့ၣ်နီၣ်တၢ်မနုၤမးလၢၤဘၣ်. ဖဲအဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲ ကမ့ၢ်ဒၣ် အမိၢ်အပၢ်လုၢ်ဒုးအီၣ်ဒုးအီတန့ၢ်အဃိ တၢ်ဆါကွံာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ဖဲဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီအဆၢကတီၢ် တၢ်သံကွၢ်အါမံၤ ဒီးတၢ်သးဂဲၤတဖၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲစီၤယိၤသး ပာ်ဖှိၣ်ဘၣ်က့ၤအသးဒီး အဒီပုၢ်ဝဲၢ်န့ၣ် အသးကဟူးဂဲၤ သဘံၣ်ဘုၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်ပှၤသးစၢ်တဂၤအသိး အဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် ဆါလီၤအီၤ ဒ်ကုၢ်တဂၤအသိး ဆူအဲၤကူပတူးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အက့ၣ်အကူ လီၤဘၣ်ဒိဆါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ယွၤတရံးက့ၤအီၤ ဆူတၢ်စိကမီၤအလီၢ်ထီလီၤ. ဖဲအဝဲၢ်တဖၣ် ဟဲပှ့ၤတၢ်အီၣ် လၢအဲၤကူပတူးန့ၣ် အဝဲသ့ၣ် လၢတၢ်တသ့ၣ်ညါတၢ်အပူၤန့ၣ် ဘၣ်ပှ့ၤတၢ်အီၣ်လၢ အဝဲအအိၣ်လီၤ.

စီၤယိၤသး ဒုးသ့ၣ်ညါအဝဲၢ်တဖၣ် လၢယွၤအုၣ်ခီၣ်က့ၤအဝဲသ့ၣ် လၢအတၢ်မၤကမၣ်ဒီးတဲဝဲ “ယွၤဒုးမူဒံးသု လၢတၢ်မၤထူၣ်ဖျဲးဖးဒိၣ်အပူၤလီၤ (၁ မိၤ…

တၢ်အဂံၢ်ထံး

မ့ၢ်ဖဲ ၁၈၅၄ နံၣ်, ဖဲဝ့ၢ်လိဒိၣ်န့ၣ် တၢ်တမံၤမံၤ မၤသံပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢအကထိတဖၣ်လီၤ. ပှၤအါဂၤဆိကမိၣ်လၢ တၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ကလံၤဘၣ်အၢအဃိလီၤ. မ့ၢ်ဝဲလီၤ. အနီၢ်နီၢ် မ့ၢ်လၢ တၢ်ကိၢ်ဆူၣ် တဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်အဃိ တၢ်အ့ၣ်တၢ်ဆံၣ်ထံဘၣ်အၢ လၢအယွၤလီၤဆူ ထံကျိသ့(မ)(စ)(Thames)အပူၤ, တၢ်ကိၢ်ဘၣ်ဒီး အစိနၢတမုာ်နၢအုၣ်နၢပူးန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢ “တၢ်နၢတမုာ်ဖးဒိၣ်”(The Great Stink)န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအနးကတၢၢ်တမ့ၢ် ကလံၤဘၣ်. ဒီးကထၢၣ်ကၠီစနိ (Dr. John Snow) အတၢ်ဃုထံ ဒုးနဲၣ်ဝဲလၢ ထံဘၣ်အၢဘၣ်သီ မ့ၢ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တဲာ်ရာ် (ဟၢဖၢလူ) တၢ်သံသတြိာ်လီၤ.

ပဝဲပှၤကညီတဖၣ် ပသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီး တၢ်ကီတၢ်နးအဂၤတမံၤ, တၢ်လၢအနၢတမုာ်တုၤဆူမူခိၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်လၢအဟးဂီၤအပူၤ ဒီးပထံၣ်ကမၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂံၢ်ထံးဒီး ဃုကျဲလၢကမၤဂ့ၤထီၣ်ဟီၣ်ခိၣ် လၢကဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီခဲန့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ လၢအကူၣ်သ့တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, သနူကျဲတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ တအိၣ်ဒီးအစိကမီၤလၢကဆိကတီၢ် ပှၤတဝၢအတၢ်ဆါအဂံၢ်ခီၣ်ထံး လၢအမ့ၢ်ပသးလၢအပှဲၤဒီးတၢ်ဒဲးဘးန့ၣ်ဘၣ်လီၤ.

ဖဲယ့ၣ်ရှူးစံးဝဲ, “တၢ်အိၣ်လၢခိ လၢအလဲၤနုာ်ဆူပှၤကညီအပူၤန့ၣ် မၤတကဆှီဘၣ်အီၤ တသ့ဘၣ်နီတမံၤဘၣ်”န့ၣ် တမ့ၢ်အဝဲတဲတၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ထွဲ နီၢ်ခိအတၢ်ဆူးတၢ်ဆါဘၣ် (မၢ် ၇:၁၅).…

တံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါ

ယထံၣ်ဘၣ်တ့ၢ်အီၤ ဖဲ ၁၉၇၀ နံၣ် ဒီးဆူအဘျဲၣ်တဖၣ် ဖဲယမ့ၢ် တီၤထီကၠိအဲကလံးအသရၣ်ဒီး ပှၤနဲၣ်ဖျၢၣ်သွ့တၢ်လိာ်ကွဲလီၤ. အဝဲဒိၣ်တၢ်ထီ, ပှၤအသီလၢအဲၣ်တံၤအဲၣ်သကိးလီၤ. လၢခံအဝဲနုာ်လီၤလိာ်ကွဲ ဖဲယပှၤတဖုအကျါ ဒီးဟဲထီၣ်စ့ၢ်ကီး ယတၢ်သိၣ်လိအတီၤ ဒီးပကဲထီၣ်တံၤသကိးလီၤ. တံၤသကိးအံၤ မၤသကိးတၢ်ဒီးယၤ ဒ်အဲးဒံးထၢၣ်(editor)အသိးတဘျုးနံၣ်, ဒီးဖဲယအိၣ်ဘှံးက့ၤလၢ တၢ်မၤကတီၢ်န့ၣ် အဝဲဟဲဒီးဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤယၤ တံၤသကိးအတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်လီၤ.

တၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးလၢ ယွၤအတၢ်အဲၣ်လၢ ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဒီး ဆှၢပှၤဘူးထီၣ်ဆူ ခရံာ်အိၣ်တခီ မ့ၢ်အဂ့ၤဆံးဒိၣ်လဲၣ်. ပှၤကွဲးတၢ်ကတိၤဒိ နၢ်ပၢၢ်ဝဲလၢ တၢ်ဒီတံၤသကိးအိၣ်ဒီး တၢ်ခံမံၤလၢအပူၤ, တၢ, တံၤသကိးအမ့ၢ်အတီအိၣ်ဒီး အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ် ဖဲတၢ်န့ၣ်တညီဝဲလၢကဟ့ၣ်ဝဲ မ့တမ့ၢ် ကတူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လဲာ်လီၤ (၂၇:၆). ပှၤကွဲးတၢ်စံးဝဲ, “တံၤသကိးအဆဲးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်အမ့ၢ်အတီလီၤ”. ခံ, တံၤသကိးလၢအိၣ်ဘူးဒီး တၢ်လဲၤဆူအအိၣ်ညီန့ၣ် ဖဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ် မ့ၢ်ပှၤလၢအကါဒိၣ်လီၤ. “ပှၤလၢအဃၢၤလၢအအိၣ်ဘူးန့ၣ် ဂ့ၤန့ၢ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်လၢ အအိၣ်ဝဲလၢအယံၤတက့ၢ်လီၤ”(:၁၀).

လၢပတၢ်အိၣ်မူပူၤ လၢပဂီၢ်န့ၣ် တဂ့ၤလၢပကယူထဲတဂၤဧိၤဘၣ်. ဒ်စီၤရှလိၤမိၤကွဲးဝဲ, “ပှၤခံဂၤ ဂ့ၤန့ၢ်ပှၤတဂၤတက့ၢ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ အဘူးအလဲဂ့ၤ အိၣ်ဝဲလၢအမၤတၢ်အဂီၢ်လီၤ” (စံၣ်…

ကူၣ်သ့ မ့တမ့ၢ် ကူၣ်တသ့

ဖဲယသးအိၣ်အနံၣ်(၁၀)န့ၣ်, ယဟဲက့ၤစိာ်ယသကိးတဂၤ အကဲးစဲးလီလုၤ(cassette tape)လၢအအိၣ်ဒီး ခ့ခါခရံာ်ဖိအတၢ်သးဝံၣ် ဆူဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်လၢအမ့ၢ်ပှၤလုာ်ဒိၣ်ထီၣ် လၢပှၤဟံၣ်ဒူၤ ဘၣ်ဆၣ် ကဲထီၣ်က့ၤခရံာ်ဖိ ဒီးတုၤဆူတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတဂၤ တဘၣ်အသးဘၣ်. အဝဲသးလီဒၣ်ဝဲ တၢ်ဘါအတၢ်သးဝံၣ် လၢအိၣ်လၢပဟံၣ်အပူၤတဖၣ်လီၤ. ယတဲနၢ်ပၢၢ်အီၤ လၢတၢ်အံၤဘၣ် တၢ်ထုးထီၣ်လၢခရံာ်ဖိပှၤဒ့တၢ်တဖုနာ်သက့ အသးတလဲလိာ်ဘၣ်. တစိၢ်ဖိ အဝဲဟ့ၣ်ကူၣ်ယၤလၢ ယကဒိကနၣ်အီၤတနွံ ဒီးတၢ်သးဝံၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်အမၤဘူးထီၣ်ယၤဒီးယွၤ မ့တမ့ၢ် မ့ၢ်အမၤယံၤထီၣ် ယၤဒီးယွၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်မူပူၤ တၢ်အိၣ်အါမးလၢ အိၣ်ဖျါဘၣ်လီၤ မ့တမ့ၢ် အကမၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အါဘျီပဘၣ်ဂဲၤလိာ် ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပဘၣ်တဲးလိာ်ဃိလိာ်ပသးလီၤ (ရိမ့ၤ ၁၄:၁-၁၉). လၢတၢ်ဆၢတဲာ် ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပဘၣ်ဃုတၢ်ကူၣ်သ့ လၢယွၤအကလုၢ်ကထါလီၤ. စီၤပီလူးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ပှၤနာ်တၢ်လၢအ့းဖ့းစူးတဖၣ်လၢ တိၢ်သုသးဒ်သိး သုလဲၤကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုးတၢ်(အိၣ်မူ) တမ့ၢ်ဘၣ်ဒ်ပှၤဟးဂီၤဖိအသိးဘၣ်, မ့ၢ်ဒ်ပှၤကူၣ်တၢ်သ့အသိးန့ၣ်လီၤ (အ့း ၅:၁၅). ဒ်မိၢ်ပၢ်လၢအဂ့ၤအသိး စီၤပီလူးသ့ၣ်ညါဝဲလၢ အိၣ်ဝဲဖဲန့ၣ် ဒီးကဟ့ၣ်ကူၣ်နဲၣ်ကျဲလၢ တၢ်မၤသကိးကတီၢ်န့ၣ် တသ့ဝဲဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဘၣ် “ပှ့ၤက့ၤအဆၢကတီၢ် မ့ၢ်လၢမုၢ်နံၤတဖၣ် အၢသီဝဲအဃိ”…

တၢ်အဲၣ်ပှၤလၢ ပဃၢၤတဖၣ်

ဖဲခိၣ်ရိနၣ်(corona) တၢ်ဆါသံသတြိာ်ဘၣ်ပှၤအကတီၢ် ပဘၣ်အိၣ်စီၤစုၤလိာ်သးဒီး ပဘၣ်အိၣ်လီၤဖျီၣ်အကတီၢ် မၣ်တ့ၣ်လူသၢၣ်ခ့ ကၠူနယၢၣ် (Martin Luther King Jr) အတၢ်ကတိၤလၢ အလံာ် “တၢ်ပရၢလၢ ဘၢမ့ၣ်ဟဲၣ်အဃိာ်” (Letter from a Birmingham Jail) ဖျါလၢမ့ၢ်တီဝဲလီၤ. အဝဲကတိၤတၢ်ဘၣ်ထွဲ ဒီးတၢ်မၤတတီတလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် အဝဲကွဲးဃာ်ဝဲလၢ “အဝဲအိၣ်ဆ့ၣ်နီၤဝဲလၢ ဝ့ၢ်တဖျၢၣ် ဒီးတကိာ်တဂီၤဘၣ်လၢ တၢ်မၤအသးလၢဝ့ၢ်အဂၤတဖျၢၣ် ဒ်တၢ်တဘၣ်ဃးအီၤအသိးန့ၣ် တသ့ဝဲဘၣ်. ပဘၣ်တၢ်ဟံးဃာ်ပှၤ တၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးယၢ်ခီယၢ်ခီ လၢပထူၣ်ဖျဲးထီၣ်တသ့ဘၣ်လီၤ. တၢ်စၢဃာ်ပှၤလၢ ပတၢ်လဲၤကျဲကတၢၢ်အယၣ်တဘ့ၣ်ဃီလီၤ. တၢ်လၢဘၣ်ပှၤတဂၤလိၤလိၤန့ၣ် ဘၣ်စ့ၢ်ကီး ပှၤခဲလၢာ်လၢကျဲအဂၤတဘိလီၤ.”

ဒ်န့ၣ်အသိး ကိၣ်ဘ့း-၁၉(COVID-19) တၢ်ဆါသံသတြိာ် မၤဖျါထီၣ် ပတၢ်ဘၣ်ထွဲ ဘၣ်ဃးလိာ်သး ဒ်ပထံၣ်ဘၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ် ဝ့ၢ်တဖၣ်, ထံကီၢ်တဖၣ် ဘၣ်ကးတံာ်အသး ဒ်သိးကဆိကတီၢ် တၢ်ဆါအဃၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢမၤဘၣ်ဒိဝ့ၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်, တယံာ်ဘၣ် မၤဘၣ်ဒိဝ့ၢ်အဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.

လၢနံၣ်ကယၤတဖၣ်အပူၤကွံာ်န့ၣ် ယွၤတဲဘၣ်တ့ၢ်အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် လၢကဒုးနဲၣ် အတၢ်သးအိၣ်ဘၣ် ပှၤအဂၤတဖၣ်လီၤ. ခီဖျိ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်အံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်…

တၢ်စံးဘျုးလၢမုၢ်ဆၣ် (မုၢ်နံၤပူၤတသီ)အဃိ

ညီနုၢ် ယပျံၤမုၢ်ဆၣ်အနံၤတဖၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤဆူ ယတၢ်မၤလၢညါတခါန့ၣ် ယလဲၤဒိးလ့ၣ်မ့ၣ်အူလီၤ. တဘျီဘျီ ယဆ့ၣ်နီၤတစိၢ်ဖိ ဖဲလ့ၣ်မ့ၣ်အူသန့ ဒ်သိးယတလဲၤတုၤဆိဆိတဂ့ၤအဂီၢ်လီၤ. ဖဲယဆိကမိၣ်ထီၣ် တၢ်မၤလၢပကဘၣ်မၤဝံၤအီၤ ဒ်တၢ်သ့ၣ်ဆၢဖးကတီၢ်အသိး ဒီးတဘျီဃီ တၢ်ဘၣ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်မၤအခိၣ် လၢအသးဖုၣ်သးချ့ဒိၣ်မးတဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ယသးဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤန့ၣ်လီၤ. လၢပဝဲတနီၤအဂီၢ် လီၤဆီဒၣ်တၢ် ပကဘၣ်စးထီၣ် နွံအခီၣ်ထံးလၢတၢ်သးအုးအံၤ ကမ့ၢ်တၢ်ကီလၢပဂီၢ်လီၤ. လၢပတၢ်မၤအပူၤ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ပသးကဘၣ်တံာ်တာ် ဒီးတၢ်တတဲဂ့ၤပှၤဘၣ်. စီၤပၤရှလိၤမိၤပာ်ဖျါ တၢ်မၤတၢ် ကိၢ်ကိၢ်ဂီၤဂီၤ ဒီးစံးဝဲ, “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ပှၤကညီလၢအမၤတၢ်ခဲလၢာ်အဃိ, ဒီးလၢအသးကိၢ်လၢ တၢ်လၢအမၤဝဲ လၢမုၢ်အဖီလာ်အဃိန့ၣ် မ့ၢ်မနူၤလဲၣ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, အမုၢ်နံၤခဲလၢာ်တဖၣ် မ့ၢ်တၢ်သူၣ်အုးသးအုး ဒီးအတၢ်မၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤကိၢ်မၤဂီၤ ဒီးအသးတအိၣ်ဘှံးဘၣ်လၢ မုၢ်နၤဒၣ်လဲာ်ဘၣ် (စံၣ်တဲၤတဲ ၂:၂၂-၂၃).

စီၤပၤကူၣ်သ့ တဟ့ၣ်ကူၣ်ပှၤကျိၤကျဲ လၢပကဘၣ်မၤ တၢ်မၤလၢအတၢ်ဆီၣ်တံၢ် ပှၤစှၤ ဒီးကဲဘျုးလၢ ပဂီၢ်အါအါဒ်လဲၣ်န့ၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ဟ့ၣ်ပှၤ တၢ်ဆိကမိၣ်ဒီး လဲလိာ် ပတၢ်ထံၣ်နၢ်ပၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွၢ်ဖဲပတၢ်မၤကကီဒၣ်ဝဲ အဝဲဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤလၢ “ပကမုာ်လၤတၢ်ဂ့ၤ” ခီဖျိယွၤအတၢ်မၤစၢၤလီၤ(:၂၄).…

တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ လရာ်အအိၣ်

ဖဲ ၁၉၇၉ နံၣ်န့ၣ် ပှၤခူၣ်ထံၣ်က့ၤတၢ်လၢပျၢၤ ကၤဘြံယဲၣ် ဘၢ်ခ့ (Gabriel Barkay) ခူၣ်ထံၣ်ဝဲ လံာ်ထူဖိခံခါ လၢဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢစ့န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးတၢ်ကအိးထီၣ် လံာ်ထူဖိအံၤ ယံာ်ဝဲတဘျုးနံၣ်ညါ ဒီးတၢ်ထံၣ်န့ၢ် ဧ့ၤဘြံၤအလံာ် လၢပထံၣ်ဘၣ် ဖဲ ၄ မိၤရှ့ ၆:၂၄-၂၆ န့ၣ်လီၤ.“မ်ယွၤဆိၣ်ဂ့ၤနၤ ဒီးကွၢ်က့ၤနၤတက့ၢ်. မ်ယွၤဒုးကပီၤထီၣ်နၤလၢအမဲာ် ဒီးဒုးဘၣ်နၤလၢ အဘျုးအဖှိၣ်တက့ၢ်. မ်ယွၤပာ်ထီၣ်အမဲာ်လၢနလိၤဒီး ဟ့ၣ်လီၤနၤလၢတၢ်ဃူတၢ်ဖိးတက့ၢ်”. ပှၤသ့လံာ်တဖၣ် ပာ်အမုၢ်နံၤလၢ လံာ်ထူဖိအံၤ ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤ ဖဲတချုးခရံာ်နံၣ် ၇၀၀ အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိး တၢ်လီၤသးစဲ မ့ၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ ဖဲတၢ်ထံၣ်န့ၢ် အဝဲသ့ၣ်လီၤ. ဘၢ်ခ့ခူၣ်လၢၢ်ကအိ ဖဲဟံၣ်နိၣ်(Hinnom)အကစၢၢ်ကဆူး မ့ၢ်တၢ်လီၢ်တတီၤဃီ ဖဲဝံယံးရမံယၤတဲဘၣ် ပှၤကီၢ်ယူဒၤဖိ လၢယွၤကမၤသံအဝဲသ့ၣ် မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်လုၢ်ထီၣ်အဖိလီၤ (ယံး ၁၉:၄-၆). ကစၢၢ်ကဆူးအံၤ မ့ၢ်အလီၢ်ဖဲတၢ်အၢတၢ်သီ အိၣ်ဝဲအဃိ ယ့ၣ်ရှူးစူးကါ တၢ်ကတိၤ ‘လရာ်(ကဟဲနၤ-Gehenna)’န့ၣ်လီၤ. (တၢ်ကတိၤအံၤ မ့ၢ်ဟ့းလ့ၣ်တၢ်ကတိၤ လၢဧ့ၤဘြံၤကိးအီၤလၢ ဟံၣ်နိၣ်အကစၢၢ်ကဆူး) ဒ်ရာ်(hell)အဂီၢ်အသိးလီၤ(မး…

တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢ

လၢ‘NFL’ ထံကီၢ်ဖျၢၣ်ထူကရၢအပူၤ ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် လိာ်ကွဲဖျၢၣ်ထူ အဆၢကတီၢ်အါတက့ၢ် ဖုၣ်ဝဲလီၤ. ဒ်တၢ်ဃုထံတၢ်အကရၢ အတၢ်ကွဲးနီၣ် အိၣ်အသိး အါတက့ၢ် အတၢ်ထိၣ်ဃူ(average) အိၣ်ဝဲ ၃.၃ န့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲန့ၢ် ‘NFL’ အပှၤလိာ်ကွဲဖိထီဘရဲးဒံၢ်(Tom Brady), ပှၤလိာ်ကွဲလၢလီၢ်ခံတခီအိၣ်ဝဲလီၤ. ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် အဝဲနုာ်လီၤလိာ်ကွဲက့ၤ ဖျၢၣ်ထူ ဖဲအတၢ်လိာ်ကွဲနံၣ် အဝီ(၂၂)ဝီတဝီ ဖဲအသးအိၣ်(၄၄)နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိ လိာ်ကွဲဝဲကဲလဲၣ်. ကမ့ၢ်လၢ အဝဲကတီၤအသးလၢ အတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဖီခိၣ် ဒီးမၤဝဲနီၢ်ခိအတၢ်ဂဲၤလိာ် ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ် လၢဒုးကဲထီၣ်အီၤ ပှၤလိာ်ကွဲပြၢတၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်လီၤ. ဘရဲးဒံၢ်မၤန့ၢ် Super Bowl ခိၣ်ဖး ၇ ဘျီအဃိ အဝဲဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤ မံၤလၤကပီၤ (G.O.A.T- greatest of all time) ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိလၢအဂ့ၤကတၢၢ် လၢ‘NFL’ ကရၢအကျါန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲလၢ တၢ်သ့လိာ်ကွဲဖျၢၣ်ထူ ထဲတမံၤဧိၤအံၤ ဘှီအတၢ်အိၣ်မူခဲလၢာ်လီၤ. မ့တမ့ၢ်လၢ အဝဲလူၤတၢ်လိာ်ကွဲတခါအံၤ လၢတၢ်သးစဲဘၣ်ဒီး မံၤလၤသၣ်ကပီၤ…

ယွၤပှ့ၤက့ၤပတၢ်ဆါ

အီလ့း(Olive)ကွၢ်ဝဲ အတံၤသကိးပာ်ထီၣ် တၢ်ထဲးမဲအပီးအလီတဖၣ်ဆူ အသိလ့ၣ်ပူၤလီၤ. ဒ်မဲကသံၣ်သရၣ်(dentist)တဂၤအသိး အဝဲပှ့ၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အပီးအလီသီသံၣ်ဘှဲ တဖၣ် ဒီးတၢ်ကဲထီၣ် မဲကသံၣ်သရၣ်မ့ၢ်တ့ၢ်ဝဲအတၢ်မံမီၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲအဝဲအဖိခွါ “ခဲၣ်” အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ် ကတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအဝဲအိၣ်ဒီး ခိၣ်နူာ်ထူၣ်ပျၢ်အဂံၢ်စၢ်တၢ်ဆါန့ၣ်, အဝဲသ့ၣ်ညါဝဲလၢ ကဘၣ်ဆိကတီၢ်အတၢ်မၤဒ်သိးကကွၢ်အဖိခွါလီၤ.

ယသကိးတဲဘၣ်ယၤ“ယမ့ၢ်အိၣ်ဒီးသးသမူအဘျီအကကွဲၢ်န့ၣ် ယကဃုထၢဒၣ် တၢ်တမံၤဃီအံၤလီၤ”န့ၣ်လီၤ. “ဘၣ်ဆၣ် ယဘၣ်ပျဲကွံာ် မဲကသံၣ်သရၣ်အတၢ်မၤအံၤ ကီဒိၣ်မးလီၤ” မ့ၢ်လၢယတၢ်မံမီၢ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.

ယလဲၤခီဖျိဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢပတနၢ်ပၢၢ်အီၤခဲအံၤခဲအံၤလီၤ. လၢအီလ့းအဂီၢ်, အဖိခွါအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ အတၢ်အိၣ်သးလၢတၢ်တဆိကမိၣ်တၢ်အပူၤ ဒီးတၢ်ဘၣ်ဆိကတီၢ်ကွံာ်အတၢ်သးစဲလၢတၢ်တမုၢ်လၢ်တၢ်အပူၤအံၤ ကဲထီၣ် တၢ်ခိၣ်ဆါလၢအဂီၢ်လီၤ. လၢနီၢ်နၤဧမံ အဂီၢ်စ့ၢ်ကီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိခဲလၢာ်လီၤမၢ်ကွံာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ခိၣ်ဆါလၢအဂီၢ်လီၤ. ဖဲရူၤသး ၁:၂၁ န့ၣ် အဝဲယၢၤထီၣ်ဝဲ, “တၢ်သ့တၢ်လၢာ်မၤအၢယၤလီၤ”
ဘၣ်ဆၣ် နီၢ်နၤဧမံအတၢ်တဲအါထီၣ်ဒံး ဖဲအထံၣ်ဘၣ်ဝဲလီၤ. ယွၤတညိကွံာ်အီၤဘၣ်, ယွၤဟ့ၣ်က့ၤအီၤတၢ်မူထီၣ်ခီဖျိဟ့ၣ်အီၤ အလံၤခွါဖိစီၤဧိၤဘ့းလီၤ (ရူးသး ၄:၁၇). စီၤဧိၤဘ့းတမ့ၢ်ထဲအစိာ် နီၢ်နၤဧမံအဝၤဒီး အဖိခွါအမံၤဘၣ် မ့မ့ၢ်အဝဲကဲထီၣ် စီၤဘိၤဧးအဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢအလီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်လၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ(မး ၁:၅,၁၆).

ယွၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ(ပှ့ၤက့ၤ) နီၢ်နၤဧမံအတၢ်ဆါလီၤ. အဝဲပှ့ၤက့ၤစ့ၢ်ကီး…

ဒိကနၣ်ခရံာ်, ကနၣ် တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်တဂ့ၤ

ပိာ်ခွါသးပှၢ်တဂၤ တုၤကွၢ်ကွဲၤထံၣ်ဟူအတၢ်ကစီၣ်အါနၣ်ရံၣ်လၢတနွံအတီၢ်ပူၤဝံၤန့ၣ် အဝဲအသးတံာ်တာ်ဒီးသးဟူးဂဲၤထီၣ်ဒီးကိၢ်ဂီၤဝဲဒၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်အံၤ လီၤပှီၢ်ကွံာ်ဒီးအဝဲအိၣ်ဖဲန့ၣ်လီၤ. အဖိမုၣ်ဖိလၢဒိၣ်ထီၣ်လံတဂၤ ဃ့ကညးအီၤ “ဝံသးစူၤဆိကတီၢ်ကွံာ် (ပိတ်)အီၤတဘီ,” “ကနၣ်လၢၤတဂ့ၤ” ဘၣ်ဆၣ် ပှၤသးပှၢ်အဝဲန့ၣ် မၤလၢာ်အါထီၣ် အဆၢကတီၢ်တဖၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ကမျၢၢ်အတၢ်ကစီၣ် ဒီးတၢ်ကစီၣ်အကျိၤအကလုာ်
ကလုာ်လီၤ.

တၢ်လၢပဒိကနၣ်တဖၣ် မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်လၢပဂီၢ်လီၤ. ပထံၣ်တၢ်အံၤ ဖဲယ့ၣ်ရှူးဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးပီၣ်တံၤပံၤလးလီၤ. ဒ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ်နၢ်တဖၣ် အတၢ်ဆှိးထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ထီဒါ ယ့ၣ်ရှူးအသိး အဝဲစံၣ်ညီၣ်တဲာ်အီၤ ဒီးစံး, “နမ့ၢ်ပှၤယူဒၤဖိအစီၤပၤဧါ” လီၤ (ယိၤ ၁၈:၃၃). ယ့ၣ်ရှူးစံးဆၢ ဒီးတၢ်သံကွၢ်, “ ဖဲနသးဒၣ်နဲ မ့ၢ်နစံးတၢ်အံၤဧါ... မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒ်န့ၣ်ဒီး မ့ၢ်ပှၤဂၤစံးဘၣ်နၤလၢယဂ့ၢ်လဲၣ်” (:၃၄).

တၢ်သံကွၢ်တထံၣ်အံၤ မၤကွၢ်ပှၤစ့ၢ်ကီးလီၤ. ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ပှဲၤဒီး တၢ်ပျံၤနါစိၤတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပဒိကနၣ်တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်ဧါ ပဒိကနၣ်ခရံာ်ဧါ. ယ့ၣ်ရှူးစံးဝဲ,“ယသိတဖၣ်ဒိကနၣ် ယကလုၢ်ဒီးယသ့ၣ်ညါအီၤဒီးအဝဲသ့ၣ်ပိာ်ယခံလီၤ (၁၀:၂၇). ယ့ၣ်ရှူးစူးကါတၢ်ကတိၤဒိအံၤ ဒ်သိးကတဲနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ်အနၢ်တဖၣ် လၢအသးဒ့ဒီအဝဲဒၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲ, “ဒီးသိန့ၣ် ပိာ်ထီၣ်အခံလီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ သ့ၣ်ညါအကလုၢ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ပှၤတမှံၤအခံန့ၣ် တပိာ်ဘၣ်ဝဲဘၣ်. မ့ၢ်အဃ့ၢ်ကွံာ်လၢအအိၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ…