တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါ ဆၣ်တဖၣ်

ခီဖျိလၢ ထံကီၢ်အါဘ့ၣ်အတၢ်ဂုၢ်ကျဲးစၢးအဃိ ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် ကၠ့ ဝဲး မဲာ်ထံကလၤလၢ တၢ်ကွၢ်မူဒီပျီ(James Webb Space Telescope) န့ၣ် ဘၣ်တၢ်တီၣ်ထီၣ်ဆူ မူပျီ, ဒ်သိးကဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤလၢ ပှၤကဃိထံသ့ၣ်ညါအါထီၣ် တၢ်လၢ မူပျီပူၤ လၢအအိၣ်ယံၤ ဒီးဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ် မံးလာ်တကကွဲၢ်ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အပီးအလီ လၢအလီၤကမၢကမၣ်တမံၤအံၤန့ၣ် ကကွၢ်ထံတၢ်ဆူ မူပျီယိာ်အပူၤ ဒ်သိးကဃုသ့ၣ်ညါဆၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်အဂုၤအဂၤ လီၤလီၤဆီဆီတဖၣ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အပီးအလီၤအံၤ မ့ၢ်စဲးဖီကဟၣ်ပီညါလၢ အဘၣ်ထွဲဒီး မူကပိာ်လိၤအဂ့ၢ်နီၢ်နီၢ် ဒီး အတၢ်မၤတဖၣ် မ့ၢ်ဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးကိးမံၤန့ၣ် ကဟ့ၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ တၢ်ဂီၤဒီး တၢ်ကစီၣ်လီၤလးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တၢ်မၤအံၤ တမ့ၢ်တၢ်အသီဘၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ် ဝံယရှါယၤ ပာ်ဖျါတ့ၢ်လံ တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဆၣ်တဖၣ် အဂ့ၢ် လၢယရှါယၤ ၄၀:၂၆ ပူၤ စံးဝဲ “ကျ့ထီၣ်သုမဲာ်ဆူ တၢ်ထီၣ်ထီဒီး မ့ၢ်မတၤမတၤတ့တၢ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ကွၢ်တက့ၢ်. ပှၤလၢ အဆှၢထီၣ် အသုးမုၢ်ဂီၢ်မုၢ် ဒ်အတၢ်ဂံၢ်အသိးန့ၣ်…

တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ်လၢ အလီၤအဲၣ်လီၤကွံ

တၢ်ဂီၤမူဖုၣ်ကိာ်ဖိလၢ ပှၤအဲၣ်ကွၢ်ကီအါမးတမံၤလၢ အဒုးနဲၣ်တၤသူမိၢ်ပှၢ်တဒုကျဲးစၢၤ စိာ်ခီဂာ်အဖိလွံၢ်ဒု လၢကျဲမုၢ်တဘိလၢ သိလ့ၣ်လဲၤတၢ်အါဒိၣ်မးအလီၢ်န့ၣ် ဒီးလၢတၢ်နၢ်ပၢၢ် တၢ်မၤအသးအံၤအပူၤန့ၣ် ယနံၤကမှံထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ခိးကွၢ်တၤသူမိၢ် စိာ်ခီအဖိဆံး တဒုဘၣ်တဒုဆူ ကျဲဝာ်ဘးခီ, ဘၣ်ဆၣ် တၤသူဖိတဖၣ် ဟဲက့ၤကဒါက့ၤဆူကျဲအတခီပၤအံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ တၢ်လီၤသးခုတမံၤန့ၣ်လီၤ. လၢမိၢ်တၤသူအဂီၢ် တၢ်စိာ်ခီအဖိတဖၣ်ဆူ ကျဲဝာ်ဘးခီန့ၣ် အဖျါလီၤသးတံာ်တာ်ဘၣ်ဆၣ် အကတၢၢ်န့ၣ် မိၢ်တၤသူအံၤ ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ် ဖိလွံၢ်ဒုလိာ်ဒီး နီၣ်ခီဂာ်ကျဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ် အတၢ်မၤလၢလီၤဘှံးလီၤတီၤ တသ့တန့ၢ် တမံၤအံၤ လၢအဖျါလၢ တၢ်ဂီၤမူဖိအပူၤအံၤန့ၣ် လဲၤလီၤပလိာ်သး ဒီးစီၤပီလူး စူးကါက့ၢ်ဂီၤဒိ ဒ်သိးကပာ်ဖျါ အတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ် ပၢဆှၢကဟုကယာ် ပှၤသ့းစၤလနံၤအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်ဒိၣ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤအလီၢ်န့ၣ် ၁ သ့း ၂:၇ ဒီး ၁၁ အပူၤ တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ထိၣ်သတြီၤဝဲ အတၢ်မၤပှၤသ့းစၤလနံၤဖိတဖၣ်အကျါ, ဒ်အမ့ၢ် မိၢ်ပၢ် ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်ဖိဆံးတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်လၢ ပှၤသ့းစၤလနံၤဖိတဖၣ်အဂီၢ် ဒီးအဆၢဖိ…

မ့ၢ်လၢတၢ်အဲၣ်အဃိ

တၢ်ဃ့ၢ် မၣ်ရသိၣ်(marathon)န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်သဆၣ်ထီၣ် ပနီၢ်ခိ, နီၢ်သး အတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် လၢတီၤထီကၠိဖိတဂၤအဂီၢ် တၢ်ဃ့ၢ်သတြီၤ ပှၢ်လၢ်ကျါတၢ်ဃ့ၢ်သတြီၤအဆူၣ်အကီတမံၤ စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်သဆၣ်ထီၣ် ပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ် ၁၄ နံၣ်ဖိ စူစဲၣ် ဘၣ်ကမဲၣ်(Susan Bergeman)န့ၣ် ဖဲအဃ့ၢ်လိအသး ဒီးနုာ်လီၤ ဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်တဘျီလၢ်လၢ်, အဝဲဆီၣ်အဝဲၢ်ခွါ ကၠဲးဖရံၣ်(Jaffrey)လၢ ဘၣ်ဆ့ၣ်နီၤလၢ ခးလ့ၣ်လိၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. ကၠဲးဖရံၣ် အသးအိၣ်တနံၣ်ဒီး ၉ လါအဆၢကတီၢ်, ဒိးန့ၢ်ဝဲ သးဖျၢၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ ဒီး ခိၣ်နူာ်အထူၣ်အပျၢ်တနီၤ ဟးဂီၤနးနးဒိၣ်ဒိၣ်အဃိ အချၢဃံအထူၣ်တဖၣ် သံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ စူစဲၣ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်ဝဲအတၢ်ပညိၣ်လၢ တၢ်နုာ်လီၤဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်တဖၣ် ဒ်သိးအဝဲၢ်ကၠဲးဖရံၣ် စ့ၢ်ကီး ကနုာ်လီၤဃ့ၢ်သတြီၤပြၢတၢ်ဒီးအီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤမ့ၢ်တၢ်အဲၣ်ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးစူးကွံာ်ညိကွံာ်သးတမံၤန့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူး အသးပူၤစ့ၢ်ကီး အိၣ်ဒီး တၢ်အဲၣ်ဒီး တၢ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်သးန့ၣ် ဖျါလၢ ရိမ့ၤ ၁၂:၁၀ အပူၤ ဖဲကွဲးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲ အပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ် ဒ်သိး က “အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သး ကဒဲကဒဲ”…

ယတၢ်နီၣ် သိလ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒ်လဲၣ်

“အၣ်လါ” တၢ်ကတိၤ ဟးထီၣ်လၢယထးခိၣ် ဖဲလၢ သိလ့ၣ် ထြး(truck)တခိၣ် ဟဲနုာ်လီၤ သတူၢ်ကလာ်လၢယမဲာ်ညါအဃိန့ၣ်လီၤ. လၢသိလ့ၣ်လိၤ ယထံၣ်တၢ်ကွဲးအသး “ယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ် မၤသးဒ်လဲၣ်” ဒီးကွဲၤဒီနၢ်နီၢ်ဂံၢ်တခါလီၤ. ယဟံးထီၣ် ယကွဲၤဒီနၢ်ဒီး ကိးနီၢ်ဂံၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်တဂၤစံးဆၢဝဲ ဒီးသံကွၢ်တၢ်ဂ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ဒီး ယပာ်ဖျါထီၣ် ယတၢ်သးတံာ်တာ်န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်အံၤ ကွဲးနီၣ်ဝဲသိလ့ၣ် ထြးနီၢ်ဂံၢ် ဒီးစံးဘၣ်ယၤလၢ တၢ်သးဟးဂီၤအပူၤ “ခဲကနံၣ်အံၤ နမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လၢပှၤတဂၤဂၤ နီၣ်သိလ့ၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်လီၤန့ၣ် နကိးတဲဖျါထီၣ်သ့ထီဘိန့ၣ်လီၤ”.

လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤအပူၤ စံးဆၢ တၢ်ဒီးယၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်သးတမုာ်လၢ ယဂီၢ် လၢယတၢ်ပာ်တီပာ်လိၤ ယသးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မဲာ်ဆှး လုာ်ဘၢကွံာ်ယသးပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်တီတၢ်လိၤအဂီၢ် ယတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ်အပူၤ ယစံးကတိၤဘၣ် တၢ်ကတိၤအဆူၣ်အကိၤ လၢတၢ်သးဒိၣ်သးဖျိးအံၤန့ၣ် ကလဲၤဘၣ်ဒိ ပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤလၢ ဘၣ်မၤတၢ်မၤအကီအခဲတဂၤဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢ ယတဆိကမိၣ်တၢ်လၢ အဂီၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. အကတီၢ်ဖိအံၤ ယသ့ၣ်ညါထွဲလၢ ယတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ဒီး ယတၢ်အိၣ်မူဟူးဂဲၤ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်န့ၣ် တလီၤပလိာ်သးအဃိ လီၤသးဟးဂီၤဝဲ ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

တၢ်လီၤဟိလၢ…

ကစၢ်ယွၤထံၣ်တၢ်, နၢ်ပၢၢ်တၢ်, ဒီးသးအိၣ်တၢ်

တဘျီတခီၣ် တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဒီး တၢ်ဘၣ်ဒိဆါ လၢစဲဘူးဃာ်ယံာ်ထၢဒီး ယလီၤဘှံးလီၤဘှါအဃိ လၢဟံၣ်ပူၤ ယတရ့ဒီးပှၤနီတဂၤ, ယအိၣ်ထဲတဂၤဒီး ယအိၣ်သယုၤယဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတူၢ်ဘၣ်ဒ် ကစၢ်ယွၤဒီး ပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် တထံၣ်ယၤ ဒီးမၤသးဒ်အဝဲသ့ၣ်လဲၤသဒၣ်ယၤန့ၣ်လီၤ. လၢမုၢ်ဂီၤန့ၣ် ယဟးဒီး ယထွံၣ်ဖိ ဒီးယဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်အခါ လၢယသးပူၤ ယဂဲၤလိာ်ဒီး တၢ်သးတမုာ် လၢယတူၢ်ဘၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် ယထံၣ်စိ မ့ၣ်ပီယူၤ(hot-air balloon) အိၣ်လၢတၢ်အယံၤတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အဒိးမ့ၣ်ပီၤယူၤတဖၣ် ထံၣ်ဘၣ် လီၢ်ဘၢၣ်ကဝီၤ တၢ်အိၣ်သးမၤသးတဖၣ်, ဘၣ်ဆၣ် အဝဲသ့ၣ် ထံၣ်ယၤ နီၢ်နီၢ်တသ့ဘၣ်. ဖဲယဟးကျဲလၢဟ့ၣ်ကပိာ်ကပၤအခါ ယသါသဖှိထီၣ်ဒီး ဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢ လၢဟံၣ်တဖျၢၣ်အံၤအပူၤ ပှၤအီၣ်လၢပဲတြီကးဃာ်သးလီၢ်ခံ, ဒီးတဘၣ်တၢ်ထံၣ်အီၤ, ဒီးတူၢ်ဘၣ်ဝဲဒ်မ့ၢ်ပှၤလၢ အလုၢ်အပှ့ၤတအိၣ်တဖၣ် မ့ၢ်ကအိၣ်အါထဲလဲၣ်ညါလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယတၢ်ဟးကျဲဝံၤဝဲန့ၣ် ယဃ့ယွၤလၢ ကဟ့ၣ်ယၤ တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ် ဒ်သိးယကဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ် ပှၤအိၣ်လၢ ယကပိာ်ကပၤတဖၣ် ကသ့ၣ်ညါလၢ ယထံၣ်အဝဲသ့ၣ် ဒီးသးအိၣ်အဝဲသ့ၣ်, ဒီးကစၢ်ယွၤစ့ၢ်ကီး သ့ၣ်ညါဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယွၤတ့လီၤပာ် ဆၣ်တဖၣ် လၢအထးခိၣ်တၢ်ကတိၤ…

ကစၢ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်တဖၣ် လၢဘၣ်တၢ်ဟုၣ်န့ၢ်အီၤ

သ့ၣ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ် လၢပှၤပာ်ဘါအီၤလၢဟံၣ်တခါန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဟုၣ်န့ၢ်အီၤလၢ ပိာ်မုၣ်တဂၤ အံၣ်ကူဝၣ်(Ekuwa)အအိၣ်အဃိဒီး ပိာ်မုၣ်အံၤ လဲၤပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်ဆူ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပၢၤကီၢ်တဖၣ်နာ်ဝဲလၢ ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်န့ၣ်ဒီး ကိးဝဲ ပိာ်မုၣ်အံၤ ဒ်သိးကမၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ အတၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်ဧါန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်သံကွၢ် ပိာ်မုၣ်လၢ “တၢ်အံၤ မ့ၢ်နကစၢ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်ဧါ”န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်န့ၣ် စံးဆၢလၢ တၢ်သးအုးအပူၤ “တမ့ၢ်ဘၣ် ယကစၢ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်ဘၣ်. ယကစၢ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်န့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ် တၢ်အံၤဒီး ဃံလၤဒိၣ်န့ၢ်တၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ”.

ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ် ကျဲးစၢးပာ်ဖျါထီၣ် ယွၤအက့ၢ်အဂီၤ ဒ်အတၢ်ဆိကမိၣ်ထီၣ်ဘးဝဲအသိးဒီး မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ ပှၤကညီစုအတၢ်မၤ, တၢ်ဂီၤတၢ်ဖှီၣ်တဖၣ်အံၤ ကဒီဒၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ဒ် ၁ မိၤ ၃၁:၁၉ ပာ်ဖျါဝဲအသိး စီၤယၤကိာ်အမါ နီၢ်ရၤဃ့လး “ဟုၣ်န့ၢ်အပၢ်အတၢ်ဂီၤတရၤဖး” ဖဲအဝဲဃ့ၢ်ဟးထီၣ်လၢ အပၢ်စီၤလၤဘၣ် အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဆၢဖိ ၃၄ စံးဘၣ်ပှၤ လၢတၢ်ဂီၤတၢ်ဖီၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ပာ်ခူသူၣ်လၢ အဒဲပူၤဘၣ်ဆၣ် ကစၢ်ယွၤအစုအိၣ်လၢ စီၤယၤကိာ်အလိၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးအံၤ…

ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါလၢ ကစၢ်ယွၤ

ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပိာ်ခွါဖိခံဂၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဖိအီၤ ဒီးလီၤဖးလိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. အနံၣ်ခံဆံပူၤကွံာ်အလီၢ်ခံ အဝဲသ့ၣ်လိာ်က့ၤအသး ခီဖျိလၢ ဒံၣ်အဲ(န)အ့ၣ် (DNA) အတၢ်မၤကွၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဖဲကံၣ်ရိၣ်(Kieron)ကွဲးလံာ်ဆူ ဘ့းစဲး(Vincent), ဆိကမိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကမ့ၢ်အဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ ဒီးဘ့းစဲးဆိကမိၣ်ထီၣ်ဝဲ “ပှၤတဂၤအံၤ ကမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်”န့ၣ်လီၤ. ဖဲကံၣ်ရိၣ်သံကွၢ်အီၤလၢ နအိၣ်ဖျဲၣ်အဆၢကတီၢ် ပှၤယုၢ်နမံၤဒ်လဲၣ်, န့ၣ်ဒီး အဝဲစံးဆၢဝဲ တဘျီဃီ ထၢလၢၣ်(Tylor)န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ခံဂၤန့ၣ် မ့ၢ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ခီဖျိလၢအမံၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်အမံၤအသၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤလီၤန့ၣ် ဆိကမိၣ်ကွၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ခရံာ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်တက့ၢ်. ဖဲနီၢ်မၤရံမၤကဒါလ့ၣ် လဲၤတုၤဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အသွၣ်ခိၣ်န့ၣ်ဒီး ထံၣ်ဝဲလၢ အကစၢ်အစိၣ်န့ၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ် အဃိ ဟီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယိၤ ၂၀:၁၅ အပူၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးသံကွၢ်အီၤ “နီၢ်ဧၢ, ဘၣ်မနုၤ နဟီၣ်လဲၣ်”န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၁၆ အပူၤ တချုးလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးကိးအီၤလၢအမံၤ “နီၢ်မၤရံဧၢ”န့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ အမ့ၢ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးကိးအီၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲအနၢ်ဟူ…

ပှၤတဖၣ်လၢ အဃုတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ

ဘၣ်တဘျီန့ၣ် ပိာ်မုၣ်တဂၤ စံးဘၣ်ယၤလၢ တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးတလီၤပလိာ်သးအဃိ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လီၤမုၢ်လီၤဖးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်အီၤ“တၢ်သးတလီၤပလိာ်သး လၢတၢ်မနုၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လဲၣ်”. ဒီးအဝဲစံးဆၢ“ဟီၣ်ခိၣ်အံၤ မ့ၢ်အဖျၢၣ်ဧါ. မ့ၢ်တၢ်အိၣ်ပၢၤ ဘံၣ်သလၣ်အသးဧါ”န့ၣ်လီၤ. စှၤလါပူၤကွံာ်ဝံၤ တၢ်ကစီၣ်တယုၢ် အိၣ်ဖျါထီၣ် လၢပှၤခရံာ်ဖိပိာ်ခွါလၢ ဖီၣ်တၢ်စုကဝဲၤတဂၤ လဲၤနုာ်လီၤဆူ ပှၤဆါတၢ်အီၣ်တၢ်အီကျးပူၤ တကီၢ်ခါ, ဒ်သိးကလဲၤမၤပူၤဖျဲး ဖိသၣ်တဖၣ်လၢ ကျးအလီၢ်ခံဒၢးအပူၤ, ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဖိသၣ်တဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအဝဲသ့ၣ်အဃိလီၤ. ကျးအံၤန့ၣ် တၢ်လီၢ်ခံဒၢး တအိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်ဒီး ပိာ်ခွါအံၤ ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ခံမံၤလိာ်အံၤအပူၤ, ပှၤမၤကမၣ်တၢ် မၤဘၣ်ဝဲ တၢ်ကစီၣ်ဟဲခီဖျိလၢ အ့ထၢၣ်နဲး(internet), တၢ်ကစီၣ်လၢ ပနာ်န့ၢ်တသ့, တၢ်ကစီၣ်လၢ အတဘၣ်တတီအဃိန့ၣ်လီၤ.

ရိမ့ၤ ၁၃:၁-၇ ပာ်ဖျါဝဲ “ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤ ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအဂ့ၤ ဒီးထံဖိကီၢ်ဖိအဂ့ၤတဖၣ် တရၤလီၤတၢ်ကစီၣ်လၢအကမၣ်တဖၣ်ဘၣ်.” လူၤကၣ် ၁:၁ ပာ်ဖျါဝဲ စီၤလူၤကၣ်အစိၤအဆၢကတီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂ့ၢ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စံးကတိၤရၤလီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ် ဒီးတနီၤနီၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအမ့ၢ်အတီဘၣ်. လၢတၢ်ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလီၤ ကယဲၢ်တၢ်လၢအနၢ်ဟူဝဲတဖၣ် ခဲလၢာ်အလီၢ်န့ၣ် တၢ်လၢအကါဒိၣ်ကတၢၢ်…

ဃုန့ၢ် သးအတၢ်ယါဘျါ

ခၤစၣ် (Carson) မ့ၢ်ပှၤအတၢ်မၤအါထီဘိတဂၤ, အဝဲလူၤတၢ်မံၤလာ်, တခွဲညၣ်, ဒိးလ့ၣ်ယီၢ်ခီၣ်, ဒီးဒိးစက့းန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်မၤ ကယဲၢ်တၢ်ချၢအတၢ်မၤခဲလၢာ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲဘၣ်ဒိ ဖဲအဒိးမီထိၣ်ဆၣ်ကဲၣ် န့ၣ်လီၤ. အဝဲအနီၢ်ကစၢ်စးထီၣ်လၢအမိၢ်ပှၢ်ဒီးဆူဖီလာ်န့ၣ် ဟူးဂဲၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အဝဲဒိးန့ၢ်တၢ်သးဟးဂီၤတၢ်ဆါ ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ဘၣ်ဃး ခါဆူညါန့ၣ် တအိၣ်ကဲၣ်ဆိးလၢအဂီၢ်လၢၤဘၣ်. တၢ်န့ၣ်ဝံၤ, ဘၣ်တနံၤ အသကိးအကျါတဂၤ ကိးန့ၢ်အီၤဆူ တၢ်လူၤဖီၣ်တၢ်မံၤလာ်လီၤ. တစိာ်ဖိ ဖဲအခါအံၤအဂီၢ် အဝဲသးပ့ၤနီၣ်ကွံာ် အတၢ်ဆူးတၢ်ဆါ, မ့ၢ်လၢအထံၣ်ဘၣ် န့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံလၤဝးဝးအဃၢၤ အဃိလီၤ. တၢ်လဲၤခီဖျိအံၤ ဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤ သးအတၢ်ယါဘျါ ဒီးဒုးဆူၣ်ထီၣ်က့ၤ အဂံၢ်အဘါ လၢတၢ်မုၢ်လၢ်အသီ လၢအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ် - မ့ၢ်ဒ်သိးအကဟ့ၣ် တၢ်လဲၤခီဖျိဆူ ပှၤလၢ ဒ်သိးအီၤတဖၣ် ခီဖျိ “Hunt 2 Heal”, ကရၢသဘျ့ (NGO)တဖုန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲလၢ အတၢ်ဘၣ်ဒိန့ၣ် မ့ၢ် “တၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤတမံၤ လၢဆီတလဲဃာ်အက့ၢ်အဂီၤ ခဲအံၤ ယဟ့ၣ်ဆၢက့ၤတၢ်လၢ ထီဘိယအဲၣ်ဒိးမၤတဖၣ်လီၤ. ယသးခုယဲလီၤ.” အဝဲအသူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤလၢ…

သးလၢ အသ့စံးဘျုးယွၤတဖၣ်

ဟဲစၢၣ် ဖး(ချ)မဲး (Hansle Parchment)န့ၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲဘၣ်အီၤ ဖဲအကလဲၤပြၢတၢ်လၢ ထိၣ်ကၠိၣ် အိၣ်လဲပ့း (Tokyo Olympics) လၢတၢ်လိၣ်ကွဲ စံၣ်မံဖဲၣ်နဲၣ်(semifinal) အဂီၢ်အဆၢကတီၢ် ဒိးကမၣ်ဝဲ သိလ့ၣ်ဆူ တၢ်လီၤအဂၤအဃိ ကလဲၤတုၤဆူ တၢ်ပြၢအလီၢ်ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဒၣ်ဆံးကိာ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဒီး ဟဲစၢၣ် ကဘၣ်စံးဘျုးဝဲဒၣ်လၢ ထံၣ်လိာ်အသးဒီး တံၣ်ယၤနၤ စတိၣ်ကိၣ်ဘ့း(ချ) (Trijana Stojkovic) လၢအမၤစၢၤတၢ်, ပှၤမုာ်သးမၤကလီၤတၢ်တဂၤ ဒီးပိာ်မုၣ်န့ၣ် ဟ့ၣ်အီၤစ့ ဒ်သိးကလဲၤငါဒိး ထဲးကစံၣ်(taxi)အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဟဲစၢၣ်ဖး(ချ)မဲး လဲၤတုၤဘၣ်ဝဲ တၢ်ပြၢအလီၢ် လၢဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ် ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် မၤနၢၤဝဲ ခိၣ်ဖးတၢ ထူကဘျၣ်လၢ မံးထၢၣ် ၁၁၀ တၢ်ဃ့ၢ်ခီတၢၣ်အတၢ်ပြၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး အဝဲလဲၤဃုထံၣ်ဝဲ စတိၣ်ကိၣ်ဘ့း(ချ) ဒီးစံးဘျုးစံးဖှိၣ် ပိာ်မုၣ်အံၤလၢ အတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲလံာ်လူၤကၣ် ၁၇:၁၅-၁၆ အပူၤ ပကဖးဘၣ် ပှၤရှၤမရံလၢအလိၤတဂ့ၤတဂၤန့ၣ်, ဟဲက့ၤကဒါက့ၤဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အအိၣ် လၢကစံးဘျုးစံးဖှိၣ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ် မ့ၢ်လၢ…