တၢ်သးဒူလၢ ကဆၢထၢၣ်လၢခရံာ်အဂီၢ်
ဖဲခရံာ်နံၣ် ၁၅၅ န့ၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပၢ်အဆိကတၢၢ်အကျါတဂၤ, ဖီလံခး (Polycarp) ဘၣ်တၢ်မၤပျံၤအီၤ လၢကဘၣ်တၢ်ဃိသံအီၤ လၢမ့ၣ်အူ, မ့ၢ်လၢအနာ်ခရံာ်အဃိန့ၣ်လီၤ. အဝဲတဲဆၢဝဲ “ယကဲတ့ၢ်လံ ခရံာ်အခ့အၦၤ အိၣ်လံ ၈၆ နံၣ်လံ. အဝဲတမၤကမၣ်ယၤ နီတမံၤဘၣ်. ဒီးအခဲအံၤ ယကဒုၣ်ဒွဲၣ်စံးအၢယစီၤပၤ ဒီးယကစၢ် လၢအအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤယၤဒ်လဲၣ်. ဖီလံခး အတၢ်စံးဆၢအံၤ ကြၢးကဲထီၣ်တၢ်လၢသဆၣ်ထီၣ်ၦၤဒီးဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ပသး ဖဲပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်မၤကွၢ်ပှၤအနးကတၢၢ်, မ့ၢ်လၢပစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးခရံာ်, လၢအမ့ၢ်ပစီၤပၤအဃိန့ၣ်လီၤ.
တချုးစှၤနၣ်ရံၣ် ဖဲခရံာ်အတၢ်ဒိးသံသးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်, ယိၤ ၁၃:၃၇ အပူၤ ၦၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဒုးနဲၣ်ဖျါဝဲဒူဒူလၢ အတၢ်ဘၣ်ထွဲသးတီဒီးခရံာ် ဒီးစံးဝဲ, “ယကပာ်လီၤကွံာ်ယသးသမူလၢနဂီၢ်လီၤ”. အဆၢဖိ ၃၈ ပာ်ဖျါဝဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးခရံာ်, လၢအသ့ၣ်ညါစီၤပ့းတရူးအါန့ၢ် စီၤပ့းတရူးသ့ၣ်ညါလီၤက့ၤအသးတဂၤ စံးဆၢဝဲဒၣ်, “ယစံးဘၣ်တဲဘၣ်နၤတီတီလိၤလိၤ, ဆီဖါတချုးအိၣ်အိထီၣ်ဒံးဘၣ်ဒီး နကသမၢယၤသၢဘျီလီၤ”. ဘၣ်ဆၣ် ယိၤ ၂၁:၁၆-၁၉ စံးဘၣ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရူးခရံာ် ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤအလီၢ်ခံႇ ၦၤလၢအသမၢတ့ၢ်အီၤတဂၤအံၤ ကဲထီၣ်က့ၤ ၦၤလၢအမၤခရံာ်အတၢ်မၤ…
အိၣ်လၢယွၤအစု တုၤအိၣ်ၦၤအလီၢ်
ဖဲပဒိၣ်တဂၤ သမံသမိးယၤဝံၤန့ၣ်, ယလဲၤနုာ်လီၤဆူ ကီၢ်ရ့ၣ်အဃိာ်ပူၤ, ယဆဲးလီၤယစုမုၢ်ကျၢၢ် လၢၦၤတမှံၤအမံၤစရီပူၤ, ဒီးဆ့ၣ်နီၤဖဲ ကမျၢၢ်အါဂၤခိးတၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယဘါထုကဖၣ်လၢ ယသးပူၤဒီး ခိးကွၢ်ၦၤနီၢ်ဒိၣ်တဖၣ် လၢအသးဟုးဂဲၤဝဲ ဒီးသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအကဒုးကဒ့ၣ်တၢ် လၢအဘၣ်ခိးတၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ကအိၣ်ဃိးနၣ်ရံၣ်ဘျဲၣ်ဘျဲၣ်ဒီး ၦၤခိးတၢ်ဖိလၢ အဖီၣ်ဃး စုကဝဲၤတဂၤ ဖးဖျါထီၣ် ၦၤအမံၤစရီ ဒီးယမံၤစ့ၢ်ကီး ဘၣ်တၢ်ယၢၤထီၣ်ဝဲလီၤ. အဝဲဆှၢပၦၤတဖု ဆူဒၢးတဖျၢၣ်အပူၤ ဒီးဒုးဆ့ၣ်နီၤၦၤလၢ လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤတဖၣ် လၢအဘၣ်တၢ်သုးကျဲၤပာ်လီၤဆိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယဖိယၢ် ဆ့ၣ်နီၤလီၤဝဲလၢ လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလၢ အအိၣ်လၢ ပဲတြီမဲာ်ထံကလၤဖးတီၣ် အဘးခီဒီး ဖီၣ်ထီၣ်ကွဲၤဒီနၢ်အခါ တၢ်သ့ၣ်ညါလၢ ၦၤမၤစၢၤယၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်အံၤ လုၣ်ဘၢဒီးထုးဃၢယသးလီၤ. ယမဲာ်ထံလီၤဘၣ်ဆၣ်, ကစၢ်ယွၤမၤမံသးကျၢၤယၤ မ့ၢ်လၢ ယဖိယၣ်အံၤ အိၣ်ဒံးဒၣ်လၢ ယွၤအတၢ်ပၢဆှၢ တုၤအိၣ်အီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၃၉ န့ၣ်, စီၤဒၤဝံးကိးထီၣ်ယွၤ, “ယွၤဧၢ, ဃုကွၢ်ထံယၤ ဒီးနသ့ၣ်ညါယၤလီၤ...ဒီးနသ့ၣ်ညါ ယကျဲဧိၤကပူၤဧိၤခဲလၢာ်လီၤ” (၁-၃). အတၢ်ကိးသတြီဘၣ်ဃး ယွၤလၢအသ့ၣ်ညါတၢ်ခဲလၢာ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်မၤလၤကပီၤ ယွၤအတၢ်ကဟုကယာ် ဒီးယွၤအတၢ်ဒီသဒၢ ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်န့ၣ်လီၤ…
တၢ်ပာ်ဖှိၣ်က့ၤ ထံကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်
ကီၢ်ဆၢလၢအထီကတၢၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်အံၤ အိၣ်ဝဲဖဲကီၢ်အမဲရကၤ ဒီးကီၢ်ခဲနဒၢ်အဘၢၣ်စၢၤ, တၢ်မ့ၢ်ထိၣ်အီၤလၢခိဒီးထံန့ၣ် ထီဝဲတုၤယဲၢ်ကထိယဲၢ်ကယၤခံဆံယဲၢ်(၅,၅၂၅)မံးလာ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ညီနုၢ်ကူာ်လီၤဃံၤသ့ၣ်တဖၣ် လၢထံဆၢကီၢ်ဆၢ ခံကပၤလိာ်, တဆံခီၣ်ယီၢ် အလဲၢ်စုာ်စုာ် ဒ်သိး ထံဆၢကီၢ်ဆၢအံၤ သုတကမၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢ ဘၣ်တၢ်မၤပျီအီၤ လီၤဂာ်လၢ ပျံၤပျ့ဖးထီအံၤ ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢ "တၢ်နီၤဖးတၢ်အလီၢ်အဆၢ" ဒီးဘၣ်တၢ်ရဲၣ်လီၤ လၢၢ်အဖျၢၣ် ဃိးကထိအဃိ, ပှၤလၢဟဲဟးကသုၣ်ကသီတဖၣ် သ့ၣ်ညါကျဲၤသရ့ၤ လၢဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤတဖၣ် သ့ဝဲထီဘိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအိၣ်ထီၣ် "တၢ်နီၤဖးတၢ်လီၢ်အဆၢ" ခီဖျိတၢ်မၤပျီထီၣ်သ့ၣ်ထူၣ်တဖၣ်အံၤ ဒုးနဲၣ်ထံကီၢ်တၢ်ပၢတၢ်ပြး ဒီးတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ, လုၢ်လၢ်ထူသနူလၢ အတဒ်သိးလိာ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပှၤစူၢ်နာ်ခရံာ်အသိး, ပခိးကွၢ်လၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တခါလၢ ယွၤကဃၣ်ကဒါက့ၤ တၢ်လၢတဒ်သိးလိာ်သးသ့ၣ်တဖၣ် ဒီးကပာ်ဖှိၣ်က့ၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိကိးကလုာ်ဒဲး လၢအတၢ်ပၢတၢ်ဆှၢအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဝံယရှါယၤ ကတိၤတ့ၢ်ဘၣ်ဃးဒီးခါဆူညါ ဖဲ (ယရှါ ၂:၂) လၢယွၤအဟံၣ်အကစၢၢ်န့ၣ် ကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤလၢ ကစၢၢ်ဒီခိၣ်, ဒီးကဘၣ် တၢ်ပာ်အီၤ ထီၣ်ထီန့ၢ် တၢ်စိခိၣ်တဖၣ် ဒီးၦၤကိးကလုာ်ဒဲး ကယွၤလီၤဆူအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယၡါ ၂:၃ ဒီးၦၤဂီၢ်မုၢ်အါကလုာ် ကလဲၤဒီးမၤလိယွၤအကျဲတဖၣ် ဒီးပိာ်အကျဲဧိၤကပူၤဧိၤန့ၣ်လီၤ.…
အိၣ်လၢယွၤအစုပူၤ
ဖဲယဖိမုၣ်အသးၦဲၤထီၣ် ၁၈ နံၣ်အခါ အဝဲနုာ်လီၤဘၣ်ဝဲဆူ အကတီၢ်အသီလၢ အတၢ်အိၣ်မူအပူၤလီၤ. ဒ်ထံကီၢ်သဲစးအိၣ်ဝဲအသိး, အဝဲကဲထီၣ်ၦၤနီၢ်ဒိၣ်တဂၤလံ. အခဲအံၤ အဝဲအိၣ်ဒီး တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ် လၢကဟ့ၣ်တၢ်ဖး လၢထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် တၢ်ဃုထၢထီၣ်ခိၣ်နၢ်အသီ လၢခါဆူညါအဂီၢ်, ဒီးတယံာ်တမီၢ်ဘၣ်ဒီး အဝဲကဖျိထီၣ်တီၤထီကၠိ ဒီးကဘၣ်လဲၤခီဖျိ တၢ်အိၣ်မူဆူညါ လၢအတၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆီတလဲဘၣ်ဃး ယဖိမုၣ်အံၤ ဒုးသ့ၣ်ညါယၤ တၢ်လၢယကဘၣ်မၤ လၢအဆိအချ့တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လဲၤခီဖျိ လၢအတၢ်ဒၣ်ဝဲအပူၤ အလီၢ်အိၣ်လၢ ယကဘၣ်ဟ့ၣ်အီၤတၢ်ကူၣ်သ့ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်သ့သုးကျဲၤ စူးကါ ကျိၣ်စ့, တၢ်ပလီၢ်ပဒီသးဘၣ်ဃး ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီခဲသ့ၣ်တဖၣ် ဒီးတၢ်သ့ဃုထၢတၢ်အဂ့ၤအဘၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. နာ်သက့ တၢ်ဆၢကတီၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢ ယကအိၣ်ဘၣ်ဒီး ယဖိမုၣ်လၢ ယဟံၣ်ခိၣ်ဒူအဖီလာ် တအိၣ်အါအါလၢၤဘၣ်. ယမူယဒါလၢ တၢ်ကတဲာ်ကတီၤဆိယဖိမုၣ်ဖိ လၢအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ ပနၢ်ပၢၢ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဒၣ်ယအဲၣ်အီၤဒီး ယဆၢလၢ အဝဲအတၢ်အိၣ်မူ ကဘီၣ်ကညီအဂီၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ယသ့ၣ်ညါထံက့ၤလၢ ယမ့ၢ်ၦၤအိၣ်မူအိၣ်ဒါ လၢအဝဲအဂီၢ်ဒၣ်ကယဲာ်, တၢ်မၤတမံၤအံၤ တမ့ၢ်ထဲယၤတဂၤ အတၢ်မၤဘၣ်. စီၤပီလူး ပာ်ပှၤသ့းစၤလနံဖိတဖၣ်…
တၢ်သးအုးဒီး တၢ်သးခု
အဲၣ်ကၠလၣ် (Angela) ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် ဘၣ်အိၣ်လၢ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးဖးဒိၣ်အပူၤ ဖဲအဝဲသ့ၣ် ဒူၣ်ဖိထၢဖိအကျါ သၢဂၤ လဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်လၢ လွံၢ်နွံအတီၢ်ပူၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲသ့ၣ် အဖိဒိၣ်ခွါ စူးကွံာ်သးသတူၢ်ကလာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး အဲကၠလၣ်ဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၢ်ခံဂၤ ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢ ဖၣ်ကပူၤလီၢ်, စီၢ်နီၤခိၣ်အဃၢၤသၢသီ, ဟးထီၣ်တၢ်ချၢတဲဒၣ် ကလဲၤပှၤ သပၢၤလၢ ကထၢနုာ် ပှၤသံအချါ, ကလဲၤဟံးန့ၢ် တၢ်အီၣ်လၢကျးဒီးဟဲက့ၤစိာ်ဝဲအဂီၢ် ဒီးအကလဲၤဆူ တၢ်ခူၣ်လီၤ ပှၤသံအဂီၢ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲသ့ၣ် ဟီၣ်ယၢၤဝဲဒၣ်လၢ အဖိဒိၣ်ခွါ အတၢ်သံအဂီၢ်, တကတီၢ်ဃီ အဝဲသ့ၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲဒၣ်လၢ ခီဖျိထံၣ်ဘၣ်ဝဲ “တၢ်ဒိကွၢ်နီၢ်ခိ အက့ၢ်ဂီၤဒွဲ -ultrasound” အဂီၤတဖၣ် လၢ အပာ်ဖျါ သးသမူအသီဖိလၢ အပုၢ်ပိာ်မုၣ်သဒါ အဒၢလီၢ်ပူၤအဃိန့ၣ်လီၤ.
ဒ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လဲၤပူၤဝဲအသိးန့ၣ်, အဲကၠလၣ် ဃုထံၣ်န့ၢ်ဘၣ် တၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအီၤ ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်လၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤတကတြုၢ်, လံာ်ဧ့စြၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဧ့စြၤ ၁ ပာ်ဖျါဝဲ ပှၤဘၤဘူလိၣ်ဖိတဖၣ် မၤဟးဂီၤ ယွၤအတၢ်လုၢ်ဟံၣ် ဒီးက့ၤစိာ်မၢကဲကုၢ် ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်…
ယွၤလၢအဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်
ဖဲ ၁၉၆၆ နံၣ်, လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ် (၄) သီန့ၣ်, ထံလုၢ်ဘၢဖးဒိၣ် လီၤဘၣ်ဖဲဝ့ၢ်ဖလီရဲး(စ)(Florence), ကီၢ်အံၤတလံၣ်(Italy), ဒီးလုၢ်ဘၢကွံာ် ကၠရီကၠံအိၣ် ဘဲၣ်စရံၣ် (Giorgio Vasari)အတၢ်ဂီၤခဲၣ် လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါ လၢအမ့ၢ် “ဟါတၢ်အီၣ်လၢခံကတၢၢ်-The Last Supper” လၢကပံာ်, ဒ်သိးထံဒီးသိကိၢ်တဖၣ်အဖီလာ်, ယံာ်ဝဲအါန့ၢ်တဆံခံနၣ်ရံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤအကသံၣ်တဖၣ် လီၤကပုာ်ဒီး အသ့ၣ်တကွီၣ်ဟးထီၣ်ဝဲဖးဒိၣ်, ဒီးပှၤအါဂၤ နာ်လၢတၢ်ဂီၤခဲၣ်အံၤ တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအီၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. နာ်သက့,တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ လၢအဃၢဒိၣ်မးဒီး ယံာ်ဝဲအနံၣ်ယဲၢ်ဆံဝံ အလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှၤစဲၣ်နီၤတဖၣ်ဒီး ပှၤဟ့ၣ်လီၤအတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒၣ်အတၢ်တဖၣ် မၤနၢၤတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်နိးတၢ်ဘျး လၢအဒိၣ်အမုၢ်တဖၣ်ဒီး ဘှီဂ့ၤက့ၤ တၢ်ဂီၤခဲၣ်လၢ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိတဖၣ် မၤနၢၤကီၢ်အံၣ်စရ့လးအခါ, ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် အတၢ်မုၢ်လၢ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲ, မ့ၢ်လၢ တၢ်သံဒီး တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒီးတၢ်လိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤတဖၣ် အိၣ်ဝးတရံးအီၤ အဃိန့ၣ်လီၤ (ကွၢ် လံာ်သးသယုၢ်တၢ် ၁). အကတီၢ်ကီခဲအံၤအခါ, ယွၤကိးဝံယဃ့းစက့လးဆူ ကစၢၢ်ကဆူးအပူၤ ဒီးဟ့ၣ်အီၤတၢ်ထံၣ်လၢညါခီ ဖဲ အဘၣ်တၢ်ဝးတရံးဃာ်အီၤဒီး…
တၢ်မုၢ်လၢ်လၢဘၣ် တၢ်ဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤအီၤ
“မ့ၢ်လၢပါပၢ်ဆှၢလီၤန့ၢ်ယၤ ဖီဖိတဖၣ်အဃိ ယသ့ၣ်ညါလၢ အဝဲကဟဲက့ၤဆူဟံၣ်န့ၣ်လီၤ”. တၢ်ကတိၤတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲ ယဒ့မုၣ်လၢ အိၣ်နွံနံၣ်ကတိၤဝဲဆူ ပမိမိၢ်, ဖဲပါပၢ်ဟါမၢ်လၢ တၢ်ဒုးဖဲလၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးပါပၢ်ဘၣ်လဲၤဆူ အမူဒါလီၤဆီန့ၣ် အဝဲကတဲာ်ကတီၤဆိဖီဖိတဖၣ် လၢယဒ့မုၣ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအမုၢ်နံၤအဂီၢ် ဒီးဖီတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲဖဲ ပပၢ်ဟါမၢ်လၢတၢ်ဒုးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ယဒ့မုၢ်ဖိစံးကတိၤဝဲန့ၣ်ဘၣ်ဝဲလီၤ. ပၢ်တဂၤအံၤ ဖဲလဲၤခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယၤလၢ အလီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်မး ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် ဟဲက့ၤတုၤဘၣ်ဝဲ ဟံၣ်သးပှၢ်တၢၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်လၢ အဆံတဖၣ် လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤအလီၢ်ခံ, ယဒ့မုၣ်ဖိဟံးဃာ်ဒ်ဝဲ ဖီကိဖိလၢ ပှၤဆဲးတ့ၢ်ဖီတဖၣ်, ဒ်ကမ့ၢ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်က့ၤလၢ တၢ်ဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤ တၢ်မုၢ်လၢ်ထီဘိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်တဘျီဘျီ တၢ်ဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤတၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်ဘီၣ်တၢ်ညီလၢ ဟီၣ်ခိၣ်တဘ့ၣ်အံၤအပူၤ လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်ဟးဂီၤဒီး တၢ်ဒဲးဘးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပၢ်တဖၣ်တဟဲက့ၤဆူ ဟံၣ်ထီဘိဘၣ်. ဖိတဖၣ် အတၢ်ဆၢမုၢ်လၢ်စ့ၢ်ကီး ဘၣ်တဘျီဘျီတလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်ပှၤတၢ်မုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အိၣ်အသး, မၤအသးတဖၣ်လၢ အကီခဲကတၢၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ဝံဃဘးကူာ် စံးကတိၤဆိ ပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိအတၢ်ဟဲနုာ်လီၤ ဂုာ်န့ၢ်ဆူၣ်ကီၢ်ယူၤဒၤဖဲ ဃဘး ၁:၆ အပူၤန့ၣ်လီၤ…
တၢ်လၢ ထဲသးစီဆှံဧိၤမၤသ့
ဖဲတၢ်စံးကတိၤလိာ်သး ဘၣ်ဃးဒီးသးမုာ်စီဆှံအဂ့ၢ် လံာ်တဘ့ၣ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ယၣ်ကၠၢၣ် မီးမၢၣ် (Jürgen Moltmann) အသးအိၣ် ၉၄ နံၣ်န့ၣ်,ဒီးမ့ၢ်ပှၤကၠၢမၢဖိလၢအမၤလိ ယွၤဂ့ၢ်ပီညါန့ၣ် ပှၤထံၣ်လိာ်သံကွၢ်တၢ်တဂၤ သံကွၢ်အီၤလၢ “နထိၣ်ဂဲၤထီၣ်သးစီဆှံဒ်လဲၣ်. ဘၣ်အီၤကသံၣ်ဖီၣ်ဧါ. ကသံၣ်ကသီအခီပနံၣ်တဖၣ် ဟဲစိာ်ဆှၢသးစီဆှံဧါ”န့ၣ်လီၤ. မီးမၢၣ် အမဲာ်တကျိာ်ထီၣ်, ဂံာ်ဂုာ်အခိၣ်, ဒီး စံးဆၢလၢ တၢ်နံၤကမှံ ဒ်အကလုၢ်ထီၣ်ခိလၢ ကၠၢမၢကျိာ် “ယမၤမနုၤကသ့လဲၣ်. တဘၣ်မၤတၢ်နီတမံၤတဂ့ၤ. အိၣ်ခိးသးစီဆှံ, ဒီးသးစီဆှံ ကဟဲဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”
မီးမၢၣ်ပာ်ဖျါဂ့ၤထီၣ် ပတၢ်နာ်ပၢၢ်လၢအကမၣ်တၢ်တမံၤလၢ အမ့ၢ်ပနာ်လၢ ပဂံၢ်ပဘါ ဒီးတၢ်သ့ၣ်ညါစဲၣ်နီၤတဖၣ်န့ၣ် ဒုးကဲထီၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ် ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်မၤတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ယွၤဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် စးထီၣ်သီ အဆၢကတီၢ်, ပှၤကညီအတၢ်ကူၣ်ကျဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ်လၢ အလီၤဆိကမိၣ်ဒိၣ်အဃိ မ့ၢ်ဂ့ၤ တမ့ၢ် တၢ်နီတမံၤအဃိဘၣ်. တၢ်န့ၣ်တဖၣ် အလီၢ်န့ၣ်, မၤတၢ် ၂:၂ ပာ်ဖျါဝဲ သးစီဆှံ ဟဲတုၤဃီဝဲ “ဒ်ကလံၤမုၢ်ဟဲသီၣ်ဝဲအသိး” ဆူအပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် လၢအပျံၤတၢ်,…
ဆံးဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်တၢ်အဒိၣ်အမုၢ်
ခီလ့ၣ်ကၠိဖိမုၣ် ပှၤပီၢ်ထံတဂၤ ပီၢ်ထံအတၢ်လဲၤန့ၣ် ဃၢကဲာ်ဆိးအဃိ ဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး စံးလီၤအသး “ဘၣ်ယလဲၤနုာ်လီၤပြၢဘၣ် အိၣ်လၣ်ပ့းတၢ်လိာ်ကွဲပြၢ (Olympics)န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဒွးသရၣ်ဒိၣ်စိ ခဲၣ် အိၣ်နိၣ် (Ken Ono) ကွၢ်ထံဝဲ အတၢ်ပီၢ်ထံအကျိၤအကွာ်ဝံၤ, အဝဲထံၣ်လၢ တၢ်မၤချ့ထီၣ် ၆ စဲးကီာ် လၢလၢပှဲၤပှဲၤ သ့ဝဲဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ၆ စဲးကီာ်မ့ၢ် တၢ်လီၤဆီဖးဒိၣ်လၢတၢ်ပြၢ ဒ်သိးအံၤအဂီၢ်အဃိ အဝဲထီထီၣ် စဲးပီးလီတဖၣ် (sensors) လၢပှၤပီၢ်ထံအချၢလိၤ, ဒီးတပာ်ဖျါ တၢ်ကဆီတလဲတၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် ဒ်သိးအကမၤဂ့ၤထီၣ် တၢ်အဆၢကတီၢ်လၢ ပိာ်မုၣ်ဖိတဂၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်. အလီၢ်န့ၣ် အိၣ်နိၣ် ပာ်ဖျါ ဒုးနဲၣ်ဝဲ တၢ်ပီၢ်ထံအကျိၤအကျဲ လၢအဂ့ၤအဘၣ် ဒ်အမ့ၢ် တၢ်အဆံးဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပီၢ်ထံဖိမ့ၢ် မၤဝဲကျိၤကျဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ် ဒ်အဒုးနဲၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်ဒီး ကကဲထီၣ် တၢ်ဘျုး, တၢ်လီၤဆီ ကဒါထီၣ်လၢ ပှၤပီၢ်ထံအဂီၢ် ဒီးကမ့ၢ်တၢ်လီၤဆီ လၢအတၢ်မၤနၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအပူၤ တၢ်မၤဂ့ၤ ဘှီဘၣ်က့ၤ တၢ်အဆံးဖိတဖၣ် စ့ၢ်ကီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်…
ယ့ၣ်ရှူးမ့ၢ် ယတၢ်စံးဆၢ
တၢ်တဲမုာ်နၢ် အိၣ်ဝဲဒၣ်တယုၢ် စံးဝဲဒၣ်လၢ အဲလဘၢး အါစတၢၤ(Albert Einstein) ဟးဝ့ၤဝီၤ ဟ့ၣ်တၢ်သိၣ်လိဒီး ဖဲအတုၤ တၢ်လီၢ်တတီၤန့ၣ် အပှၤနီၣ်သိလ့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ မ့ၢ်လၢ အနၢ်ဟူဘၣ် အတၢ်သိၣ်လိတဖၣ် အါဘျီလံအဃိ လၢအါစတၢၤ အလီၢ် မ့ၢ်စံးကတိၤ ဘၣ်ဒီးသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် အါစတၢၤ ဟ့ၣ်ကူၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် မ့ၢ်လဲၤတုၤ ခီလ့ၣ်ကၠိလၢခံတဖျၢၣ်န့ၣ် ကဆီတလဲၤလိာ်အသးအလီၢ်, မ့ၢ်လၢ ပှၤအိၣ်ဖဲန့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အါစတၢၤ မ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ် အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်ဝဲဒီး ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်သိၣ်လိအဂ့ၤတယုၢ် လၢအါစတၢၤ အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်မၤအသးအံၤဝံၤ တၢ်သံကွၢ်စံးဆၢတၢ်အဆၢကတီၢ် တုၤဃီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤလၢ အသူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ်တၢ်တဂၤ သံကွၢ်တၢ်အဆၢကတီၢ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ “ယသ့ၣ်ညါလၢ နမ့ၢ် သရၣ်ဒိၣ်စိစဲၣ်နီၤတဂၤဘၣ်ဆၣ်, ယကမၢကမၣ်လၢ နသံကွၢ်တၢ်တထံၣ်အံၤန့ၣ် ညီဒိၣ်မးအဃိ ယပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဒၣ်လဲၣ် စံးဆၢနၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ”. ဖဲန့ၣ် အပှၤနီၣ်သိလ့ၣ် လၢအမ့ၢ် အဲလဘၢး အါစတၢၤ “အနီၢ်ကစၢ်ဘၣ်ဟ့ၣ်ထီၣ် တၢ်စံးဆၢန့ၣ်လီၤ.…