တၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤ နီၢ်သး
တရူးကသံၣ်ကသီ သူတ့ၢ်ဝဲ ပလဲကမူၣ် လၢတၢ်မၤဘျ့ထီၣ် ပဖံးပညၣ်အဂီၢ်, အိၣ်လၢ နံၣ်အကထိတဖၣ်လံန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်သူဝဲပလဲလၢတၢ်ဂံၢ်ကမူၣ်ဃာ်အီၤ ဒ်သိးကတြူာ် စီကွံာ် စဲ(လ)(cells) အသံတဖၣ် လၢပဖံးဘ့ၣ်လိၤအဂီၢ်လီၤ. လၢကီၢ်ရိမ့ၤနယၢၣ် (Romania)န့ၣ်, ပှၤအါဂၤဃုန့ၢ် ကပံာ်ယါဘျါ လၢတၢ်သူအီၤ ဒ်တၢ်တြူာ်စီကွံာ် ဖံးဘ့ၣ်, ဒီးနာ်လၢ အမၤစၢ်လီၤပှၤ ဒီးမၤကပီၤဖံးညၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ညါ, ပှၤကဟုကယာ်နီၢ်ခိ လၢကျဲအကလုာ်ကလုာ် လၢအဝဲသ့ၣ်နာ်ဝဲလၢ ကမၤသီထီၣ်က့ၤ ဖံးညၣ် လၢအဃ့ကတၢၢ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဒီး တၢ်အပီးအလီတဖၣ် လၢပမၤကဲထီၣ် ဒ်သိးပကအံးကွၢ်ပၢၤဃာ် ပနီၢ်ခိအဂီၢ်န့ၣ် ဟဲစိာ်န့ၢ်ပှၤ တၢ်သူၣ်မံသးမံ ထဲတစိၢ်ဖိဧိၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအကါဒိၣ်န့ၢ်အန့ၣ် န့ၣ် မ့ၢ်ဒ်သိးပကအိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ဒီးဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ် လၢနီၢ်သး တဘိယူၢ်ဃီအဂီၢ်လီၤ. ဒ်ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အသိး, ပဒိးန့ၢ်ဘၣ် နီၢ်သးအတၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤ တၢ်ဟ့ၣ်ခီဖျိအီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၢဖိစီၤပီလူး ကွဲးဝဲ “ပနီၢ်လၢခိအံၤ မ့ၢ်ဟးဂီၤဘၣ်ဆၣ်ဒီး, ပနီၢ်လၢညါန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤထီၣ်က့ၤအီၤ တနံၤဘၣ်တနံၤလီၤ” (၂ကရံၣ် ၄:၁၆).…
တၢ်လူၤဖီၣ်န့ၢ် တၢ်သူၣ်မံသးမုာ်
ကသံၣ်သရၣ်လၢ ကူစါယါဘျါ နီၢ်သးအတၢ်ဆူးတၢ်ဆါ ဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်လံာ်ကဘျံးပၤ ကျိၤအသနၢၣ်ပူၤ ကသံၣ်သရၣ်စံးဆၢဝဲ ပှၤဖးလံၢ်ဖိတဂၤ လၢအမံၤမ့ၢ် ဘရဲဒၣ် (Brenda)န့ၣ်လီၤ. အဝဲအသူၣ်အုးအသးအုးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ဂဲၤလိာ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ပညိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်သွါသွါတဖၣ်အပူၤဒၣ်လဲၣ် တၢ်သူၣ်မံသးမုာ်တအိၣ်ဘၣ်လၢ အပူၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်အတၢ်စံးဆၢ မ့ၢ်တၢ်လိၤလိၤဒီး ပျီပျီဖိန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤကညီတဖၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ကအိၣ်သူၣ်ဖှံသးညီတၢ်အဂီၢ်ဘၣ်. မ့ၢ်လၢကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ ဒီးကအိၣ်ဖျဲၣ်အါထီၣ် ပှၤကညီတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ”. အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲ “ပဘၣ် တၢ်ဆိၣ်အၢပှၤလၢ ပကလူၤဖီၣ် တၢ်သးမံအစီၤကပ့ၤ လၢအကလံာ်တၢ်ဒီး တၢ်ကဖီၣ်န့ၢ်အီၤ ကီခဲဝဲတမံၤ” ဒီး “တမ့ၢ်လၢ တၢ်ကဖီၣ်န့ၢ်အီၤ ထီဘိအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ”.
ယဆိကမိၣ်ထီၣ်, ဖဲဘရဲဒၣ်ဖးဘၣ် ကသံၣ်သရၣ်အတၢ်စံးဆၢလၢ အလုၢ်အပှ့ၤ တအိၣ်တၢ်နီတမံၤအံၤန့ၣ်ဒီး မ့ၢ်အသးပူၤ တၢ်ကမၤအသး ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢ တၢ်စံးဆၢအံၤအလီၢ်န့ၣ် အဝဲမ့ၢ်ဖးဘၣ် စံး ၁၃၁ န့ၣ်ဒီး အသးပူၤကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်န့ၣ် ကလီၤဆီဝဲဒၣ် ဆံးဒိၣ်လဲၣ်. ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤအံၤအပူၤ စီၤဒၤဝံး ဟ့ၣ်ထီၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ်ဆိကမိၣ်က့ၤ…
ဒီပုၢ်ဝဲ စီၤစီလူး
“ကစၢ်ဧၢ, ဝံသးစူၤ ဆှၢဘၣ်ယၤဆူ တၢ်လီၢ်တပူၤဂ့ၤ တပူၤဂ့ၤတက့ၢ်. ဘၣ်ဆၣ်ဒီး တမ့ၢ်လၢတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်”. တၢ်အံၤ မ့ၢ်ယတၢ်ထုကဖၣ် ဒ်ပှၤလိၣ်ဘီဖိတဂၤအသိး, တချုးယဘၣ်လဲၤမၤလိတၢ်တနံၣ် လၢထံဂၤကီၢ်ဂၤ ခီဖျိထံကီၢ်တဘ့ၣ် ဒီးတဘ့ၣ် ခီလဲလိာ်အပှၤကၠိဖိတဂၤအသိးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢ ယကဘၣ်လဲၤန့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါဘၣ်ဆၣ် ယသ့ၣ်ညါ ဒၣ်ထဲ ယတအဲၣ်ဒိးလဲၤ ဖဲတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်လီၤ. ယကတိၤထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤ ကျိာ်တၢ်ကတိၤတသ့ဘၣ်, ဒီးယသးပူၤ ပှဲၤဝဲဒီး တၢ်ဆိကမိၣ်ဆိပာ်လၢ တၢ်တဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး ဘၣ်ဃးဒီး ထံကီၢ်အံၤ အလုၢ်အလၢ်တဖၣ်ဒီး အပှၤကမျၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ယဃ့ယွၤလၢ ကဆှၢယၤဆူ တၢ်လီၢ်အဂၤတတီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ် ယွၤလၢ အိၣ်ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့အထူအယိာ်တဂၤအံၤ ဆှၢယၤသပှၢ်တၢၢ် ဆူ ထံကီၢ်လၢ ယတအဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ ယွၤဆှၢယၤအဃိ ယသးခုဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. အနံၣ်လွံၢ်ဆံပူၤကွံာ် ဝံၤအလီၢ်ခံဒၣ်လဲာ် ထံကီၢ်အံၤအပူၤန့ၣ် ယအိၣ်ဒံးဒီး တံၤသကိးဒီး ယအဲၣ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယဒိးတ့ဒိးဖျိ ယသးအဆၢကတီၢ် တလးမူးပိာ်ခွါ စတံဖၢၣ်(Stefan) မ့ၢ် အိၣ်ဟဲဒၣ်လၢ ထံကီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲ…
တၢ်ပဲာ်ပျီကွံာ် တၢ်ဒဲးဘးတဖၣ်
ဖဲယပာ်သူၣ်ပာ်သး သ့ၣ်ဒ့ဖိတဒ့ ဆှိးထီၣ်လၢ ပဖီကရၢၢ်အထံဖှိးဘိအဃၢၤ ဖဲပပဲတြီအခိၣ်ဒီအကပၤအခါ, ယတကနၣ်ဃုာ် တၢ်ဆါမဲာ်ဆါနါဖိအံၤ လၢအတဖျါ မၤဟးဂီၤတၢ်သ့ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၣ်ဆံးဆံးဖိတမုၢ် မၤဟးဂီၤ ပတပံၢ်ဂၢၤ ကသ့ဝဲဒ်လဲၣ်. ဘၣ်ဆၣ် တနွံဘၣ်တနွံ လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ ဒီးတၢ်မုၢ်တံာ်တာ်ဖိအံၤ ဒိၣ်ထီၣ်ထဲသိးသ့ၣ်တပှီာ်တထူၣ်, ဒီးစးထီၣ် မၤပှဲၤ ပကရၢၢ်န့ၣ်လီၤ. အဒ့ဝ့ၤဝီၤတဖၣ် က့ၣ်ကျီၤလီၤဝဲလၢ ပခီၣ်ကျဲဖိအဖီခိၣ် ဒီးဟဲမဲထီၣ်, စိးပ့ၢ်ထီၣ်လၢ တၢ်လီၢ်ဂုၤဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတူၢ်လိာ်လၢ အဝဲမ့ၢ်အိၣ်လၢကရၢၢ်ပူၤန့ၣ် ကမၤဟးဂုာ်ဟးဂီၤတၢ်လီၤ, ဒီးယမၢယဝၤသးဘိ ခူၣ်ထုးထီၣ်စၢၤယၤ နီၣ်မံၤတဖၣ်အံၤ လၢအဂံၢ်, ဝံၤဒီးဒီဒၣ်ဃာ် ပကရၢၢ်လၢ ကသံၣ်မၤသံနီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲပတကနၣ်ဃုာ် မ့တမ့ၢ် ဖဲပသမၢ တၢ်ဒဲးဘးအတၢ်အိၣ်ဒီးပှၤန့ၣ်, အဝဲနုာ်လီၤ ဂုာ်ဆူၣ်ဝဲသ့ဆူ ပတၢ်အိၣ်မူအပူၤ, လီၤဂာ်ဒ်တၢ်မဲထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ် လၢပတသးလီဘၣ်, ဒီးမၤခံးသူလီၤ ပနီၢ်ကစၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤလၢတၢ်ဒဲးဘးတအိၣ်ဘၣ်တဂၤအံၤ တၢ်ခံးတၢ်နၤ တအိၣ်လၢ အပူၤ လ့ၤတက့ၤဘၣ်. ဒ်ယွၤအဖိသ့ၣ်တဖၣ်အသိး, ပဘၣ်တၢ်ကတဲာ်ကတီၤပှၤ ဒီး ဟ့ၣ်လီၤအးလီၤမူဒါ လၢပကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်ဒဲးဘးလိၤလိၤ ဒ်သိး…
တမ့ၢ်ပအိၣ်ထဲ တဂၤဧိၤဘၣ်
ဖရၢးဒရ့း ဘရီ (Fredric Brown) အတၢ်ကွဲး ပူလီၤပျံၤအဖုၣ်ဖိတဖၣ်အကျါ တယုၢ် လၢအမ့ၢ် “ဒိတကျိာ်”(knock)အပူၤ ပာ်ဖျါဝဲ “လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢန့ၣ် ပှၤအိၣ်တ့ၢ်လၢခံကတၢၢ်တဂၤန့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤဝဲလၢ ဒၢးတဖျၢၣ်အပူၤ ထဲတဂၤဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် အဆၢကတီၢ် တၢ်ဒိတကျိာ် တၢ်သီၣ်ထီၣ်တထံၣ်လၢ တြဲၤလိၤန့ၣ်လီၤ”. မ့ၢ်မတၤတဂၤ ဒိတကျိာ် တၢ်န့ၣ်လဲၣ်. ဒီးလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မနုၤလဲၣ်. တၢ်ခူသူၣ်လၢအိၣ်ဒီးသးသမူအံၤ ကဟဲမၤအီၤ တၢ်မနုၤလဲၣ်. ပှၤတဂၤအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်အိၣ်ထဲတဂၤဧိၤဘၣ်.
ပဝဲစ့ၢ်ကီး တမ့ၢ် ပအိၣ်ထဲဒၣ်တဂၤဧိၤဘၣ်.
လီၣ်ဖျါ ၃:၂၀ ပာ်ဖျါဝဲ လီၤဒံၤကံတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် နၢ်ဟူ တၢ်ဒိတကျိာ်အကလုၢ် သီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အတြဲၤလိၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ပှၤလၢဒိၣ်န့ၢ်ထီန့ၢ် န့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်သးတဂၤ ဟဲဆူအဝဲသ့ၣ် အအိၣ်လဲၣ်. အဝဲအမံၤ မ့ၢ်ယ့ၣ်ရှူးလီၤ. လီၣ် ၁:၁၇-၁၈ စံးဘၣ်ပှၤ “တၢ်အခီၣ်ထံး, ဒီးတၢ်အကတၢၢ်... ပှၤလၢအမူ”န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၁၆ ပာ်ဖျါဝဲ အမဲာ်ချံကပီၤ ဒ်မ့ၣ်အူ, အမဲာ်အနါ “မၤသးဒ်မုၢ်ကပီၤထီၣ်လၢ အစိကမီၤအပူၤအသိး”န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိ ကစၢ်ယွၤကလုၢ်ကထါ
နံၣ်ကယၤ ၁၈ နံၣ်တဖၣ် ကလၢာ်ဘူးထီၣ် အဆၢကတီၢ်, ပှၤအိၣ်ဆိးလၢ တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ တဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ် လံာ်လဲၢ်တဖၣ် လၢနီၢ်သးတၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါအဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤ ကလုၢ်ကထါလၢ ဒ်သိးလိာ်အသးလၢ တၢ်ဆၢကတီၢ် တကတီၢ်ဃီအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဆိတၢၢ် တၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤ ဖဲ ၁၈၇၇ နံၣ်, ဖဲဝ့ၢ်မိၣ်ထရံၣ်ရဲၣ် (Montreal), ကီၢ်ခဲနဒၢ် (Canada)န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၈၉၈ နံၣ်အပူၤ လံာ်လဲၢ်ဒ်သိးအံၤအဂၤတမံၤ ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤ ဖဲဝ့ၢ်နယူယီး(New York)န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၂၂ နံၣ် တုၤဃီၤဝဲဒၣ် အကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤ ကစၢ်ယွၤ ကလုၢ်ကထါ လံာ်လဲၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ နီၢ်ဂံၢ် အိၣ်ထီၣ် ၅၀၀၀ လၢ အမဲရကၤ ကီၢ်မိၢ်ပှၢ် ကလံၤစိးတကပၤ ဖဲလၢ တၢ်ကိၢ်ခါ အကတီၢ် ကိးကတီၢ်ဒဲးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအသးအံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢသီ “တၢ်မၤလိလံာ်စီဆှံ ကၠိပျၢ်အကတီၢ်” အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ စးထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအထိၣ်ဂဲၤ မၤဆူၣ်ထီၣ်…
အိၣ်ဃိကလၥ်လၢ ယွၤမဲၥ်ညါ
ပှၤကညီလၢ အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒံးတဂၤ အတၢ်ဂီၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒိန့ၢ်အီၤ လၢလူဝံး(စ) ဒါကၤ (Louis Daguerr) ဖဲ ၁၈၃၈ နံၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤအံၤန့ၣ် ပၥ်ဖျါဝဲ ပှၤကညီက့ၢ်ဂီၤထဲတမံၤဧိၤ လၢဝ့ၢ်ဖဲရ့(စ) (Paris) ကျဲမုၢ်လိၤ ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအက့ၢ်အဂီၤ မနုၤတမံၤမး တဖျါဝဲလၢ တၢ်ဂီၤအံၤအပူၤန့ၣ်ဘၣ်. တၢ်လၢ လီၤကမၢကမၣ်တမံၤ မ့ၢ်ဝဲ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ အဆၢကတီၢ် ဒ်သိးအံၤန့ၣ် ကျဲမုၢ်လိၤဒီး ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ် ဃုာ်ဒီး ကဟၣ်လ့ၤလိၤ လၢကျဲခိၣ်တဖၣ် တအိၣ်ဝဲနီတမံၤအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်အသးနီၢ်နီၢ်တမံၤန့ၣ် တၢ်ဂီၤပူၤ ပှၤကညီအံၤ တမ့ၢ် အိၣ်ဒၣ်ထဲတဂၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. တၢ်လီၢ်လၢတၢ်ဂီၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဒိန့ၢ်အီၤ မ့ၢ်ဘိလဘးဒူ တဲပဲၣ် (Boulevard du Temple)ကျဲမုၢ်ခိၣ်လိၤ လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါဒီး ကဟၣ်တဖၣ်ဒီး ပှၤကညီလဲၤက့ၤတၢ်တဖၣ် အိၣ်အါမးအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် တဖျါဝဲလၢတၢ်ဂီၤဖိအံၤန့ၣ်ဘၣ်. စိၤဆၢကတီၢ် ဖဲန့ၣ်အခါ တၢ်ဂီၤလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါ ဒါကၤရံၤ ရိၣ်တဲး (Daguerreotype) တဘ့ၣ်…
တၢ်လိၣ်ကွဲလၢ တၢ်ဆီတလဲအဂီၢ်
တၢ်ဟံးစုကွၢ်မဲၥ်စံးတၢ်န့ၢ် အိၣ်ဒီးတၢ်အခီပညီအါမးန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ်, လါမၢ်ရှး မုၢ်နၤတနၤန့ၣ်, ပှၤလိာ်ကွဲ ခီလ့ၣ်ကၠိဖျၢၣ်သွ့ခံဖုအကျါ, ပှၤသူဖံးဖိတဂၤ ဒီးပှၤဝါဖံးဖိတဂၤ ခီဖျိလၢ အဝဲသ့ၣ် တတူာ်လိာ်ဝဲ တၢ်နီၤဖး ပှၤကလုၢ်အဒူၣ်အဆၢ, တၢ်သးဟ့အဃိ ဒီးဟံးစုကွၢ်မဲၥ်လိၥ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ်, ကဲထီၣ်တၢ်မးနီၣ် လၢကီၢ်စဲၢ်မ့းစ့းစပံၣ်(Mississippi) အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤ အဆိကတၢၢ်တဘျီ ဒ်အမ့ၢ် ပှၤဝါဖံးဖိတၢ်လိၥ်ကွဲဖျၢၣ်သွ့တဖုဒီးပှၤဝါဖံး ပှၤသူဖံးဖိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးတဖု လိာ်ကွဲပြၢလိၥ်သးန့ၣ်လီၤ. ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ တၢ်ပြၢအပူၤ “တၢ်လိၣ်ကွဲလၢ တၢ်ဆီတလဲအဂီၢ်”အံၤ ကီၢ်စဲၢ်မ့းစ့းစပံၣ် ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ကဘၣ်လိာ်ကွဲ ပြၢအသးဒီး, လိၣ်ယိၣ်လၣ်ဖၠၣ်စိမိၤ(Loyola University) လၢဝ့ၢ်ခၠံၣ်ကၣ်ကိၢ် (Chicago) န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်စဲၢ်မ့းစ့းစပံၣ် အပှၤလိၥ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ပဒ့ၣ် ဟးဆှဲးန့ၣ်ဝဲ ကွီၢ်ဘျီၣ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ် ဒ်သိးပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် တလိာ်ကွဲဘၣ်ဝဲလၢ တၢ်ပြၢအဂီၢ် ခီဖျိစူးကါဝဲ ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတနီ လၢအကလံာ်န့ၣ် တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး လိၣ်ယိၣ်လၣ် ၦၤလိၣ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ်အကျါ ပှၤသူဖံးဖိတဖၣ်စ့ၢ်ကီး တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ကတိၤအၢသီ ခီဖျိကလုၢ်ဒူၣ်အတၢ်သးဟ့အပူၤ…
တၢ်ဃ့ၢ်လၢ ဂ့ၢ်အိၣ်ကျိၤအိၣ်အဂီၢ်
ယတံၤသကိး အဲရၢ်(Ira) အတၢ်အိၣ်သး မၤသး တယံၥ်ဒံးဘၣ်အဖီခိၣ်, ယတသးအုး ဒိၣ်ဒိၣ်ဘၣ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. အဝဲပၥ်ဖျါထီၣ်အနီၢ်ကစၢ်အဂီၤ, ယူၥ်ထီၣ်အထံကီၢ်နီၣ်တယၢ် ဖဲအဃ့ၢ်တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢဝံၤအလီၢ်ခံ, တီၣ်ထီၣ်ပၥ်ဖျါလၢ ပှၤကမျၢၢ်ကထံၣ်ဘၣ်အဂီၢ်, ဖဲအဝဲဘၣ်ပၥ်တ့ၢ်ကွံၥ် အဟံၣ်အိၣ်ဖဲ ဝ့ၢ်ခံၣ်(Kyiv), လၢအမ့ၢ် ကီၢ်ယူၣ်ကရ့(Ukraine)အဝ့ၢ်ခိၣ်လၢ အလီၤဘၣ်လၢဒုၣ်ဒါအစုပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးလီၤလံၥ်လၢ “ပဝဲခဲလၢၥ် ပဃ့ၢ်သးသမူ အတၢ်ဃ့ၢ် ဒ်တၢ်သ့အိၣ်ဒီးပှၤ အဂ့ၤကတၢၢ်လီၤ. မ်ပဃ့ၢ်မုၢ်နံၤခဲအံၤတဖၣ်အပူၤ ဂ့ၤန့ၢ်ဒံးလၢညါတက့ၢ်. အိၣ်ဒီး တၢ်တမံၤမံၤလၢ အတသံနီတဘျီလၢ ပသးပူၤတက့ၢ်”. မုၢ်နံၤပိၥ်ထွဲလၢအခံတဖၣ်အပူၤ, ယထံၣ်ယတံၤသကိးဃ့ၢ် တၢ်ဝဲန့ၣ် လၢကျဲအါဘိ, ဖဲအဝဲဆှၢတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပကထုကဖၣ်အဂီၢ်ဒ်လဲၣ်, ဒီးဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပှၤလၢ အတူၢ်ဘၣ်တၢ် အိၣ်လၢအထံအကီၢ်ပူၤတဖၣ်အဂီၢ် ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဲရၢ်အတၢ်ကတိၤဖျၢၣ်တဖၣ် ဟဲစိၥ်ယိၥ်ယိၥ် လံၥ်ဧ့ၤဘြံၤ ၁၂ အတၢ်ကိး လၢပှၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဒ်သိး “ကဃ့ၢ်လၢတၢ်သးစူၤအပူၤလီၤ” (:၁). တၢ်ကိးဝဲန့ၣ် ပိၥ်ထွဲထီၣ် အဆၢဒိၣ် ၁၁ လၢအမ့ၢ် တၢ်စူၢ်တၢ်နၥ် အပှၤဒူဃိၤတဖၣ်အဂ့ၢ်, “ပှၤအုၣ်အသးဂီၢ်မုၢ်”(:၁၂), လၢအအိၣ်မူတ့ၢ် အိၣ်ဒီးတၢ်သးဒူ,…
တံၤသကိးတဖၣ်ဒီး ဒုၣ်ဒါတဖၣ်
ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ ကဲနၢး အံ. ဘ့လ့ၣ် (Kenneth E. Bailey) ကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် အၤဖြံၤကၤထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤလၢ အမၤလိန့ၢ်ဝဲ တၢ်ကဘၣ်ဟံးဃၥ်ပၢၤဃာ်, တၢ်အိၣ်အသးက့ၢ်ဂီၤ လီၤဆီတမံၤမံၤ လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ထံကီၢ်တဖၣ် အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး အတဝၢပူၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး အဂ့ၤအဝါဒီး ကီၢ်အံၣ်စရ့လး ဃုာ်ဒီးထံကီၢ်တဖၣ်လၢ အိၣ်ကဝီၤဃာ် ကီၢ်အံၣ်စရ့လးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတဂၤသံကွၢ်အီၤလၢ မ့ၢ်အထံကီၢ်ဂၢၤဃာ် တၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ထံကီၢ်တဖၣ်အံၤ လၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဟးဂီၤညီန့ၣ် မ့ၢ်မၤဝဲ ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ဒီးစံးဆၢဝဲ “ပဃုထၢ ပတံၤသကိးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပတဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ပတံၤသကိးတဖၣ် လၢကဃုထၢ ပဒုၣ်ပဒါလၢ ပဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်”လီၤ.
တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ကူၣ်လၢအဂ့ၤ ဒီးကဲဘျုးဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအၤဖြံၤကၤ ထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤ ဒုးနဲၣ်ဒိလီၤဝဲလၢ ထံကီၢ်တဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် အပတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ စီၤပီလူး ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲ အပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ် ဒ်သိးကမၤဝဲ အိၣ်မူဝဲလၢ အနီၢ်ကစၢ်နီၢ်တဂၤ အပတီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ကွဲးဖးထီအံၤအပူၤ လၢပာ်ဖျါထီၣ် ခီဖျိလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်…