တၢ်သးအုးကိးမံၤ
နံၣ်ကယၤ ၁၉ အပှၤကွဲးထါ အဲမလံၣ်ဒ့းကစၢၣ် (Emily Dickinson) ကွဲးဝဲ “တၢ်သးအုး ကိးမံၤ ယထံၣ်/ ယထိၣ်တဲာ်ဒီး ဃုကွၢ်ထံ/ မ့ၢ်ဃၢ ဒ်ယတၢ်ဝံဧါ/ မ့တမ့ၢ် ဖှံညီဝဲဧါ”. ထါတယုၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ အပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤ ပှၤကညီတဖၣ် ဝံစိာ်အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အသးသမူဒီစိၤ ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်တလီၤတံၢ်လီၤဆဲးကဲာ်ဆိးအပူၤ, ဒ့းကစၢၣ် မၤကတၢၢ်ဝဲအထါလၢ တၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအသး ထဲတမံၤဧိၤ, လၢအမ့ၢ် “တၢ်ဆဲးဖျိးအတၢ်မၤမုာ်” လၢအထံၣ်န့ၢ်ဝဲ လၢကရၤနံအဒီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ် အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အပူၤလီၢ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ်အပူၤလီၢ်, ဒီးတၢ်ဒုးဆိကမိၣ်အီၤလၢ ပှၤတနီၤအတၢ်သးအုးတဖၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးအတၢ်သးအုးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်တၢ်လီၣ်ဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် ဒ် “သိဖိ, ဒ်အဘၣ် တၢ်မၤသံအီၤအသိး” န့ၣ်လီၤ (၅:၆, ကွၢ်အဆၢဖိ ၁၂). အတၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ထံၣ်အီၤ သ့ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲဒိးတူၢ် တၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ်အံၤ ခီဖျိ တၢ်ဟံးထီၣ်အပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်ဒဲးဘးဒီး အတၢ်သးအုးလၢအလိၤ (၁…
တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ တၢ်သးအုးအပူၤ
လူဝံး(စ) ဖိ(Louise)မ့ၢ် ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤလၢ အပ့ၢ်ဆှါ, လိာ်ကွဲဆူၣ်အဃိ ကယဲၢ် ပှၤလၢအထံၣ်လိာ်သးဒီးအီၤ တဂၤလၢ်လၢ်အဂီၢ် ဟဲစိာ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်နံၤကမှံန့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်ယဲၢ်နံၣ်န့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲတၢ်ဆါလၢအတညီနုာ်မၤအသးတမံၤအဃိ အသးသမူလီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်ဒီး ကဲထီၣ်တၢ်လီၤသးအုးလၢ ပှၤအါဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သတူၢ်ကလာ်အပူၤ အတၢ်လဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်အံၤ ကဲထီၣ် တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံလၢ အမိၢ်အပၢ်ခံဂၤလၢအမ့ၢ် ဒ့ဒ့ (Day Day)ဒီး ဖံထၢၣ်(Peter) ဃုာ်ဒီးပဝဲလၢအမၤသကိးတၢ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပသူၣ်အုးသးအုးဃုာ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤ အပူၤဒၣ်လဲာ် ဒ့ဒ့ဒီးဖံထၢၣ် ဃုထံၣ်န့ၢ်ဂံၢ်ဘါလၢ ကလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်ဒ့ဒ့လၢ တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ် လဲၤခီဖျိဝဲ ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး အဝဲစံးဆၢလၢ "အဝဲသ့ၣ် ဟံးန့ၢ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ ခီဖျိဆိကမိၣ်ပညိၣ်ဒၣ်ထဲလၢ လူဝံး(စ)ဖိ ကအိၣ်တၢ်အလီၢ်, လၢအမ့ၢ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်အဲၣ်အစုပူၤ"န့ၣ်လီၤ. ဒ့ဒ့စံးဝဲဒၣ် "ပဖိမုၣ်ဖိတဂၤအံၤ အဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဝဲဒီး လဲၤတုၤဆူ တၢ်မူအထူအယိာ်အဃိ ပသးခုလၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤအဘျုးအဖှိၣ်ဒီးအဂံၢ်အဘါအဃိ ပလဲၤခီဖျိန့ၢ်ဘၣ် ပတၢ်သူၣ်အုးသးအုးဒီး တၢ်မၤလၢကစၢ်ယွၤနာ်လီၤန့ၢ်ပှၤတဖၣ် ပကမၤဒံးဆူညါ"န့ၣ်လီၤ.
ဒ့ဒ့ဃုထံၣ်န့ၣ် တၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအီၤ ခီဖျိလၢ…
သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်လၢ တၢ်ထုကဖၣ်
မဲ(လ)ကၢၣ်ကလီး (Malcolm Cloutt), ဘၣ်တၢ်ဃုထၢမၤလၤကပီၤအီၤ လၢနီၢ်ပၤမုၣ် အဲလံးစဘဲး ခံဂၤတဂၤ (Queen Elizabeth II), ဒ်ပှၤဒိးန့ၢ်ဘၣ် ၂၀၂၁ နံၣ် “မီၤဒ့ၣ်မၢနံၤ” (Maundy Money), လၢအမ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤဆူ ပှၤအဲကလံး ပိာ်မုၣ်ပိာ်ခွါတဖၣ် လၢအမၤတၢ်ဂ့ၤလၢ အပှၤတဝၢဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤအဆၢကပတီၢ်န့ၣ် ကလီးအသးအိၣ်ဝဲ အနံၣ်တကယၤလံန့ၣ်လီၤ. အသးသမူဒီစိၤအတီၢ်ပူၤ အဝဲဟ့ၣ်နီၤလီၤ လံာ်စီဆှံ အဘ့ၣ်တကထိအဃိ ဘၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤအီၤန့ၣ်လီၤ. ကလီးကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါဝဲ ပှၤလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်လံာ်စီဆှံတဖၣ် ဒီးညီနုၢ်ဘါထုကဖၣ်တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ကလီးအိၣ်မူတီဝဲလိၤဝဲဒၣ်ဒီး တၢ်ထုကဖၣ်အပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အဒိလၢအိၣ်ဒီးအစိအကမီၤဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံတကလုာ်, ဒီးပကထံၣ်ဘၣ်လၢ စီၤပီလူးအတၢ်ကွဲးတဖၣ်လၢလံာ်စီဆှံအသီတကတြူၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအဒိးန့ၢ် အလံာ်ပရၢတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်ထီဘိလီၤန့ၣ် စီၤပီလူးမၤဂၢၢ်မၤကျၢၤဝဲ တလီၢ်လီၢ် န့ၣ်လီၤ. ဖံၤ ၁:၄ အပူၤ ပကထံၣ်ဘၣ် အတၢ်ကွဲးဆူ အတံၤသကိးဖံၤလ့မိၣ်န့ၣ် စံးဝဲ “ယစံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ ဒီးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤနၤလၢ ယတၢ်ထုကဖၣ်အပူၤတဘိယူၢ်ဃီ” န့ၣ်လီၤ. ၂တံၤ ၁:၃ အပူၤ အဝဲကွဲးဝဲ…
အိၣ်လၢပှဲၤဒီး သး
ပှၤကွဲးလံာ် စကီးမ့းနဲး (Scot McKnight) ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤဝဲ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်လၢအကိးဝဲ “တၢ်လဲၤခီဖျိလၢ အပှဲၤဒီးသးစီဆှံ” ဖဲအဝဲအိၣ်လၢ တီၤထီကၠိအခါအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢသးစၢ်တၢ်မၤလိလံာ်စီဆှံတခါန့ၣ်, ပှၤကတိၤလီၤတၢ်တဂၤ တၤအီၤလၢ အကဟ့ၣ်စိဟ့ၣ်ကမီၤခရံာ် လၢအတၢ်အိၣ်မူအပူၤ ခီဖျိတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့ ဆူသးစီဆှံန့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, အဝဲဆ့ၣ်နီၤလၢ သ့ၣ်တထူၣ်အဖီလာ် ဒီးဘါထုကဖၣ်ဝဲ, “ပၢ်ဧၢ, ပျၢ်လၢ်ဘၣ် ယတၢ်ဒဲးဘးတဖၣ်တက့ၢ်. ဒီးသးစီဆှံဧၢ, ဟဲနုာ်ဒီး မၤပှဲၤယၤတက့ၢ်”. အဝဲစံးဝဲ တၢ်အသဟီၣ်ဆူၣ်ဒိၣ်မးတမံၤ မၤအသးန့ၣ်လီၤ. “စးထီၣ်အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, ယတၢ်အိၣ်မူ လီၤဆီထီၣ် လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့လီၤ. တမ့ၢ်တၢ်လၢ အလၢအပှဲၤဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ် လီၤဆီဝဲလီၤ”. သတူၢ်ကလာ်အသးဆၢဖး လံာ်စီဆှံ, ဘါထုကဖၣ်တၢ်, ဆၢထံၣ်လိာ်သးဒီး ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်, ဒီးမၤယွၤအတၢ်န့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ တချုးလဲၤထီၣ်ဆူမူခိၣ်ဒံးဘၣ် န့ၣ်, ကစၢ်တဲဘၣ်အတံၤသကိးတဖၣ်ဒ်အံၤ, “ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ် တဂ့ၤ. မ့မ့ၢ် အိၣ်ခိးသုဝဲ တုၤသုန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်တမံၤ လၢယစံးဘၣ်တ့ၢ်သုလၢ ယပၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤ လၢအကဟ့ၣ်ဝဲန့ၣ်တက့ၢ်” (မၤတၢ်…
ဒၢးလၢ တၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ်အဂီၢ်
နမ့ၢ်အဲၣ် တၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ်န့ၣ်, နကဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး ဒၢးအိၣ်ဝဲတဖျၢၣ် ဖဲဝ့ၢ်မ့ၣ်နံၣ်ယၤပိလ့း(စ) (Minneapolis), ကီၢ်စဲၣ်မ့ၣ်နံၣ်စိထၣ် (Minnesota)န့ၣ်လီၤ. ဒၢးတဖျၢၣ်အံၤ ဆူးသဝံးကွံာ်ဒီး မၤဆံးလီၤစှၤလီၤ တၢ်ကလုၢ်အသီၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ် တုၤ မျးကယၤ ၉၉.၉၉ န့ၣ်လီၤ. အီၣ်ဖံ(လ)အတၢ်မၤကွၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် (Orfield Laboratories) လၢတၢ်သီၣ်တၢ်သဲတအိၣ်ဘၣ်အံၤန့ၣ် အမံၤဟူသၣ်ဖျါလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ဒ်အမ့ၢ် “တၢ်လီၢ်အဘှ့ၣ်ဘှီၣ်ကတၢၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ” အံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအသးအိၣ်လဲၤခီဖျိ ကွၢ်တၢ်လီၢ်ဖဲတၢ်သီၣ်တၢ်သဲ တအိၣ်တတီၤအံၤန့ၣ် ကဘၣ်ဆ့ၣ်နီၤဝဲ ဒ်သိးတၢ်သးကဒံကဒါ အသုတအိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ တၢ်ကလုၢ်အသီၣ်အသဲတအိၣ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအအိၣ်ဆိးကွၢ်ဝဲလၢ ဒၢးပူၤအံၤတဖၣ် အါန့ၢ် (၄၅) မံးနံးန့ၣ် တအိၣ်ဘၣ်နီတဂၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ် တၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ် အိၣ်ဒၣ်ထဲ ပှၤစှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ ပဆၢမိၣ်န့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ် တဆံးတက့ၢ်ဖိ, ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ချၢအံၤလၢအသီၣ်သဲဒီး အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအါတဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လၢ ပကွၢ်အီၤ ဒီးကမျၢၢ်ဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကစီၣ် (social media) လၢပစူးကါတဖၣ်န့ၣ် ဟဲစိာ်န့ၢ်ပှၤ တၢ်ကလုၢ်အသီၣ် အကလုာ်ကလုာ် ဒ်သိးကထုးန့ၢ်ပသးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်အါတက့ၢ်န့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်ကတိၤ ဒီးတၢ်အက့ၢ်အဂီၤတဖၣ်လၢ…
တၢ်ကူထီၣ်သိးထီၣ် တၢ်ဆီၣ်လီၤသး
လၢကွဲၤထံၣ်ဟူတၢ်ဂီၤရဲၣ် “တၢ်မၤမူဒါခိၣ်လၢ အဃုသ့ၣ်ညါခူသူၣ်တၢ်” (Undercover Boss) အပူၤ, ခီပနံၣ်လၢအဆါ တၢ်အီၣ်လီၤသကၤဆၢတဖၣ် အ CEO (ပှၤအခိၣ်လၢ လီၢ်လၤအထီကတၢၢ်လၢခီပနံၣ်တခါအပူၤ)န့ၣ် ကူသိးထီၣ်ဝဲ ပှၤတူၢ်လိာ်စ့ တၢ်မၤအကူအသိး (Uniform) ဒီးတၢ်ကယၢကယဲအမဲာ်, ဒီးလဲၤမၤဝဲလၢ ခီပနံၣ်အကျးတဖၣ် အကျါတဖျၢၣ်, ဒ်ပှၤမၤတၢ်ဖိ “အသီ”တဂၤန့ၣ်လီၤ. အတၢ်ကွၢ်စိတခီ မ့ၢ်ဝဲဒ်သိး ကထံၣ်ဘၣ် တၢ်အိၣ်အသး မၤအသးနီၢ်နီၢ်လၢ ကျးအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်ကွၢ်ထံကွၢ်ဆးဒီး ထံၣ်န့ၢ်တၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်, အဝဲမၤလိၤမၤဘၣ်က့ၤဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်တနီၤ လၢကျးဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး “ဒိးန့ၢ်ကုၢ်အက့ၢ်အဂီၤ” (ဖံလံးပံၤ ၂:၇), ဒ်သိးကဃုန့ၢ်ကျဲကပူၤ လၢပတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. အဝဲကဲထီၣ် ပှၤကညီတဂၤ, လဲၤတၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, သိၣ်လိပှၤလၢယွၤအဂ့ၢ်, ဒီးလၢခံကတၢၢ် ဒိးသံအသးလၢထူၣ်စုညါအလိၤ လၢပတၢ်ဒဲးဘးတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ(:၈). တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးအံၤ ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ခရံာ် အတၢ်ဆီၣ်လီၤသးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဒိကနၣ်အပူၤ, အဝဲဟ့ၣ်လီၤအသးသမူ ဒ်တၢ်ဒဲးဘးအတၢ်လုၢ်တၢ်ပာ်အသိးန့ၣ်လီၤ. အဝဲအိၣ်မူဝဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ချၢ ဒ်ပှၤပိာ်ခွါ တဂၤအသိး, ဒီးလဲၤခီဖျိဝဲ တၢ်လၢပလဲၤခီဖျိ, ဒ်နၤနၤယၤယၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်လၢ…
တၢ်ကျၢၢ်ဘၢ တၢ်ဒဲးဘး
ထွံၣ်ဖိ ဝ့စတၢၣ် (Winston) န့ၣ် သ့ၣ်ညါဝဲလၢ အတဘၣ်အ့ၣ်ဟးဂီၤ ခီၣ်ဖံးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, အဝဲကူၣ်ဝဲ ကျဲလၢ ကလံၣ်ကလီတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ ပကိးအီၤလၢ တၢ်မၤခူသူၣ်တၢ် (slow-walking) (တၢ်ထုးယံာ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ ပမၤတၢ်တမံၤမံၤ ဖဲလၢ ပှၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးအကတီၢ်)န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတပာ်သူၣ်ပာ်သးအဆၢကတီၢ် ဝ့စတၢၣ် မ့ၢ်ထံၣ်ဝဲ ခီၣ်ဖံးလၢ ပှၤစူးကွံာ်အီၤတခိၣ်ခိၣ်န့ၣ်, လဲၤဝဲဆူ ခီၣ်ဖံးအဝဲန့ၣ်ဒီး ကအ့ၣ်စိာ်လဲၤတၢ်ကယီကယီဖိန့ၣ်လီၤ. ပှၤမ့ၢ်တထံၣ်ထွဲဘၣ်နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး ကလဲၤစိာ် ဟးထီၣ်တုၤဟံၣ်အချၢန့ၣ်လီၤ. "မိမိၢ်ဧၢ, ဝ့စတၢၣ် စိာ်ခူသူၣ် နခီၣ်ဖံးဆူ တြဲၤအချၢလံ".
ဒ်သိးကစၢ်ယွၤတထံၣ်သ့ၣ်ညါအဂီၢ် ဘၣ်တဘျီဘျီ ပဆိကမိၣ်လၢ ပမၤခူသူၣ် ပတၢ်ဒဲးဘး ကသ့ကန့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လ့ပစီ ကဟဲဝဲ ဒ်သိးပဆိကမိၣ် ကစၢ်ယွၤတမ့ၢ် ကသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤကမၣ် တၢ်တမံၤဂ့ၤ တမံၤဂ့ၤ ပကဆိကမိၣ်လၢ တမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်ဝ့စတၢၣ်အသိး, ပတၢ်ဃုထၢမၤတၢ်တဖၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်ဘၣ်ယွၤအသးတဖၣ်လီၤန့ၣ် ပသ့ၣ်ညါအါန့ၢ် တၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်စီၤအၤဒၣ် ဒီးနီၢ်အံၣ်အုလၢ တၤသၣ်လီၢ်အပူၤအသိး,…
တၢ်မၤ, တၢ်လၢအဘၣ်
လံာ်ပရၢဖိတဘ့ၣ် အိၣ်ဟဲလၢ ပှၤလီၤဃိာ်ဖိ ကၠ့စၢၣ်(Jason)န့ၣ် ဒုးကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢ ယမါသးဘိဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. ပကွၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ် ထွံၣ်ဆံးဆံးဖိတဖၣ် ဒ်သိး ကကဲထီၣ် ထွံၣ်လၢ အမၤဂ့ၤမၤစၢၤပှၤ နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤတလၢတပှဲၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ထွံၣ်ဖိတဖၣ်အကျါတဒုန့ၣ် တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်ယုၤအီၤ တၢ်လၢခံတပတီၢ် ဒီးဘၣ်တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိအီၤလၢ ပှၤလီၤဃိာ်ဖိတဖၣ် လၢအသ့ၣ်ညါမၤလိဘၣ် တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်ယုၤ ထွံၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠ့စၢၣ်အလံာ်ပရၢဖိ ပာ်ဖျါဝဲ, အတၢ်သူၣ်အုးသးအုးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်အိၣ်မူအပူၤကွံာ်အဂီၢ်, ဝံၤန့ၣ်ဒီးစံးဝဲ "စနံးခၢၣ်(Snicker) မ့ၢ်ထံၣ်တဆံနွံဒုတဒုလၢ ယဘၣ်သိၣ်လိတ့ၢ်တဖၣ်အကျါတဒု ဒီးအဝဲမ့ၢ်ထွံၣ်မိၢ်ဖိတဒုလၢ အဂ့ၤကတၢၢ်တဒုန့ၣ်လီၤ. ဖဲယထံၣ်ဘၣ်အကွၢ်ထီၣ်တၢ်ဆူ ယအိၣ်န့ၣ်, ယသးကလၢၢ်ဘၣ် ဒ်သိး, အကတၢၢ်န့ၣ် ယမၤဘၣ်တၢ်လၢ အဘၣ်တမံၤလံန့ၣ်လီၤ".
တမ့ၢ်ထဲကၠ့စၢၣ်တဂၤဧိၤဘၣ်. ပဝဲကိးဂၤစ့ၢ်ကီး ပအိၣ်ဒီး တၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသး န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ယူဒၤအစီၤပၤ စီၤမနၤရှ့ၤဒၣ်လဲာ် အိၣ်ဒီး တၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသး အါမးန့ၣ်လီၤ. ၂ ကွဲး ၃၃ ပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မၤအၢအၢသီသီတဖၣ်, အဆၢဖိ ၃ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဘှီထီၣ် တၢ်လုၢ်လီၢ်တဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ်…
ယတၢ်ပညိၣ်တၢ်တိာ် မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်
ဟါရိၣ် (Harold) စံးဝဲဒၣ်, “ယမ့ၢ်ခွါကမဲ ဒီးယအိၣ်ဘှံးလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ယဖိတဖၣ်အတၢ်မၤအါလၢ အဟံၣ်ဖိဃီဖိဒၣ်ဝဲ, ဒီးမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ်အကတီၢ်န့ၣ် ယဘၣ်မၤလၢာ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ ဘၣ်ကွၢ်ကီဒၣ် တၢ်အကဒုတဖၣ်လၢ တၢ်အဒူၣ်လိၤန့ၣ်လီၤ. ယသးပူၤယတူၢ်ဘၣ် ဒ်သိးယတဂိာ်တသီၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.” အဝဲစံးဘၣ်အဖိမုၣ်တလီၢ်လီၢ်လၢ “ယသးပှၢ်လံ, ဒီးယအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤတ့ၢ်လံတၢ်အိၣ်မူ လၢလၢပှဲၤပှဲၤလံ. ယတၢ်တိာ်, တၢ်ပညိၣ်တဖၣ် တအိၣ်လီၤလီၤဆီဆီလၢၤဘၣ်. ကစၢ်ယွၤမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးကိးက့ၤယၤဒီး ကိးဝဲသ့ကိးဆၢကတီၢ်ဒဲးလံ န့ၣ်လီၤ.”
ဘၣ်တနံၤ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဖဲအစံးကတိၤလိာ်သးဒီး ပှၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃၢၤဝံၤ ဟါရိၣ်အတၢ်ဆိကမိၣ်တဖၣ် ဆီတလဲကွံာ် အသးန့ၣ်လီၤ. ဟါရိၣ်စံးဝဲလၢ “ပှၤအိၣ်လၢ ယဟံၣ်အဃၢၤတဂၤ, အတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်ဒီးအဖိတဖၣ်အဃိ ယဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်လၢအဂီၢ် န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ယဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ်သးခုကစီၣ်ဆူအအိၣ် ဒီးတၢ်မၤအသးအံၤန့ၣ် ယနၢ်ပၢၢ်လၢယအိၣ်ဒံးဒီးတၢ်တိာ်တၢ်ပညိၣ် အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအတနၢ်ဟူဒံးဘၣ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂ့ၢ် မ့ၢ်အိၣ်တဘျီလၢ်လၢ်, ယကဘၣ်စံးကတိၤဒုးသ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.”
လၢမုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤ ညီနုၢ်တၢ်ထံၣ်လိာ်သးအကတီၢ် ဟါရိၣ်သူဝဲအတၢ်အိၣ်မူ ခီဖျိနီၤဟ့ၣ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ဆူ ပှၤအိၣ်လၢအဟံၣ်အဃၢၤတဂၤအဃိ ပှၤတဂၤအံၤအတၢ်အိၣ်မူ ဆီတလဲအသးန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်၂တံၤမသ့း အဆၢဒိၣ် ၁ အပူၤ စီၤပီလူးပာ်ဖျါဝဲ ပိာ်မုၣ်ခံဂၤ…
တၢ်ထုကဖၣ်ဒီး တၢ်ဆီတလဲ
၁၉၈၂ နံၣ်န့ၣ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် ခရ့းရှၢၣ်ဖူၤဟၣ်(Christian Führer) ဒုးအိၣ်ထီၣ် မုၢ်ဆၣ် တၢ်ထုကဖၣ်တၢ်ဘါ, ဖဲစ့းန့းကလး(St. Nicholas)တၢ်ဘါသရိာ်,လၢဝ့ၢ်လဲး(ပ)စး (Leipzig’s) န့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်မၤစုဆူၣ်ခီၣ်တကး အတၢ်မၤတဖၣ် ဒီးကီၢ်ကၠၢၢ်မနံၣ် မုၢ်ထီၣ် (East German)အတၢ်ပၢတၢ်ပြးလၢ အဆီၣ်သနံးထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အပူၤ ပှၤစှၤဂၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ် အသး ဒီးဃုထုကဖၣ်ယွၤလၢ တၢ်မုၢ်တၢ်ပၢၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တုၤပှၤဟဲဘါယွၤဒီး ထုကဖၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် အနီၢ်ဂံၢ်အါထီၣ်ဒီး ပှဲၤတလၢကွံာ် တၢ်ဘါသရိာ်အချၢဒၣ်လဲာ် အဝဲသ့ၣ် တပာ်သူၣ်ပာ်သးဒံးဘၣ်ဝဲလၢ ပှၤခိၣ်မၠူၣ်န့း(communist)တဖၣ်လၢ အန့ၢ်စိန့ၢ်ကမီၤတဖၣ် အိၣ်ခိးကွၢ် အဝဲသ့ၣ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ် ၉ သီ, ၁၉၈၉ နံၣ်န့ၣ်, ပှၤအဂၤ နွံကလး ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီး ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ထီဒါ တၢ်ပၢတၢ်ပြးလၢ တၢ်မုၢ်တၢ်ခုၣ် အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ကၠၢၢ်မနံၣ်အပှၤပၢၤကီၢ်အဂၤ ဃုကထိ ဆၢထၢၣ်အိၣ်ခိး ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးတၢ်မ့ၢ်တၢ်အိၣ်ထီၣ်ဒီး ကမၤဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ထီဒါတၢ်မုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်အဃိ ပှၤမၤလိတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် ထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢ မုၢ်တနံၤအံၤ…