မူခိၣ်ဘီမုၢ် အတၢ်ပာ်ဖှိၣ်လိာ်က့ၤသး

ဖဲတၢ်ကွဲးဖျါထီၣ်ယမိၢ်အတၢ်သံအဂ့ၢ်အခါ, ယသးပူၤမၤဘၣ်သးလၢ တၢ်ကတိၤ “သံ” ဖျါလီၤဂာ် တၢ်မုၢ်လၢ် ဘၣ်ဃးပတၢ်အၢၣ်လီၤလၢ ကထံၣ်လိာ်က့ၤသးလၢ မူခိၣ်ဘီမုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢခံကတၢၢ်လီၤ. အဃိ, ယကွဲးယဲ “အဝဲဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်မုာ် ဆူယ့ၣ်ရှူးအသးနါပှၢ်လံ”န့ၣ်လီၤ. တၢ်န့ၣ်ဒၣ်လဲာ်, တနံၤနံၤ ဖဲယကွၢ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိအဂီၤ လၢပှၤဒိန့ၢ်လၢခံကတၢၢ်တဖၣ်အကျါ မ့ၢ်ယမိၢ်တပၣ်အဃိ ယသးအုးယဲလီၤ. ဖဲတယံာ်ဒံးဘၣ်အခါ, ယထံၣ်န့ၢ် ပှၤတ့တၢ်ဂီၤတဂၤ, လၢအတ့ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၤ, ဖၢနုာ်ဃုာ် ပှၤလၢအလဲၤပူၤကွံာ်တဖၣ်လီၤ. ပှၤတ့တၢ်ဂီၤအံၤ သူပှၤလၢပအဲၣ်တဖၣ်လၢ အလဲၤပူၤကွံာ်လံအဂီၤလၢပမဲာ်ညါဒီး တ့နုာ်လီၤဝဲလၢ ပဒူၣ်ဖိထၢဖိ တၢ်ဂီၤအပူၤလီၤ. ပှၤတ့တၢ်ဂီၤလၢအခဲၣ်တၢ်ဒီး နီၣ်ခဲၣ်ဘိအံၤ ကဲထီၣ်ဝဲလၢ ယွၤအတၢ်အၢၣ်လီၤဘၣ်ဃး “မူခိၣ်ဘီမုၢ်အတၢ်ပာ်ဖှိၣ်လိာ်က့ၤသး” အခၢၣ်စးလီၤ. တၢ်စံးဘျုးအမဲာ်ထံတဖၣ် ယွၤလီၤဝဲဖဲယထံၣ်မှံ ယမိၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢယကပၤ လၢတၢ်နံၤကမှံပူၤန့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူး ကတိၤသပှၢ်ပှၢ်ဝဲလၢ ပှၤလၢအစူၢ်နာ်က့ၤယ့ၣ်ရှူးတဖၣ် မ်အသုတသးအုး ဒ်ပှၤဂၤလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ် တအိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်တဂ့ၤန့ၣ်လီၤ (၁သ့း ၄:၁၃). “ပမ့ၢ်စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤလၢ ယ့ၣ်ရှူးသံဝဲ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်က့ၤဝဲ ဒီး, ပှၤလၢအမံလၢယ့ၣ်ရှူးအပူၤတဖၣ်န့ၣ်, ယွၤကဒုးဟဲက့ၤထီၣ်အီၤလၢအသိး ဒ်န့ၣ်အသိးစ့ၢ်ကီးလီၤ” (:၁၄). စီၤပီလူး…

တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်

ဖဲ ၁၈၈၉ နံၣ်န့ၣ်, တၢ်သူၣ်ထီၣ် ဟံၣ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤ ဟဲအိၣ်ထီၣ် ဖဲကီၢ်အမဲရကၤလီၤ. ဖဲတၢ်မၤလီၢ်န့ၣ်, စဲးဖီကဟၣ် ထုးထီၣ် ဒၢးခီ/အူးခဲ(brick)တနံၤန့ၣ် အဖျၢၣ် ၃၂,၀၀၀ လီၤ. တၢ်မၤဝဲန့ၣ် မၤဘၣ်တၢ်ဆူညါ ဃုနံၣ် တုၤ ကၠီးဘဲ(န)ဒါဘဲး ခံဂၤတဂၤ (George Vanderbilt II) အ “တၢ်ယီၤခါဟံၣ်” ဝံၤဝဲတစု, န့ၣ်လီၤ. ဘ့(လ)မီ ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ကဝီၤ (Biltmore Estate) လၢအအိၣ်လၢ ဝ့ၢ်အး(ရှ)ဘ့လၣ် (Ashevilla), လၢကီၢ်စဲၣ်ခဲရိလဲနၤကလံၤစိး(North Carolina) ဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲလီၤ. တုၤမုၢ်မဆါတနံၤတစု, တၢ်လီၢ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လၢ ကီၢ်အမဲရကၤအပူၤ, ဒီးဒၢးအိၣ်ဝဲ အဖျၢၣ်၂၅၀ (ပာ်ဃုာ်လီၢ်မံဒၢး ၃၅ ဒၢး ဒီးတၢ်လုၢ်ထံဒၢး ၄၃ ဒၢး) လၢအဟံးန့ၢ် တၢ်လီၢ် ၁၇၈,၉၂၆ စကွဲယါပ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအံၤ, နထိၣ်သတြီၤဒီး တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢ ယ့ၣ်ရှူးစံးဘၣ်တဲဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် လၢအဖျါဝဲဖဲ မးသဲ…

တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်အိၣ်တဒၢ

တဘျီ, ယမါဒီးယၤ ပလဲၤဆူ ဟံၣ်ဒွဲ(Hotel)လီၢ်လံၤလီၤအဲၣ်ဒိၣ်မး လၢအအိၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးပဲတြီလၢ ဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤထုးထီၣ်န့ၢ်ဝဲဖးဒိၣ်တဖၣ် ဒီးလၢၢ်တြဲၤဖးထီတဖျၢၣ်အပူၤလီၤ. ဘၣ်မုၢ်ဟါလီၤတနံၤ, ကလံၤမုၢ် မၤဟးဂီၤလီၢ်ကဝီၤအံၤ, ဝံၢ်တရံးအူ ပီၣ်လဲၣ်ဒီး ဒိတံၢ်ပဟံၣ်ဒွဲအပဲတြီဆံးတဖၣ် မၤသးဒ်တၢ်ထိစုခိၣ်ဆူၣ်မးအသိးလီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ပအိၣ်လၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အပူၤလီၤ. တြဲၤတဖၣ်န့ၣ် ကျၢၤဒိၣ်မး ဒီးဟံၣ်ဒွဲအခီၣ်ထံးတဖၣ် ဂၢၢ်ကျၢၤဒိၣ်မးလီၤ. ဖဲကလံၤမုၢ်အူတပျုာ်တပျီၤတၢ် လၢတၢ်ချၢအခါ, ပဝဲပဒၢးဖိအိၣ်ဘံၣ်အိၣ်ဘၢဝဲလီၤ.

တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ် မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ်အကါဒိၣ်တခါလၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, စးထီၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအနီၢ်ကစၢ်လီၤ. ဝံယရှါယၤစံးကတိၤ ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်လၢ “နမ့ၢ်တ့ၢ်တိာ်ဧိၤတာ်ဧိၤ လၢပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိအဂီၢ်, တိာ်ဧိၤတာ်ဧိၤလၢ ပှၤဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အဂီၢ် လၢအဘၣ်တၢ်ကီအဖၢမုၢ်, တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ်လၢ ကလံၤမုၢ်...” န့ၣ်လီၤ(ယရှါ ၂၅:၄). တၢ်န့ၢ်အမဲာ်ညါ, ယွၤအပှၤဂီၢ်တဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ်, ကဘၣ်ဟ့ၣ်တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ်ဆူ ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိ လၢအဖှီၣ်အဃာ်ဝဲ (၅ မိၤရှ့ ၁၀:၁၉) ခီဖျိဝ့ၢ်လၢတူၢ်လိာ်တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ( ၄ မိၤရှ့ ၃၅:၆). တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီတမံၤဃီအံၤ ကမၤစၢၤပှၤ ဖဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအကျါ, လၢပဟီၣ်ခိၣ် မုၢ်တနံၤညါအံၤလီၤ. ဖဲဆၢကတီၢ်…

တၢ်အပူၤလၢတၢ်ဒူၣ်လိၤ

တၢ်တမံၤမံၤ အီၣ်ယဖီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံာ်အနံၤအခါ, ဖီတဖၣ် ကတြီဂ့ၤမး ယူာ်ထီၣ် အခိၣ်ဆူထးလီၤ. ခဲအံၤ, အဝဲသ့ၣ်ကဲထီၣ်ဖီအမုၢ်လၢအခိၣ်တအိၣ်လံလီၤ. ယစီၤဟးတရံးကွၢ် ယကရၢၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ကဝီၤကနူၤချၢ ဒီးထံၣ်တၢ်အပူၤလၢ အတြီၢ်ပဒဲတဒုလၢ ယသ့ၣ်ဘၣ်ကရၢၢ်လိၤလီၤ. ပဒဲဖိတဖၣ် လီၤအဲၣ်ဒိၣ်မး, ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢ အမၤကီမၤခဲတၢ်တဖၣ် ဒီးဟးဂီၤဖီတဖၣ်ဒီကရၢၢ်လၢမံးနံးအတီၢ်ပူၤလီၤ.

ယဆိကမိၣ်ထံကွၢ်, မ့ၢ်ပှၤဟုၣ်နုာ်လီၤတၢ်လၢ အမၤဟးဂီၤကွံာ် ယွၤအက့ၢ်ဂီၤလၢ ဘိၣ်ထီၣ်ဖးထီၣ်လၢ ယတၢ်အိၣ်မူပူၤ ကအိၣ်ဧါ. ကတိၤဒိ ၂၅:၂၈ စံးဝဲ “ပှၤလၢ အတပၢဘၣ်အသးဒၣ်ဝဲန့ၣ်, မၤသးဒ်ဝ့ၢ်လၢအလီၤပှီၢ်ဝဲ, အခိၣ်ဒူတအိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ”. လၢပျၢၤမုၢ်နံၤမုၢ်သီအခါ, ဝ့ၢ်အတၢ်ဒူၣ်န့ၣ် ဒီသဒၢန့ၢ်တၢ်လၢ ဒုၣ်ဒါအတၢ်ဟဲဂုာ်နုာ်ဆူၣ်တၢ်အဂီၢ်လီၤ. တၢ်အပူၤဆံးကိာ်ဖိလၢ တၢ်ဒူၣ်လိၤဒၣ်လဲာ်, အခီပညီထီၣ်လၢ ဝ့ၢ်ဒီဝ့ၢ်အိၣ်အိးထီၣ်ပာ်သး လၢတၢ်ကဟဲဒုးအီၤအဂီၢ်လီၤ.

လံာ်တၢ်ကတိၤဒိအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ပၢၤပသးလီၤ “နထံၣ်န့ၢ်ကနဲစီစ့ၢ်ကီးဧါ. အီၣ်ဖဲအကြၢးတက့ၢ်” ပှၤကူၣ်တၢ်သ့ကွဲးဝဲ ဒ်န့ၣ်လီၤ(၂၅:၁၆). တၢ်ကီၤသူၣ်ပၢၤသးမ့ၢ် သးအတၤသၣ်တဖျၢၣ်လၢ အအိၣ်ခိးပၢၤဃာ်ပှၤ, လၢအဒီဒၣ်န့ၢ် ပှၤလၢ မ်ပသုတသးစူၤတဂ့ၤ, တၢ်အိၣ်မူအတၢ်ခၣ်, တၢ်သးကွံတၢ်ဒီး တၢ်ဖိဃၢ်လၢ အမၤဟးဂီၤတၢ်အဂုၤအဂၤတဖၣ်, လၢအဆွံနုာ်ဆူၣ်အသးဒီး…

လဲးကိၢ်(Lego)တၢ်မၤလိလၢအသိၣ်ပှၤ

ပှၤတဂၤစုာ်စုာ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢပှ့ၤန့ၢ် လဲးကိၢ်(Lego) ဖိသၣ်တၢ်လိာ်ကွဲ ပလးစတ့း (plastic)ကိၣ်လိၣ်ဖိ အခါ ၁၀ ဃၣ်ဃၣ် ကိးနံၣ်ဒဲး - အါန့ၢ်အကကွဲၢ်ကထိနွံဆံယဲၢ်ဘျီ(75 Billion)လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် မ့တမ့ၢ်လၢပှၤဒဲးန့း(Danish)ဖိပှၤဘှီဖိသၣ် တၢ်လိာ်ကွဲ အီလံၣ်ခဲး ခရံးစထံၣ်ယၢၣ်စၢၣ် (Ole Kirk Christiansen) အတၢ်သးစွံကတုၤဘၣ်န့ၣ်, လဲးကိၢ်ကိၢ်လိၢ်ဖိလၢ တၢ်ကဆဲးဒုးကဲထီၣ်တၢ် တမ့ၢ် ကအိၣ်နီတခါဘၣ်.

ခရံးစထံၣ်ယၢၣ်စၢၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢး မၤတၢ်သပှၢ်ပှၢ် ဖဲ ကီၢ်ဒဲမး(Denmark) အဝ့ၢ်ဘ့ၤလၢ်(Billund) လၢနံၣ်အဆံအါမးအပူၤ, တချုးဒံးအမၤကဲထီၣ် “Leg Godl” လၢအခီပညီမ့ၢ် “လိာ်ကွဲဂ့ၤဂ့ၤ”န့ၣ်လီၤ. အဝဲအတၢ်မၤလီၢ် မ့ၣ်အူ အီၣ်ဟးဂီၤခံဘျီညါလီၤ. အဝဲအိၣ်ဒီးကျိၣ်စ့အတၢ်လၢာ် စီဖ့ကလ့ၤ ဒီးတူၢ်ဘၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ် တၢ်ဒုးလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ပီးတၢ်လီ အတၢ်တလၢတလီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံကတၢၢ်, ဖဲ ၁၉၄၀ နံၣ် အလီၢ်ခံတဖၣ်န့ၣ်, အဝဲမၤန့ၢ် တၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဃး “နီၢ်ကစၢ်ဘျးစဲဃာ်ဒၣ်တၢ်” ပလးစတ့းကိၢ်လိၢ်ဖိတဖၣ်လီၤ. (ခရံးစထံၣ်ယၢၣ်စၢၣ်)သံဖဲ ၁၉၅၈…

တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်ကဒါက့ၤ

ဖဲ ၁၉၇၀ နံၣ်, သိလ့ၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ လဲၤဟးဆူ ကီၢ်ဒဲမး (Denmark) ဒီး, သ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲလၢ တၢ်လၢ ၁၉၃၉ နံၣ် ဘယူအ့း ဒယူရဲၣ် ခီဝဲ ဖ့တဲၣ် (Buick Dual Cowl Phaeton) သိလ့ၣ်တဆိန့ၣ် မ့ၢ်ပှၤထံဖိကီၢ်ဖိအိၣ်ဖဲတၢ်လီၢ်အံၤ အတၢ်လီၤ. သိလ့ၣ် အဝဲန့ၣ် တဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ဒံး နီတဘျီဘၣ်အဃိ, အိၣ်ထဲအီၤတဆိလီၤ. မ့ၢ်လၢ အထံၣ်န့ၢ်တၢ်အံၤ ဘၣ်အသးဒိၣ်မးအဃိ, သိလ့ၣ်အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤအံၤ ပှ့ၤသိလ့ၣ်အဝဲန့ၣ်, ဒီးသူ အဆၢကတီၢ် ဒီး အကျိၣ်စ့လၢကမၤဂ့ၤက့ၤ သိလ့ၣ်အံၤလီၤ. မ့မ့ၢ် ခဲကနံၣ်အံၤ, သိလ့ၣ်လီၤဆီအံၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါ ဒ်ကဟၣ်အဂ့ၤကတၢၢ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ် လၢအမံၤဒိၣ်ကတၢၢ်ဒီးပှၤကညီၤအစိၤကိးစိၤဒဲး ဘၣ်အသးလီၤ.

တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢ အိၣ်ခူသူၣ်သးတဖၣ် အိၣ်ဒီးက့ၢ်ဂီၤအကလုာ်ကလုာ်, ဒီးဖဲလံာ် ၂ ကွဲးနီၣ်တၢ်အပူၤန့ၣ် ပဖးဘၣ် တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်လုၢ်ပှ့ၤဒိၣ်အဂၤတမံၤ လၢအလီၤမၢ်တ့ၢ်ဝဲလီၤ. ဖဲစီၤပၤယိၤရှံယၤ ပၢကီၢ်အံၣ်စရ့လး ၁၈ နံၣ်…

ဂံၢ်စဲၤထီလၢတၢ်အဲၣ်အပူၤ

ယလဲၤတုၤ ဖဲတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါလီၢ်, တၢ်လီၢ်လၢ ယကလဲၤအိၣ်ခိးဒီး ကွၢ်ထွဲယမိၢ်အလီၢ်, တၢ်မၤအသးဒ်ယအိၣ်ထဲတဂၤဒီး ယပျံၤတၢ်လီၤ. ယပာ်တ့ၢ် ယဟံၣ်ဖိဃီဖိ ဒီး တၢ်လၢအဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤယၤတဖၣ်, အိၣ်တ့ၢ်လၢယလီၢ်ခံ ယံၤန့ၢ် မံၤလာ် ၇၅၀ လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တချုးယဖီၣ်ဘၣ်ဒံး ယတၢ်ဘိၣ်အခါ, ဖရဲး(န)(Frank), ပှၤလၢအမဲာ်ပှဲၤဒီး တၢ်နံၤကမှံအါအါတဂၤ, မၤစၢၤယၤလီၤ. ဖဲယလဲၤထီၣ် တုၤဆူတၢးဃုကထၢတကထၢန့ၣ်, ယပာ်လီၤသးလၢ ယကလဲၤထံၣ် အဝဲအမါ လီၣ်ရံၣ်(Lori), လၢအဟဲကဟုကယာ်အီၤ ဖဲဖရဲး(န)ကူစါသးအခါလီၤ. နီၢ်ဒီမိၤဝၤခံဂၤ ကဲထီၣ် ဒ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢယဂီၢ် ဖဲပသန့ၤသးလၢယွၤဒီး ပာ်ဂံၢ်ပာ်ဘါတဂၤဒီးတဂၤန့ၣ်လီၤ. ပနံၤသကိး, တဲဖျါပတၢ်တူၢ်ဘၣ်သကိး, ဟီၣ်သကိး ဒီးဘါထုကဖၣ် ဒ်သိးသိးလီၤ. ပဝဲကိးဂၤ မၤဘၣ်သး ဒ်ပဘၣ် တၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲ ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်ဒီးယွၤ ဒီးဘၣ်ထွဲလိာ်သးကဒဲကဒဲအံၤ ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဂံၢ်စဲထီလၢတၢ်အဲၣ်အပူၤ ဖဲပဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါလိာ်သးတဂၤဒီးတဂၤလီၤ.

ဖဲနီၢ်ရူၤသး အးလီၤအသးလၢ အကဟုကယာ် အမံၤပှၢ်နီၢ်နၤဧမံန့ၣ်, အဝဲပာ်တ့ၢ် အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ ဘၣ်ဃးညီနုၢ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢအညီနုၢ်ဒီးအီၤလၢ အလီၢ်ခံလီၤ.…

တၢ်ဒွဲၣ်ထီၣ် ပနဲတၢၣ်တဖၣ်

အဆၢကတီၢ် မ့ၢ်မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤကတီၢ်, ဘၣ်ဆၣ် မုၢ်န့ၣ်တအိၣ်ဖျါဘၣ်. နယူအ့ကလဲၣ် မုၢ်နံၤလၢအခံးသူ (New England's Dark Day) စးထီၣ်မၤအသးဖဲ ၁၇၈၀ နံၣ်, လါမ့ၤ ၁၉ သီ ဂီၤ ဒီးယံာ်ဝဲ နၣ်ရံၣ်အါမးလီၤ. တၢ်ခံးသူလၢအလီၤဆီအံၤ ဘၣ်ကဲထီၣ်အဂ့ၢ်ခီၣ်ထံးန့ၣ် ဖျါလီၤဂာ်လၢ အမ့ၢ်မ့ၣ်အူလုၢ်တၢ်အၢၣ်အိၣ်ကဲထီၣ်လၢ ခဲနဒၢ်(Canada)သ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူလၢအီၣ်ရၤလီၤသး ချ့သဒံးအဃိ, ပှၤအါဂၤ ဆိကမိၣ်လၢ တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်မုၢ်နံၤဧါ... န့ၣ်လီၤ.

ထံကီၢ်ခိၣ်နၢ်ကူၣ်လိာ်တၢ်ကရၢ (Connecticut governor's council) စံန့း (Senate) အိၣ်ဖှိၣ်သကိး, ဒီးပှၤတနီၤဆိကမိၣ်ဝဲလၢ ကဆိကတီၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘၣ်ဆၣ် အၣ်ဘြၣ်ဟၣ်ဒၣ်ဘဲပီး (Abraham Davenport) စံးဝဲ “ယတဘၣ်သးလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကဘၣ်တၢ်ပျၢ်ဘၣ်. မုၢ်စံၣ်ညီၣ်အနံၤ ဟဲသုးဘူးအသးဟဲဂ့ၤ တဟဲဂ့ၤ, မ့တမ့ၢ်လၢ မုၢ်စံၣ်ညီၣ်အနံၤဘူးထီၣ်န့ၣ်, အလီၢ်တအိၣ်လၢ ပကဆိကတီၢ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် မုၢ်စံၣ်ညီၣ်အနံၤ သုးဘူးဒီး, ယကမၤ ယမူဒါဒ်လဲၣ် ယကဃုထၢလီၤ. အဃိ, ယအဲၣ်ဒိးလၢ…

ဖဲပပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး ဒ်သိးသိး

လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ဒဲမး(Danmark)မ့ၢ်, ထံကီၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီဒိၣ်ကတၢၢ်အကျါ ထံကီၢ်တဘ့ၣ်, ဒ် “World Happiness Report-တၢ်ပာ်ဖျါ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်တၢ်သးခု” ပာ်ဖျါဝဲအသိးလီၤ. ပှၤဒဲမးဖိတဖၣ် လဲၤခီဖျိအတၢ်ဂိၢ်ခါကတီၢ် လၢအနံၤအသီအါ ဒီးန့ၢ်ဘၣ်မုၢ်အတၢ်ကပီၤစှၤအဃိ ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သကိးအသးဒီး တံၤသကိးတဖၣ်လၢ တၢ်အီသကိး မ့တမ့ၢ် တၢ်အီၣ်သကိးတၢ်အီၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤလၢ အဝဲသ့ၣ်သူဝဲ လၢအတၢ်သးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်လၢ အဘၣ်ထွဲလိာ်ဒီး တၢ်ဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ် “hygge” (ဟိကါ -‘Hoo-gah’) န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ကဝီၤ စီၢ်နီၢ်ခိၣ်ယိယိတဖၣ် ဃုာ်ဒီး ပှၤလၢအဲၣ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ်အဃိ, အဝဲသ့ၣ်အသးဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ဆူၣ်ဂံၢ်ဘါလီၤ.

ပှၤကွဲးလံာ်ဧ့ၤဘြံၤ ဟ့ၣ်ဆူၣ်သဆၣ်ထီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး ဒ်သိးသိးန့ၣ် ဒ်ပှၤအတဝၢတခါအသိးလီၤ. အဝဲသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲလၢ မုၢ်နံၤအကီအခဲတဖၣ် ကအိၣ်ထီၣ်- အိၣ်ဒီးတၢ်တၤတဖၣ်လၢတၢ်နာ်အပူၤလီၤ. ယ့ၣ်ရှူးမၤလီၤတံၢ်တ့ၢ်လံ ကစၢ်ယွၤအတၢ်တူၢ်လိာ်ပှၤ ခီဖျိပတၢ်နာ်တၢ်အုၣ်ခီၣ်ပကစၢ်ဒၣ်ကယၢာ်, ပကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ် တၢ်မဲာ်ဆှး, တၢ်သးဒ့ဒီ ဒီးတၢ်ထီဒုၣ်ဒါအမ့ၢ်အတီတဖၣ်လီၤ. ခီဖျိပပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သး ဒ်သိးသိးန့ၣ်, ပအိၣ်ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်သး တဂၤဒီးတဂၤတၢ်ကဲဘျုးအဂီၢ်လီၤ. ဖဲပနီၤဟံးန့ၢ်သကိး တၢ်ဒီတံၤဒီသကိးန့ၣ်, ပသဆၣ်ထီၣ်/ထိၣ်ဂဲၤထီၣ်လိာ်သကိးသး ဆူတၢ်အဲၣ်ဒီးတၢ်မၤလၢအဂ့ၤတဖၣ်သ့ဝဲ…

ဖဲတၢ်ကူၣ်သ့သ့ၣ်ညါတၢ်ကဲထီၣ် လၢတၢ်မၤဘၣ်ဒိဆါၦၤ

စဲးအဲ(လ)ဒၣ်(Zach Elder)ဒီးအသကိးတဖၣ် လဲၤခီဂၥ်ဝဲဒၣ် ဂရဲကဲနယၢၣ်အထံကျိ(Grand Canyon)လၢ ထိ ၂၅ သီအတီၢ်ပူၤဝံၤဒီး မၤကတၢၢ်ဝဲအတၢ်လဲၤဒီးအိၣ်ကတီၢ်ဝဲဒၣ် အထိလၢထံကျိကၢၢ်ပၤနံၤန့ၣ်လီၤ. ၦၤလၢ အဟဲအိၣ်ခိးသဂၢၢ်အီၤတဂၤ စံးဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ဘၣ်ဃးဒီး ကိၣ်ဘ့း-၁၉ အတၢ်ဆါအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢၦၤဟဲကတိၤနံၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ကဲနယၢၣ်အတၢ်လီၢ်န့ၢ် အဝဲသ့ၣ် အကွဲၤဒီနၢ်တဖၣ် အကလုၢ်သီၣ်အိၣ်ၦဲၤဒီးလံၥ်ပရၢတၢ်ကစီၣ်လၢ မိၢ်ပၢ်တဖၣ်ဆှၢန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်အဃိ စဲးဒီးအသကိးတဖၣ်ကဲထီၣ် တၢ်သးကတုၤ, သံတယူာ်ဘၣ်သးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲလၢ ကက့ၤကဒါဆူ ထံကျိဒ်သိးကပူၤဖျဲးထီၣ်ဝဲတၢ်လၢသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် ခဲကနံၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဟီၣ်ခိၣ်ချၢအံၤမ့ၢ်လၢတၢ်လၢတၢ်ၦဲၤတအိၣ်အဃိ တၢ်ကူၣ်သ့ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ် ဟဲစိၥ်န့ၢ်ၦၤ တၢ်ဆူးတၢ်ဆါတၢ်သးအုးန့ၣ်လီၤ. စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ၁:၁၈ အပူၤ သရၣ်လၢအိၣ် ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့န့ၣ် ဃုထံၣ်တိၢ်နီၣ်ဝဲ လၢတၢ်မၤကိၢ်မၤဂီၤအိၣ်အါမးလၢတၢ်ကူၣ်သ့အါအပူၤန့ၣ်, “ၦၤလၢအမၤအါထီၣ် အတၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ် မၤအါထီၣ်အတၢ်သူၣ်အုးသးအုးလီၤ”န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်မတၤလၢအသူၣ်က့ၣ်အသးကါတအိၣ်ဘၣ်လၢ ဖိသၣ်လၢအိၣ်ၦဲၤဒီး တၢ်သးခုသးမုၥ်နီၢ်နီၢ် ဒ်အမ့ၢ်ဖိသၣ်လၢတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်တအိၣ်န့ၣ်လဲၣ်. ဖိသၣ်မုၣ်ဖိအံၤ အတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်တအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်နီၤဖးမုၣ်ဒီးခွါ, ၦၤတကလုၥ်ဒီး တကလုၥ်အဒုၣ်အဆၢ, တၢ်မၤအၢမၤဆူၣ်မၤစိးတၢ်ဒီး တၢ်ဆါခဲစၢၢ်န့ၣ်ဘၣ်. တချုး ပဃုမၤလိထံၣ်န့ၢ်ဘၣ် ပဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢအတၢ်ခူသူၣ် ဒ်တၢ်လၢအမ့ၢ်…