တၢ်ခိၣ်ဒူလီၤၦီၢ်, ထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်ဃူတၢ်ဖိး

လၢ ၁၉၆၁ အနံၣ်လံၤလံၤႇ ဘၣ်လ့ၣ်တၢ်ခိၣ်ဒူ (Berlin Wall) အဃိ ဒူၣ်ဖိထၢဖိ, ဒီးတံၤသကိး တဖၣ်ဘၣ်လီၤဖးကွံၥ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ခိၣ်ဒူလၢကၠၢမနံၣ်မုၢ်ထီၣ်အပဒိၣ်သူၣ်ထီၣ်အံၤႇ မ့ၢ်တၢ်အဒူၣ် လၢပၢၤဃၥ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် အသုတဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ဆူကၠၢမနံၣ်မုၢ်နုၥ်တကပၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ် န့ၣ်, စးထီၣ်လၢ ၁၉၄၉ ဒီးတုၤဘၣ်လ့ၣ်တၢ်ခိၣ်ဒူအံၤဘၣ်သူၣ်ထီၣ်သးတစုန့ၣ် တၢ်တယၥ်လၢ ၦၤကၠၢမနံၣ်မုၢ်ထီၣ်ဖိ အါန့ၢ် ၂.၅ ကကွဲၢ် ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ဆူကၠၢမနံၣ်မုၢ်နုၥ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၈၇ အနံၣ်န့ၣ်, အမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်ရီၣ်နၢၣ်ရံၣ်က့ၢ် Ronald Reagan ဆၢထၢၣ်ဖဲ ဘၣ်လ့ၣ်တၢ်ခိၣ်ဒူ အမဲၥ်ညါ, ဒီးစံးဝဲဒူဒူလၢ “မၤလီၤၦီၢ်ကွံၥ် တၢ်ခိၣ်ဒူအံၤ” န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ခိၣ် အတၢ်ကတိၤအံၤမ့ၢ်တၢ် အခီၣ်တဃၢ်အဂ့ၤကတၢၢ် လၢတၢ်လဲလိာ်အဂီၢ်, ဒီးတၢ်ခိၣ်ဒူအံၤဘၣ်တၢ်မၤလီၤၦီၢ်အီၤဖဲ ၁၉၈၉ ဒီး, အကတၢၢ်န့ၣ် ကီၢ်ကၠၢမနံၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် ပၥ်ဖှိၣ်က့ၤအသး လၢတၢ်သးခုအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲအ့းဖ့းစူး ၂:၁၄ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူးကွဲးပာ်ဖျါ “တၢ်ထီဒုၣ်ထီဒါအတၢ်ဒူၣ်” လၢကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး မၤလီၤၦီၢ်ကွံာ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒူၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢၦၤယူဒၤဖိ (ယွၤအပှၤဃုထၢ), ဒီးၦၤလၢအတမ့ၢ်ၦၤယူဒၤဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်နီၤဖးတၢ်အဒူၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ပနီၣ်တမံၤ,…

တၢ်မုၢ်လၢ်အတၢ်ကပီၤ

ယမိၢ်အထူၣ်စုညါအလွဲၢ်ဂီၤဖိလၢအကတြ့ၣ်ကတြိၣ် ကြၢးဘၣ်တၢ်ဘျးလီၤစဲၤ လၢအလီၢ်မံခး ဘးခီတကပၤႇ ဖဲတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါအလီၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲတၢ်မၤ နံၤသဘျ့အကတီၢ်, ကြၢးလၢယကတဲၥ်ကတီၤဆိပၥ် တၢ်လဲၤအိၣ်သကိးအီၤ ဖဲကဘၣ်ဟံးန့ၢ် တၢ်ယါဘျါအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အနံၤန့ၣ် တၢ်လၢယသးအိၣ်ဒိးန့ၢ်တၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ် မ့ၢ်ယအဲၣ်ဒိး အိၣ်ဒီးယမိၢ် ဆူညါတသီန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ယအိၣ်ဒၣ်လၢဟံၣ်, ..... ဒီးဘျးလီၤစဲၤ ယမိၢ်အထူၣ်စုညါဖိလၢသ့ၣ်တၢ်ဂီၤတထံးအလိၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲယဖိခွါ စ့ဘံၣ်ယၢၣ် (Xavier) လ့ကပီၤထီၣ် သ့ၣ်တၢ်ဂီၤအမ့ၣ်အူသၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ယစံးအီၤလၢတၢ်ကလုၢ်ကသွံဒံအပူၤ ‘တၢ်ဘျုး’ န့ၣ်လီၤ. ယဖိခွါစံးဆၢဝဲ ‘န့ၢ်ကစီဒီလီၤ’ န့ၣ်လီၤ. ယစံးဘျုးကစၢ်ယွၤ လၢအစူးကါ မ့ၣ်အူသၣ်ဖိ အတၢ်ကပီၤပံၥ်လ့ပံၥ်လ့အံၤ, လၢအနဲၣ်ဆှၢ ယမဲၥ်ချံအတၢ်ထံၣ် ဆူတၢ်မုၢ်လၢ်အတၢ်ကပီၤ လၢတလီၤပံၥ်နီတဘျီ- လၢအမ့ၢ်ယ့ၣ်ၡူးအအိၣ်န့ၣ် ယဖိခွါတသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်ဘၣ်.

ၦၤကွဲးထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၂ ပၥ်ဖျါ အနီၢ်သးတၢ်အိၣ်အသးတမုၥ်တလၤတဖၣ်ဆူယွၤအအိၣ်န့ၣ် ဖျါဖဲ အဆၢဖိ ၁-၄ န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၅ အပူၤ တချုးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါၦၤဖးလံၥ်ဖိတဖၣ်လၢ “ကွၢ်လၢ်ယွၤအကျဲတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤႇ ယကစံးထီၣ်ပတြၢၤဒံးအီၤႇ ယမဲၥ်အတၢ်မၤစၢၤဒီး ယကစၢ်လီၤ” န့ၣ်…

တၢ်ပျၢ်တၢ်ကမၣ်ဒီးတၢ်သးပ့ၤနီၣ်ကွံၥ်တၢ်

လၢအအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်လံၤလံၤ, ကၠ့ဖရဲး (Jill Price) န့ၣ်အိၣ်ဒီး ‘ဟၣ်ပၢၣ်သၣ်မံစံယါတၢ်ဆါ’ (Hyperthymesia) - တၢ်သ့ၣ်နီၣ်အပူၤကွံၥ်တၢ်မၤအသး လီၤတံၢ်လီၤဆဲး, တၢ်အဆံးကတၢၢ် ဒၣ်လဲာ် သ့ၣ်နီၣ်က့ၤတၢ်မၤအသးဒီးအီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤ ကယဲၢ် တၢ်မၤအသးတဖၣ် ဖဲအလဲၤခီဖျိဘၣ်ဝဲလၢအတၢ်အိၣ်မူဒီတစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ကွဲၤထံၣ်ဟူတၢ်ဂီၤမူ “အၣ်ဖီၣ်ကဲးထဘၢၣ်” (Unforgettable) မ့ၢ်ပၢၤကီၢ်ပိၥ်မုၣ်တဂၤအဂ့ၢ် လၢအိၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်နီၣ်လီၤဆီ ဟၣ်ပၢၣ်သၣ်မံစံယါ- ပိၥ်မုၣ်အံၤအိၣ်ဒီးတၢ်ကဲဘျုးဒိၣ်မးလၢ တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်အဆံး, တၢ်အကါဒိၣ်တဖၣ် ဒီးတၢ်ဘှါဆှဲတၢ်မၤကမၣ်သဲစးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠ့ဖရဲး အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤသးခုဘၣ်. အဝဲတသးပ့ၤနီၣ် တၢ်အိၣ်မူအကတီၢ်တဖၣ် ဖဲလၢအဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်တၢ်ကမၣ်, ဖဲလၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်လီၤမၢ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး ဖဲအမၤဘၣ်တၢ်တမံၤမံၤလၢကဘၣ်ပီၢ်ယၢ်လီၤအသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ပကစၢ်ယွၤန့ၣ်မ့ၢ် “ယွၤထံၣ်တၢ်တုၥ်ကွၢ်တၢ်ဖျါ” ဒီးပစံးသ့လၢ ယွၤအဟၣ်ပၢၣ်သၣ်မံစံယါ န့ၣ်လီၤ. ယွၤအဟၣ်ပၢၣ်သၣ်မံစံယါ, ဒီးလံၥ်စီဆှံစံးဝဲလၢ ယွၤအတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်န့ၣ် အကတၢၢ်တအိၣ်ဘၣ်လီၤ. ဒီးပထံၣ်န့ၢ် တၢ်မၤလီၤတံၢ်ပှၤအဂ့ၤကတၢၢ် ဖဲယၡါ ၄၃:၂၅ အပူၤ “ယဲဒၣ်အံၤ ယတြူၥ်ကွံၥ်နတၢ်သရူး တၢ်ကမၣ်လၢယဂီၢ်ဒၣ်ယဲလီၤ. ယတသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဘၣ် နတၢ်ဒဲးဘးဘၣ်”…

တၢ်မၤလိန့ၢ်တၢ်လၢခီမဲၥ်လီၢ် (တၢ်ပူၤလီၢ်ဘျါက့ၤအလီၢ်)

ဖ့ (Faye) ဖီၣ်ကွၢ်အဟၢဖၢလိၤ တၢ်ပူၤလီၢ်လၢအဘျါက့ၤအလီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်တၢ် ကွဲးကါလၢခံတဘျီ, ဒ်သိးတၢ်ကထုးထီၣ်ကွံၥ်- ကဖုခဲစၢၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တဘျီအံၤ, ကသံၣ် သရၣ်တဖၣ် ကူးတဲၥ်ကွံၥ်အကဖုတနီၤ, ဒီးပၥ်တ့ၢ်ကနူၤအ့ၣ်ရဲၣ်တၢ်ပူၤလီၢ်ဘျါက့ၤတဖၣ် လၢအပၥ်ဖျါတၢ်ကွဲးဒိၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖ့ စံးဘၣ်အဝၤသးဘိလၢ တၢ်ပူၤလီၢ်ဘျါက့ၤတၢ်အလီၢ် တဖၣ်အံၤ ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ခဲစၢၣ်အတၢ်ဘၣ်ဒိဆါ, မ့တမ့ၢ် တၢ်ပူၤလီၢ်စးထီၣ်ဘျါက့ၤတၢ် မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. ယဃုထၢ ယတၢ်ပူၤလီၢ်ဘျါက့ၤအလီၢ်တဖၣ်အံၤ ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ယါဘျါဂ့ၤထီၣ်က့ၤအပနီၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲကနိလိာ်သးဒီး ယွၤဒီတနၤကျၢၤဝံၤအလီၢ်ခံ, စီၤယၤကိၥ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်ဒီး တၢ်ဃုထၢ လၢအလီၤပလိာ်သး ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤဝံၥ်ကၢ် စီၤယၤကိၥ်အက့ၣ်ဒုၣ်အဃိ စီၤယၤကိၥ် အိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်
လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤ, ဒီးဘၣ်ဟးအခီၣ်တကျဲၢ်တကျဲၢ်န့ၣ်လီၤ. တဘျုးလါ လဲၤပူၤကွံၥ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် ဖဲစီၤယၤကိၥ် စံၢ်ကွၢ်အက့ၣ်ဒုၣ် ဒီးကွၢ်ကဒါဆိကမိၣ်က့ၤ တၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် ယဆိကမိၣ်ခီၣ်ယဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအါနံၣ်အါလါ လၢတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤတဖၣ်န့ၣ် ဆှၢဆူၣ်အီၤလၢ ကထံၣ်န့ၢ် တၢ်ဟဲဝံဒ်သိးအံၤအဂီၢ်, မ့ၢ်စီၤယၤကိာ် ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးဧါ. ယွၤအကလုး ကနိလိၣ်အသးဒီးအီၤ တုၤဒၣ်လဲာ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီကဟဲဖျိးထီၣ်လၢအထးခိၣ်, ဒ်သိးစီၤယၤကိာ် ကအၢၣ်လီၤအသးလၢ အမ့ၢ်မတၤလဲၣ်အဂီၢ်, ဂ့ၢ်လိၥ်ဝဲလၢ…

ယကစၢ်ယွၤအိၣ်ဘူးဒီးယၤ

လီဒဲးစ် (Lourdes), သရၣ်သိၣ်လိတၢ်ကလုၢ် လၢမနံၣ်လၣ်တဂၤ, သိၣ်လိအပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် လၢမဲာ်သကိးမဲာ် အါန့ၢ်အနံၣ် သၢဆံလံန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဘၣ်တၢ်ဃ့အီၤ ဒ်သိးကသိၣ်လိတၢ်လၢ အီၣ်လဲအဂီၢ်န့ၣ်, “ယစူးကါခီၣ်ဖၠူထၢၣ်တသ့ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်,” စံးကဒီးဝဲ, “ယလဲးထီး (laptop) န့ၣ် လီၢ်လံၤလံ, ယတညီနုၢ် သိၣ်လိတၢ်လၢ ဘ့းဒံၣ်ယိၣ် ခီဖရဲး(စ) အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အပူၤဘၣ်” အဃိ, အဝဲဘၣ်ယိၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ.

ၦၤတနီၤအဂီၢ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ကမ့ၢ်တၢ်မၤအဘီၣ်အညီဘၣ်ဆၣ် လၢလိဒ့းစ်အဂီၢ်, မ့ၢ်တၢ်ဝံ တၢ်ယိးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံး “ယအိၣ်ဒၣ်ထဲတဂၤအဃိ, ၦၤလၢကမၤစၢၤယၤတအိၣ်ဘၣ်. ယဘၣ်ယိၣ်လၢယပျဲၢ်တဖၣ် ကဟးထီၣ်လၢ တၢ်သိၣ်လိ ကဟးဖးဒီးယၤ, ယလိၣ်ဘၣ်ကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုၥ်န့ၣ်လီၤ.”
တချုးတၢ်သိၣ်လိ အကတီၢ်စးထီၣ်န့ၣ် လိဒ့းစ် ထုကဖၣ်တၢ် လၢအလဲးထီးကမၤတၢ်ဂ့ၤဂ့ၤ န့ၣ်လီၤ. “ယခီၣ်ဖၠူၣ်ထၢၣ်အမဲာ်သၣ်လိၤ ယတီၢ်ထီၣ် လံာ်စီဆှံအဆၢ ဖံလံးပံၤ ၄:၅-၆, လၢတၢ်န့ၢ်ဂ့ၢ်န့ၢ်ဘါ အဂီၢ်,” ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ “ယဟံးဃၥ်လံၥ်ဖျၢၣ်ဖိတဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.”

ဖံလံးပံၤ ၄:၅ အပူၤ စီၤပီလူးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါၦၤလၢ မ်ပသုတဘၣ်ယိၣ်တၢ်လၢ တၢ်နီတမံၤတဂ့ၤ, အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ကစၢ်အိၣ်ဘူးဒီးပှၤအဃိန့ၣ်လီၤ.…

ခရံာ်အိၣ်ဖျၢၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ

ဒ့ဘ့း(David) ဒီး အဲန်ကၠံၢ်(Angie) ကလၢၢ်ဘၣ်ယွၤအတၢ်ကိးလၢ ကလဲၤဆူထံဂၤကီၢ်ဂၤႇ ဒီးတၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ အဝဲသ့ၣ်ကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်လဲၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် လၢတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲအံၤန့ၣ် တၢ်လၢအတဂ့ၤအိၣ်ဝဲတမံၤန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤႇ ဒ့ဘ့းအမိၢ်သးပှၢ်ပၢ်သးၦၢ်တဖၣ် ကဘၣ်မၤ ခရံာ်အိၣ်ဖျၢၣ် ထဲဒၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးမိၢ်ပၢ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိလၢ ခရံာ်အိၣ်ဖျၢၣ် အဆၢကတီၢ် ကဆံးလီၤစှၤလီၤအဂီၢ် ဒ့ဘ့း ဒီး အဲန်ကၠံၢ် ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤ, ခီဖျိဆှၢလီၤဆိဝဲ ခရံၥ်အိၣ်ဖျဲၣ်တၢ်ဟ့ၣ်, တၢ်ဆၢဂ့ၤတဖၣ် ဒီးဖဲခရံၥ်အိၣ်ဖျဲၣ်အမုၢ်နံၤဂီၤဂီၤန့ၣ်, ကတိၤတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်လၢလီတဲစိန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လၢ မိၢ်ပၢ်တဖၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ့ဘ့း မၤန့ၢ်အဘူးအလဲန့ၣ် အိၣ်ဒၣ်ထဲ ကက့ၤဟးဆူဟံၣ် ပူၤဘျီပူၤဘျီအဂီၢ်အဃိဒီး, အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်အဂၤမနုၤကသ့ဒံးလဲၣ်. ဒ့ဘ့း လိၣ်ဘၣ်တၢ်ကူၣ်သ့လီၤ.

ကတိၤဒိအဆၢဒိၣ် ၃ မ့ၢ်တၢ်မၤလိဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ကူၣ်သ့ႇ ဒုးနဲၣ်ၦၤလၢ ပကဒိးန့ၢ်တၢ်ကူၣ်သ့အဂီၢ် အဆၢဖိ ၅-၆ ပာ်ဖျါဝဲ ခီဖျိတၢ်ဟ့ၣ်လီၤပတၢ်အိၣ်သးမၤသးတဖၣ်ဆူ ကစၢ်ယွၤအအိၣ်, ဒီးအဆၢဖိ ၃-၄ ဒီး ၇-၁၂ ပၥ်ဖျါထီၣ် တၢ်ကူၣ်သ့အလုၢ်အၦ့ၤတဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်…

ပှၤတဝၢလၢ ခရံာ်အပူၤ

ကီၢ်ဘဟါမၢး(စ) ကလံၤထံး (southern Bahamas) တကပၤန့ၣ် ကီးဖိတဖျၢၣ်, ပှၤကိးအီၤလၢ ရဲးကဲး ကီး (Ragged Island) န့ၣ်လီၤ. နံၣ်ကယၤတဆံခွံအပူၤ, ပှၤထုးထီၣ် အံသၣ် ဖဲကီးအံၤ ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤဆံးလီၤစှၤလီၤအဃိ, ပှၤအါဂၤ သုးအိၣ်ဆိးက့ၤဆူ ကီးလၢအခိၣ် အဃၢၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၂၀၁၆ နံၣ်န့ၣ်, ပှၤစှၤန့ၢ်အဂၤ ဃိးဆံ အိၣ်ဆိးဖဲကီးအံၤဒီး, တၢ်ဘူၣ် တၢ်ဘါ ကရူၢ်လီၤဆီ အိၣ်ဝဲသၢဖုဘၣ်ဆၣ် ကိးနွံဒဲးပှၤခဲလၢာ် ပာ်ဖှိၣ်လိာ်သးဖဲ တၢ်လီၢ်တတီၤ လၢတၢ်ဘူၣ်ထူဘါယွၤဒီး တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤအိၣ်ဆိးတၢ်ဖိတဖၣ် စှၤဒိၣ်မး အဃိ, တၢ်အိၣ်မူသကိး ဒ်ပှၤတဝၢအသိးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်လီၤဆီလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢသီတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီး ပှၤတဝၢအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လိၣ်တမံၤ လၢအကါဒိၣ်မး, ဒီးဆၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အသူၣ်ပိၢ်သးဝး လၢတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အသီ လၢအထံၣ်န့ၢ်ဝဲ ခီဖျိလၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်သံဒီး အတၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးလၢ ကစၢ်န့ၣ်တအိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အသိးအကျါ လၢနီၢ်ခိ နီၢ်ကစၢ်လၢၤဘၣ်အဃိ အဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါလၢ အလိၣ်ဘၣ်လိာ်သးတဂၤဒီးတဂၤန့ၣ်လီၤ.…

ဒ်သိးသိးလၢ ယွၤအမဲာ်ညါ

ဖဲပလဲၤဟးကသုၣ်ကသီတၢ်အဆၢကတီၢ်, ယမါသးဘိဒီးယၤ ပလဲၤဟးဒိးလ့ၣ်ယီၢ်ခီၣ် လၢဂီၤသီသီအကတီၢ်န့ၣ် မုာ်ဒိၣ်မးလၢပဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပလဲၤတၢ်ကျဲတဘိန့ၣ် အိၣ်ဒီးဟံၣ်တဖၣ် အလုၢ်အပှ့ၤအိၣ် လၢဒီလၣ်အကကွဲၢ်တဖၣ်အကကွဲၢ်န့ၣ်လီၤ. ပထံၣ်ပှၤအိၣ်အကလုာ်အကလုာ်- ပှၤအိၣ်ဆိးဖဲန့ၣ်တဖၣ် လၢအဟးယူၤအထွံၣ်တဖၣ်, ပှၤဒိးလ့ၣ်ယီၢ်ခီၣ် ဒ်ပဝဲအသိးတဖၣ်, ဒီးတနီၤမ့ၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိအါဒံအါဂၤ လၢအသူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ် ဟံၣ်အသီတဖၣ် မ့ၢ်ဂ့ၤ ပှၤလၢအအံးထွဲ ကွၢ်ထွဲ ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ကဝီၤအက့ၢ်အဂီၤလၢ အဘၣ်တၢ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပသိး ပကျါန့ၣ်တၢ်လီၤတိၢ်လီၤဆီလိာ်သးနီၢ်နီၢ် တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်. ပှၤကဲဒိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤထူးပှၤတီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ ပှၤမၤတၢ်ဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤလၢပှၤသ့ၣ်ညါအီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤတသ့ၣ်ညါမ့ၢ်ဂ့ၤ, ဖဲမုၢ်ဂီၤ အကတီၢ်အံၤန့ၣ် ကယဲၢ်ပှၤအိၣ်လၢကျဲတဘိအံၤအလိၤတဖၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤဃီန့ၣ်လီၤ. ကတိၤဒိ ၂၂:၂ ခ့ခါ အပူၤပာ်ဖျါဝဲ “ပှၤထူးပှၤတီၤ, ဒီးပှၤဖှီၣ်ပှၤယာ်ဖိ အိၣ်ဒီး တၢ်အံၤတမံၤဃီန့ၣ်လီၤ. ယွၤတ့ လီၤအဝဲသ့ၣ် ခံဖုလိာ်လီၤ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်တဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ် မ့ၢ်အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ၁မိၤ ၁:၂၇ စံးဘၣ်ပှၤလၢ ပဝဲခဲလၢာ်န့ၣ် ပဘၣ်တၢ်တ့လီၤပှၤလၢကစၢ်ယွၤအက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ်, အမ့ၢ်တၢ်ဒ်သိးသိး လၢယွၤအမဲာ်ညါစံးတၢ်န့ၣ် အခီပညီအိၣ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ. ပတၢ်အိၣ်အသးဘၣ်ဃးဒီး မုၢ်ကျိၤဝဲကွာ်,…

တၢ်ဆၢန့ၢ်ဘၣ် သးလၢအဒံဝ့ၤဒံဝီၤ

ယသးလၢာ်ဘၣ်လၢ တၢ်ဂီၤတဖၣ်, တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါတၢ်ကစီၣ်တဖၣ် ဟဲနုာ်လီၤတလီၢ်လီၢ်ဆူ ယလီတဲစိ အမဲာ်ဘ့ၣ်ဆံးအပူၤအဃိ, ယပာ်လီၤ ယလီတဲစိန့ၣ်လီၤ. တယံၢ်ဘၣ်, ယထၢထီၣ်ယလီတဲစိ ဒီးအိးထီၣ်ကွၢ်ကဒီးအီၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်အဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်.

နံးကိလး ကါး (Nicholas Carr) အလံာ်, ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်အီၤလၢ ၂၀၂၃ နံၣ်, “တၢ်ဖျါလၢခိတဖၣ်” (The Shallows) အပူၤ, ပာ်ဖျါဝဲ အ့ထၢၣ်နဲး (Internet) တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး လၢတၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ်အပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢ အ့ထၢၣ်နဲး မၤဟးဂီၤကွံာ် ယတၢ်သးစၢၢ်ဆၢ, ဒီးယသးအတၢ်ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်တဖၣ် တဆီဘၣ်တဆီန့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်ဘျးစဲဃာ်ဒီး အ့ထၢၣ်နဲး မ့ၢ်ဂ့ၤ, တဘျးစဲဃာ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ခဲအံၤယသးဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲလၢ ကတူၢ်လိာ် တၢ်ကစီၣ် လၢအ့ထၢၣ်နဲးရၤလီၤဝဲ ခီဖျိလၢ တၢ်ကမှံဒံဖိ လၢအဟူးဂဲၤသုးအသးချ့သဒံးတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်န့ၣ်, ယမ့ၢ်ပှၤယူၤဆှိခိၣ်လီၤတၢ်လၢ တၢ်ကတိၤပီၣ်လဲၣ်အပူၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ် ခဲအံၤန့ၣ်ဒီး ယသုးယသးချ့သဒံးလၢ တၢ်မဲာ်ဖံးခိၣ် ဒ်ပှၤဒိးစဲးချံချ့ (Jet Ski) တဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.…

တၢ်မၤနၢၤကွံာ် တၢ်မၤကွၢ်တဖၣ်

အဲ(န) (Anne) ဒိၣ်ထီၣ်လၢ တၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ် ဒီးတၢ်သးဘၣ်ဒိအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဒီပုၢ်ဝဲၢ် ခံဂၤသံပူၤကွံာ် ဖဲလၢ ဖိသၣ်အီနုၢ်ထံ အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်ယဲၢ်နံၣ်အကတီၢ်, မဲာ်ချံတၢ်ဆါအဃိ, ဒီးမဲာ်ချံ အတၢ်ထံၣ်ယုာ်ကွံာ်ဝဲ ဒီးဖးလံာ်ကွဲးလံာ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်. ဖဲအသးအိၣ်ဃိးနံၣ်န့ၣ်, ပသိၣ်တၢ်ဆါအဃိ အမိၢ်သံသဒၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်န့ၣ်, အပၢ်လၢအအၢအသီတဂၤ ပာ်တ့ၢ်အဖိသၢဂၤလၢ အမူတ့ၢ်ဒံးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖိအဆံးကတၢၢ်တဂၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤဆူ အဘူးအတံၢ်တဖၣ်အအိၣ် န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ် အဲ(န) ဒီးအပုၢ်ဒ့ခွါ ကၠ့မံၣ် (Jimmie) န့ၣ် ပှၤဆှၢအဝဲသ့ၣ်ဆူ ကၠူးဘဲၣ်ရံၣ် ဟံၣ်လၢ ပှၤဖှီၣ်ပှၤယာ်ဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ကလီအလီၢ် (Tewksbury Almshouse), လၢအလီၢ်လံၤဟးဂီၤ, ဒီးပှၤအိၣ်ပှဲၤကတံာ်အသးတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. စှၤလါပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်, ကၠ့မံၣ် သံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲအသးအိၣ်တဆံလွံၢ်နံၣ်န့ၣ်, အဲ(န) အတၢ်အိၣ်အသး, မၤအသးတဖၣ် ဂ့ၤထီၣ်ဝဲ, ဒီးဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤဆူ ကၠိလၢပှၤမဲာ်တထံၣ်တၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးဖဲန့ၣ်ဒိးန့ၢ် တၢ်ကွဲးတၢ်ကါအမဲာ်ချံ, ဒ်သိးကမၤဂ့ၤထီၣ် မဲာ်ချံအတၢ်ထံၣ်, ဒီးမၤလိန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဖးလံာ်, ကွဲးလံာ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်ကျဲးစၢး ဂဲၤလိာ်သပှၢ်ပှၢ်…