တၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးတၢ်ဂဲၤလိၥ်တဖၣ်
တၢ်သ့စီလီခီတဖၣ်လၢစု, ဒီးလီၤတဲၥ်သ့ၣ်ဖးဝဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ် ကၠိၣ်စဖ့(န) ခီး(ခ)ရဲ(န) (Josephine Cochrane) (၁၈၃၉-၁၉၁၃) အသးဟးဂီၤဝဲအဃိ, ပာ်လီၤအသးလၢကတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် ကဟၣ်လၢအသ့စီလီခီန့ၣ်လီၤ. ဖဲအစးထီၣ်တ့ ကဟၣ်အက့ၢ်ဂီၤဒိဝံၤ တယံၥ်ဘၣ်, အဝၤသံ, ဒီးပာ်တ့ၢ်အီၤဒီးအဒ့ၣ်ကမၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်အသးအကီအခဲတဖၣ်အံၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤ, ဒ်သိးကမၤဝံၤဝဲ အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲ ၁၈၈၆ နံၣ်န့ၣ် အဝဲတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် ကဟၣ်သ့စီလီခီအဆိကတၢၢ်, လၢအဘၣ်စူးကါအီၤလၢစု, ခီဖျိလၢၦၤဘှီစဲးဖီကဟၣ်တဂၤအတၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ. လၢထံကီၢ်ပဒိၣ်အအိၣ်စ့ၢ်ကီး, ဒိးန့ၢ်ဝဲခွဲးယၥ်လၢ ကတ့ဆါထဲတဂၤဧိၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အခီၣ်ထံးန့ၣ် တဆါဘၣ် ကဟၣ်သ့စီလီခီတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, သမှံၤဟံၣ်ဒွဲ, ဒီးတၢ်အီၣ်အကျးတဖၣ် စးထီၣ်ပှ့ၤဝဲဒၣ် ကဟၣ်သ့စီလီခီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၀ နံၣ်အဘျဲၣ်တဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ်မး, ပှၤအါဂၤဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး ကဟၣ်သ့စီလီခီတဖၣ်, ဒီးစူးကါဝဲလၢဟံၣ်ဃီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်တဘျီဘျီန့ၣ် ဒ်သိးတၢ်တိၥ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ် ကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် ပကဘၣ်ဟ့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးပကဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤသပှၢ်ပှၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ကစၢ်ယွၤအတၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီး, မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်ဝဲ စီၤအၤဘြၤဟၣ်ဒီးအစၢၤအသွဲၣ်တဖၣ် ကကဲထီၣ် ၦၤတကလုၥ်ဖးဒိၣ်ဘၣ်ဆၣ်, စီၤအၤဘြၤဟၣ်, စီၤအံၤစဲးဒီး, စီၤယၤကိၥ်…
ကစၢ်ယွၤ စိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ
လ့လံၣ် ကၤန့(န) ဟါ(မ) (Lillie Cunningham) န့ၣ် အသးအိၣ် (၁၁၀) နံၣ်လံဘၣ်ဆၣ်, တသန့ၤအသးလၢ နီၣ်ထိးဘိ (မ့) ပိးလီလၢ ပှၤဖီၣ်ဒီးဟးဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်. အဝဲသန့ၤအသးလၢ ယွၤအကလုာ်ကထါ, ဒီးဖးဝဲဒၣ် လၢမုၢ်ဂီၤ, ဒီးလၢမုၢ်ဟါ, ကိးမုၢ်နံၤ, ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ကိးနွံဒဲးန့ၣ် လဲၤထီၣ်ဘါယွၤလၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ "ထီဘိန့ၣ် ယနာ်, ဒီးယသန့ၤယသးလၢကစၢ်ယွၤ ကစိာ်ဆှၢခီဖျိပှၤ" န့ၣ်လီၤ.
Mrs. Cunningham နာ်န့ၢ်ဝဲ ကစၢ်ယွၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤ ကစၢ်ယွၤ, လၢအစိာ်ဆှၢခီဖျိအီၤလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, လၢအမ့ၢ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတဖၣ်, တၢ်ဆါသံသတြိာ်တဖၣ်, အဝၤသးဘိဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် သံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးပှၤကွဲးထါတဂၤ, အတၢ်အိၣ်မူအသိး, လၢအဒုးသ့ၣ်ညါ ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်လၢ "နဘျုးနဖှိၣ်လၢမုၢ်ဂီၤ," ဒီး "နတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢမုၢ်နၤ" (စံး ၉၂:၁-၂), ဒီးလၢအတၢ်နာ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤ စွံကတုၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤကွဲးထါအတၢ်ကတိၤ, "ပှၤတီပှၤလိၤဂ့ၤထီၣ်…
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ အအဲၣ်တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်
ဖဲယမ့ၢ်ဖိသၣ်ဆံးအကတီၢ်, မုၢ်အခီၣ်ထံးနံၤ ကိးနွံဒဲး, တၢ်လဲၤဘါဂီၤ, ဒီးဟါတၢ်ဘါအဂီၢ်န့ၣ် ယလဲၤပိာ် ယဟံၣ်ဖိဃီဖိအခံဆူ တၢ်ဘါသရိာ် လၢတၢ်သးခုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် သရၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ အတၢ်သးခုဖျိဖျိဖျါဖျါ, ဒီးထီဘိန့ၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် ဖိသၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ယတၢ်ကွဲးဖိတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ တၢ်မၤလိသရၣ်, သရၣ်မုၣ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်န့ၣ် သူၣ်လီၤန့ၢ်ယၤ တၢ်အဲၣ်ယွၤ ကလုၢ်ကထါဆူ ယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးမုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤ ဟါတၢ်ဘါတဖၣ်န့ၣ် သရၣ်တမှံၤ လၢအဟဲစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်တဖၣ် (မ့) ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဖၣ် အတၢ်ကတိၤတဖၣ်န့ၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ယသး လၢယကမၤ တၢ်သးခုကစီၣ်အတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. ပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အမံၤ, ဒ်ပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် ပညိၣ်ဆိကမိၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ, “တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ အအဲၣ် တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ် လၢ ခိ(လ)ဝါထၢၣ် အကျဲ (Coldwater Road)” န့ၣ် ကြၢးဝဲဘၣ်ဝဲနီၢ်နီၢ် န့ၣ်လီၤ. ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လၢဝဲပှဲၤဝဲဒၣ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့ဘၣ်ဆၣ်, ပရ့လိာ်မုာ်လိာ်ပသး ဒ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢမုၢ်တနံၤအံၤန့ၣ်, ယကဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်ဘါသရိာ်အကြၢး အဘၣ်တဖျၢၣ်အဂီၢ်,…
မုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ
ပါပလိ (Pablo) အပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိသံး, ဒီးအမိၢ်န့ၣ် မၤအၢမၤသီအီၤအဃိ, အဝဲ ဟးထီၣ်လၢအဟံၣ်, ဖဲ ခွါလိၣ်ဘိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဖါတံၢ်အဟံၣ်, ဖျိထီၣ် ဝဲဒၣ် တီၤထီကၠိဝံၤ, ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် (Pablo) စ့ၢ်ကီး, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်မူလၢ အမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, လၢအပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲထီ တၢ်အိမူၤသံး, ဒီးအတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် မၤလီၤဖးကွံာ် အဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးအဟံၣ်တဖၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ"ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အၢဝဲသီဝဲ, ဒီးနးအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်" န့ၣ်လီၤ.
အကတၢၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤ ခီဖျိလၢတၢ်ယါဘျါအကျိၤကျဲန့ၣ်လီၤ. "ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တပိာ်ကျဲဘၣ်အဃိဒီး, ကစၢ်ယွၤ အိးထီၣ်တြဲၤလၢယဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အသးကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒီးအီၤ, ခီဖျိလၢန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်,…
တၢ်အဲၣ်လၢ အဒိၣ်နီၢ်မး
လၢတၢ်မၤလၤကပီၤ ယလံၤခွါဖိ ချုးန့ၢ် အနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤ, ဒီးအသးန့ၣ်ပှဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ်တဆံတနံၣ်အဂီၢ်, ပဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် ပလဲၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ပသးလၢ မဲးဒံးထၢၣ်ရ့နယၢ (Mediterranean) တၢ်အီၣ်အကျးန့ၣ်လီၤ. တချူးလၢပှၤမၤလိာ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီန့ၣ်ဒီး, အပၢ်သံကွၢ်ဝဲဒၣ် အဖိခွါ, လၢအချုးန့ၢ် အနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤတဂၤန့ၣ်လၢ မ့ၢ်အအဲၣ်ဒိးအီၣ်တၢ်တမံၤမံၤဧါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ဃၢသးဃၢအပူၤန့ၣ် ဖိသၣ် စံးဆၢက့ၤအပၢ်လၢ "ညၣ် ဆဲလမိၣ်,ဒီးသ့ၣ်ညါဝဲ တၢ်အပှ့ၤကလံၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. အပၢ်လၢအမ့ၢ်ယဖိခွါန့ၣ် စံးဘၣ်အီၤလၢ "တနံၤအံၤ, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် နနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအဃိ, နမ့ၢ်သးအိၣ် အီၣ်ညၣ်န့ၣ် နအီၣ်သ့ဝဲ" န့ၣ်လီၤ. ယလံၤခွါဖိန့ၣ် အသူၣ်ခုသးခုဒိၣ်မး, ဒီးနံၤကမှံထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢအဖိခွါအဂီၢ်, ယဖိခွါအတၢ်အဲၣ်န့ၣ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယၤ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်, လၢအဒိၣ်နီၢ်မးအကျါ, တဖှံၣ်တဝာ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ၁ ယိၤဟၣ် အဆၢဒိၣ် သၢ, ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် "တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်" လၢကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤပှၤ, ဒီးကယဲၢ်ၦၤလၢ အစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤအီၤကိးဂၤဒဲးန့ၣ် ကိးဝဲဒၣ်လၢ "အဖိ" (:၁), ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဒိးန့ၢ် ယွၤအတၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်အံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒုးနဲၣ်ဟ့ၣ်ဒိ တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်အံၤ,…
ပှၤလၢယဃၢၤန့ၣ် မ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်
သးပှၢ်မုၣ်တဂၤ လီၤဃံၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်, ဒီးအိၣ်သံတယူာ်လၢပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်အကျဲလိၤ လၢတၢ်ကိၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. ပှၤအါဂၤ ဆိကတီၢ်အတၢ်လဲၤဒီး မၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤန့ၣ် ကိးဃီၤဝဲ ၉၁၁, ဒီးပှၤအဂၤတဂၤန့ၣ် ပာ်လီၤ ဆ့ကၤဖီခိၣ်တဘ့ၣ်လၢသးပှၢ်မုၢ်အခိၣ်အဖီလာ် ကယီကယီဖိန့ၣ်လီၤ. ပှၤတနီၤန့ၣ် ပာ်ဝဲဒၣ် တၢ်ထွါမဲာ်တဖၣ်လၢအစုဒုၣ်အဖီလာ်, ဒီးမ့မ့ၢ်ပှၤတဂၤန့ၣ် ဒီတဒၢဝဲ သဒၢမုၢ်လၢ အခိၣ်အဖီလာ်တုၤလၢဂ့ၢ်ဂီၤအူ ဆူၣ်ချ့ပှၤမၤစၢၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲတစုန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအဒိတီၣ်ထီၣ် တၢ်ဂီၤမူအဖုၣ်ဖိအံၤ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ ပှၤအသးအနံၣ်အလါ, ဒီးကလုာ်ဒူၣ် တဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်ခဲလၢာ် ဆိကတီၢ်, ဒီးပာ်ဖှိၣ်မၤစၢၤ ပှၤလၢအတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်နးနးကျံၤကျံၤတဂၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီ, လၢအလီၤသးမုာ်ဒိၣ်မးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤသ့လံာ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတဂၤ သံကွၢ်ဝဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, “ပှၤလၢယဃၢၤန့ၣ် မ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်” (လူၤ ၁၀:၂၉) န့ၣ်လီၤ. အခီပညီန့ၣ် အဝဲအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢကဘၣ်ဒုးနဲၣ်အတၢ်အဲၣ်ဆူမတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး တဲဖျါထီၣ် ပှၤတဂၤအဂ့ၢ်, လၢတမျိၤတမျာ်တဖၣ် ဒိတီၢ်အီၤနးနးကလဲာ် ဘူးတ့ၢ်မးလၢကသံဝဲ, ဒီးဘၣ်တၢ်စူးကွံာ်တ့ၢ်အီၤလၢ ကျဲကပၤ (:၃၀-၃၁) န့ၣ်လီၤ. ပှၤလုၢ်တၢ်အဒိၣ်တဂၤ, ဒီးလၢခံန့ၣ် ပှၤလ့ၤဝံဖိတဂၤ ဟဲထံၣ်န့ၢ်အီၤဘၣ်ဆၣ်, ခံဂၤလိာ်န့ၣ် လဲၤသဒၣ်အီၤလၢကျဲတကပၤန့ၣ်လီၤ.…
တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ
တၢ်လၢနထံၣ်ဘၣ်တဖျးမဲာ်, ဒီးနဖီၣ်ဟံးဃာ် တန့ၢ်တသ့တမံၤမံၤန့ၣ် မ့ၢ်နဆၢမုၢ်လၢ်ဒိးန့ၢ် ဘၣ်အီၤဧါ. စံၣ်. အဲး(စ) လူဝ့း(စ) (C. S. Lewis) ဆၢဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ “ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤပသးလၢ တၢ်တမံၤမံၤ, လၢအမ့ၢ်ယွၤ လၢအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢ စးကဝၣ်အပူၤ, ဒီးပသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်အဘၣ်တၢ်မၤတဲာ်ကွံာ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးပှၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢတၢ်ချၢ, ပထံၣ်ဘၣ် ထဲပဲတြီလၢအချၢတကပၤ, ဒီးပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပဲတြီအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အမ့ၢ်အတီတမံၤလၢ ပတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ပျဲနုၤလီၤပှၤန့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်မၤဘျါက့ၤပတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအလီၢ်လံၤ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကညီအနီၢ်ဒီတဂၤ ကအီဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခု အထံမူထီၣ်ပၢၤ” န့ၣ်လီၤ.
လူဝံး(စ) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ပကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂ့ၢ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မဲာ်သကိးမဲာ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပမ့ၢ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ်တဖၣ်အသိး, ခီဖျိပတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးအီၤ, ဒီးအသးစီဆှံ အတၢ်မၤလၢပပူၤအဃိ, ပအိၣ်ဒီးကစၢ်ခရံာ်အတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်သးခုန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤတံာ်တာ်အီၤလၢ တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်သံ,…
ဘၣ်မနုၤအဃိ မုၢ်ဖီဖးလၢအဂ့ၤန့ၣ်လဲၣ်
မုၢ်ဖီဖးလၢအဂ့ၤ (Good Friday) စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၤအိၣ်မနုၤတမံၤလဲၣ်. ဘၣ်မနုၤအဃိ, တၢ်တကိးအီၤ မုၢ်နံၤလၢအအၢ, (မ့) တၢ်သူၣ်အုးသးအုး အမုၢ်နံၤန့ၣ်လဲၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, တမ့ၢ်ဝဲဒၣ် မူးသးဖှံအမုၢ်နံၤတနံၤဘၣ်. မ့မ့ၢ်မုၢ်နံၤတနံၤလၢ တၢ်ကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီန့ၣ် မုၢ်နံၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢ မုၢ်ဖီဖးစီဆှံ (Holy Firday) န့ၣ်လီၤ. လၢကီၢ်ကၠၢမနံၣ် (Germany) န့ၣ်, တၢ်ကိးအီၤလၢ ခၣ်ဖရဲတး(က) (Karfreitag), (မ့) “တၢ်သူၣ်အုးသးအုး မုၢ်ဖီဖး” (Sorrowful Friday) န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ကိးအီၤ “မုၢ်ဖီဖးလၢအဂ့ၤ” အထူသနူန့ၣ် မ့ၢ်ပဒိးန့ၢ်အီၤဖဲလဲၣ်. ပှၤတနီၤနီၤ နာ်ဝဲဒၣ်လၢ “မုၢ်ဖီဖးလၢအဂ့ၤ” န့ၣ် ဟဲလီၤဝဲဒၣ် လၢပျၢၤ “ကစၢ်ယွၤ အမုၢ်ဖီဖး” (God's Friday) အထူသနူ သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
မံၤအံၤအထူအထံး ကမ့ၢ်ဝဲဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ, မုၢ်ဖီဖးအနံၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံဝဲန့ၣ် ပှၤကိးအီၤလၢ…
တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤတဝၢအဂီၢ်
ဖဲလၢ ယၤဒီးယဝၤ, အဲၣ်လဲ(န) (Alan), ပပာ်လီၤပသးလၢ ပကသုးအိၣ်ဆိးလၢ ဝ့ၢ် ဖံၣ်လဒဲဖံယၤ, (Philadelphia) ဆူထံကီၢ်အတခီတဝာ်, ဒ်သိးယဝၤကထီၣ် ကၠိဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, ယတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ဒံးဘၣ်, ကၠိဖိဟံၣ်ဒွဲ အဂီၢ်စ့ၢ်ကီး, မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်. ဘၣ်ဖဲမုၢ်အိၣ်ဘှံးအနံၤ တနံၤ, တချုးလၢ ပလဲၤဒံးဘၣ်တၢ်အကတီၢ်ဖိန့ၣ် လၢပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤ, ပှၤလၢပသ့ၣ်ညါလိာ်သးတဂၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤလၢ ကၠိဖိလီၤလံၤတဂၤ, လၢအမၤလိတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲဖၠၣ်စိမိၤလၢ အဲၣ်လဲ(န) ကလဲၤထီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤဟံၣ်ဒၢးလၢအပှ့ၤကလံၤအကြၢးအဘၣ်တဒၢးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, တချုးပဟးထီၣ် န့ၣ်ဒီး, ပှၤမၤသကိးတၢ်ဒီးယၤတဂၤန့ၣ် ဒ်သိးယကဆဲးကျိးစံးကတိၤတၢ်ဒီး ပှၤခရံာ်ဖိအတၢ်ကရၢကရိအဂီၢ်, ဟ့ၣ်လီၤယၤ ပှၤတဂၤအမံၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤစံးဆၢ ပတၢ်ထုကဖၣ်, ဒီးဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်ဒီးဟံၣ်ဒၢး, ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤ ခီဖျိလၢအပှၤကညီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲအဂီၢ်, တံၤသကိး, ဒီးဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢတဖၣ် မၤစၢၤပှၤ, ဒီးဆှၢပှၤလၢ တၢ်ထုကဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤကွဲးလံာ်တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ် ကွဲးပာ်ဖျါဝဲ တၢ်ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်တလဲၤခီဖျိတၢ်အိၣ်မူ ထဲတဂၤဧိၤအဂ့ၢ်, “ပှၤခံဂၤဂ့ၤန့ၢ်ပှၤတဂၤတက့ၢ်” (၄:၉)…
ပလီၢ်နသး
ခီဖျိလၢတၢ်ကျဲးစၢးဂဲၤလိာ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်ကိးထီၣ် ကစၢ်ယွၤ တဘျုးနံၣ်ဝံၤ, ဖရဲး (Frank) ဆိကတီၢ်ကွံာ်ဝဲ တၢ်အီသံးအီဂာ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ မၤတၢ်လၢအသးသမူအပူၤအဃိ, အဝဲတအီသံးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲမၤ တၢ်ဆီတလဲတနီၤလၢ အကါဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တပာ်ဝဲဒၣ်သံးလၢၤဘၣ်, ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ဆိကမိၣ်, ဒီးအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ဒီးပလီၢ်ပဒီအသး လၢတၢ်အိၣ်အသးတမံၤမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသန့ၤအသးလၢယွၤ, ဒီးဒ်သိးအသုတဟ့ၣ် ခွဲးယာ်လၢ တၢ်လ့ပစီ (မ့) တၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဟ့ၣ်ပလီၢ်တ့ၢ်ဝဲလၢ “ကီၤသုသးတက့ၢ်, ဆိးသီတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဒ်ခ့ယုၢ်ကညီၤရုၢ်ရုၢ်အသိးန့ၣ်, သုဒုၣ်သုဒါမုၣ်ကီၤလံၢ် ဟးဝ့ၤဝီၤဃု ပှၤလၢအကယူၢ်လီၤဝဲ” (၁ပ့း ၅:၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် မုၣ်ကီၤလံၢ် ကဟဲဒုးပှၤတလီၢ်လီၢ်- ဖျါလၢပတၢ်အိၣ်မူ ကဂ့ၤဒိၣ်အါထီၣ်တသ့လၢၤဘၣ်, (မ့) ပဆိကမိၣ်တမ့ၢ်လၢတၢ်လ့ပစီကလီၤဘၣ်ပှၤ နီတဘျီဘၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူ လီၢ်ကဝီၤတတီၤတီၤအဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးန့ၣ် စီၤပ့းတရူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
စီၤယၤကိာ်စ့ၢ်ကီး, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ…