တၢ်မူအခိၣ်သလုး

ပိၥ်မုၣ်တဆံခံနံၣ်မုၣ်ဖိ လံၤအဒံၣ်ဧၤနဲး ရိၣ်ဒရံၣ်ကဲး အဲး(စ)ပၤဒၤ (Lee Adianez Rodriguez – Espada) န့ၣ် ဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကအိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်လၢ သၢမံးလၥ်တၢ်ဃ့ၢ်ဖးထီ တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢ န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်န့ၣ်ဆှၢအီၤဆူ လၢတၢ်စးထီၣ်ဃ့ၢ် မၣ်ရသိၣ်တၢ်ဃ့ၢ်တဝၥ် (half-marathon) ဃုၥ်ဒီး ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိတနီၤ, ဒီးတၢ်ပြၢအံၤဘၣ်တၢ်စးထီၣ်ဆိ ၁၅ မံးနံး န့ၣ်လီၤ. လံၤအဒံၣ်ဧၤနဲး ဃ့ၢ်ပြၢလိၥ်သးဒီး ၦၤဃ့ၢ်တၢ်ဖိအဂၤတဖၣ်, အခီၣ်ခါတကါန့ၣ်ဆိန့ၢ် ၦၤဂၤတဖၣ် အခီၣ်ခါန့ၣ်လီၤ. ဃ့ၢ်ဝဲတုၤ လွံၢ်မံးလၥ်န့ၣ်ဒီး, တထံၣ်ဖီတၢၣ်အကျိၤဘၣ်အဃိ, သ့ၣ်ညါဝဲလၢ နုာ်လီၤဃ့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢလၢ အယံၤ,ဒီးကီခဲဒိၣ်န့ၢ်အါန့ၢ် တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢလၢညီနုာ်ဃ့ၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်ဆိကတီၢ်တၢ်ဃ့ၢ်အလီၢ်န့ၣ်, ဃ့ၢ်ဝဲဆူညါတုၤအကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤဃ့ၢ်မၣ်ရသိၣ်တဝၥ် တၢ်ပြၢဖိတဂၤန့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤ ဃ့ၢ်ဝံၤဝဲ တၢ်ဃ့ၢ်ပြၢ ၁၃.၁ မံးလၥ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤဃ့ၢ်ပြၢ တၢ်တုၤအကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအိၣ် ၂,၁၁၁ ဂၤအကျါ ဒိးန့ၢ်ဝဲ ၁,၈၈၅ ဂၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်ပၥ်လီၤသးစွံကတုၤအဃိန့ၣ်လီၤ.

နံၣ်ကယၤတၢၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ် ဖဲအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်…

တၢ်မၤလၢၦဲၤ ၦၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်လိၣ်တဖၣ်

ဖံးလ့း (Phillip) အပၢ်တူၢ်ဘၣ် သးအတၢ်ဆါ (တၢ်သးတမုၥ်) နးနးကလဲာ်အဃိဒီး, ဟးထီၣ်လၢဟံၣ်, ဒီးအိၣ်ဆိးလၢ ကျဲခံကပိၥ်လိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲစ့ၣ်ဒံၢ် (Cyndi) ဒီးအဖိခွါဆံး ဖံးလ့း လူၤကွၢ်ဃုအီၤဒီတနံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဖံးလ့း န့ၣ် အပၢ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ် ဘၣ်ယိၣ်ဝဲနီၢ်နီၢ် န့ၣ်လီၤ. အဝဲသံကွၢ်အမိၢ်လၢ အပၢ်, ဒီးၦၤဂုၤၦၤဂၤ လၢအဟံၣ်တအိၣ်တဖၣ် မ့ၢ်ကအိၣ်ဘၣ်ဝဲ လၢၤလၢၤကစီဒီဧါအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤဆၢက့ၤတၢ်လိၣ်အံၤအဂီၢ်, အဝဲသ့ၣ်စးထီၣ် ထၢဖှိၣ် ပၥ်ဖှိၣ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤ ယၣ်လုးတဖၣ်, ဒီးပိးလီတဖၣ်လၢ ပှၤစူးကါလၢတၢ်ခုၣ်ခါကတီၢ်အဂီၢ်ဆူ ၦၤဟံၣ်တအိၣ်ဃီတအိၣ်, လၢလီၢ်ကဝီၤအံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤမၤသ့ၣ်နီၣ်အီၤဘၣ်ဃးဒီးပှၤလၢ တအိၣ်ဒီးတၢ်မံလီၢ်လၢၤလၢၤအတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂီၢ်အဃိ, စ့ၣ်ဒံၢ် ဟ့ၣ်တၢ်လၤကပီၤဆူ အဖိခွါ, ဒီးကစၢ်ယွၤလၢအနာ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးပၥ်ဝဲတၢ်မၤအံၤ ဒ်အသးသမူတၢ်မၤ အသိး, လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်အါန့ၢ် အနံၣ် တဆံ အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

လံၥ်စီဆှံသိၣ်လိတ့ၢ်ၦၤ ယံၥ်တ့ၢ်မးလံလၢ ပကမၤဆၢဘၣ်ၦၤဂၤအတၢ်လိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲလံၥ် ၂ မိၤရှ့အပူၤ စီၤမိၤရှ့ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဝဲ တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢ လၢကနဲၣ်လိ ပတၢ်ဘၣ်ထွဲလိၥ်သးဒီး ၦၤလၢအတၢ်တအိၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပမၤလၢၦဲၤၦၤတဂၤဂၤ…

ယွၤအတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤသးသမူတဖၣ်

ၦၤဆှၢလံၥ်ဖိတဂၤ, ညီနုာ်အလဲၤဆှၢဝဲဒၢးတဖျၢၣ်န့ၣ် ထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်လံၥ်ပရၢတဖၣ် အိၣ်ထီၣ်ပူၣ်အသး အဃိဒီး, ပၥ်သူၣ်ပၥ်သးဝဲ, ဒီးသ့ၣ်ညါဝဲလၢ သးၦၢ်မုၣ်အိၣ်ဆိးထဲတဂၤန့ၣ် ညီနုၢ်ဟဲဟံးန့ၢ် အလံာ်ပရၢကိးနံၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. ၦၤမၤတၢ်ဖိအံၤ ဃုထၢမၤဝဲတၢ်မၤ လၢအပှဲၤဒီးတၢ်ကူၣ်သ့, ဒ်အမ့ၢ် ဒုးသ့ၣ်ညါအတၢ်ဘၣ်ယိၣ်လၢပိၥ်မုၣ်သးၦၢ်အံၤအဂီၢ် ဆူဟံၣ်ကပိၤကပၤ ၦၤတဂၤအအိၣ် န့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤအံၤ ဒုးသ့ၣ်ညါကဒီး ၦၤအိၣ်ဆိးလၢတၢ်အဃၢၤအဂၤတဂၤ, လၢအဟံးပာ်ဝဲ နီၣ်ဝံၥ်ခံ လၢပိၥ်မုၣ်သးၦၢ်အဟံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် နုၥ်လီၤသကိးဆူ အတံၤသကိး သးပှၢ်မုၣ်အဟံၣ်ပူၤ ဒီးထံၣ်ဝဲသးၦၢ်မုၣ်န့ၣ် အိၣ်မံလီၤအသး လၢဟံၣ်အဒါလိၤန့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံၥ်လွံၢ်သီန့ၣ် သးၦၢ်မုၣ်အံၤလီၤဃံၤဝဲ, ဒီးအကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဝံၢ်ဆၢထၢၣ်အသး မ့ၢ်ဂ့ၤ ကိးတၢ်မၤစၢၤအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ မၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်. လံၥ်ပရၢအတၢး ၦၤဆှၢလံာ်ဖိ အတၢ်ကူၣ်သ့, တၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်, ဒီးအတၢ်ဆၢတဲၥ်ဒီး အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ် အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ ပိၥ်မုၣ်သးၦၢ် အသးသမူန့ၣ်လီၤ.

လံၥ်တၢ်ကတိၤဒိ ၁၁:၃၀ န့ၣ်ပာ်ဖျါဝဲ “ၦၤလၢအကူၣ်တၢ်သ့န့ၣ် မၤန့ၢ်ၦၤအသးတဖၣ်လီၤ.” တၢ်သ့ပဲၥ်ဖးမၤတၢ်လၢတၢ်ကူၣ်သ့န့ၣ် အိၣ်ဟဲလၢ တၢ်မၤတၢ်လၢအဘၣ်, ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ ဒ်ယွၤအတၢ်ကူၣ်သ့န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အဘျုးအဖှိၣ် ထဲလၢပကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်…

ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဝံၤလၢခံတနံၤ

ခရံၥ်အိၣ်ဖျဲၣ်နံၤ အတၢ်သးခုလဲၤပူၤကွံၥ်ဝံၤ, လၢခံတနံၤန့ၣ် တၢ်မၤအသးဒ်တၢ်လီၤသးဟးဂီၤ တမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒီတနၤကျၢၤပအိၣ်သကိးဒီးတံၤသကိးတဖၣ်အဃိ ပမံတန့ၢ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်. ဝံၤန့ၣ်ဒီး ပဟဲက့ၤဆူဟံၣ်, ဒီးပသိလ့ၣ်ဟးဂီၤဝဲ. တဝံၤဒံးဘၣ် ဘှ့ၣ်ပစီၤစးထီၣ်လီၤဝဲအဃိ, ပဘၣ်ပၥ်တ့ၢ် သိလ့ၣ်, ဒီးပဘၣ်ဟဲက့ၤဆူဟံၣ် လၢ ထဲးကစံၣ် (taxi) လၢဘှ့ၣ်ကျါသူၣ်ကျါန့ၣ်လီၤ. လၢာ်ဂံၢ် လၢာ်ဘါ, လီၤဘှံးလီၤတီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ခရံၥ်အိၣ်ဖျဲၣ်အနံၤဝံၤန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲ ပလီၤဘှံးလီၤဘှါ, လီၤသးဟးဂီၤ န့ၣ်ဘၣ်. ပအီၣ်ဘၣ် တၢ်အီၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ် မ့ၢ်ဂ့ၤ, ခရံၥ်အိၣ်ဖျဲၣ်တၢ်ဆၢဂ့ၤဆၢဝါအတၢ်သးဝံၣ် လၢကွဲၤလ့လိၤတဖၣ် ပတနၢ်ဟူလၢၤဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပပှ့ၤတၢ်အဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်ဖိ လၢအပူၤကွံၥ်အနွံန့ၣ် ခဲအံၤအပှ့ၤ အိၣ်တ့ၢ်ဒၣ်တဝၥ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ခရံၥ်အိၣ်ဖျဲၣ်မုၢ်နံၤ အတၢ်သးခုတဖၣ် လီၤမၢ်ဒံကွံၥ်ဝဲချ့သဒံးန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယၣ်ၡူးအိၣ်ဖျဲၣ်အနံၤဝံၤ မုၢ်နံၤလၢအဟဲတနံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံၥ်စီဆှံတပာ်ဖျါထီၣ် နီတဘျီဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် လူၤ ၂:၄-၁၈ အတၢ်ပာ်ဖျါ, တၢ်လဲၤဆူဝ့ၢ်ဘ့ၤသလ့ဃ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်လဲၤဝဲ လၢခီၣ်, ဘၣ်လူၤဃုတၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကီကီခဲခဲ, ဖဲနီၢ်မၤရံဆံးစၢ်အဖိဒီးတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်, ဒီးလၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤ ၦၤကွၢ်သိတဖၣ်ဟဲတုၤဝဲသတူာ်ကလာ်, ခီဖျိလၢတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်အံၤ အဃိ, နီၢ်မၤရံဒီးစီၤယိၤသး ကလီၤဘှံးလီၤဘှါလီၤန့ၣ် ပဆိကမိၣ်ကွၢ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်အၢၣ်လီၤဘၣ်ဃး ခရံၥ်အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်

ဖဲ ၁၉၆၂ နံၣ် လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်န့ၣ် ၦၤဃုမၤလိသ့ၣ်ညါဂံၢ်သဟီၣ် ကၠီ တဘလူၣ်. မီးခၠလံၣ် (John W. Mauchly) စံးဝဲ “ပိၥ်ခွါဖိသၣ် မ့တမ့ၢ် ပိၥ်မုၣ်ဖိသၣ်လၢ ကမၤအနီၢ်ကစၢ်အခီၣ်ဖၠူထၢၣ်တသ့ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်န့ၣ် ပကစံးကတိၤဆိပာ်အဂ့ၢ်အဂီၢ် တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤမနုၤမးတအိၣ်ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဆၢကတီၢ်ဖဲ မီးခၠလံၣ် စံးကတိၤဆိတၢ်အံၤ, ဖျါလၢတလီၤနာ်ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ဒီးဘၣ်ဝဲလၢ တၢ်လီၤကမၢ ကမၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. မုၢ်မဆါတနံၤအံၤ, တၢ်စူးကါခီၣ်ဖၠူထၢၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, စုဖီၣ်လီအတၢ်ပိးတၢ်လီတဖၣ် မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်, မ့ၢ်ဒၣ်ဖိသၣ်ဆံးတဂၤ မၤလိန့ၢ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အဆိကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲလၢ မီးခၠလံၣ် စံးကတိၤဆိပာ်တဖၣ် လၢထီၣ်ၦဲၤထီၣ်ဝဲအသိး, တၢ်စံးကတိၤဆိပာ်တၢ် အဂၤ လၢအကါဒိၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမး - လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ ဝံတဖၣ်စံးကတိၤဆိဘၣ်ထွဲဒီး ကစၢ် ခရံၥ်အတၢ်ဟဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဒိ, မံကၤ ၅:၂ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ “ဒီးနဲဒၣ် ဘ့ၤသလ့ဃ့ၣ် အ့ဖရးသးဧၢ, နဆံးလၢယူဒၤ အကထိတဖၣ်အကျါဘၣ်ဆၣ်ဒီး ၦၤကဟဲထီၣ်လၢနပူၤ ဆူယအိၣ်လၢ အက ကဲထီၣ် ၦၤပၢတၢ်လၢအံၣ်စရ့လးအဖီခိၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤန့ၣ်…

ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အဆၣ်

“နမ့ၢ်ထံၣ်ဆၣ်တဖျၢၣ်အံၤ နဃုထံၣ်န့ၣ်က့ၤကျဲဆူဟံၣ် သ့ထီဘိလီၤ.” လၢယနီၢ်ဆံးဒံးအကတီၢ်, ယပၢ်စံးကတိၤ တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ, ဖဲအသိၣ်လိယၤ တၢ်ဃုထံၣ်ဆၣ်ဖးဒိၣ် လၢကလံၤစိးန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအကတီၢ်, ယပၢ်မ့ၢ်ပှၤသုးဖိ, ဒီးကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ် ဘၣ်သန့ၤအသး လၢတၢ်ကွၢ်မုၢ်နၤအမူကပိၥ်လိၤ, ဒီးဃုကျဲလၢကဘၣ်လဲၤတၢ်အဂီၢ် အကတီၢ် အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ယပၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါယၤ ဆၣ်ဧိၤဖီဧိၤအမံၤ, ဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲလၢ မူကပိၥ်လိၤ, ဘၣ်ဆၣ်ဒီး တၢ်ဃုထံၣ်ဆၣ်ဖးဒိၣ် လၢကလံၤစိးတကပၤမ့ၢ် တၢ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ် လၢတၢ်ခဲလၢၥ်အဖီခိၣ်လီၤန့ၣ် အဝဲမၤလီၤတံၢ်, ဒုးသ့ၣ်ညါယၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်သ့ၣ်ညါ ဆၣ်ဖးဒိၣ်အံၤ အိၣ်တၢ်အလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အခီပညီတမံၤဃီလၢ ဖဲယအိၣ်တပူၤဂ့ၤတပူၤဂ့ၤ ယအိၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်ညါ, လၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်နဲၣ်ကျဲ ဒ်သိးယကဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢယကဘၣ်လဲၤတၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံၥ်စီဆှံပာ်ဖျါဝဲ ဆၣ်အဂၤလၢ အကါဒိၣ်ဝဲနီၢ်နီၢ်တဖျၢၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. “ၦၤမၢ်ကူးတဖၣ်လၢ မုၢ်ထီၣ်” ၦၤကူၣ်သ့ကူၣ်ဘၣ်တဖၣ် (အိၣ်ဟဲဝဲလၢ ခ့ခါ အံၣ်ရၣ် ဒီး အံၣ်ရး ဟီၣ်ကဝီၤ) အိၣ်ခိးကွၢ် တၢ်ပနီၣ်လၢမူခိၣ် ဘၣ်ထွဲဒီးကစၢ်တဂၤ ကဟဲအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်, ဒီးကမ့ၢ်ဝဲယွၤအၦၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် အစီၤပၤန့ၣ်လီၤ. မး ၂:၁-၂ ပာ်ဖျါဝဲ…

တၢ်ရ့လိၥ်မုၥ်လိၥ်လၢယ့ၣ်ၡူးအပူၤ

ဖဲအိၣ်ဘှံးနံၤတၢ်ဘါဝံၤ တၢ်ကမၤပံၥ်မ့ၣ်အူတၢ်ကပီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ကကးတံၥ်က့ၤသရိၥ်အပဲတြီ တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မူဒါအိၣ်လၢမတၤအလိၤလဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လၢ ယသ့ၣ်ညါ ဘၣ်ဃးဒီးၦၤတဂၤအံၤ, လၢအဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်ဘှံးနံၤဟါတၢ်အီၣ်ကစဲၤခံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ဘါဝံၤအကတီၢ် ၦၤအါဒံအါဂၤသးအိၣ် ကတိၤသကိးလိာ်သးလၢ တၢ်အိၣ်မူအတၢ်ဆၢတဲၥ်အဂ့ၢ်, တၢ်အဲၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢၤ ဂဲၤလိာ်တၢ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အဂုၤအဂၤအါမးတဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါဝံၤ မံးနံးခံဆံအတီၢ်ပူၤ ပထံၣ်ဘၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်တရံးကွၢ်တရး သရိၥ်အခိၣ်အဃၢၤ ဒီးၦၤအါဂၤပၥ်ဖှိၣ်ကတိၤသကိးလိၥ်သးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ အလီၤသးဖှံ, အလီၤသးမုၥ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ရ့လိၥ်မုၥ်လိၥ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ခရံၥ်အတၢ်အိၣ်မူ န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်တအိၣ်ဒီး တၢ်ဘျးစဲအိၣ်ဟဲထီၣ်လၢ ၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤတၢ်ဖိကဒဲကဒဲ အတၢ်ရ့လိာ် ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအပူၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်လၢပမ့ၢ်ၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ် ပတၢ်ကဲဘျုးအါမံၤန့ၣ် ကလဲၤပူၤကွံာ်ပှၤန့ၣ်လီၤ.
အဒိဖဲ ၁ သ့း ၅:၁၁ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူးစံးဝဲႇ “ပမၤထီၣ်လိၥ်ပသးႇ ပမၤထီၣ်မၤထီလိၥ်သး သကိးသကိး” သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ၦၤကွဲးလံၥ်ဧ့ၤဘြံၤစ့ၢ်ကီး တူၢ်လိာ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိ, ဧ့ၤဘြံၤ ၁၀:၂၅ အပူၤစံးဘၣ်ၦၤ “ပကဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်လိာ်ပခံ” အဂီၢ်, မ်ပသုတဟးဆှဲး ပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ရိဖှိၣ်…

တၢ်ခိၣ်ဒူလီၤၦီၢ်, ထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်ဃူတၢ်ဖိး

လၢ ၁၉၆၁ အနံၣ်လံၤလံၤႇ ဘၣ်လ့ၣ်တၢ်ခိၣ်ဒူ (Berlin Wall) အဃိ ဒူၣ်ဖိထၢဖိ, ဒီးတံၤသကိး တဖၣ်ဘၣ်လီၤဖးကွံၥ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ခိၣ်ဒူလၢကၠၢမနံၣ်မုၢ်ထီၣ်အပဒိၣ်သူၣ်ထီၣ်အံၤႇ မ့ၢ်တၢ်အဒူၣ် လၢပၢၤဃၥ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် အသုတဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ဆူကၠၢမနံၣ်မုၢ်နုၥ်တကပၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ် န့ၣ်, စးထီၣ်လၢ ၁၉၄၉ ဒီးတုၤဘၣ်လ့ၣ်တၢ်ခိၣ်ဒူအံၤဘၣ်သူၣ်ထီၣ်သးတစုန့ၣ် တၢ်တယၥ်လၢ ၦၤကၠၢမနံၣ်မုၢ်ထီၣ်ဖိ အါန့ၢ် ၂.၅ ကကွဲၢ် ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ဆူကၠၢမနံၣ်မုၢ်နုၥ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၈၇ အနံၣ်န့ၣ်, အမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်ရီၣ်နၢၣ်ရံၣ်က့ၢ် Ronald Reagan ဆၢထၢၣ်ဖဲ ဘၣ်လ့ၣ်တၢ်ခိၣ်ဒူ အမဲၥ်ညါ, ဒီးစံးဝဲဒူဒူလၢ “မၤလီၤၦီၢ်ကွံၥ် တၢ်ခိၣ်ဒူအံၤ” န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ခိၣ် အတၢ်ကတိၤအံၤမ့ၢ်တၢ် အခီၣ်တဃၢ်အဂ့ၤကတၢၢ် လၢတၢ်လဲလိာ်အဂီၢ်, ဒီးတၢ်ခိၣ်ဒူအံၤဘၣ်တၢ်မၤလီၤၦီၢ်အီၤဖဲ ၁၉၈၉ ဒီး, အကတၢၢ်န့ၣ် ကီၢ်ကၠၢမနံၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် ပၥ်ဖှိၣ်က့ၤအသး လၢတၢ်သးခုအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲအ့းဖ့းစူး ၂:၁၄ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူးကွဲးပာ်ဖျါ “တၢ်ထီဒုၣ်ထီဒါအတၢ်ဒူၣ်” လၢကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး မၤလီၤၦီၢ်ကွံာ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒူၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢၦၤယူဒၤဖိ (ယွၤအပှၤဃုထၢ), ဒီးၦၤလၢအတမ့ၢ်ၦၤယူဒၤဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်နီၤဖးတၢ်အဒူၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ပနီၣ်တမံၤ,…

တၢ်မုၢ်လၢ်အတၢ်ကပီၤ

ယမိၢ်အထူၣ်စုညါအလွဲၢ်ဂီၤဖိလၢအကတြ့ၣ်ကတြိၣ် ကြၢးဘၣ်တၢ်ဘျးလီၤစဲၤ လၢအလီၢ်မံခး ဘးခီတကပၤႇ ဖဲတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအလီၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲတၢ်မၤ နံၤသဘျ့အကတီၢ်, ကြၢးလၢယကတဲၥ်ကတီၤဆိပၥ် တၢ်လဲၤအိၣ်သကိးအီၤ ဖဲကဘၣ်ဟံးန့ၢ် တၢ်ယါဘျါအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အနံၤန့ၣ် တၢ်လၢယသးအိၣ်ဒိးန့ၢ်တၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ် မ့ၢ်ယအဲၣ်ဒိး အိၣ်ဒီးယမိၢ် ဆူညါတသီန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ယအိၣ်ဒၣ်လၢဟံၣ်, ..... ဒီးဘျးလီၤစဲၤ ယမိၢ်အထူၣ်စုညါဖိလၢသ့ၣ်တၢ်ဂီၤတထံးအလိၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲယဖိခွါ စ့ဘံၣ်ယၢၣ် (Xavier) လ့ကပီၤထီၣ် သ့ၣ်တၢ်ဂီၤအမ့ၣ်အူသၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ယစံးအီၤလၢတၢ်ကလုၢ်ကသွံဒံအပူၤ ‘တၢ်ဘျုး’ န့ၣ်လီၤ. ယဖိခွါစံးဆၢဝဲ ‘န့ၢ်ကစီဒီလီၤ’ န့ၣ်လီၤ. ယစံးဘျုးကစၢ်ယွၤ လၢအစူးကါ မ့ၣ်အူသၣ်ဖိ အတၢ်ကပီၤပံၥ်လ့ပံၥ်လ့အံၤ, လၢအနဲၣ်ဆှၢ ယမဲၥ်ချံအတၢ်ထံၣ် ဆူတၢ်မုၢ်လၢ်အတၢ်ကပီၤ လၢတလီၤပံၥ်နီတဘျီ- လၢအမ့ၢ်ယ့ၣ်ၡူးအအိၣ်န့ၣ် ယဖိခွါတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်ဘၣ်.

ၦၤကွဲးထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၂ ပၥ်ဖျါ အနီၢ်သးတၢ်အိၣ်အသးတမုၥ်တလၤတဖၣ်ဆူယွၤအအိၣ်န့ၣ် ဖျါဖဲ အဆၢဖိ ၁-၄ န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၅ အပူၤ တချုးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါၦၤဖးလံၥ်ဖိတဖၣ်လၢ “ကွၢ်လၢ်ယွၤအကျဲတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤႇ ယကစံးထီၣ်ပတြၢၤဒံးအီၤႇ ယမဲၥ်အတၢ်မၤစၢၤဒီး ယကစၢ်လီၤ” န့ၣ်…

တၢ်ပျၢ်တၢ်ကမၣ်ဒီးတၢ်သးပ့ၤနီၣ်ကွံၥ်တၢ်

လၢအအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်လံၤလံၤ, ကၠ့ဖရဲး (Jill Price) န့ၣ်အိၣ်ဒီး ‘ဟၣ်ပၢၣ်သၣ်မံစံယါတၢ်ဆါ’ (Hyperthymesia) - တၢ်သ့ၣ်နီၣ်အပူၤကွံၥ်တၢ်မၤအသး လီၤတံၢ်လီၤဆဲး, တၢ်အဆံးကတၢၢ် ဒၣ်လဲာ် သ့ၣ်နီၣ်က့ၤတၢ်မၤအသးဒီးအီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤ ကယဲၢ် တၢ်မၤအသးတဖၣ် ဖဲအလဲၤခီဖျိဘၣ်ဝဲလၢအတၢ်အိၣ်မူဒီတစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ကွဲၤထံၣ်ဟူတၢ်ဂီၤမူ “အၣ်ဖီၣ်ကဲးထဘၢၣ်” (Unforgettable) မ့ၢ်ပၢၤကီၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤအဂ့ၢ် လၢအိၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်နီၣ်လီၤဆီ ဟၣ်ပၢၣ်သၣ်မံစံယါ- ပိၥ်မုၣ်အံၤအိၣ်ဒီးတၢ်ကဲဘျုးဒိၣ်မးလၢ တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်အဆံး, တၢ်အကါဒိၣ်တဖၣ် ဒီးတၢ်ဘှါဆှဲတၢ်မၤကမၣ်သဲစးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠ့ဖရဲး အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤသးခုဘၣ်. အဝဲတသးပ့ၤနီၣ် တၢ်အိၣ်မူအကတီၢ်တဖၣ် ဖဲလၢအဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်တၢ်ကမၣ်, ဖဲလၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်လီၤမၢ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး ဖဲအမၤဘၣ်တၢ်တမံၤမံၤလၢကဘၣ်ပီၢ်ယၢ်လီၤအသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ပကစၢ်ယွၤန့ၣ်မ့ၢ် “ယွၤထံၣ်တၢ်တုၥ်ကွၢ်တၢ်ဖျါ” ဒီးပစံးသ့လၢ ယွၤအဟၣ်ပၢၣ်သၣ်မံစံယါ န့ၣ်လီၤ. ယွၤအဟၣ်ပၢၣ်သၣ်မံစံယါ, ဒီးလံၥ်စီဆှံစံးဝဲလၢ ယွၤအတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်န့ၣ် အကတၢၢ်တအိၣ်ဘၣ်လီၤ. ဒီးပထံၣ်န့ၢ် တၢ်မၤလီၤတံၢ်ပှၤအဂ့ၤကတၢၢ် ဖဲယၡါ ၄၃:၂၅ အပူၤ “ယဲဒၣ်အံၤ ယတြူၥ်ကွံၥ်နတၢ်သရူး တၢ်ကမၣ်လၢယဂီၢ်ဒၣ်ယဲလီၤ. ယတသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဘၣ် နတၢ်ဒဲးဘးဘၣ်”…