တၢ်သးဒူလၢအကၤ

ဖဲ ၁၄၇၈ နံၣ်န့ၣ်, လီၣ်ရဲၣ်စိၣ် ဒံၢ် မဒံၢ်ခၠံၣ်(Lorenzo de Medici), ၦၤပၢဝ့ၢ်ဖလီရဲး(စ) (Florence) လၢကီၢ်အံၣ်တလံၣ်(Italy), ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးကွံၥ်ဝဲလၢ တၢ်မၤဒၢၣ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. ဖဲအၦၤထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် ကျဲးစၢး မၤဆၢက့ၤ တၢ်မၤဒၢၣ်အၦၤခိၣ်နၢ်အခါ, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ် အသးမၤအသး နးထီၣ်ဝဲ, ဒီးစီၤပၤအအၢအသီ ဖၣ်ရဲၣ်တ့-တၢ(Ferrante I) လၢ ဝ့ၢ်န့ပဲ(Naples) ကဲထီၣ် လီၣ်ရဲၣ်စိၣ်အဒုၣ်အဒါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အတၢ်မၤအဒူအဃိၤ တမံၤန့ၣ် လဲလိၥ်ကွံၥ် တၢ်ခဲလၢၥ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်သကိး စီၤပၤ, လဲၤဝဲထဲစုယၢ်ခီ ဒီးထဲတဂၤဧိၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအဒူအံၤ, ဃုၥ်ဒီး အတၢ်သ့ထုးသူၣ်ထုးသးဒီး အတၢ်ကူၣ်သ့ကူၣ်ဘၣ်န့ၣ်, မၤန့ၣ် ဖၣ်ရဲၣ်တ့ အတၢ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး, ဒီးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤကတၢၢ်ဝဲ န့ၣ်လီၤ.

စီၤဒၤနံးယ့လးစ့ၢ်ကီး လဲလိၥ်စီၤပၤတဂၤအသးန့ၣ်လီၤ. လၢဘၤဘူလိၣ်အပူၤ ၦၤလၢအတဲဖျါထီၣ် စီၤပၤနဘူၤကးန့စၢ်အတၢ်မံမီၢ် လၢအလီၤသးတံၥ်တၥ်တခါ ဒီး ဖးတၢ်မံမီၣ်အခီပညီသ့ဝဲန့ၣ် တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်. တၢ်အံၤ မၤဒိၣ်ထီၣ်စီၤပၤအသးယ တုၤဒၣ်လဲၥ် အဝဲပၥ်လီၤအသးလၢ အကမၤသံကွံၥ် အၦၤကူၣ်လိၥ်တၢ်ခဲလၢၥ်တဖၣ်, ပၣ်ဃုၥ်ဒီး စီၤဒၤနံးယ့လးဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်လီၤ.…

တၢ်ကနိလၢအဆူၣ်ဒိၣ်မး

ဖဲ ၁၈၉၆ နံၣ်အခါ, ၦၤဆှၣ်ထံဆှၣ်ကီၢ်, အမံၤလၢ ခါ(လ)အဲးကလံၣ်(Carl Akely)န့ၣ် လဲၤတုၤဝဲဆူ ကီၢ်အံၣ်သံၣ်ယိပံယၤ (Ethiopia) အတၢ်လီၢ်စိၤစုၤတတီၤ, ဒီးဘၣ်တၢ်လူၤအီၤလၢ ခ့ဘှ့တဒု လၢအတယၢၢ်အိၣ်အပီၣ် ၈၀ န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် နီၣ်က့ၤဝဲ ခ့ဘှ့အတၢ်စံၣ်ၦီၤလၢအလိၤ ဒီးကျဲးစၢး ‘ အ့ၣ်အကိၥ်’န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တဘၣ်အကိၥ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ် လဲၤဘၣ်ကွး အစုဒုၣ်အထွဲတခီလၢ အမဲလီၤပျံၤတဖၣ်လီၤ. အဝဲဒီးခ့ဘှ့တဒုအံၤ ထွၣ်တလ့ၣ် လၢမဲးခိၣ်လိၤ, ကနိလိၥ်သးနးနးဆူၣ်ဆူၣ် ဖးယံာ်န့ၣ်လီၤ. အဂံၢ်အဘါစၢ်လီၤဝဲ, ဒီးတၢ်သံကွၢ် အိၣ်ထီၣ် လၢမတၤကခီၣ်ဃၣ်အသးလၢ အဆိတဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲပၥ်ဖှိၣ်ထီၣ် အဂံၢ်အဘါလၢ အအိၣ်တ့ၢ်လၢခံကတၢၢ်, ဒီးပအၢသံခ့ဘှ့တဒုန့ၣ် လၢအစုယၢ်ခီ န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၢဖိစီၤပီလူးတဲနၢ်ပၢၢ်ဝဲလၢ ပဝဲတဂၤစုၥ်စုၥ် လၢအစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးန့ၣ်သၦၢ်တၢၢ် ကဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး ပတၢ်ကနိဒၣ်ဝဲလၢ အဆူၣ်တဖၣ်, ဖဲပသး ကလၢၢ်ဘၣ်ဒ်ပဘၣ်တၢ်ဒိၣ်ဘၢမၤနၢၤၦၤဒီး တၢ်ကလ့ပစီၦၤလၢ ပကတူၢ်ဃၣ် သးအခါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အံၤအလီၢ်န့ၣ်, ပကဘၣ် “တြီမုၢ်ကီၤလံၢ်အတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤ” ဒီး “ကံၢ်တူၥ်ပယီၢ်ဒ့” (အ့း ၆:၁၁,၁၄)န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အိၣ်ကိၥ်လီၤသးလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤ မ့တမ့ၢ် တၢ်လီၤပျံၤလၢ…

တၢ်နုၥ်လီၤဂိၥ်စုဂိၥ်ခီၣ်ဒီးမူခိၣ်ဟီၣ်ကယၢ

ဖဲ ၁၉၈၀ နံၣ် အဆိတဖၣ်အပူၤ, ၦၤသ့မူကပိၥ်ပီညါ လၢၦၤသ့ၣ်ညါအီၤအါတဂၤ, လၢအတစူၢ်တနၥ်ဘၣ်ယွၤ, ကွဲးဝဲဒ်အံၤ “တၢ်သူၣ်ဆးသးဖးအတၢ်နၢ်ပၢၢ်တၢ် အမ့ၢ်အတီတဖၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဆိကမိၣ်တယၥ်လၢ ၦၤကူၣ်သ့ဖးဘၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲၥ် တဂၤနုၥ်လီၤ ဂိၥ်စုဂိၥ်ခီၣ်တ့ၢ်ဝဲ နီၢ်ခိပီညါ, ဃုၥ်ဒီးဂၥ်ပီညါန့ၣ်လီၤ”. ၦၤစဲအ့ၣ်ဖိတဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်အပူၤ, တၢ်အုၣ်သးတဖၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တမံၤမံၤ တ့ကံၣ်ဒိ တ့ၢ်ဝဲ ကယဲၢ်တၢ်ကိးမံၤ လၢပကွၢ်ဒီးထံၣ်နီၣ် ပၥ်သးလၢ မူခိၣ်ကယၢအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်အသဟီၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်ပၢၤဃၥ်အီၤတန့ၢ်ဘၣ် လၢအကြၢး ဒီးတၢ်စံးကတိၤအဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် တအိၣ်လၢန့ဆၢၣ်အပူၤဘၣ်”န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်စံးလၢတၢ်ကတိၤအဂၤန့ၣ်, ကယဲၢ်တၢ်လၢ ပထံၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် ဖျါဝဲဒ်အဘၣ် တၢ်တိၥ်ကျဲန့ၢ်ဃၥ်အီၤလၢ ၦၤတဂၤဂၤန့ၣ်လီၤ. နၥ်သက့ဒီး ၦၤသ့မူကပိၥ်ပီညါအံၤ မ့ၢ်ၦၤတနၥ်ထူ တနၥ်ယွၤတဂၤ ဒ်အလီၢ်လီၢ်လီၤ.

လၢအပူၤကွံၥ် အနံၣ်သၢကထိအခါ, ၦၤကူၣ်သ့သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်အဂၤတဂၤ ကွၢ်ဝဲ မူကပိၥ်လိၤ ဒီးထုးန့ၢ်တ့ၢ်တၢ်အစၢလီၤဆီတမံၤလီၤ. စီၤဒၤဝံးသံကွၢ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်, “တုၤယကွၢ်နမူခိၣ်နစုမုၢ်စုနၢအတၢ်မၤ, လါဒီးဆၣ်ဧိၤဖီဧိၤလၢနပၥ်လီၤဒီး, ၦၤကညီလၢ နကသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤအီၤ, ဒီးၦၤကညီဖိလၢ နကအိၣ်သကိးဒီးအီၤန့ၣ်, မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်” (စံး ၈:၃-၄).…

တၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအတၢ်ဟ့ၣ်

“တမၤဘၣ်. ယတမၤတၢ်အဝဲန့ၣ်ဘၣ်” လၢတၢ်သးလီၤဘှံးဖးဒိၣ်အပူၤ, ကၠဲး(Jane) နၢ်ဟူအဖိခွါ လိၣ်ဘိအတၢ်သမၢ, မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ညါလၢ အဖိခွါတကတိၤဘၣ် တၢ်အမ့ၢ်အတီအဃိန့ၣ်လီၤ. တချုးလၢအသံကွၢ်အဖိခွါ စဲမၢၣ်(Simon) တၢ်မနုၤ မၤတ့ၢ်အသးလဲၣ်န့ၣ်, အဝဲဘါထုကဖၣ်ကသွံဒံဒီး ဃ့ဝဲလၢယွၤကမၤစၢၤအီၤအဂီၢ်လီၤ. အဖိခွါဂ့ၢ်လိၥ်ဝဲ သၦၢ်ၦၢ် လၢအတလီတၢ်ဘၣ်. တုၤလီၤလၢခံကတၢၢ်န့ၣ်, လၢတၢ်သးတံၥ်တၥ်ဖးဒိၣ်အပူၤ, အမိၢ်စံးဘၣ် အဖိခွါ လၢသါလိၣ်ဘၣ် တၢ်အိၣ်ဘှံးတစိၢ်ဖိ န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဃၣ်အသးဒီး ဟးထီၣ်သီသီန့ၣ်, အဝဲကလၢၢ်ဘၣ် ၦၤအစုတခီ ဟဲထိးဘၣ် အဖံဘၣ်ခိၣ်အလိၤ, ဒီးနၢ်ဟူဘၣ်အဖိခွါအတၢ်အၢၣ်လီၤ ဃ့ကညး အတၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲတူၢ်လိၥ် စံးဆၢသးစီဆှံ အတၢ်သိၣ်အီၤ ဒီးပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤ အသးန့ၣ်လီၤ.
လံၥ်ယိၤအ့လးလၢလံၥ်စီဆှံအလီၢ်လံၤတကတြူၢ်အပူၤ, ယွၤကိးဃီၤ အၦၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် လၢကပီၢ် ယၢ်လီၤက့ၤ အသးနီၢ်နီၢ် လၢအတၢ်ဒဲးဘးတဖၣ်အဂီၢ်, ဒ်အဝဲသးခုတူၢ်လိၥ်က့ၤ အဝဲသ့ၣ်လၢကဟဲက့ၤဆူ အအိၣ် လၢသူၣ်ဒီဖျၢၣ်သးဒီဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ (၂:၁၂). ယွၤတဃုတၢ်ပီၢ်ယၢ်က့ၤသးလၢအဖျါလၢခိဘၣ်. မ့မ့ၢ်အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ် ကမၤကပုၥ်ဆီတလဲ အတၢ်ပၥ်သးလၢအကိၤတဖၣ် ဒီးစံးဝဲ, “မၤဖှီသုဆ့တဂ့ၤ, မၤဖှီသုသး” န့ၣ်လီၤ. ဝံယိၤအ့လး မၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ ၦၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် လၢယွၤန့ၣ်…

ဝံၤဝဲလၢတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်အပူၤ

ဖဲယတၢ်မၤဟူးဂဲၤနီၢ်ခိ အမံးနံး(၄၀) ဘူးကဝံၤ, အိၣ်တ့ၢ်ဒၣ်စှၤမံးနံးအခါ, ယစံး သၦၢ်တၢၢ်သ့လၢ ယၦၤနဲၣ်တၢ်ကကိးပသူထီၣ်ဝဲ “မၤဝံၤဆူၣ်ဆူၣ်”န့ၣ်လီၤ. ၦၤဂဲၤလိသိၣ်လိတၢ် ဘၣ်ဃးနီၢ်ခိအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ် လၢယသ့ၣ်ညါတ့ၢ် ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် သူဝဲတၢ်ကတိၤအံၤ စှၤမံးနံး တချုးမၤခုၣ်လီၤနီၢ်ခိအခါန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် သ့ၣ်ညါဝဲလၢ တၢ်မၤကတၢၢ် တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤနီၢ်ခိန့ၣ် အကါဒိၣ်ထဲသိးသိးဒီး တၢ် စးထီၣ်မၤအီၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢ ၦၤကညီၤအနီၢ်ခိန့ၣ် ညီနုၢ်ကမိၣ်ဃၢလီၤ မ့တမ့ၢ် တမၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢၤဘၣ်, ဖဲတၢ်မၤဟူးဂဲၤအီၤ အိၣ်တစိၢ်ဖိလံ အခါန့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်လဲၤဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး မ့ၢ်တၢ်တမံၤဃီန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူးစံးဘၣ် အ့းဖ့းစူး အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သးၦၢ်တဖၣ် လၢအဝဲကဘၣ်မၤဝံၤဆူၣ်ဆူၣ်, ဖဲအဝဲလဲၤဆူ ဝ့ၢ်ယရူၤၡလ့ၣ်, ဖဲအကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲၥ်သၦၢ်တၢၢ် တၢ်မၤနးမၤဖှီၣ်အါန့ၣ်အလီၢ် ဒ်ခရံၥ်အၦၤတၢ်မၢဖိတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ(မၤ ၂၀:၁၇-၂၄). နၥ်သက့ စီၤပီလူး တတ့ၢ်စၢ်လီၤအဂံၢ်အဘါဘၣ်. အဝဲအိၣ်ဒီး တၢ်မၤအကါဒိၣ်တမံၤ, ဒီးအန့ၢ် မ့ၢ်ဒ်သိး အကမၤဝံၤ တၢ်လဲၤလၢ အစးထီၣ်တ့ၢ်လံဝဲ ဒီးကမၤတၢ်လၢ ယွၤကိးအီၤလၢအကဘၣ် မၤဝဲအဂီၢ်လီၤ. အဝဲအိၣ်ဒီးတၢ်မၤတမံၤ, လၢအမ့ၢ်ဝဲဒ်သိး အကစံၣ်တဲၤတဲလီၤ ယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အတၢ်သးခုကစီၣ် (:၂၄)န့ၣ်လီၤ.…

လဲၤခီကွံၥ်တၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ

ဖဲ ၁၇၉၉ နံၣ်န့ၣ် ၦၤ ၁၂ နံၣ်ဖိ ကီရဲးရံး ထံၣ်န့ၢ် လၢၢ်ဖးဒိၣ်ကပီၤ ပံၥ်လ့ပံၥ်လ့ တဖျၢၣ် ဖဲထံကျိဖိလၢ အယွၤလီၤလၢအဝဲသ့ၣ် အဟီၣ်ခိၣ်လီၢ် ဖဲကီၢ်ကဲၣ်ရိၣ်လဲနါ ကလံၤစိးန့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲက့ၤစိၥ်လၢၢ်အံၤဆူဟံၣ် ဟဲက့ၤဒုးနဲၣ်အပၢ်လၢအမ့ၢ် ၦၤသုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်ပူၤ ဒီးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးၦၤထူစံၥ်ဖိလၢအဖှီၣ်လီၤ. အပၢ်န့ၣ် တနၢ်ပၢၢ် လၢၢ်အံၤ အလုၢ်အပှ့ၤခူသူၣ်အဃိ သူအီၤ ဒ်နီၣ်ပၢၤပဲတြီတခါအသိးလီၤ. ဟံၣ်ဖိဃီဖိ တဖၣ်ခီထီၣ်ခီလီၤ လဲၤတၢ်ဒ်အံၤ လၢအါနံၣ်အါလါအပူၤလီၤ.

လၢခံကတၢၢ်န့ၣ်, ၦၤမၤလၢၢ်လုၢ်ပှ့ၤဒိၣ်တဂၤ ဟဲထံၣ်ဘၣ် ကီရဲးအလၢၢ်, လၢနီၢ်ကီၢ်တခီ မ့ၢ်ထူကိၢ်လိၣ်လၢအဃၢ တဆံနွံပီၣ်အံၤလီၤ. တယံာ်ဘၣ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိ ကဲဒိၣ်ကဲၦၢ်ထီၣ်, ဒီးအဝဲသ့ၣ် အဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အံၤ ကဲထီၣ်ထူပူၤ အဆိကတၢၢ် ဖဲကီၢ်အမဲရကၤလီၤ.

တဘျီတခီၣ် ပသးဆူၣ်ဒၣ် လၢပတၢ်ကူၣ်ဒီးပကျဲအပူၤ ဒီးလဲၤခီကွံၥ်ဘၣ် တၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤတမံၤလီၤ. ဖဲၦၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်စိၥ်မၢကဲကုၢ်ဆူ ဘၤဘူၤလိၣ် မ့ၢ်လၢတစူၢ်ကစၢ်ယွၤဘၣ်န့ၣ်, ကစၢ်ယွၤတဲဖျါထီၣ်ကဒီးတဘျီ တၢ်ထူၣ်ဖျဲးအဂ့ၢ် လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အသးပ့ၤနီၣ်တမံၤန့ၣ်…

ထီဘိကြၢးဒီးတၢ်ကနီၤဟ့ၣ်

ဖဲယကဲထီၣ်ၦၤစူၢ်နၥ်ယ့ၣ်ၡူးတဂၤဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် ယတဲဘၣ်ယမိၢ်လၢတၢ်သးခုကစီၣ်အဂ့ၢ်လီၤ. ယမုၢ်လၢ်လၢ ယမိၢ်ကစူၢ်နၥ်ယ့ၣ်ၡူးအဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ် ယမိၢ်တကတိၤတၢ် ဒီးယၤလၢတနံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်. အဝဲအတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်တမုၥ်တလၤဒီးၦၤလၢ အစံးလီၤသးလၢပိၥ်ယ့ၣ်ၡူးအခံတဖၣ်အဃိ, အဝဲတနၥ်ၦၤစူၢ်နၥ်ခရံၥ်တဖၣ်လၢၤဘၣ်. ယထုကဖၣ်လၢအဂီၢ်ဒီး ဆဲးကျိးအီၤ တနွံဘၣ်တနွံဘၣ်လီၤ. သးစီဆှံကစၢ် မၤမုၥ်ယၤ ဒီး မၤဒံးတၢ်ဆူညါလၢယသးပူၤ ဖဲယမိၢ်တကတိၤတၢ်ဒီးယၤအခါလီၤ. လၢခံကတၢၢ် ဖဲယမိၢ်ဖီၣ်ယကွဲၤဒီနၢ်ဒီး ကတိၤဆၢယၤတၢ်န့ၣ် ယဟ့ၣ်လီၤသးလၢ ယကအဲၣ်အီၤဒီး ထုကဖၣ်ယဲလၢ ယကတဲဘၣ်အီၤ ယွၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ တဘျီလၢ်လၢ် ဖဲယဒိးန့ၢ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လီၤ. ပတၢ်ဃူက့ၤဖိးက့ၤပူၤကွံၥ်လါတဖၣ်ဝံၤလီၢ်ခံ, ယမိၢ်စံးဝဲ ယဆီတလဲယသးမနဲညါလီၤ. တနံၣ်ဃၣ်ဃၣ်ပူၤကွံၥ်န့ၣ် ယမိၢ်တူၢ်လိၥ်ယ့ၣ်ၡူး ဒ်အဝဲအတၢ်အုၣ်ခီၣ်ကစၢ်အသိးဒီး ပတၢ်ရ့လိၥ်မုၥ်လိၥ်ယိာ်ထီၣ်အါထီၣ်ဝဲလီၤ.

ၦၤစူၢ်နၥ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ် အတၢ်လဲၤနုၥ်ဘၣ်ဆူခရံၥ်အိၣ်, မ့ၢ်တၢ်အခွဲးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆီလၢ ၦၤကူၦၤကညီအဂီၢ်လီၤ. ၦၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူးစံးဝဲ ပကဘၣ် “ ရၤလီၤ တၢ်သ့ၣ်ညါယွၤအတၢ်နၢမူဆူတၢ်လီၢ်သကုၤ”န့ၣ်လီၤ(၂ ကရံၣ် ၂: ၁၄). အဝဲ အဲၣ်ဒိးစံးလၢ ၦၤတဖၣ်လၢအနီၤတၢ်သးခုကစီၣ်တဖၣ် မ့ၢ်ခရံၥ်အတၢ်နၢမူလၢယွၤအမဲၥ်ညါ ဆူၦၤလၢအစူၢ်က့ၤနၥ်က့ၤ တဖၣ်, ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်တၢ်သံအတၢ်နၢမူဆူၦၤလၢ အတတူၢ်လိၥ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ (:၁၅-၁၆).

ဖဲပတူၢ်လိၥ်ခရံၥ် ဒ်ပတၢ်အုၣ်ခီၣ်ကစၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် ပအိၣ်ဒီးတၢ်ခွဲးလီၤဆီလၢ ပကသူပတၢ်ဆၢကတီၢ်…

တၢ်သူၣ်အုးသးအုးလၢအဟါမၢ်တန့ၢ်

ခဲရလဲ(Caroline) ဒိးန့ၢ် ‘ ခိၣ်နူၥ်ခဲစၢၣ် ’ တၢ်ဆါလီၤပျံၤ လၢအကဲထီၣ်စှၤ ဒီးၦၤယါဘျါတန့ၢ်တကလုၥ် ဝံၤအလီၢ်ခံ, အဝဲထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်မၤဆူၣ်ထီၣ် တၢ်မုၢ်လၢ်ဒီးတၢ်ကွၢ်စိ ခီဖျိ တၢ်ဒိကလီန့ၢ်တၢ်ဂီၤလၢဖိသၣ် လၢအဆူးအဆါ နးနးကျံၤကျံၤ ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် အဂီၢ်လီၤ. လၢတၢ်သးအုးဒီး လၢတၢ်ကီကတၢၢ်အလီၢ်န့ၢ် ပဆိကမိၣ်လၢ တၢ်လၤကပီၤ ဒီးတၢ်ဃံတၢ်လၤအိၣ်တသ့, - ဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိတၢ်မၤအံၤအဃိ, ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် ဒိးန့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ် လၢအသးခုဘၣ်ဒီးအဖိန့ၣ်လီၤ. “ လၢတၢ်သူၣ်အုး သးအုးအပူၤန့ၣ် ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် ဃုထၢပၥ်လီၤအသး လၢ ကအဲၣ်လိၥ်ကွံလိၥ်သး န့ၣ်လီၤ”.

တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဘၣ်ဃးတၢ်သူၣ်အုးသးအုးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤသးစဲဒီး အိၣ်ဒီးအစိကမီၤ လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သးအုးအံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါၦၤ ဒီးမၤပျံၤမၤဖုး မၤဟးဂီၤတၢ် အနီၢ်ကီၢ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး လၢတၢ်အံၤအပူၤ ပထံၣ်ပလၢၢ်ဘၣ် ပလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်ဃံတၢ်လၤဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢလံၥ်ယိၤဘးအပူၤ တၢ်ပၥ်ဖျါအအါကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤဂၥ်ဒီး ‘ တၢ်သးအုးအတၢ်ဂီၤ ’ တဘ့ၣ်, မ့ၢ်တၢ်ပၥ်ဖျါ စီၤယိၤဘးအတၢ်လီၤမၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်လီၤ (၁ : ၁၈-၁၉). ဆ့ၣ်နီၤသကိးဒီး စီၤယိၤဘးလၢ အါနံၤအါသီဝံၤလီၢ်ခံ, စီၤယိၤဘး…

ဖီဒီမုၢ်အတၢ်ဒုး

ယၤဒီးတၤဟိအိၣ်ဖဲပခိၣ်ပဃၢၤတဖၣ်, ပအိၣ်ဒီးတၢ်ထံၣ် တဒ်သိးလိၥ်သး လၢဖီဒီမုၢ် (sunflowers)အလိၤလီၤ. ဖဲပသူၣ်လီၤဖီဒီမုၢ်ဖဲတၢ်ယီၤထီၣ်သီန့ၣ် ယအိၣ်ခိးကွၢ်ဖီတဖၣ် ကဘိၣ်ထီၣ် ဖးထီၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးတၤဟိ(deer)တဖၣ်န့ၣ် တပၥ်သူၣ်ပၥ်သးလၢ တၢ်ကဖီဂ့ၤ, တၢ်ကသ့ၣ်ဂ့ၤအဂ့ၢ်ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒၣ် အဲၣ်ဒိး မၤဘျဲးကွံၥ် အီၣ်ကွံၥ် တၢ်မုၢ်ဒီးအလၣ်တဖၣ် တုၤတၢ်မနုၤမး တအိၣ်လၢၤဘၣ် လီၤ. ယဘၣ်ကျဲးစၢးခိးကွၢ် ဖီဒီမုၢ်တဖၣ် တုၤအကဒိၣ်ထီၣ်ဖီထီၣ် တချုးခီၣ်လွံၢ်ခီ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ် အီၣ်ကွံၥ်အီၤဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တနံၣ်တဘျီ “တၢ်ယီၤကတီၢ်တၢ်ဒုး”တခါလီၤ. တဘျီတခီၣ်ယနၢၤ, တဘျီတခီၣ် အဝဲသ့ၣ်နၢၤလီၤ.

ဖဲပဆိကမိၣ်ထီၣ် ပတၢ်အိၣ်မူ ဒ်ၦၤနၥ်ယ့ၣ်ၡူးတဖၣ်အသိးန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဒုးလီၤဂၥ် ဒ်န့ၣ်သ့ညီညီလၢ ပဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံၥ်ၦၤ, ၦၤဒီး ပဒုၣ်ပဒါမုၢ်ကီၤလံၢ် အဘၢၣ်စၢၤလီၤ. ပဖီတၢၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ဆူ နီၢ်သးအတၢ်လၢတၢ်ၦဲၤ ဆူညါ ကွၢ်ကွၢ် လၢအမၤစၢၤ ပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ် ဒ်သိးကဖျိးစိဝဲလၢ ယွၤအလၤကပီၤအဂီၢ်လီၤ. မုၣ်ကီၤလံၢ် အဲၣ်ဒိးလုၢ်ဘၢပတၢ်စူၢ်တၢ်နၥ် ဒီးမၤတံၥ်တၥ် ပတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ယ့ၣ်ၡူးဒိၣ်စိ “ကယဲၢ်တၢ်စိကမီၤ” ဒီးစိၥ်ၦၤဆူ တၢ်လၢတၢ်ၦဲၤ…

ပကစၢ်ယွၤန့ၣ် ဒိၣ်ထဲညါလဲၣ်

စုတဝံးပနီၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်သူအီၤ ဒ်သိးကပၥ်ဖျါဒီးသ့ၣ်ညါနီၣ် ၦၤတဂၤဂၤန့ၣ် ယံာ်တ့ၢ်မးလံလီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်အလီအပျီၢ်သ့ ဖဲတၢ်ကဲဒိး မၤအါထီၣ်တၢ်အခါလီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးလီၤ, ၦၤကညီအမဲၥ်ၦၤဖိအဒိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဂံၢ်ထံး လၢပသူအီၤလၢ ‘ID’ အဂီၢ်သ့, ဘၣ်ဆၣ် တုၤၦၤတဂၤဂၤ လဲလိၥ်က့ၤတၢ်အဒိ ခီဖျိ မဲၥ်ကျးလါနါ (contact lens) ဒီး တၢ်အစၢတဖၣ် တလိၤတဃီၤ တတီဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆိးကါ တၢ်ဃုမၤလိ ၦၤကညီအက့ၢ်အဂီၤအတီ လၢတၢ်ကပၥ်ဖျါ ၦၤတဂၤစုၥ်စုၥ် အံၤစ့ၢ်ကီး ပနၥ်န့ၢ်အီၤတသ့ဘၣ်. မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပကပၥ်ဖျါထီၣ် ၦၤတဂၤဂၤ အတၢ်မ့ၢ်တၢ်အဂီၢ် ကျိၤကျဲအဂ့ၤကတၢၢ်လၢပကသ့ၣ်ညါနီၣ်တၢ် မ့ၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ. ၦၤဃုသ့ၣ်ညါမၤလိတၢ် အတၢ်ပၥ်ဖျါတဖၣ်စံးဝဲလၢ ၦၤတဂၤစုၥ်စုၥ် အသွံၣ်ကျိၤဒိ တဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီဝဲ, ဒီးတၢ်ကဟုၣ်မၤဒိးအဂီၢ် တသ့ဝဲဘၣ်လီၤ. နနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်နဲ န ‘ သွံၣ်တၢ်ဂီၤတ့’(vein map)န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ပၥ်ဖျါနက့ၢ်နဂီၤလၢ အိၣ်သူၣ်လီၤသးလၢ နပူၤ, လၢအတလီၤဂၥ် ဒီးၦၤလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢအံၤ နီတဂၤဘၣ်လီၤ.

တၢ်ဆိကမိၣ် ၦၤကူၦၤကညီအတၢ်မ့ၢ်တၢ်လၢ အိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ် ဒ်သိးအံၤ…