ကျိၣ်စ့လၢ ဘၣ်တၢ်မၤန့ၢ်အီၤညီ
ဖဲလၢ နံၣ် ၁၇၀၀ တဖၣ် ဘူးထီၣ်ကလၢၢ် အဆၢကတီၢ်, ပှၤသးစၢ်တဂၤ ဃုထံၣ်ဝဲ ဟီၣ်ခိၣ်လီၤဆၢၣ် တၢ်လီၢ်တတီၤ ဖဲနိၣ်ဘၣ် စကိၣ်ၡၣ် အိးခ် အကီး (Nova Scotia’s Oak Island) န့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်တယာ်ဝဲလၢ ပီၣ်လဲၣ်တမျာ်တဖၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ကမ့ၢ် ကဘီခိၣ် ခ့းဒ်(Captain Kidd) အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ခူၣ်လီၤဘျၢလီၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်ထူးတၢ်တီၢ်ဖဲန့ၣ်အဃိဒီး ပှၤသးစၢ်ဒီး အတံၤသကိးတနီၤ စးထီၣ်ခူၣ် လူၤကွၢ်ဃု တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဖဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် တဃုထံၣ်န့ၢ်ဘၣ် တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်နီတမံၤဘၣ် ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါ ဟူထီၣ်သါလီၤ တၢ်တမံၤအံၤလၢ အတမ့ၢ်တတီအံၤ မၤလၢၢ်ကွံာ် တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ ပှၤကွၢ်ဃုတၢ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ်လီၤ. နံၣ်လၢအကယၤတဖၣ်အပူၤ ပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီး သူဝဲ တၢ်ဆၢကတီၢ်ဒီး တၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ အါအါဂီၢ်ဂီၢ် ဒီးခူၣ်လူၤကွၢ်ဃု တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဖဲတၢ်လီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ တၢ်ပူၤအယိာ်အိၣ်ဝဲ အါန့ၢ်ဒံးခီၣ်ယီၢ် တကယၤ (မံးထၢၣ်သၢဆံ)န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သးစဲဘူး…
တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသး
အိၣ်ဘှံးနံၤဂီၢ်တၢ်ဘါဝံၤဒီး, ဝ့ၢ်မီးစကိၣ်(Moscow)တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ အတူၢ်လိာ်ယၤန့ၣ် ပကဟံးန့ၢ်သကိး မုၢ်ထူၣ်တၢ်အီၣ်အဂီၢ် လဲၤကိးယၤဆူ တၢ်အီၣ်ကျး လၢ ခရ့ၣ်မလ့ၣ် (Kremlin) တိာ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အချၢန့ၣ်လီၤ. ပလဲၤတုၤန့ၣ်ဒီး ပပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ နီၢ်ဒီမိၤဝၤ ဒိးတ့ဒိးဖျီအသးဝံၤသီသီဖိတဖၣ် လၢတၢ်ဖျီအကူအသိးန့ၣ် လဲၤဝဲဆူ တၢ်သွၣ်ခိၣ်လၢ ပှၤပာ်လီၤပှၤသုးဖိတဖၣ် လၢပှၤတသ့ၣ်ညါတဖၣ် ဖဲလၢ ခရ့ၣ်မလ့ၣ် တိာ်အဒူၣ်အချၢန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် ကဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်တ့တၢ်ဖျီ မုၢ်နံၤသးဖှံ ဒ်သိးအံၤအဂီၢ်န့ၣ် ပှၤဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤသးသမူတဖၣ်အဂီၢ် တၢ်မၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဖိအံၤစ့ၢ်ကီး ပှၤဒိးတ့ဒိးဖျီအသးတဖၣ် ထၢနုာ်ဃုာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသးတဖၣ်အံၤ ဖျါသညူးသပှၢ် ဖဲနီၢ်ဒီမိၤဝၤတဖၣ် ဒိတၢ်ဂီၤလၢ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လၢၢ်ထူၣ် ကပၤတချုးလၢ အပာ်လီၤ တၢ်ဖျီအဖီတဖၣ် လၢလၢၢ်ထူၣ်အခီၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ.
ပဝဲကိးဂၤအလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်စံးဘျုးပှၤလၢ ဟ့ၣ်လီၤအသးသမူတဖၣ် ဒ်သိးပကဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်အိၣ်မူအလၢအပှဲၤ လၢတုၤထီၣ်, ထီၣ်ဘးအပတီၢ်တပတီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ခဲလၢာ် ဘၣ်ဆၣ် တမ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢအကါဒိၣ်ကတၢၢ်ဘၣ်. ပမ့ၢ်ထံၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ သ့ၣ်ဖျၢၣ်ထူၣ်စုညါလိၤန့ၣ်ဒီး လၢတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအလိၤ ပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ် ပဒ့ၣ်ကမၣ် အိၣ်ဝဲထဲလဲၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်…
အဝဲမၤသီထီၣ်က့ၤၦၤ
ဒ်အမ့ၢ် ၦၤပၢဆှၢသုးကျဲၤတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဂၤအသိး, ၡီ စံဖလၢၢ် (Shawn Seipler) ဘၣ်ကနိလိာ်သးဒီး တၢ်သံကွၢ်လီၤဆီတမံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢ ချါသိအကူၣ်အက့အဘျဲၣ်အစဲၤလၢအအိၣ်တ့ၢ်လၢ ဟံၣ်ဒွဲအဒၢးတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပမၤမနုၤသ့လဲၣ်. အဝဲနာ်ဝဲလၢ ချါသိလၢအကကွဲၢ် လၢအဘၣ်တၢ်စူးကွံာ်အီၤဒံး တၢ်ကမှံအသိးန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်အသီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. အဃိ, အဝဲ ဒုးအိၣ်ထီၣ် “Clean the World - မၤကဆှီဟီၣ်ခိၣ်” တၢ်ကရၢကရိန့ၣ်လီၤ. အတၢ်မၤအံၤ ကဲထီၣ် တၢ်မၤစၢၤလၢ ဟံၣ်ဒွဲ ဃိးကထိဘျဲၣ် ကဘီလဲၤဟးကသုၣ် ဒီးတၢ်လီၢ်လၢပှၤလဲၤအိၣ်ကသုၣ်တဖၣ် ဒ်သိးကစူးကွံာ် ချါသိအကူၣ်အက့တဖၣ်လၢအကကွဲၢ်န့ၣ်လီၤ. “Clean the World” တခီ မၤသံတၢ်အဃၢ်ဒီး ဒုးကဲထီၣ် ချါသိကိၣ်လိၣ်အသီတဖၣ် ဒီးဆှၢလီၤဝဲ ချါသိတဖၣ်ဆူ ထံကီၢ်အါန့ၢ်အဘၣ်တကယၤ လၢအလိၣ်ဘၣ် ချါသိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ချါသိလၢ အဘၣ်တၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤတဖၣ် တြီဃာ်တၢ်ဆူးတၢ်ဆါဒီး တၢ်သံတၢ်ပှၢ် လၢအအိၣ်ထီၣ် မ့ၢ်လၢ တၢ်တကဆှဲတဆှီဒီး ဘၣ်ဒိတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဃိန့ၣ်လီၤ.
ဒ် စံဖလၢၢ် စံးဝဲအသိး, “ယသ့ၣ်ညါလၢတၢ်အံၤလီၤနံၤဘၣ်ဆၣ်…
ယွၤအစိကမီၤဖးဒိၣ်
တၢ်ဖျါကဲထီၣ်သးတသ့ လၢအကဲထီၣ်အသး ဖဲ ဟၣ်ရံၣ်က့ကလံၤသဝံး လၢအသဟီၣ်ဆူၣ် လဲလိာ် မ့းစ့းစပံၣ်အထံကျိဖးဒိၣ် အတၢ်ယွၤလီၤကျဲ အခါန့ၣ်လီၤ. ဖဲ လါအီကူာ် ၂ဝ၂၁နံၣ်, ဟၣ်ရံၣ်က့ အဲးဒၣ် (Hurricane Ida) ဟဲဘၣ် လူၤစံၣ်ယၣ်နၣ် အပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ အထံကၢၢ်ခိၣ် ဒီးတၢ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်မ့ၢ်ဝဲ ထံအံၤကဲထီၣ် “negative flow” လၢအခီပညီမ့ၢ်ဝဲ “ထံယွၤခိၣ်ခံကဒါက့ၤ”ဆူအဖီခိၣ် လၢတဘျုးနၣ်ရံၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၣ်နီၤ တယာ်ဝဲလၢ တၢ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ် ဟၣ်ရံၣ်က့ (hurricane) ကလံၤမုၢ် မၤလဲၢ်ထီၣ်အသဟီၣ်သ့ ထဲသိးဒီး နယူချံယါမ့ၢ်ပိၢ် တကလး န့ၣ်လီၤ. တၢ်အသဟီၣ်လီၤလးဖးဒိၣ် ဒ်သိးကလဲလိာ် ထံယွၤလီၤအံၤ ဒုးနၢ်ပၢၢ်ယၤ ၦၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အတၢ်စံးဆၢ ဘၣ်ဃးတၢ်လီၤလးဖးဒိၣ် “negative flow” လၢအမ့ၢ် “ထံယွၤလီၤခိၣ်ခံကဒါက့ၤ”လၢအကွဲးအသးလၢ ၂မိၤရှ့ အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ထွးထီၣ်ဃ့ၢ်လၢ ၦၤအဲၤကူပတူးဖိတဖၣ် အတၢ်မၢကဲကုၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ နံၣ်ကယၤတဖၣ်ကတီၢ်အခါ, ၦၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် လဲၤတုၤဆူ ပီၣ်လဲၣ်ဂီၤအကနူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အမဲာ်ညါ မ့ၢ်ထံမိၢ်ၦၢ်ဖးဒိၣ်…
တၢ်နာ် ဟဲလၢတၢ်ဒိကနၣ်
ဖဲ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် ဘီး (Bob) တူၢ်ဘၣ် တၢ်ဆူးတၢ်ဆါလၢ အမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး အကလုၢ်အခါ, အဝဲဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ကီတၢ်ခဲဒီး တၢ်သးဟးဂီၤ တဆံယဲၤနံၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါဝဲလၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤလၢ ကတိၤတၢ်တန့ၢ်န့ၣ် ကမၤတၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဂဲၤလိာ်လၢ တၢ်သံကွၢ်အံၤဒီး လူလီၤဂာ်လီၤ အတၢ်သးအုးဒီး တၢ်သးဒ့ဒီလၢ ကစၢ်ယွၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ကဒါက့ၤဝဲလၢ, “ယသ့ၣ်ညါထဲဒၣ်တၢ်တခါလၢ ယကဘၣ်မၤမ့ၢ် တၢ်လူၤပိာ်ထွဲယွၤအကလုၢ်ကထါန့ၣ်လီၤ.” ဒ်အဝဲမၤလၢာ်အတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ အဖးလံာ်စီဆှံန့ၣ်, အတၢ်အဲၣ်ယွၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲ, “ယဟ့ၣ်လီၤယသး ဒ်သိး ယကဟံးန့ၢ် ဒီးဘျၢလီၤယသးဆူ ကစၢ်ကလုၢ်ကထါအပူၤ မ့ၢ်လၢ တၢ်နာ်ဟဲလၢတၢ်ဒိကနၣ် ဒီးတၢ်ဒိကနၣ်ယွၤအကလုၢ်ကထါ န့ၣ်လီၤ.”
လၢတၢ်မၢဖိစီၤပီလူးအလံာ်ဆူ ရိမ့ၤအပူၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ကတိၤ တၢ်နာ်ဟဲလၢ တၢ်ဒိကနၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီဝဲလၢ အၦၤယူဒၤဖိတဖၣ် ကစူၢ်နာ်ခရံာ် ဒီးကဘၣ်တၢ်အုၣ်ခီၣ်က့ၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ကစူၢ်နာ်ဒ်လဲၣ်. ခီဖျိတၢ်နာ်လၢ “အဟဲလၢ တၢ်နၢ်ဟူတၢ်ကစီၣ်...ခီဖျိ ယွၤအကလုၢ်ကထါ ဘၣ်ဃးခရံာ်န့ၣ်လီၤ.” (:၁၇).
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် ဘီး ဃုဝဲလၢ ကတူၢ်လိာ်ဒီး…
ခီၣ်ခါတခါ ဘၣ်တခါ
ၦၤ ၁၂ ဖု, တဖုသၢဂၤစုာ်စုာ် ဆၢထၢၣ်သဃဲၤအဖံဘၣ်ခိၣ် ဒီးအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ တၢ်သတြီၤတၢ်ဃ့ၢ်ခီၣ်လွံၢ်ခီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤခံဂၤလၢအကပၤတဂၤစုာ်စုာ် စၢဃာ် အခီၣ်ဒ့ဒီးအခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ် ဃုာ်ဒီးပှၤအခၢၣ်သးတဂၤ လၢတၢ်ကံးညၣ်က့ အလွဲၢ် အကလုာ်ကလုာ် ဒီးပှၤသၢဂၤအံၤ ကွၢ်စူၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ ဖီတၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်အူထီၣ်ပံစံန့ၣ်, ၦၤအဖုတဖၣ်အံၤ ဃ့ၢ်သဖှိထီၣ်ဆူမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အါဖုန့ၣ် လီၤဃံၤ ဘၣ်ဆၣ်ဂဲၤလိာ် ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးသၦၢ်ၦၢ် ဒ်သိးကခါန့ၢ်က့ၤ အခီၣ်ခါန့ၣ်လီၤ. ၦၤစှၤဖုတခီ လၢကဟးအလီၢ်န့ၣ် ဃုထၢဝဲ ဒ်သိးကစံၣ်န့ၣ်လီၤ. တနီၤဟ့ၣ်တၢ်အဃၣ်(အၡူ)န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ၦၤအိၣ်ဝဲတဖု တချုးလၢအစးထီၣ်ဃ့ၢ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် မၤယံာ်မၤနီၢ်အသး လၢတၢ်မၤလီၤတံၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ, ဒီးတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး ဖဲအလဲၤတၢ်ဆူ အမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် အခီၣ်ဘၣ်တိၢ်လၢကျဲသနာ်က့ လဲၤဆူညါ ဒီးတယံာ်တမီၢ်န့ၣ် လဲၤခီဖျိ ၦၤအဖုအဂၤခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အတၢ်သးဆူၣ် လၢကမၤသကိးဃုာ်တၢ်, ခီၣ်ခါတခါဘၣ်တခါ, ဒုးတုၤအဝဲသ့ၣ်ဆူဖီတၢၣ် ဒ်သိးသိးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်မူလၢယွၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီး လၢၦၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤခရံာ်အဘၢၣ်ကဝီၤအပူၤ န့ၣ် တဘျီဘျီ ဒုးတံာ်တာ်အ့န့ပသး, မၤသးဒ် တၢ်ဃ့ၢ်သကိးတၢ်ဆူညါ ဒ်တၢ်သတြီၤ ခီၣ်လွံၢ်ခီတၢ်ဃ့ၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလၢ အမ့ၢ်အတီ
ဖဲယထီၣ်ခီလ့ၣ်ကၠိခံနံၣ်တနံၣ်ဝံၤ တၢ်ကိၢ်ခါအကတီၢ်, ယတံၤသကိးလၢအမၤလိတၢ်ဒီးယၤ တတီၤဃီတဂၤ သံလၢတၢ်တမုၢ်လၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ယထံၣ်အီၤ လၢအပူၤကွံာ်အသီတဖၣ် ဒီးအဝဲဖျါအိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးတဖၣ်ဒီး ယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲ ပဆိကမိၣ်လၢ ပသးစၢ်ဒံး ဒီးသးစၢ်ကတီၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်လၢ ပသးသမူအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢကၠိတၢ်ကရၢကရိစုာ်စုာ်န့ၣ် ပမၤသကိး ရ့လိာ်ဘၣ်သး တုၤဒၣ်လဲာ် ပကဲထီၣ် ဒ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်အသိးဒၣ် ခဲအံၤဒံးလီၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ် ဘၣ်ဃးဒီး ယသကိးတဂၤအတၢ်သံန့ၣ် တၢ်လၢယသ့ၣ်နီၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ် မ့ၢ်ဝဲ ယထံၣ်ဘၣ်လၢ ပသကိးတဖၣ် လၢအသးဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ် အိၣ်မူထီၣ်ဘး “တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအမ့ၢ်အတီ” ဒ်သိးတၢ်လၢ တၢ်မၢဖိစီၤယၤကိာ်တဲဝဲန့ၣ်လီၤ (ယၤကိာ် ၁:၂၇). ၦၤကၠိဖိပိာ်ခွါကရၢအကျါ ပိာ်ခွါတဖၣ် ကဲထီၣ်ဒ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ လၢဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်လၢအဝဲၢ်သံတဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ သံဝံအလီၢ်ခံ အဝဲသ့ၣ်လဲၤဝဲ အတၢ်ဖျီဒီး လဲၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ အဖိအိၣ်ဖျဲၣ်အမူးန့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤဟ့ၣ်အီၤ ကွဲၤဒီနၢ်တဖျၢၣ် လၢကဆဲးကျိးအီၤ ဖဲလိၣ်ဘၣ်တၢ်အဆၢကတီၢ်တခါခါ ဒၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအမ့ၢ်အတီ, ဒ်စီၤယၤကိာ်ပာ်ဖျါဝဲအသိး, မ့ၢ်ဝဲ “တၢ်အိၣ်သကိးၦၤဖိၣ်ဃဲဒီး မုၣ်ကမဲလၢအဘၣ်တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အပူၤ”န့ၣ်လီၤ (:၂၇). ယသကိး အဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်တဂၤအံၤ တမ့ၢ်ဖိၣ်ဃဲနီၢ်နီၢ်…
အိၣ်မူလၢ တၢ်သဘျ့
ဖဲလါယူၤ(၁၉)သီ တုၤဃီၤဝဲကိးဘျီဒဲးန့ၣ် လၢထဲးကစဲးကီၢ်စဲၣ်(Texas) တၢ်လီၢ်လၢယဒိၣ်ထီၣ်အလီၢ်, ဖဲပှၤသူဖံးဖိအိၣ်တၢ်အကရူၢ်အကရၢအပူၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်သုးကျဲၤ မၤမူးလီၤဆီ ဒီးတၢ်လဲၤဟးကသုၣ် ဒီးအိၣ်သကိးအီသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢ ယအိၣ်ဆံဆဲၣ်နံၣ်အဘျဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါ Juneteenth လၢအမ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ် “June ဒီး nineteenth” ဒ်အမ့ၢ်တၢ်သးဘၣ်ဒိအမူး လၢဘၣ်တၢ်သုးကျဲၤမၤအီၤ အတၢ်အဂ့ၢ်လီၤဆီန့ၣ်ဘၣ်. Juneteenth မ့ၢ်တၢ်မၤတၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် မုၢ်နံၤတနံၤ လၢ ၁၈၆၅ နံၣ် ဖဲ ကုၢ်လၢ ဘၣ်တၢ်ပှ့ၤန့ၣ်အီၤလၢစ့ လၢထဲးကစဲးကီၢ်စဲၣ်တဖၣ် သ့ၣ်ညါဝဲလၢ အမဲရကၣ်ကီၢ်ခိၣ် အ့ၣ်ဘြဟၣ် လ့ကၢၣ် (President Abraham Lincoln) ဆဲးလီၤအမံၤလၢ ပဒိၣ်အတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါတၢ်အကါဒိၣ် ဆူကမျၢၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်မၤပူၤဖျဲး လၢအဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ် တၢ်သဘျ့ လၢအပူၤကွံာ် ခံနံၣ်တခီန့ၣ်လီၤ. ၦၤဘၣ်တၢ်မၢကဲကုၢ်လၢ ထဲးကစဲးကီၢ်စဲၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကဲကုၢ်အလီၢ် မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်တသ့ၣ်ညါဝဲလၢ အဘၣ်တၢ်မၤထူၣ်ဖျဲးအီၤလံအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤကဲထီၣ်အသးသ့ဝဲ လၢပဘၣ်တၢ်မၤထူၣ်ဖျဲးၦၤသနာ်က့ ပအိၣ်မူဒ်ကုၢ်ၦၤအသိးန့ၣ်လီၤ. လၢလံာ်ကလၤတံအပူၤ, စီၤပီလူးကွဲးဝဲဘၣ်ဃး တၢ်ကဲကုၢ်အဂၤတမံၤ - တၢ်အိၣ်မူလၢ တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်ဘျၢ လၢအဆီၣ်တံၢ်ၦၤအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ် သိလ့ၣ်ပြၢ
ဟံၣ်လၢယအိၣ်ဆိးဖဲ ယနီၢ်ဆံးအဆၢကတီၢ်, တၢ်ပာ်သိလ့ၣ်လီၢ်န့ၣ် အိၣ်ဒီး တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ် အါမးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢမုၢ်ဘူၣ်နံၤ ဂီၤအဆၢကတီၢ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢ်တလ့ၣ်လီၤပသိလ့ၣ်ဆူ သိလ့ၣ်နုာ်လီၤဟးထီၣ်တၢ်အကျဲ ဒ်သိးပကအိၣ်ဒီးတၢ်လီၢ်လီၤဟိ လၢပကဘှီဂ့ၤထီၣ် သိလ့ၣ်ပြၢတခိၣ်ဒီး တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ ယအဲၣ်ဒိးမၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်သိလ့ၣ် အလီၢ်ဒါလိၤန့ၣ် ပဆီတလဲက့ၤ သိလ့ၣ်ပြၢအပၣ်(Wheels)တဖၣ်ဒီး ပလးစတ့း မဲာ်ထံကလၤလၢအဒီတဒၢ ကလံၤဝံၤ ယပၢ်ခိးကွၢ်န့ၢ်ယၤ သိလ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်လဲၤက့ၤအဆၢကတီၢ်, လၢတၢ်သူၣ်ပိၢ်သးဝးအပူၤ ယနီၣ်ဟးထီၣ် သိလ့ၣ်ပြၢဖိဆူကျဲခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယထံၣ်ဆိကမိၣ်ကဒါက့ၤတၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး တၢ်မၤအသးတဖၣ် လၢပှၤပာ်သိလ့ၣ်အလီၢ်အံၤအပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်မၤအသးထဲ တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ် သိလ့ၣ်ပြၢအံၤန့ၣ်ဘၣ် တၢ်မၤအသးအိၣ်အါမးအကျါ တၢ်မၤအသးနီၢ်နီၢ်တမံၤမ့ၢ် ဖိသၣ်ပိာ်ခွါဖိတဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဘှီဂ့ၤကတဲာ်ကတီၤအီၤလၢ အပၢ်ဒီး လၢတၢ်မၤအသးအံၤအပူၤ အဝဲထံၣ်တဖျဲးဝဲ ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.
၁ မိၤ ၁:၂၇-၂၈ အပူၤ ပာ်ဖျါဝဲ “ပှၤကညီတဖၣ် ဘၣ်တၢ်တ့ဒုးထီၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအန့ဆၢၣ်, အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.” တၢ်အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိလၢ ပှၤကညီတဖၣ် ကွၢ်ထွဲ ပၢဆှၢလုၢ်အီၣ်လုၢ်အီဖိတဖၣ်န့ၣ် စးထီၣ်ဝဲလၢကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. အ့ဖ့း ၃:၁၄-၁၅ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…
တၢ်ကလုၢ်အစိကမီၤ
လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤ တၢ်ကတိၤလီၤတၢ်ဆူကမျၢၢ်အအိၣ် လၢအစိကမီၤဒိၣ်ကတၢၢ် မ့ၢ်ဝဲခိၣ်နၢ်တဖၣ်လၢ အသူဝဲဒၣ်အကလုၢ်လၢ ကဟဲစိာ် တၢ်လဲလိာ် လၢအဂ့ၤတကပၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ကွၢ် ဖရဲးဒရ့း ဒီးကလဲးစ် (Fredreick Douglass), မ့ၢ်ၦၤလၢအကတိၤတၢ် ဘၣ်ဃး တၢ်မၤကတၢၢ် တၢ်မၢကဲကုၢ် ဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢတၢ်သဘျ့အဂ့ၢ် လၢအဒုးထိၣ်ဂဲၤထီၣ် တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ လၢကမၤစၢၤမၤကတၢၢ်ကွံာ် တၢ်မၢကဲကုၢ်လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲမ့ၢ်ဃုထၢလၢ ကအိၣ်ဘှ့ၣ်ဝဲန့ၣ် တၢ်ကမၤသးဒ်လဲၣ်. ပဝဲကိးဂၤ ပအိၣ်ဒီး တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢ ပကသူပကလုၢ်လၢ ကဒုးထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်သးသဟီၣ် ဒီးမၤစၢၤၦၤဂၤ ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး လၢပကဘၣ် ကတိၤတၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ အလီၤဘၣ်ယိၣ် တုၤဒၣ်လဲာ် တၢ်မၤအသးဒ်တၢ်စှီၤတံၢ်ဃးပှၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအံၤ ဒိၣ်ဘၢၦၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်, ပကွၢ်ထီၣ်တၢ်ဆူယွၤအိၣ်သ့, လၢအမ့ၢ် ပဂံၢ်ထံးလၢတၢ်ကူၣ်သ့ဒီး ကဟ့ၣ်ၦၤတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ.
ဖဲကစၢ်ယွၤကိး ဝံယံးရမံယၤ ဒ်သိးကကဲထီၣ် ဝံတဂၤ လၢထံကီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်အခါ, အဝဲအသးဒ့ဒီသတူၢ်ကလာ် လၢအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲကိးပသူထီၣ်, “ယကတိၤတၢ်တသ့ဘၣ်. ယမ့ၢ်ဖိသၣ်တဂၤလီၤ” (ယံး ၁:၆). ဘၣ်ဆၣ် ယွၤတပျဲ ဝံယံးရမံယၤအတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး…