တၢ်ပာ်လီၤသးမၤတၢ်စွံကတုၤ အစိကမီၤ
ဖဲ ၁၉၁၇ နံၣ်န့ၣ် ပှၤဆးတၢ်ကူတၢ်ကၤ ပိာ်မုၣ်သးစၢ်တဂၤသူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, မ့ၢ်လၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကထီၣ်ဘၣ် တၢ်မၤလိ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ကယၢဆ့ကူဆ့ကၤက့ၢ်ဂီးဒိအကၠိလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါအဒိၣ်ကတၢၢ်တဖျၢၣ်, ဖဲဝ့ၢ်နယူယီးန့ၣ်လီၤ. ဖဲ အဲ(န)လိၣ်ဝံၣ် ခိ(န) (Ann Lowe Cone) အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဖလီၣ်ရံၣ်ဒၣ် ဒီးလဲၤတုၤဆူကၠိ ဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤအမံၤအဆၢကတီၢ်, ကၠိပှၤနဲၣ်တၢ်စံးဘၣ်အီၤ “မ့းစ့း အဲ(န)ဧၢ, ပမ့ၢ်ဘၣ်တဲနၤတီတီန့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါလၢ နမ့ၢ်ပှၤသူဖံးဖိတဂၤဘၣ်”ဒီး ပတဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢကနုာ်လီၤမၤလိတၢ်န့ၣ်ဘၣ်. ကဘၣ်က့ၤကဒါက့ၤအဂီၢ် အဲ(န) တတူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်အဃိ အဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ အကလုၢ်ကသွံဒံဖိ “ဝံသးစူၤ ဒုးအိၣ်ဘၣ်ယၤဖဲအံၤတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. ပှၤနဲၣ်တၢ်ထံၣ်ဝဲ အဲ(န)အတၢ်ပာ်လီၤသးစွံကတုၤအဃိ ပျဲဝဲဒၣ် အဲ(န)ကအိၣ်ဖဲန့ၣ် ဒီးမၤလိတၢ်ဘၣ်ဆၣ် တမၢအဲထီၣ်ဝဲ ပှၤဝါဖံးဖိတဖၣ်အတီၤဒၢးဘၣ်. ပှၤအိးထီၣ်န့ၢ်အီၤ တီၤဒၢးအလီၢ်ခံပဲတြီ ဒီးဘၣ်ကနာ်ဝဲတၢ်သိၣ်လိလၢတၢ်ချၢန့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢအတၤလၣ်အိၣ်အဃိဒီး အဝဲမၤလိန့ၢ်တၢ်ဝံၤဆိ ဃုလါဒီး အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ် ထုးန့ၢ်သူၣ်န့ၢ်သးကမျၢၢ် အသူၣ်အသးလၢအပတီၢ်ထီတဖၣ်ဃုာ်ဒီး အမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်အမါ ကၠဲးကလ့ ခဲနဒံၣ်, လၢအဘၣ်ဆးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ဖျီဆ့ကၤလၢ အမံၤဟူထီၣ်သါလီၤတဘ့ၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ကၠဲးကလ့ ခဲနဒံၣ်အဂီၢ်တၢ်ဖျီဆ့ကၤကံၣ်ဒိန့ၣ် ဘၣ်ဆးဝဲခံဘျီန့ၣ်လီၤ.…
ပဒီပုၢ်ဝဲၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး
ထွံၣ်လၢအသးအၢတဒု ကအ့ၣ်ဝဲအပုၢ်ဒ့မုၣ်အဆၢကတီၢ် ဘရ့းကၠၢၣ် ဝီးခၢၣ် (Bridger Walker) အသးအိၣ်ဒံးဒၣ် ဃုနံၣ်န့ၣ်လီၤ. တချုးထွံၣ်အ့ၣ်ဘၣ် အဒ့မုၣ် အဝဲနုာ်လီၤဒီတဒၢအသးလၢ အဒ့မုၣ်အမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. ဒီးဘၣ်တၢ်လဲၤစိာ်အီၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ် လၢတၢ်ကကူစါယါဘျါတကီၢ်ခါအဂီၢ်, ဒီးအမဲာ်သၣ် ဘၣ်တၢ်ဆးမၤဂ့ၤထီၣ် အထံၣ်ခွံဆံန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤအသးအံၤအဂီၢ် အဝဲပာ်ဖျါဝဲ “ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခံဂၤအကျါ တဂၤမ့ၢ်ဘၣ်သံန့ၣ်ဒီး ပှၤလၢအသံန့ၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ယၤလီၤ” န့ၣ်လီၤ. ပကဘၣ်စံးဘျုး ကသံၣ်သရၣ်လၢ ကွဲးကါ မၤဂ့ၤထီၣ်ပှၤကညီအမဲာ်သၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤစၢၤကွဲးကါမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ ဘရ့းကၠၢၣ် အမဲာ်သၣ်ဖိန့ၣ်လီၤ. တၢ်တယံၢ်ဒံးဘၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဒိဝဲ တၢ်ဂီၤဖိတဖၣ် လၢအဝဲဖိးဟုဃာ်အဒ့မုၣ်န့ၣ် အုၣ်အသးလၢ အတၢ်အဲၣ်အဒ့မုၣ်န့ၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၢ်ဝဲ ဒ်သိးဒၣ်အပူၤကွံာ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
ဟံၣ်ဖိဃီဖိကဒဲကဒဲ အံးထွဲကွၢ်ထွဲပှၤ, ကဟုကယာ်ပှၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်နီၢ်နီၢ်တဖၣ် ဖဲပဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအဆၢကတီၢ်, နုာ်လီၤမၤစၢၤပှၤ, ဒီးဖဲပပျံၤတၢ် မ့တမ့ၢ် ပဘၣ်အိၣ်ဒၣ်ထဲတဂၤဧိၤအဆၢကတီၢ် ဟဲအိၣ်ဆိးဒီးပှၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသးနီၢ်နီၢ် လၢပတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ် ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်ဒၣ်လဲာ် တလၢပှဲၤ, ဒီးတနီၤန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိဆါပှၤဒံးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ပအိၣ်ဒီးဒီပုၢ်ဝဲၢ် လၢအမ့ၢ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ပှၤလၢအကအိၣ်ဒီးပှၤထီဘိတဂၤန့ၣ်လီၤ. ဧ့ၤ…
မူခိၣ်ဘီမုၢ်ဖိကဒဲကဒဲ(တဖၣ်)
လါအီကူာ်အခိၣ်တီ | ကစၢ်ယွၤအဒူၣ်ဖိထၢဖိ (ဟံၣ်ဖိဃီဖိ)
မ့ၢ်လၢ ကိဘ့းတၢ်ဆါအဂီၢ် တၢ်ဘျၢလၢပၥ်ပနီၣ် ၦၤသမှံၤကဘၣ်ဟဲဒၣ်ထဲ ၦၤအဂၤသၢဆံ အဃိ ယတလဲၤဘၣ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်ဘါတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ပၣ်မဲၣ်လၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် ကကွၢ်ဘၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ အ့ထၣ်နဲးအပူၤ ဒီးယဆိကမိၣ်ယဲလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ၦၤအါဂၤဃုၥ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် လၢမၣ်လၣ်ဝံၣ် (ထံကီၢ်…
အိၣ်သယုၢ်ထဲတဂၤဧိၤဘၣ်ဆၣ် တဘၣ်တၢ်သးပ့ၤနီၣ်အီၤဘၣ်.
ဖဲနနၢ်ဟူဘၣ် ပှၤလီၤဃိာ်ဖိတဖၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ် တၢ်ထုးဖးပာ်လီၤဆီထဲတဂၤ ဒီးဘၣ်အိၣ်သယုၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အကီခဲကတၢၢ် လၢအဖျါဆှဲလီၤတံၢ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဃုမၤလိန့ၢ်တၢ်တမံၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ ပှၤလီၤဃိာ်ဖိတဂၤ, လီၤဘၣ်ဝဲဃိာ် အနံၣ်အါဂ့ၤစှၤဂ့ၤ, အါတက့ၢ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, အတံၤသကိး မ့ၢ်ဂ့ၤ, မ့ၢ်ဟဲအိၣ်သကိးအီၤန့ၣ် ဟဲဝဲထဲ ခံဘျီဧိၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘၣ်အိၣ်သယုၢ်သညိထဲတဂၤဧိၤန့ၣ် တၢ်မၤအသးနီၢ်နီၢ် တပယူၢ်ဃီ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
စီၤယိၤသးန့ၣ် တၢ်လၢ အတမၤဝဲတမံၤအဂီၢ် ပှၤပာ်တၢ်ကမၣ်လၢအလိၤအဃိ ဘၣ်လီၤဝဲဃိာ်န့ၣ် ပဆိကမိၣ် ကမ့ၢ်တၢ်လီၤသးဆါလၢ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တၢ်မုၢ်လၢ် အိၣ်ဝဲဒံးလၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤမၤစၢၤ စီၤယိၤသး ဒ်သိးကထုးထီၣ် တၢ်မံမီၢ် အခီပညီ အဘၣ် လၢပှၤလီၤဃိာ်ဒီးအီၤ, ဒီးပှၤတဂၤအံၤ မ့ၢ်တ့ၢ်ဝဲ ဖၤရိၤအခ့အပှၤန့ၣ်လီၤ. ၁ မိၤ ၄၀:၁၄ အပူၤ စီၤယိၤသး စံးဘၣ်အီၤလၢ “ဖၤရိၤ ကပာ်က့ၤအီၤလၢ ပှၤကွၢ်တၢ်အီအလီၢ် ဒီး တုၤနဘၣ်တၢ်ဂ့ၤဒီး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤယၤ, ဒီးမၤယၤလၢ တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်, ဒီးစံးဘၣ်ဖၤရိၤ…
ကျိၤကျဲအကလုာ်အကလုာ်
နံၣ်ကယၤ ၁၈ ကလၢာ် ဘူးထီၣ်အဆၢကတီၢ် မ့ၤရံၣ် စလဲးစၣ် (Mary Slessor) ဒ်သိး ကဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ် ဒ့ဘ့း လ့ဘ့စတိ(David Livingstone) လၢအလဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်သးခုကစီၣ်တၢ်မၤအဂီၢ် လၢတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ်အပူၤ ဒိးထီၣ်ကဘီယၢ်လၣ် ဒီးလဲၤဝဲဆူ အၤဖရံကၤထံကီၢ် ကလၤဘၣ်(Calabar)ခဲအံၤ နဲၣ်ကၠံရံယၤ(Nigeria)န့ၣ်လီၤ. မူဒါအဆိကတၢၢ်လၢ အဂီၢ်မ့ၢ်ဝဲ ကဘၣ်သိၣ်လိတၢ်လၢ ကၠိဒီး ကဘၣ် အိၣ်သကိး အီၣ်သကိးတၢ်ဒီး ပှၤမၤမ့းရှၢၣ်တၢ်မၤဂုၤဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲအိၣ်ဒီးသးလၢ ကမၤမ့းရှၢၣ်နရံၣ်တၢ်မၤလၢ ကျိၤကျဲလီၤဆီန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ အဝဲမၤဝဲတၢ်လၢ ပှၤတညီနုာ်မၤတၢ်ဖဲ လီၢ်ကဝီၤပူၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၤရံၣ် လဲၤအိၣ်ဆိးဝဲဒီး ပှၤတဝၢဖိတဖၣ်လၢ ကဘၣ်မၤ တၢ်သးခုကစီၣ်အလီၢ်ဒီး မၤလိဝဲ ပှၤတဝၢဖိတဖၣ် အကျိာ်တဖၣ်အတၢ်ကတိၤ အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအီၣ်အီဒ် ပှၤတဝၢဖိတဖၣ်အသိး န့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်စူးကွံာ်ပာ်တ့ၢ်အီၤတဖၣ် ကအိၣ်အဂၤခံဆံသၢဆံန့ၣ် ကွၢ်ထွဲ လုၢ်အီၣ်လုၢ်အီဝဲ ဒ်န့ၣ်လီၤ. အနံၣ်လွံၢ်ဆံဃာ်ဃာ် အဝဲလဲၤစိာ်န့ၢ်ဝဲ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ် တၢ်မုၢ်လၢ် ဒီး…
ကစၢ်ယွၤလၢအသးတီဝဲ လီၤထူလီၤယိာ်
Xavier (စ့ဘံၣ်ယၤ)ထီၣ်ဝဲ တီၤဖုၣ်ကၠိအဆၢကတီၢ်, အတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤအဂီၢ် ယဘၣ်နီၣ်ဆှၢအီၤလၢသိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တနံၤန့ၣ် ယတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် တဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးအဃိ ယလဲၤအိၣ်အီၤစဲၤခံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဆိကတီၢ် သိလ့ၣ်လၢ ပှၤပာ်သိလ့ၣ်အလီၢ် ဒီးလၢတၢ်သးကိၢ်ဘၣ်ယိၣ် တၢ်အပူၤ ယဃ့ထုကဖၣ် ဒီးလဲၤ တဘျီဃီဆူအတီၤဒၢးန့ၣ်လီၤ. ယထံၣ်အဝဲ ဖိးဟုဃာ်အထၢၣ်ဝံချၢဖိ ဒီးဆ့ၣ်နီၤဝဲလၢ အသရၣ်မုၣ်ကပၤန့ၣ်လီၤ. “ဖိခွါဧၢ, ဝံသးစူၤ မိမိၢ်, နအိၣ်မၤသးဒ်လဲၣ်” ဒီးစံးဆၢဝဲ “ဂ့ၤကစီဒီ, ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်လၢ နစဲၤခံအဃိ ယသးဒိၣ်နၤ”န့ၣ်လီၤ. ယဖိခွါသးပှံၢ်ယၤန့ၣ် အတၢ်ကမၣ် တအိၣ်ဘၣ်. ယနီၢ်ကစၢ် ယသးဟးဂီၤလီၤ ယသးဒၣ်ယဲန့ၣ်လီၤ. ယအဲၣ်ယဖိခွါ ဒီးယသ့ၣ်ညါလၢ မုၢ်နံၤတဖၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ်ဒံး လၢယကမၤဟးဂီၤဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် မုၢ်တနံၤ အသးကဟးဂီၤဝဲလၢ ကစၢ်ယွၤ အလိၤန့ၣ် ယသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါ တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တစူးကွံာ်ညိကွံာ် အတၢ်အၢၣ်လီၤ. နီတဘျီဘၣ်န့ၣ် ယဂုာ်ကျဲးစၢး သိၣ်လိနဲၣ်လိအီၤန့ၣ်လီၤ.
စံး ၃၃:၁-၃ ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤလၢ…
ယမ့ၢ်မတၤလဲၣ်.
ရီဘၢး တီး လ့ကၢၣ် (Robert Todd Lincoln) ဘၣ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ်လၢ အပၢ်အၤဘြၤဟၣ် လ့ကၢၣ်(Abraham Lincoln), ကီၢ်ခိၣ်လၢ အမဲရကၤ ထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် အဲၣ်ဘၣ်အီၤတဂၤ, အကဒုဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ်သံန့ၣ် ယံၢ်တ့ၢ်လံဘၣ်ဆၣ် အပၢ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ် အစိကမီၤတဖၣ် ဒိၣ်စိလုၢ်ဘၢ ရီဘၢး အတၢ်မ့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ရီဘၢးအတံၤသကိး နးကလး မီၤရ့ ဘၢးတလၢၣ် (Nicholas Murray Butler) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲ တၢ်ကတိၤတဖၣ်လၢ ရီဘၢးစံးကတိၤတလီၢ်လီၢ် လၢအမ့ၢ်, “မတၤမး တအဲၣ်ဒိး လိၣ်ဘၣ်ယၤ ဒ်ဒုးယၤခိၣ်နၣ်ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ် အၤဘြၤဟၣ် လ့ကၢၣ် အဖိခွါလီၤ. မတၤမးတလိၣ်ဘၣ်ယၤ ဒ်မူဒါခိၣ်ခၢၣ်စးဆူ ကီၢ်အဲကလံးန့ၣ်ဘၣ်. ပှၤလိၣ်ဘၣ် အၤဘြၤဟၣ် လ့ကၢၣ် အဖိခွါလီၤ. ပူမဲၤ ခီပနံၣ် (Pullman Company)ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ အဂီၢ် စ့ၢ်ကီး ပှၤတလိၣ် ဘၣ်ယၤန့ၣ်ဘၣ်. ပှၤလိၣ်ဒၣ် အၤဘြၤဟ့ၣ်လ့ကၢၣ် အဖိခွါ”…
ပမုၢ်နံၤခဲလၢာ် အကစၢ်ယွၤ
ယိၣ်အါ(Joan) ဘၣ်ကွဲးကါကူဆါအသး ဒီးကသံၣ်သရၣ် စံးဘၣ်အီၤလၢ တၢ်ကွဲးကါအီၤ တဝံၤဒံးဘၣ်အဃိ ယဲၢ်နွံအတီၢ်ပူၤ ကဘၣ်တၢ်ကွဲးကါ ကဒီးတဘျီန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ် ယံၢ်ထီၣ်ဒီး တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီ နုာ်လီၤလၢအသးပူၤန့ၣ်လီၤ. ယိၣ်အါ ဒီးအဝၤန့ၣ် မ့ၢ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ်ဒီး အဖိအလံၤတဖၣ် အိၣ်ဆိးဝဲလၢ တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအယံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်လဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ်လၢ တလဲၤက့ၤညီနုာ်, ဘၣ်လူၤကွၢ်ဃု တၢ်ဆါဟံၣ်အလီၢ်အကျဲ, ဒီးကဘၣ်ကူစါယါဘျါအသးဒီး ကသံၣ်သရၣ်စဲၣ်နီၤ အသီတဂၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်အသးတဖၣ် ဖျါလီၤသးအ့န့လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ် ယွၤအံးထွဲကွၢ်ထွဲ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲသ့ၣ် လဲၤဝဲအဆၢကတီၢ် သိလ့ၣ်အတၢ်နဲၣ်ကျဲသနူ ဟးဂီၤဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဂီၤ အိၣ်ဝဲအဃိ လဲၤတုၤဆူ တၢ်ဆါဟံၣ် ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤကတဲာ်ကတီၤ ဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ် လၢတၢ်ကူၣ်သ့န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ် ခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ဃ့ထုကဖၣ် တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ် ဒီးစံးဘၣ် အဝဲသ့ၣ်လၢ ကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤ ကတဲာ်ကတီၤ ဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ပှၤကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယိၣ်အါကွဲးကါကူစါအသးဝံၤ နၢ်ဟူဘၣ်ဝဲ တၢ်သးခုအကစီၣ်လၢအမ့ၢ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ကီ မ့ၢ်တၢ်အဂ့ၤလၢယွၤအဂီၢ်
ဘၣ်ဖဲတနံၤန့ၣ်, ၆ တီၤ ကၠိဖိမုၣ်တဂၤ ထံၣ်ဝဲအတံၤသကိး ပိာ်ခွါတဂၤဆှီဝဲအစု လၢဒီလူၤတၢ်အဆူၣ်အဆံးဖိ(small razor)န့ၣ်ဒီး လၢတၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤတၢ်အဂီၢ် ပိာ်မုၣ်ဖိအံၤ ဟံးန့ၢ် ဒီလူၤတၢ်အဆူၣ်ဒီးစူးကွံာ်ဝဲဆူ တၢ်အယံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ် ပိာ်မုၣ်ဖိအံၤ ကဘၣ်တၢ်ပတြၢၤအီၤအလီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဘှံးဝဲကၠိအသီတဆံန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ ဖီၣ်စူးကွံာ်ဘၣ်ဝဲ ဒီးလူၤတၢ်အဆူၣ်ဖိလၢ တၢ်တစိၤဖိအတီၢ်ပူၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ကၠိန့ၣ် တဟ့ၣ် တၢ်ပျဲလၢကၠိဖိတဖၣ် ကဖီၣ်ဝဲ တၢ်အပီးအလီလၢ ကမၤဘၣ်ဒိ ကၠိဖိတဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤသံကွၢ်အီၤလၢ မ့ၢ်အကမၤဝဲလၢခံတဘျီဒံးဧၣ်န့ၣ် ဒီးအဝဲစံးဆၢ “ယဂီၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီ မ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ် ယကမၤကဒီးတၢ်မၤအံၤ”န့ၣ်လီၤ. (လၢခံပှၤသ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်နီၢ်နီၢ်အဃိ ပှၤဆီတလဲက့ၤ တၢ်ဆၢတဲာ်အီၤလၢ ယကဘၣ်အိၣ်ဘှံးကၠိန့ၣ်လီၤ). ဒ်ပိာ်မုၣ်ဖိအံၤ ကျဲးစၢၤ မၤတၢ်ဂ့ၤဒီး အနီၢ်ကစၢ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဝဲအသိး ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးနုာ်လီၤ မၤဝဲယွၤအတီအမုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် လၢအဂီၢ် ကဲထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂ့ၤ လၢတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤဘျါက့ၤ ပှၤစုဃ့ထီတခီတဂၤ လၢမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤဖၤရံၤရှဲတဖၣ် ထုးထီၣ်အခီပညီလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤတရီတပါအဝဲသ့ၣ် ပှၤယူၤဒၤ အတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစံးဘၣ်…
တၢ်လီၤဆီလိာ်သကိးသးလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အပူၤ
ဘၣ်တဘျီန့ၣ် ပှၤပဲာ်ဖးဃုသ့ၣ်ညါ ပနံာ်ကၤတၢ်မၤလၢအမ့ၢ် ဖရဲၤစ့းအံၣ်ဘဲ(စ)(Francis Evans) ဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ ပှၤဆါတၢ်အုၣ်ကီၤ (Insurance) ၁၂၅ ဂၤ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤကဲထီၣ် လိၣ်ထီၣ် တၢ်အဂ့ၢ် ဒီးတၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ် တၢ်လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ် တၢ်တဖၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ပှၤသ့ၣ်တဖၣ် မၤတၢ်ဂ့ၤလီၤဆီအဃိ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အံၣ်ဘဲ(စ) သ့ၣ်ညါဝဲလၢ ပှၤလၢအပှ့ၤတၢ်အုၣ်ကီၤတဖၣ်န့ၣ် အါတက့ၢ် ပှ့ၤဝဲဒၣ်တၢ်လၢ ပှၤဆါတၢ်ဖိတဖၣ် လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတဖၣ်, တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တဖၣ် ဒ်သိးလိာ်အသးဒီး အနီၢ်ကစၢ်အဖုၣ်အထီဒၣ်လဲာ် ဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသး ဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပှၤကူၣ်သ့တဖၣ် ကိးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်သးအိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီး ပှၤလၢ နီၢ်ခိနီၢ်သး ဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်” ဟိၣ်မိၣ်ဖံၤလံၣ် (Homophily) န့ၣ်လီၤ.
လၢပှၤကညီတဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအပူၤစ့ၢ်ကီး ဟိၣ်မိၣ်ဖံၤလံၣ်အံၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးစးထီၣ်လၢ ပဝဲနၤယၤတဖၣ် ပဘၣ်သးဒိတ့ဒိးဖျီပသး, ရ့လိာ်မုာ်လိာ်ပသးဒီး ပပှၤကလုာ်ကဒဲကဒဲ, တၢ်လၢအဒ်သိးလိာ်သးဒီး ပှၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟိၣ်မိၣ်ဖံၤလံၣ်န့ၣ် ညီနုာ် တၢ်အိၣ်အသး…