တၢ်စံးဘျုးတၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်အမုၢ်နံၤ
ကီၢ်အဘ့ၣ် ၂၀၀ ဘျဲၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါ ၦၤဂၤတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်မၤက့ၤမၤစၢၤတဖၣ် လၢမုၢ်နံၤအံၤလီၤ. တနံၣ်ဘၣ်တနံၣ် တၢ်မၤ ဟီၣ်ခိၣ်အမုၢ်နံၤအံၤ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ၦၤ တၢ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤလၢ အမ့ၢ်တၢ်ကဟုကယၥ်က့ၤ ပမူဖျၢၣ်လီၤလးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တၢ်မၤလၢအလီၤဘၣ်ၦၤလၢ ပကဟုကယၥ်က့ၤ ပခိၣ်ပဃၢၤအံၤ အိၣ်တ့ၢ်လံဆိန့ၢ်ဒံး တၢ်မၤမုၢ်နံၤအံၤလီၤ. က့ၤကဒါက့ၤဒၣ်ဆူ ယွၤတ့လီၤတၢ်အအိၣ်လီၤ.
ဖဲလံၥ် ၁ မိၤရှ့န့ၣ် ပမၤလိဘၣ်လၢယွၤတ့လီၤမူဟီၣ်ကယၢဒီးဒုးကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီး ဟီၣ်ခိၣ်လၢၦၤကညီၤကအိၣ်အဂီၢ်လီၤ. တမ့ၢ်ထဲအဝဲတ့လီၤတၢ်ဒီခိၣ်တဖၣ် ဒီး လီၢ်ပၢၤ လါဟ့ဃံလၤတဖၣ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်တ့လီၤဧ့ၤဒ့ၣ်တၤသၣ်လီၢ်, လီၢ်ဃံလၤလၢ ဟ့ၣ်ထီၣ် တၢ်အီၣ်, တၢ်အိၣ်ကဒု ဒီးတၢ်ဃံတၢ်လၤလၢ ၦၤအိၣ်လၢအပူၤတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ (၁ မိၤ ၂:၈-၉).
ကစၢ်ယွၤအူနူၥ်တၢ်မူအသါ ဆူအတၢ်ဘၣ်တ့အထီကတၢၢ်, ၦၤကညီအပူၤ ဝံၤ, ကစၢ်ယွၤပၥ်လီၤအဝဲသ့ၣ် ဖဲတၤသၣ်လီၢ်အံၤ (:၈,၂၂). ဒီးဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်မူဒါတၢ်မၤ ဒ်သိး “ကမၤအီၤဒီးကပၢအီၤ”လီၤ (:၁၅). ဖဲစီၤအၤဒၣ်ဒီးနီၢ်အံၣ်အု ဘၣ်တၢ်ဟီထီၣ်ကွံၥ်လၢ တၤသၣ်လီၢ်ဝံံၤန့ၣ် တၢ်ကဟုကယၥ် တၢ်ဘၣ်တ့တဖၣ်အံၤ ကဲတၢ်ကီတၢ်ခဲ ဒိၣ်ထီၣ်လီၤ…
မူနီၢ်နီၢ်
မ့ၢ်လၢခရံၥ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ တနွံလံအဃိ, ယဖိခွါ ဝး(ထ) လၢအအိၣ်ယဲၢ်နံၣ်တဂၤ နၢ်ဟူတ့ၢ်ၦၤတဲတၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်အဂ့ၢ်လီၤ. ထီဘိအဝဲအိၣ်ဒီး တၢ်သံကွၢ် တဖၣ် လီၤဆီဒၣ်တၢ် အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်လီၤ. ယနီၣ်သိလ့ၣ် ဒီးအဝဲဆ့ၣ်နီၤ သန့ၤအလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဆူအလီၢ်ခံ အိၣ်ဖဲယလီၢ်ခံလီၤ. အဝဲ ကွၢ်စိတၢ်ဆူ ပဲတြီဖိအချၢ ဒီး အဝဲစံးဝဲ “ပါပၢ်” အိၣ်ပတုၥ်တစိၢ်ဖိလၢ ကသံကွၢ်ယၤ တၢ်သံကွၢ်အကီအခဲလီၤ. “ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး ဒုးမူထီၣ်က့ၤၦၤန့ၣ် မ့ၢ်ပကမူအနီၢ်ကီၢ်ဧါ. မ့တမ့ၢ် မ့ၢ်ပကမူထဲလၢ ပခိၣ်အတၢ်သ့ၣ်ညါလီၤန့ၣ်ဧါ”.
တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်သံကွၢ်လၢ ပ0ဲအါဂၤပစိၥ်ဃုၥ်အီၤ ဒီးတမ့ၢ်ပတဲထီၣ်ဖျဲး ထီၣ်အီၤကဘူၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ဘၣ်. ယွၤကမၤဘျါ ပတၢ်ဆါနီၢ်နီၢ်ဧါ. ကစၢ်ကဒုးဂဲၤဆၢထၢၣ် ၦၤလၢ တၢ်သံဧါ. မ့ၢ်ကစၢ်ကမၤလၢၦဲၤအတၢ်အၢၣ်လီၤခဲလၢၥ်ဧါ.
တၢ်မၢဖိ စီၤယိၤဟၣ် ဒုးနဲၣ် ပခါဆူညါလီၤတံၢ် ဒ်“မူခိၣ်အသီဒီး ဟီၣ်ခိၣ်အသီ” လီၤ (လီၣ် ၂၁:၁). လၢဝ့ၢ်စီဆှံန့ၣ်, “ယွၤအကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ကအိၣ်ဒီး (ၦၤ) ဒီးကကဲထီၣ် (ပ)ကစၢ်လီၤ” (:3). လၢခရံၥ်အတၢ်မၤနၢၤအဃိ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤၦၤ…
တၢ်အဲၣ်ကၢလုၢ်ကၢပှ့ၤ ဒီးတၢ်ကီတၢ်နး
ဖဲယတံၤသကိး တကဆိကတီၢ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲဒီးယၤလၢ ဆံဆဲၣ်နံၣ်ဒီး တတဲနၢ်ပၢၢ်ယၤ တၢ်မနုၤမးန့ၣ် ယက့ၤကဒါက့ၤဆူယလုၢ်ယလၢ်လီၢ်လံၤ လၢအမ့ၢ်တၢ်တရ့ၦၤဂၤဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်လၢၤဘၣ်လီၤ. ဖဲယသးအုးအကတီၢ်ဒ်အံၤ ကထီၣ် ယထုးထီၣ်လၢယလံၥ်စီၣ် စံၣ်အဲးလူဝံး(စ)အလံၥ်လၢ အမံၤမ့ၢ် “တၢ်အဲၣ်လွံၢ်မံၤ”ဒီးဖးအီၤလီၤ. အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်န့ၣ် လီၤတူၥ်လီၤကၥ်သ့စ့ၢ်ကီးလီၤ. အဝဲကွဲးဖျါဝဲလၢ ဖဲၦၤတဂၤ တၢ်အဲၣ်မ့ၢ်တၢ်ကီလၢအဂီၢ်န့ၣ် “တၢ်ဘျၢလီၤစ့လၢ အလီၤနၥ်န့ၢ် တအိၣ်ဘၣ်”. အဝဲဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲလၢ တၢ်အဲၣ်တၢ်န့ၣ်အံၤ ဒီးတၢ်လဲလိၥ်အိၣ်ထီၣ် ဖဲယဖး လံၥ်ယိၤဟၣ် ၁:၁-၁၄ လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်ဝံၤ လီၣ်ဖျါထီၣ်အသး သၢဘျီ တဘျီန့ၣ်, စီၤပ့းတရူး သမၢတ့ၢ်လံခရံၥ် သၢဘျီဒၣ်လဲၥ်လံလီၤ (၁၈:၁၅-၂၇).
ဖဲလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်ဆဲးဆါအသးလၢ တၢ်ညိကွံၥ်အီၤ ဒီးသမၢအီၤန့ၣ် ယ့ၣ်ၡူး ကတိၤတၢ်ဒီးစီၤပ့းတရူး လၢတၢ်သးခုတလ့ၢ် တမ့ၢ်တၢ်ပျံၤဘၣ်. လၢတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ် ဘါဆူၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်ဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ်ဘၣ်, လၢတၢ်အဲၣ်လီၤသး တအိၣ်ဒီးတမ့ၢ် တၢ်သးလၢၥ်ဘၣ်လီၤ. အဝဲဒုးနဲၣ် တၢ်သးကညီၤဒီး တမ့ၢ်တၢ်သးဖျိးဘၣ် ဒီးမၤဂၢၢ်ကျၢၤ တၢ်အဲၣ်ဘၣ်အီၤနီၢ်နီၢ်လီၤ.
လံၥ်စီဆှံ ပၥ်ဖျါဝဲလၢ စီၤပ့းတရူး…
ဟဲဒီးဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ယွၤ
ဖဲခရံၥ်ဖိကရၢအါဖု ပၥ်ဖှိၣ်ဘါသကိးတၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်သးဝံၣ် တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤ အတၢ်သးဝံၣ်တဖၣ်ဝံၤ ခီဖျိဘၣ်တၢ်သးခုဒီးတၢ်ဃူတၢ်မုၥ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်မိၢ်တဂၤ လီၤဘှံး ဒိၣ်မးလီၤ. ဘၣ်သယဲအဖိလၢ အဟီၣ်တဂၤ ဒီးလၢအစုအဂၤတခီ ဘၣ်စိၥ်လံၥ်ဒီးဒုးနဲၣ်အဖိခွါယဲၢ်နံၣ်ဖိတဂၤလၢ လံၥ်သးဝံၣ်လီၤ. အဖိဟးထီၣ်သီဖိတဂၤစ့ၢ်ကီး ဝ့ၤဝီၤအသးလီၤ. တၢ်န့ၣ်အဃိ သးၦၢ်ပိၥ်ခွါတဂၤလၢ အဆ့ၣ်နီၤလၢအချၢန့ၣ် ကိးဖိသၣ် အဟးထီၣ်သီတဂၤဒီး ဟးယုၤဝဲဆူတၢ်ချၢလီၤ. ပိၥ်မုၣ်သးစၢ် ဖီၣ်လံၥ်သးဝံၣ်လၢ အဖိယဲၢ်နံၣ်ဖိအဂီၢ်လီၤ. လၢခံမံးနံးအဘၢၣ်ကဝီၤန့ၣ် မိၢ်တဂၤအံၤ စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ လၢ တၢ်သဘျ့, ဘံၣ်လီၤအမဲၥ်ချံဒီးဘါယွၤလီၤ.
ထီဘိယွၤဘၣ်အသးလၢ အၦၤဂီၢ်မုၢ်ကဘါထီၣ်အီၤလီၤ. ပိၥ်ခွါဒီးပိၥ်မုၣ်, သးၦၢ်ဒီးသးစၢ်, ၦၤနၥ်တၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံ ဒီးၦၤဟဲသီတဖၣ်လီၤ. ဒ်စီၤမိၤရှ့ ဆိၣ်ဂ့ၤ အံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် တချုးလဲၤနုၥ်ဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပၥ်ဒံးန့ၢ်, တခူထီၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကပၥ်ဖှိၣ်လိၥ်သး “ပိၥ်ခွါဒီး ပိၥ်မုၣ်, ဒီးဖိဒံဖိသၣ်, ဒီးၦၤတခီဘီမုၢ်ဖိလၢ အအိၣ်လၢ နပဲတရီပူၤ, ဒ်သိး အကနၢ်ဟူဒီးကမၤလိတၢ် ဒီးပျံၤယွၤသုကစၢ်ဒီး ပလီၢ်အသးလၢ အကမၤတၢ်သိၣ်တၢ်သီ...” (၅ မိၤ ၃၁:၁၂). ဖဲပမၤန့ၢ် ယွၤအၦၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်…
အုၣ်အသးလၢတၢ်မၤလီၢ်
အဲဘလ့ အမဲန့ၣ်ကၠၢၣ် တဲအီၤ, “ယကမၤဆံးလီၤစှၤလီၤ ဝဲၤကျိၤလၢ နအဲၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ် မ့ၢ်နသးထီၣ်ယၤအဖၢမုၢ်ဒံးလီၤဧါ”. လၢတၢ်အ့ၣ်တံၢ်အမဲအဖူၤ အဝဲစံးဆၢဝဲလၢ “တသးထီၣ်ဘၣ်” လီၤ. အသးဘၣ်တံၥ်တၥ်အ့န့ဒိၣ်မး မ့ၢ်လၢ တၢ်သံကွၢ်အီၤ ဒ်ၦၤဘၣ်ဆဲခွဲးအသိး အဃိလီၤ. အဝဲကျဲးစၢးမၤစၢၤတ့ၢ် ခီပနံၣ် ခီဖျိကကွဲန့ၢ်ကရူၢ်အဂၤတဖၣ် လၢအသးစဲအတၢ်မၤယ ဘၣ်ဆၣ် အတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအံၣ်ဖိအံၤအဃိ တကဲထီၣ်
ဒ်အဝဲဆၢဝဲအသိးဘၣ်. အဝဲမၤသ့ထဲ အမဲၥ်ထံလီၤ ဘၣ်ဆၣ် အဝဲပၥ်လီၤအသးလၢ ကမၤဝဲ ဖဲအမဲန့ၣ်ကၠၢၣ်တဲအီၤလီၤ. ဒ်အဝဲမုၢ်လၢ်ဝဲအသိး အဝဲမၤတၢ်လဲလိၥ်တသ့ သ့ၣ်သ့ၣ်, ဘၣ်ဆၣ် ဒ်အဝဲမၤဝဲသ့အသိး မၤဝဲအဂ့ၤကတၢၢ်လီၤ. လၢစီၤပ့းတရူးအလံၥ်ပရၢတၢတဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် အဝဲဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ၦၤစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤခရံၥ်လၢ အဆိကတၢၢ် တဖၣ်အံၤ ဒ်သိးကပၥ်လီၤအသးလၢ “ကယဲၢ်ၦၤကညီ အတၢ်စံၣ်ညီၣ်အဖီလၥ်” လီၤ (၁ ပ့း ၂:၁၃). နကဟံးဃၥ် နတၢ်သူၣ်တီသးရၤလၢ တၢ်မၤအကီအခဲအကတီၢ်န့ၣ် တညီဝဲဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် စီၤပ့းတရူးစံးလၢ ယကမၤတၢ်အဂ့ၤထီဘိလီၤ. “မ်သုအိၣ်ဒီး သုတကဲၥ်ပဝးဂ့ၤလၢ ၦၤကလုၥ်တဖၣ်အကျါ, ဒ်သိးၦၤလၢအစံးအၢသု ဒ်ၦၤမၤ…
တၢ်အံၤလဲလိၥ်တၢ်ခဲလၢၥ်
ကၠၢရိၣ်စလးဖဲလံၣ်ခဲၣ် မ့ၢ်ယ့(လ)ဖၠၣ်စိမိၤသရၣ်ဒိၣ်စိလၢ တၢ်ပၥ်အီၤ ဒ်ၦၤလၢ “အတၢ်လီၤစၢၤ အိၣ်ဒီးစိကမီၤဒိၣ်စိလၢ ခရံၥ်ဖိအတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ” အပူၤတဂၤ အမံၤဒိၣ်လၢ အတၢ်ကူၣ်ဘၣ် ကူၣ်သ့အတၢ်မၤလၢ လုၣ်ဘၢတၢ်လီၢ်ဖးလဲၢ်လီၤ. အဝဲစဲကျံး ထုးထီၣ် အလံၥ် အါန့ၢ်အဘ့ၣ်သၢဆံ ဒီးမၤန့ၢ်ခိၣ်ဖး (esteemed Kluge Prize), ဒ်တစိၤသး ခိၣ်ဖးလၢအတၢ်ကွဲး အါကတြူၢ်အဃိလီၤ. လၢအပျဲၢ်အကျါတဂၤ ပၥ်ဖျါထီၣ်က့ၤ တၢ်ကတိၤ အကါဒိၣ်ကတၢၢ်လၢအသရၣ်တဲဝဲတချုးလၢ အသံဒံးဘၣ်. ဖဲအလီၢ်မံခိၣ်န့ၣ်စံး, “ကစၢ်ခရံၥ် မ့ၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ် သမူထီၣ်န့ၣ် တၢ်အဂုၤအဂၤတမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ဘၣ်. ဒီးခရံၥ် မ့ၢ်တဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ် ဘၣ်ဆၣ် တၢ်အဂုၤအဂၤတမ့ၢ် တၢ်အကါဒိၣ်ဘၣ်လီၤ”.
ဖဲလံၣ်ခဲၣ်တဲက့ၤစီၤပီလူးအတၢ်နၥ် ဒီးတူၢ်လိၥ်ဝဲလီၤ. ဖဲလံၣ်ခဲၣ်တဲကဒါက့ၤ စီၤပီလူးအတၢ်ကတိၤ “ခရံၥ်မ့ၢ်တဂဲၤဆၢထၢၣ်က့ၤဘၣ်ဒီး ပစံၣ်တဲၤတဲလီၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကလီကလီဒီး သုစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ကလီကလီလီၤ” (၁ ကရံၣ် ၁၅:၁၄). စီၤပီလူး ပၥ်ဖျါတၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ် ဒူဒူ မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ညါဝဲလၢ
တၢ်ဂဲၤထၢၣ် သမူထီၣ် မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ် ဒီးတမ့ၢ်တၢ်လီၤလးထဲတမံၤ ဒီးဝံၤဘၣ်,…
တမ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဘၣ်
“လၢကျဲတဘိဘိန့ၣ် ယဆၢလၢကမၤအသးတမ့ၢ် ဒ်န့ၣ်ဘၣ်” ၦၤတဂၤကအုကစွါဝဲ ဖဲအတံၤသကိးတဂၤသံ ဖဲအသးစၢ်ဒံးအခါန့ၣ်လီၤ. အတၢ်ကတိၤတဖၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဘၣ်ဒိသးဘၣ်ထံးလၢ ၦၤကညီကိးဂၤအတၢ်ဟီၣ်ကိးလၢ အသးကံၢ်ပူၤလီၤ.
တၢ်သံ မၤလီၤကတုၤၦၤ ဒီးမၤကဲထီၣ်ပသးအခီမဲၥ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပသးဆါလၢ ပအဲၣ်ဒိးဘှီက့ၤတၢ်လၢ ပဘှီက့ၤတသ့တဖၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢမုၢ်လၢ်လၢ “မၤအီၤတမ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဘၣ်” ဘၣ်တၢ်ပၥ်ဖျါထီၣ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤ ဖဲၦၤပိၥ်ယ့ၣ်ၡူးအခံတဖၣ် ပလၢၢ်ဘၣ်ခရံၥ်အတၢ်သံလီၤ. လံၥ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဲၦၤ တၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်န့ၣ်တဖၣ် စှၤမး, ဘၣ်ဆၣ် ပၥ်ဖျါတၢ်ကွဲးနီၣ် ဘၣ်ထွဲ တံၤသကိး အတီတနီၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၤ.
စီၤယိၤသး, တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ်လၢ နၥ်ခူသူၣ် ယ့ၣ်ၡူးတဂၤ (ယိၤ ၁၉:၃၈), သတူၢ်ကလၥ် ထံၣ်န့ၢ်ဂံၢ်ဘါလၢ ကလဲၤဃ့ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအစိၣ်လၢ စီၤပံၤလးအအိၣ်လီၤ (လူၤ ၂၃:၅၂). ဆိကမိၣ်ကွၢ်တစိၢ်ဖိလၢ တၢ်တစိၥ်လီၤကွံၥ် ၦၤဘၣ်တၢ်ပျၤထီအီၤ သအုးသၦီၤ ဒီးဒ်သိးတၢ်ကကတိၥ်ကတိၤအီၤ သညူးသၦၢ်လၢ တၢ်ခူၣ်လီၤအီၤအဂီၢ်လီၤ (:၅၃). ဆိကမိၣ်စ့ၢ်ကီး ပိၥ်မုၣ်တဖၣ် အတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်ဒီး အတၢ် သးဒူလၢ ကအိၣ်ဒီးခရံၥ် ဖဲအတၢ်လဲၤအပူၤ, ဆူတၢ်သွၣ်ခိၣ်ဒၣ်လဲၥ်လီၤ (:၅၅).…
အထူၣ်စုညါတၢ်ဃူတၢ်ဖိး
ၦၤဒၢး(ချ) ခ့ခါၦၤတ့တၢ်ဂီၤ အဲးဘၢးမီဒၢၣ်မဲ အတၢ်ဂီၤလၢ အတ့ဝဲ “ကူၤရ့ၤန့ ဖိစီၤၡံမိၣ်” တဂၤ ဒ်အဖျါလၢ တၢ်တ့ပူၤအသိး အမဲၥ်လီၤသၦၢ်လီၤ. စီၤၡံမိၣ်အမဲၥ်ချံတဖၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဝံဃၢလၢ အနီၢ်ခိဒီးအသး မ့ၢ်လၢမူဒါလၢ ဘၣ်မၤဝဲအဃိလီၤ. ဒ်လံၥ်စီဆှံအတၢ်ဂ့ၢ်ဖျါ ဖဲမၢ်ကူး ၁၅ အသိး ပမၤလိဘၣ်လၢ အဝဲအိၣ်လၢ ကမျၢၢ်ကွၢ်ကီတၢ် အကျါန့ၣ် တၢ်ကိးထီၣ်အီၤ ဒ်သိးကယိးဝဲ ယ့ၣ်ၡူးအထူၣ်စုညါလီၤ.
စီၤမၢ်ကူး တဲဘၣ်ၦၤလၢ စီၤၡံမိၣ်ဟဲလၢ “ဝ့ၢ်ကူၤရ့ၤန့” , ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်လၢ အိၣ်လၢ ကီၢ်မိၢ်ၦၢ်အၤဖြၤကၤကလံၤစိး အိၣ်ဒီးဝ့ၢ်ဖိအနီၣ်ဂံၢ်အါမး ဖဲကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢ အဝဲဟဲဆူ ဝ့ၢ်ယရူၤၡလ့ၣ်လၢ ကမၤဘူၣ်လဲၤကပၥ် ဖဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ညါဝဲလၢ အိၣ်ဘၣ်လၢၦၤဂီၢ်မုၢ်လၢကူၣ်မၤသံယ့ၣ်ၡူးနၥ်သက့ အဝဲမၤစၢၤဘၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးခီဖျိတၢ်မၤအဆံး ဘၣ်ဆၣ်အိၣ်ဒီး အခီပညီတမံၤလီၤ (မၢ်ကူး ၁၅:၂၁). လၢအဆိ ဖဲလံၥ်မၢ်ကူးအပူၤန့ၣ် ယ့ၣ်ၡူး တဲဘၣ် ၦၤပိၥ်အခံတဖၣ်, “ဖဲဒၣ် ၦၤလၢတၢ်မိၣ်ဟဲပိၥ်အသးလၢယခံတဂၤဂၤန့ၣ်, မ်အညိကွံၥ်အသးဒၣ်ဝဲ,…
ဒီးမ့ၢ်လၢမုၢ်နၤလီၤ
လၢ အံၣ်လံၣ်ဝံစၢၣ် အလံၥ် “Night starkly” အပူၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ် တၢ်လီၤသးအုး သၦီၤ ဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်မၤလူၤကွံၥ် ၦၤကလုၥ် (Holocaust)လီၤ. အိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢ အတၢ်လဲၤခီဖျိ ဖဲနၣ်စံၣ်အတၢ်သံဒဲပတုၥ်န့ၣ် ဝံစၢၣ် ကွဲးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ထီၣ်ၦၤ တၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ထွဲ တၢ်ဟးထီၣ်ကွံၥ်လၢ ကီၢ်အဲၤကူပတူးလီၤ. ဖဲစီၤမိၤရှ့ဒီး အံၣ်စရ့လးဖိ တဖၣ် ထူၣ်ဖျဲးထီၣ် ဖဲဘူၣ်လဲၤကပၥ်အဆိကတၢၢ်တဘျီဝံၤ (၂ မိၤ ၁၂), ဒီး ဝံစၢၣ် တဲဝဲလၢ နၣ်စံၣ်တဖၣ် ဖီၣ်အံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဖဲဘူၣ်လဲၤကပၥ် ဝံၤဝဲလီၤ.
ပကကတိၤအၢ ဝံစၢၣ်လၢ အတၢ်တဲစိၣ် စံးတၢ်လၢအံခးတကပၤလီၤ. ဒီးဆိကမိၣ်လၢ လံၥ်စီဆှံပၥ်ဖျါ တၢ်မၤအသးတမံၤအံၤ ခိၣ်ခံလိၥ်သးလီၤ. ဖဲဘူၣ် လဲၤကပၥ်အနၤန့ၣ် ယ့ၣ်ၡူးအိၣ်ဒီးအတၢ်မုၢ်လၢ်လၢ ကမၤထူၣ်ဖျဲးကွံၥ် ယွၤအၦၤဂီၢ်မုၢ် လၢတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်အလီၢ်န့ၣ် အဝဲပျဲၦၤလၢကမၤသံအီၤတဖၣ် ကဖီၣ်အီၤလီၤ.
စီၤယိၤဟၣ် ဆှၢၦၤဆူ တၢ်ထံၣ်အစီအဆှံ တချုးဖဲတၢ်ဖီၣ်ယ့ၣ်ၡူးလီၤ. ယ့ၣ်ၡူး “အသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” လၢ…
တၢ်စိာ်အီၤလၢတၢ်အဲၣ်
ယလံၤခွါဖိအိၣ်လွံၢ်နံၣ်တဂၤ ဆ့ၣ်နီၤလၢ ယကံၣ်လူၢ်ခိၣ် ဒီးဒဲယခိၣ်တလ့ၤ ဒီး ကွၢ်ထံတၢ်လၢတၢ်သးစဲလီၤႉ အ၀ဲသံကွၢ်၀ဲ‚ ‘‘ဖုဖု‚ နခိၣ်ဆူၣ်တဖၣ် ကဲထီၣ်ဒ်လဲၣ်’’ႉ ယနံၤဒီးတဲအီၤ ‘‘အိၣ်တဂ့ၤဘၣ်ႉ ယကဘၣ်ဟ့ၣ်နၤ ယခိၣ်ဆူၣ်တနီၤလီၤ’’ႉ
ယနံၤကမှံထီၣ် မ့ၢ်လၢ အ၀ဲသူၣ်အိၣ်သးအိၣ်ယၤအဃိ ဒီးယယူအီၤဆူ ယအိၣ်ဒီးဖိးဟုအီၤလီၤႉ ဖဲလၢယဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ အတၢ်အဲၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ် ယဆိကမိၣ်ထီၣ် ယွၤအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသး ဒီးတၢ်အဲၣ်လၢဂၢ်လီၤအသးလီၤႉ
ကၠံၣ်ခ့ၣ်ခၠဲးစဲထၢၣ်တၢၣ် ကွဲး၀ဲ ‘‘ပမၤတၢ်ဒဲးဘးဒီးပပှၢ်ထီၣ်လီၤ ဒီးပပၢ်ယွၤန့ၣ် စၢ်န့ၢ်ပှၤလီၤ’’ႉ ခီဖျိိတၢ်အံၤ အ၀ဲမိၣ်စံးသး၀ဲလၢ ‘‘တၢ်အိၣ်အကစၢၤအကစၢၤ လၢပျၢၤလံၤလံၤတဂၤ’’ (ဒၤ ၇း၉) န့ၣ် တဘၣ်ဘၣ် တၢ်မၤဟးဂီၤအီၤလၢ တၢ်ဒဲးဘး အတၢ်အုၣ်သံကျၣ်သံဘၣ်လီၤႉ ယွၤန့ၣ် အနံၣ်အလါအကတၢၢ်တအိၣ်ဘၣ် ဒီးအဲၣ်ပှၤဒီး တၢ်အဲၣ်လၢအဆူၣ်အကိၤဒိၣ်မး တအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤတူၢ်လီၤကာ်ဒီး တၢ်ဂုၤကဒါက့ၤ ဆူခံဘၣ်ႉ အ၀ဲလၢပှဲၤဒီးတၢ်သးဆူၣ်ဒီး မၤပှဲၤတၢ်လၢအၢၣ်လီၤ၀ဲထီဘိလၢ မၤတ့ၢ်၀ဲ ဒီးအပှၤဂီၢ်မုၢ် ဒ်ဖျါဖဲ ယ့ှှါယၤ ၄၆ ‘‘ဒီးယမ့ၢ်အ၀ဲဒၣ်တုၤလီၤလၢ သုသးပှၢ်‚ ဒီးတုၤ သုခိၣ်၀ါ‚ ယကစိာ်သုလီၤႉ ယဲဒၣ်…