မ့ၢ်နဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တက့ၢ်

ဖဲ ကိဘ့း -၁၉ (covid-19) တၢ်ဆါသံသတြိာ်အကတီၢ်, ဒ့း (Dave) ဒီး ကါလၣ်(Carla) လူၤဃု တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘါသကိးတၢ်လၢဟံၣ်န့ၣ်, ယံာ်ဝဲတဘျုးလါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ပိာ်ထွဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ အတၢ်နဲၣ်ကျဲတဖၣ်, လၢအထိၣ်ဃံး နီၢ်တဂၤဒီးတဂၤ ကထံၣ်လိာ်သးလၢကျဲအကလုာ်ကလုာ်န့ၣ်, မၤကီမၤခဲထီၣ်တၢ်အါန့ၢ်အန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲလၢ ကရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖုန့ၣ်လီၤ. ကါလၣ် ဆှၢလီၤ လီလံာ်ပရၢဆူ ယအိၣ်ဒီးစံးဝဲ “အခဲအံၤ မ့ၢ်အကတီၢ်ကီခဲလၢ ပကဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖှိၣ်အဂီၢ်လီၤ” န့ၣ်လီၤ. ယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲ တၢ်ဆၢထံၣ်လိာ်က့ၤသးဒီး ယတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤဟဲအိၣ်ထီၣ်လၢ ယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

ယကွဲးဆၢက့ၤအီၤလၢ, “အအံၤမ့ၢ် အကတီၢ်ကီခဲလၢ ပက‘မ့ၢ်’တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.” တၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်, ပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကဲထီၣ်လီၢ်ခၢၣ်သး လၢအနီၤဟ့ၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢ ခိၣ်ဃၢၤ လီၢ်ကဝီၤအပူၤ, ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ယွၤလၢအီၣ်လဲ (On Line), ဒီးကိး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိကိးဂၤ ခီဖျိလၢကွဲၤဒီနၢ်ဒီး ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ, ဃ့ထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ် န့ၣ်လီၤ. ယဝၤသးဘိ ဒီးယၤ ပမၤသကိးဘါသကိးတၢ်, ဒ်သိးပကမ့ၢ် “တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်” လၢဟီၣ်ခိၣ်…

တၢ်တဘၣ်သးပာ်စၢၤ တခီတၢၤလၢထး, ဒီးယွၤအတၢ်အဲၣ်

“နတမ့ၢ်ပှၤလၢ ယကွၢ်လၢ်စိအသိးဘၣ်. ယဆိကမိၣ်လၢ ယကသးဟ့နၤလီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ယတသးဟ့နၤဘၣ်.” ပှၤသးစၢ်တဂၤအံၤ အတၢ်ကတိၤတဖၣ် ဖျါဆူၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ် တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ်အတၢ်ကျဲးစၢး မၤဂ့ၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤမၤလိတၢ် လၢအထံကီၢ်, ဒီးအပူၤကွံာ် နံၣ်လၢ အဆံတဖၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်လၢအထံကီၢ်, ဒီးယထံကီၢ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကရူၢ်ဖိတၢ်စံးကတိၤလိာ်သး, လၢတၢ်မၤလိဒၢးအပူၤအကတီၢ်, ယပာ်သူၣ်ပာ်သး, ဒီးဖျါလၢ တအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲယသံကွၢ်အီၤလၢ မ့ၢ်ယမၤကမၣ်ဘၣ်နၤလၢ ကျဲတမံၤမံၤဧၣ်န့ၣ်ဒီး. စံးဆၢဝဲ “တမ့ၢ်လ့ၤတက့ၤဘၣ်. ဖဲတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကဲထီၣ်ဒီး နထံကီၢ်အဆၢကတီၢ်, ယဖုဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤအဃိ, ယသးဟ့ နပှၤကလုာ်တဖၣ်, ဒီးနထံကီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ ယထံၣ်တၢ်လၢ အဒ်သိးလိာ်သးဒီး ပှၤတဖၣ်အိၣ်အါမံၤ, အဃိဒီးကဲထီၣ် တၢ်မၢကမၣ် လၢယဂီၢ်. ဒီးလၢပကမ့ၢ် ဒီတံၤဒီသကိးအဂီၢ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”

တၢ်တဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး ပာ်စၢၤဆိတခီတၢၤန့ၣ် ဒ်ပှၤကညီကလုာ်ဒူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အသိး အိၣ်ယံာ်တ့ၢ်မးလံန့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် အနံၣ်ခံကထိ, လၢသီန့ၣ် ဖဲစီၤနၤသန့ၤလးနၢ်ဟူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအိၣ်ဆိးလၢ နစၤရ့းန့ၣ်ဒီး, အတၢ်ထံၣ်တခီတၢၤန့ၣ် အိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲတြၢၢ်ကလာ်န့ၣ်လီၤ. ယိၤ ၁:၄၆…

ဟ့ၣ်တၢ်ဒ် ခရံာ်ဟ့ၣ်အသိး

ဖဲ ၁၉၀၅ နံၣ်န့ၣ် ပှၤအမဲရကၤဖိပှၤကွဲးလံာ် အိၣ်.ဟဲနရံၣ် (O. Henry) ကွဲးဝဲ ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အပူ လၢဘၣ်အသးတယုၢ် “ပှၤမၢ်ကူးတဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်” (The Gift of the Magi) အကတီၢ်န့ၣ်, အနီၢ်ကစၢ် ဘၣ်ဂဲၤလိာ်ဝဲဒၣ်ဒီး အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤအပူၤဒၣ်လဲာ်, အဝဲကွဲး ပူလၢအထိၣ်ဂဲၤပသးတယုၢ်, ဒုးနဲၣ်ဖျါသကဲာ်ပဝးဃံလၤလၢ အလီၤဂာ်ဒီးခရံာ်, လၢအမ့ၢ် “တၢ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်သး” န့ၣ်လီၤ. လၢပူအပူၤန့ၣ်, မါလၢအဖှီၣ်ယာ်ဒိၣ်မးတဂၤ ဆါကွံာ်အခိၣ်သူဖးထီဃံလၤ ဖဲခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်တချုးဘၣ်အနၤ, ဒ်သိးအကပှ့ၤန့ၢ် ထၢၣ်နၣ်ရံၣ်အပျံၤထူဖိလၢ အဝၤသးဘိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် သ့ၣ်ညါထွဲဝဲလၢ အဝၤသးဘိဆါကွံာ် အထၢၣ်နၣ်ရံၣ်ဖိ ဒ်သိးကပှ့ၤန့ၢ် သံၣ်တကရူၢ်လၢ အမါအခိၣ်သူဃံလၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဟ့ၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်တဂၤဒီးတဂၤအဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်သးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်န့ၣ်အသိး, ပူဖိအံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤမၢ်ကူးတဖၣ် (ပှၤကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တဖၣ်) အတၢ်အဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်ဆူ ဖိသၣ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အဂီၢ်, ဖဲလၢအတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်စီဆှံဝံၤအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ (ကွၢ် မး…

ပှၤစီဆှံ နံး(ခ)

ပှၤတဂၤလၢ ပသ့ၣ်ညါအီၤ ဒ်ပှၤစီဆှံ နံးခလး(စ) (Saint Nicholas) န့ၣ် ဖဲခရံာ်နံၣ် ၂၇၀ အကပိာ်အကပၤန့ၣ် အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ် လၢဟ့းလ့ၣ်ပှၤကဲဒိၣ်အဒူၣ်ဖိထၢဖိန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် အမိၢ်အပၢ်သံသဒၣ်အီၤ ဖဲအဝဲမ့ၢ် ဖိသၣ်ဖိတဂၤအကတီၢ်အဃိ, အဝဲဘၣ်အိၣ်ဒီး အဖါတံၢ် လၢအအဲၣ်ဘၣ်အီၤ ဒီးသိၣ်လိနဲၣ်လိအီၤလၢ ကပိာ်ယွၤအခံန့ၣ်လီၤ. ဖဲနံးခလး(စ) မ့ၢ် ပှၤသးစၢ်တဂၤအကတီၢ်န့ၣ်, တၢ်စံၣ်ဃဲၤပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ အဝဲနၢ်ဟူဘၣ် ပှၤဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်သၢဂၤ တယံာ်ဘၣ်န့ၣ် ကဖှီၣ်လီၤယာ်လီၤအဃိ, ကဖျီအသးန့ၣ်, ကဘၣ်ဟ့ၣ်တလးမူးပိာ်ခွါအဂီၢ် ကျိာ်စ့တအိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအဲၣ်ဒိးအိၣ်မူမၤထွဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သိၣ်လိတၢ်ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အဃိ, အဝဲဟံးန့ၢ် အတၢ်န့ၢ်သါ ဒီးဟ့ၣ်လီၤ ထူဘ့ၣ်ကျိာ်စ့ တဂၤတထၢၣ်စုာ်စုာ် ဆူပှၤဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအနံၣ်တဖၣ်အပူၤ, အဝဲဟ့ၣ်လီၤကွံာ် ကျိာ်စ့အိၣ်တ့ၢ်တဖၣ် ခီဖျိတၢ်ဒုးအီၣ်ဒုးအီ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်, ဒီးတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ပှၤဂၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်ကယၤတဖၣ် လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, နံခလၢး(စ) န့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤအီၤ လၢအဟ့ၣ်တၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိ, ဒီးလၢတၢ်ထိၣ်ဂဲၤပှၤအသးအဂီၢ် အဝဲဒုးအိၣ်ထီၣ်ပှၤတဂၤဒီး, ပသ့ၣ်ညါအီၤ ဒ်အမ့ၢ်…

ယွၤအတၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤလၢ အမၤမုာ်ထီၣ်ပသးအဒိၣ်ကတၢၢ်

အပူၤကွံာ် တဘျုးနံၣ်န့ၣ်, ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်လဲၤဟးဆူ “သနၢၣ်လွံၢ်သနၢၣ်” (Four Corners) မ့ၢ်တၢ်လီၢ်ထဲတတီၤဧိၤ လၢကီၢ်အမဲရကၤအပူၤ, ဖဲကီၢ်စဲၣ် လွံၢ်ဘ့ၣ်အဆၢ ထံၣ်လိာ်သးလၢ တၢ်လီၢ်တတီၤဃီန့ၣ်လီၤ. ယဝၤသးဘိ ဆၢထၢၣ်ဝဲတၢ်လီၢ်လၢ တၢ်မၤနီၣ်ဃာ် ကီၢ်စဲၣ် အရံၣ်စိနၤ (Arizona) န့ၣ်လီၤ. ပဖိခွါ အဒိၣ်ကတၢၢ် အ့ၣ်. ကၠ့ၣ် (A.J) စံၣ်ခီနုာ်လီၤဆူ ကီၢ်စဲၣ် အူတါ (Utah) န့ၣ်လီၤ. ယဖိခွါအဆံးကတၢၢ် စ့ဘံၣ်ယၤ (Xavier)ဖီၣ်ဃာ်ယစု ဖဲပလဲၤခါနုာ်ဆူ ကီၢ်စဲၣ် ကိၣ်လိၣ်ရၤဒိၣ် (Colorado) န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤနုာ်လီၤချ့ချ့ဆူ ကီၢ်စဲၣ် နယူမဲးစံၣ်ကိၣ် (New Mexico) အကတီၢ်, စ့ဘံၣ်ယၤ စံးဝဲ “မိဧၢ, နပာ်တ့ၢ်ယၤ လၢကီၢ်စဲၣ် ကိၣ်လိၣ်ရၤဒိၣ် န့ၣ် ယတူၢ်လိာ်တသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်တၢ်လီၢ်တပူၤဃီ ‘ဒီး’ အိၣ်စီၤစုၤလိာ်သး လၢကီၢ်စဲၣ် လွံၢ်ဘ့ၣ် အပူၤဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်နံၤတၢ်အ့ ဟူထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်အကဒု, ဒီးယွၤအတၢ်ကပီၤ

ဖဲ အံၣ်လ့ (Elaine) သ့ၣ်ညါဝဲလၢ အဝဲအိၣ်ဒီး ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါ လၢအကတၢၢ်တပတီၢ်အဃိ, တယံာ်ဘၣ်အတီၢ်ပူၤ ကဘၣ်လဲၤအိၣ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ် အဝဲဒီး အဝၤသးဘိ ခၠၢး (Chuck) သ့ၣ်ညါဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢယဲၢ်ဆံလွံၢ်နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ခံဂၤလိာ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤ ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၂၃ အတၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤ လၢယွၤကအိၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိသကိး တြီလာ်လၢအယိာ်ကတၢၢ်, ဒီးအကီခဲကတၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ အံၣ်လ့ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတ့ၢ်လံကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လၢနံၣ်လၢအပူၤကွံာ် အဆံတဖၣ်လံအဃိ, ဆၢမုၢ်လၢ်ဟံးန့ၢ်ဂံၢ်ဘါ, ဒီးအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်အသးဂ့ၤဂ့ၤ လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်သးဒီး ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢအမါသးဘိအတၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ဘါန့ၣ်, ခၠၢး ပာ်ဖျါဝဲလၢ အဘၣ်လဲၤဒံးဒၣ်တၢ် အဖၢမုၢ်လၢ “တၢ်သံအကဒုအကစၢၢ်အကဆူးအပူၤ” (စံး၂၃:၄) န့ၣ်လီၤ. အမါသးဘိ အတၢ်အိၣ်မူလၢ မူခိၣ်န့ၣ် စးထီၣ်တ့ၢ်လံဘၣ်ဆၣ် “တၢ်သံအကဒု” န့ၣ် အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်ဒီးအီၤ ဃုာ်ဒီးပှၤလၢအအဲၣ်ဘၣ် အဲၣ်လ့ ဒိၣ်မးတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပလဲၤဘၣ် တၢ်အကဒုကစၢၢ်အတြီၤလာ်တဖၣ်အပူၤအကတီၢ်န့ၣ်, ပဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ကပီၤ အဂံၢ်ထံးကသ့ ဖဲတၢ်လီၢ်မတၤလဲၣ်. ၁ ယိၤ ၁:၅ အပူၤ…

တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး

ဖဲ ၁၉၅၁ နံၣ်န့ၣ်, ကၠိစဲး စတၤလ့ (Joseph Stalin) ဒ်သိးကကတီၤဃာ် အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ အဂီၢ်, အကသံၣ်သရၣ် ဟ့ၣ်ကူၣ်အီၤလၢ ကမၤစှၤလီၤ အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပၢဆှၢ ဆိၣ်ဘံယဲး ယူနယဲၢ် (Soviet Union) တဂၤအံၤ ဆှိးထီၣ် ကသံၣ်သရၣ် ဒ်ပှၤကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုးတၢ်, ဒီးမၢပှၤဖီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤပၢဆူၣ်ပၢစိးတၢ်တဂၤအံၤ, မၤနးမၤဖှီၣ်ပှၤအါဂၤ လၢတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤအပူၤ အဃိ တၢ်လၢအမ့ၢ်အတီန့ၣ်တူၢ်လိာ်ဝဲတသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်အမၤတ့ၢ်ဝဲ တလီၢ်လီၢ်အသိး, အဝဲပဲာ်ပျီသုးကွံာ် ပှၤလၢအစံးကတိၤပာ်ဖျါ တၢ်အမ့ၢ်အတီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ, တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ မၤနၢၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. စတၤလ့ သံဖဲ ၁၉၅၃ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ယံး ၃၈:၁-၆, ၄၀:၁ အပူၤပာ်ဖျါဝဲလၢ ဝံယံးရမံယၤ ဘၣ်တၢ်တၢ်ဖီၣ်အီၤ, ဒီးပှၤစၢဃာ်လၢ ပျံၤသွဲ ခီဖျိလၢအတၢ်ကစီၣ်တဖၣ် နးဝဲဆူၣ်ဝဲဒိၣ်မး, တၢ်ကမၤအသးနီၢ်နီၢ် လၢဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် ဝံယံးရမံယၤစံးဘၣ် ယူဒၤအစီၤပၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဃိန့ၣ်လီၤ. ယံး ၃၈:၂၀ အပူၤန့ၣ်,…

တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအဂ့ၤ

ဖဲပဆိကမိၣ်ကွၢ် ပနံၣ်တၢ်ကၤအတၢ်မၤ အလုၢ်အလၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်လၢအဟဲထီၣ်ဆိ လၢပသးပူၤ, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ် တမ့ၢ် သူးသ့ၣ်ကံၢ်စီ ဒ်သိးတၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤတၢ်ဒီး တၢ်သးအိၣ်ဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် ပှၤမၤမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်အခိၣ် ကၠ့ ရံ (James Rhee) စံးဝဲလၢ တၢ်အကံၢ်အစီတဖၣ်အံၤ ကြၢးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ရံ အတၢ်လဲၤခီဖျိ ဒ် စံၣ်အံအိၣ် (CEO) တဂၤလၢခီပနံၣ်တခါ, ဘူးတ့ၢ်လၢ ကျိၣ်စ့အတၢ်ကီတၢ်ခဲအပူၤန့ၣ်, တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤ “တၢ်ဘၣ်ထွဲ လၢအဂ့ၤ,” ဒ်အမ့ၢ် တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤတၢ်, ဒီးသးလၢအအဲၣ်ဟ့ၣ်တၢ်န့ၣ် အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ ခီပနံၣ်, ဒီးနဲၣ်ဆှၢဆူတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ပာ်ကံၢ်စီတဖၣ်အံၤလၢ တၢ်အကါဒိၣ် အလီၢ်န့ၣ်, ကမ့ၢ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်, ဒီးတၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤ လၢပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်အနီၢ်သး အဂီၢ်, တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲ, ဒ်အမ့ၢ် တၢ်မၤသကိးဃူဃူဖိးဖိး, သးလၢကတ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်အသီ, ဒီးကဘှါဆှဲ တၢ်ဂ့ၢ်ကီခဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ရံ စံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်ဘၣ်ထွဲလၢအဂ့ၤန့ၣ် မ့ၢ်ကံၢ်စီ လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီၢ်နီၢ်, လၢအပာ်ဖှိၣ်ဒီး မၤဒိၣ်ထီၣ်မၤဆူၣ်ထီၣ်တၢ်မၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”

လၢပတၢ်အိၣ်မူ ကိးမုၢ်နံၤအပူၤစ့ၢ်ကီး,…

ယွၤအသးလၢ ပှၤခဲလၢာ်အဂီၢ်

ဒဲၢ်က့(လ) (Dan Gill) လၢအသးအိၣ် ခွံနံၣ်ဖိ, ဒီးအတံၤသကိးအဂ့ၤကတၢၢ် အၤခၠံၣ် (Archie) ဟဲတုၤဆူ အတံၤသကိးလၢ အဝဲသ့ၣ်မၤလိသကိးတၢ်တတီၤဃီတဂၤ အနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအမူးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဒီး ပိာ်ခွါဖိသၣ်လၢ အဒိးန့ၢ်ဘၣ် အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤတၢ်တဂၤအမိၢ်န့ၣ်, ထံၣ်ဝဲ အၤခၠံၣ် အကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, အမိၢ်တပျဲနုာ် အၤခၠံၣ် ဘၣ်. စံးဝဲသပှၢ်ပှၢ်လၢ “လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤတလၢဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဒဲၢ် စံးဘၣ်အီၤလၢ ကဆ့ၣ်နီၤဝဲဒၣ် လၢတၢ်အဒါလိၤ ဒ်သိးအတံၤသကိး ပှၤသူဖံးဖိတဂၤအံၤ အလီၢ်ကအိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် မိၢ်တဂၤအံၤ စံးဝဲ “တသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပှၤတတူၢ်လိာ်အတံၤသကိးအဂ့ၢ်အံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါအသးဒိၣ်မးအဃိ လၢတၢ်သးဟးဂီၤ ဒီးတၢ်သးအုးအပူၤ, ဒဲၢ်ဖိ ပာ်တ့ၢ် အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်ဖိတဖၣ်လၢ မိၢ်တဂၤအံၤ, ဒီးဟဲက့ၤဆူအဟံၣ် ဃုာ်ဒီး အၤခၠံၣ်ဖိန့ၣ်လီၤ.

နံၣ်လၢအဆံတဖၣ် ပူၤကွံာ်ဝံၤအလီၢ်ခံ, ဒဲၢ် ကဲထီၣ်ဝဲ ကၠိသရၣ်တဂၤ, ဒီးလၢသိၣ်လိတၢ်အတီၤဒၢးပူၤန့ၣ်ပာ်ဃာ်ဝဲ လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလီၤဟိတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကၠိဖိတဖၣ် သံကွၢ်အီၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲဒုးသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအံၤ…

တၢ်နာ်သန့ၤသးလၢယွၤ

ယလိၣ်ဘၣ် ကသံၣ်ခံကလုာ် လၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤ. ယမိၢ်အဂီၢ် ဖံးဘ့ၣ်လိၤ တၢ်ဂီၤထီၣ်တၢ်ဆါ (allergies) ဒီးယဖိဒိၣ်မုၢ်အဂီၢ် ခူၣ်သးတၢ်ဆါ(eczema)န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်န့ၣ် ယံာ်ထီၣ်နးဒိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဆၣ်, လၢကသံၣ်ကျးန့ၣ် ပဃုပှ့ၤ ကသံၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်ဒီး, တၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်, လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အပူၤ ယဃ့ထုကဖၣ် တဘျီဝံၤတဘျီ “ပၢ်ယွၤဧၢ, မၤစၢၤဘၣ် အဝဲသ့ၣ်တက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ.

မုၢ်နံၤအါသီလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, အဝဲသ့ၣ် အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် ကိညၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢကစၢ်ယွၤစံးဝဲ “ဒ်သိးယကယါဘျါတၢ်အဂီၢ် အကတီၢ်တဖၣ်အိၣ်လၢ ယစူးကါကသံၣ်ကသီ န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ကသံၣ်ကသီ တမ့ၢ်တၢ်အကတၢၢ်အစဲဘၣ်, မ့ၢ်ဒၣ်ယ၊လီၤ. တဘၣ်သန့ၤနသးလၢ ကသံၣ်ကသီတဂ့ၤ, မ့မ့ၢ် သန့ၤနသးလၢယၤတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ.

လၢထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၂၀ အပူၤန့ၣ် ခီဖျိတၢ်နာ်သန့ၤသးလၢကစၢ်ယွၤအဃိ စီၤပၤဒၤဝံးဒိးန့ၢ် တၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအီၤန့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၇ ပာ်ဖျါဝဲ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အိၣ်ဒီးသုးမုၢ်လၢအဂံၢ်ဆူၣ် အဘါဆူၣ်ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်အံၤ အိၣ်ဟဲလၢ “ယွၤပကစၢ်အမံၤ” လီၤန့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်နာ်သန့ၤအသးလၢ…