ခူၣ်ထုးထီၣ်ကွံာ်တၢ်အံၤ
ဖဲ ရၠာစးံၣ်ဘဲးခၣ် အဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါဒီး အမါစးထီၣ် တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ‚ ရၠာစးံၣ်ဘဲးခၣ်တဂၤ ဃ့ထုကဖၣ်သပှၢ်ပှၢ်လၢ အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့လိာ်က့ၤအဂီၢ် န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ အ၀ဲသ့ၣ်မၤလီၤဖးအသးန့ၣ်လီၤႉ ၀ံၤအလီၢ်ခံ‚ အမါ ကိးထီၣ်အဖိတဖၣ် ဒီးဟးထီၣ်လၢကီၢ်အပူၤဒီးဖိတဖၣ် အပၢ်စ့ၢ်ကီး တထီဒါတၢ်အံၤဘၣ်လီၤႉ ရၠာစးံၣ်ဘဲးခၣ် တထံၣ်ဘၣ်က့ၤ အဖိဒိၣ်ဖိတဖၣ်လၢ အအဲၣ်ဘၣ်၀ဲဒိၣ်မးတဖၣ်‚ နီတဘျီလၢၤဘၣ်ႉ ဖဲနံၣ် တဖၣ်ပူၤကွံာ်‚ အ၀ဲတဲဖျါထီၣ်လၢ‚ ‘‘မ့ၢ်လၢယဂုာ်ကျဲးစၢးဟံးဃာ် တၢ်သးအုးတဖၣ်လၢ ယကစၢ်ဒၣ်ယဲအဃိ‚ ယပျဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢတၢ်သးခၣ်အဂံၢ်တခါ စဲၤလီၤသးလၢ ယသးကံၢ်ပူၤ‚ ဒီးတၢ်အံၤရၠာစးၤလီၤသးဆူ ယဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး ယတံၤသကိးတဖၣ်အအိၣ် န့ၣ်လီၤ’’ႉ
လံာ်နီၢ့်ှူၤသး တဲဖျါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အဘၣ်ထွဲဒီး ပိာ်မုၣ်တဂၤလၢအမ့ၢ် နီၢ်နၤဧမံ လၢအဘၣ်ဟူးဂဲၤဃုာ်ဒီး တၢ်သးအုးလၢ အဒိၣ်ထီၣ်ဆူ တၢ်သးခၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲအ၀ၤ သံကွံာ်လၢ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဘ့ၣ် ဒီးအနံၣ်တဆံပူၤကွံာ် အဖိခွါတဖၣ် သံကွံာ်စ့ၢ်ကီးလီၤႉ အ၀ဲဘၣ်အိၣ်တ့ၢ်လၢ တၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ်‚ ဃုာ်ဒီးအဒဲၣ်မုၣ် နီၢ့်ှူၤသးဒီး နီၢ်ဧိးရၠာစးပၤ (၁း၃-၅) န့ၣ်လီၤႉ ဖဲနီၢ်နၤဧမံ ဒီးနီၢ့်ှူၤသးက့ၤကဒါက့ၤဆူ…
ယွၤလၢပထံၣ်အီၤလၢမဲာ်ချံတသ့
‘‘တဘျီဘျီ‚ ယကလၢၢ်ဘၣ် ဒ်ယတဘၣ်တၢ်ထံၣ်ယၤ‚ တသ့ၣ်ညါယၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ယအဲၣ်ဒိးယဲဒိၣ်မးလၢ ကစၢ်ယွၤကစူးကါယၤန့ၣ်လီၤ’’
အဲ (န) မ့ၢ်ပှၤလၢ အမၤကဆှဲကဆှီတၢ်လိာ်ကွဲအဒၢးလၢ ဟံၣ်ဒွဲလၢ ယလဲၤ အိၣ်ယဲ ဒီးပကတိၤလိာ်သကိးသးန့ၣ်လီၤႉ ဖဲပကတိၤသကိးတၢ်‚ ယထံၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ် လၢ အ၀ဲ အိၣ်ဒီး တၢ်လဲၤခီဖျိလၢ အလီၤလိၢ်လီၤလးန့ၣ်လီၤႉ
အ၀ဲတဲပၠးယၤလၢ‚ ‘‘ယမ့ၢ်ပှၤလၢ အဆါလီၤအီၣ်နီၢ်ခိဒီး စဲထီဒီးကသံၣ်မူၤဘိှး‚ လၢအအိၣ်ဆိးလၢကျဲမုၢ်ခိၣ်တဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ် ယသ့ၣ်ညါလၢ ကစၢ်ယွၤ အဲၣ်ဒိးယၤ ဒ်သိးယကဆိကတီၢ်ကွံာ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး လဲၤတၢ်ဒီးအီၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်တနံၤ‚ ယချံးလီၤယခီၣ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးအဂီၤထံးဒီး ကစၢ်မၤထူၣ်ဖျဲးယၤလၢ တၢ်စၢဃာ်တဖၣ် အံၤန့ၣ်လီၤ’’ႉ
ယစံးဘျုးဘၣ်အဲ (န) လၢအနီၤဟ့ၣ်ယၤ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤမၤတၢ်လၢအဂီၢ် ဒီး မၤလီၤတံၢ်အီၤလၢ‚ အတမ့ၢ်ပှၤလၢ အတဘၣ်တၢ်ထံၣ်သ့ၣ်ညါအီၤဘၣ်ႉ ကစၢ်ယွၤ စူးကါအီၤလၢ ပတၢ်ကတိၤသကိးလၢ ကျဲအဃံအလၤတဘိ‚ ဒ်သိးကဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယၤ လၢ ကစၢ်ယွၤအစိကမီၤ ဆူတၢ်ကဆီတလဲသးသမူတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ကစၢ်ယွၤအဲၣ်ဒိးစူးကါပှၤလၢ‚ ပှၤဂုၤပှၤဂၤလဲၤကပာ်ကွံာ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပှၤတၢ်မၢဖိစီၤအၣ်ဒရၠာစး့းတမ့ၢ်ပှၤလၢ အမံၤဟူသၣ်ဖျါ ဒ်အ၀ဲၢ်ခွါ…
ကွဲၤတဖၣ်အသီၣ်
ယူၢ်အဲး (စ) သုးမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ် အူထီၣ် ကွဲၤတဖၣ် (Tၠစျ) ဖဲမုၢ်ဟါလီၤကတီၢ် ဒီး ဖဲတၢ်သံ တၢ်ပှၢ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤႉ ယကမၢကမၣ် ဖဲယဖးဘၣ် ထါသး၀ံၣ်အဖျၢၣ်လၢ တၢ်စူးကါအီၤလၢ တၢ်အူကွဲၤအကတၢၢ်ကိးကျိၤ‚ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢ ‘‘ကစၢ်ယွၤအိၣ်ဘူးဒီးပှၤ’’ န့ၣ်လီၤႉ ဖဲတၢ်တချုးခံးလီၤကိးဟါ မ့တမ့ၢ် ဖဲတၢ်သူၣ်အုးသးအုးလၢ ပလီၤမၢ်ဘၣ်လၢပှၤလၢပအဲၣ်ဘၣ်အီၤတဂၤဂၤန့ၣ် ထါသး၀ံၣ်အဖျၢၣ်ဖိတဖၣ်‚ ဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ပှၤသုးဖိ တဖၣ်အသး လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ဒီးပှၤ အတၢ်အုၣ်ကီၤအဃံအလၤန့ၣ်လီၤႉ
လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤတက့တူၢ်‚ ကွဲၤအသီၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် တၢ်တမံၤဆူ ပှၤအံၣ်စရၠာစး့လးဖိလၢကစၢ်ယွၤအိၣ်ဘူးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်မၤမူးပွဲ ဒီးဘူၣ်တဖၣ်လၢ အမ့ၢ်လုၢ်လၢ်တနီၤလၢ တၢ်အၢၣ်လီၤလၢ ကစၢ်ယွၤဒီး ပှၤအံၣ်စရၠာစး့လး အဘၢၣ်စၢၤ‚ ပှၤယူဒၤဖိတဖၣ် ‘‘ဘၣ်အူကွဲၤ’’ (၄ မိၤ ၁၀း၁၀) လီၤႉ တၢ်အူထီၣ်ကွဲၤ မ့ၢ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် တၢ်တမံၤလၢ‚ တမ့ၢ်ထဲလၢကစၢ်ယွၤအိၣ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ် မ့မ့ၢ် အ၀ဲအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးထီဘိ တဘျီလၢ်လၢ် ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်အီၤကတၢၢ်‚ ဒီးကစၢ်ယွၤစ့ၢ်ကီး ဆၢမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကမၤစၢၤဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တနံၤအံၤ‚ ပလိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ဒုးသ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအိၣ်ဘူး၀ဲ…
တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်
ပှၤသၢနံၣ်ဖိဒၣ်လဲမဲး (ခ) မၤလိန့ၢ်တၢ်ပီၢ်ထံ‚ ဖဲအလီၤတဲာ်လၢ ထံပူၤလီၢ်လံၤလၢ အယိာ် ပ့ၣ် ၄၀ တပူၤ‚ တၢ်ဒူၣ်ဃးလၢလၢၢ်လၢ အဖုအဟံၣ်လီၢ်ခံန့ၣ်လီၤႉ ဒၣ်လဲ ပၢၤအသး ဒ်သိးကထီၣ်ဖီလၢထံလၢ အအိၣ်အပ့ၣ် ၁၀ အမဲာ်ဖံးခိၣ် တုၤအပၢ်ဟဲစံၣ်လီၤ ဒီး မၤပူၤဖျဲးအီၤတစုန့ၣ်လီၤႉ ပှၤလၢအမၤပူၤမၤဖျဲးတၢ်တဖၣ် စဲၤလီၤပျံၤလၢ ကထုးထီၣ် ဖိသၣ်အံၤ ဘၣ်ဆၣ်‚ ပၢ်အံၤတခီအသးကိၢ်လၢ အဖိခွါအဃိ စွါလီၤလၢလၢၢ်လၢ အဘ@တဖၣ် အကပၤ‚ ဒီးစံၣ်လီၤ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ
အိ‚ တၢ်အံၤမ့ၢ်ပၢ်တဂၤအတၢ်အဲၣ်လီၤမးလဲၣ်ႉ အိ‚ တၢ်အံၤကယိာ်ထဲလဲၣ် ထဲလဲၣ်‚ ပကစံၣ်လီၤလၢ ပဖိတဖၣ်အဂီၢ်တမ့ၢ်ဘၣ်ဧါႉ
ဖဲပှၤတၢ်မၢဖိစီၤယိၤဟၣ် ကွဲးလံာ်ဆူ ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢပျၢၤ‚ လၢအဂုာ်ကျဲးစၢးဟူးဂဲၤ ဒ်သိးကထံၣ်န့ၢ် တၢ်ကပာ်လီၤခီၣ်တဃာ်လၢ အ၀ဲသ့ၣ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်‚ ဖဲအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်မၤကဒံကဒါအ၀ဲသ့ၣ်လၢ တၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢအကမၣ်‚ အ၀ဲမၤထီထီၣ်လဲၢ်ထီၣ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်တဖၣ် ဒ်တၢ်ကပၢၤဃာ် တၢ်အိၣ်မူတမံၤအသိးန့ၣ်လီၤႉ ‘‘ကွၢ်တက့ၢ်ႉ ပၢ်ဟ့ၣ်လံပှၤလၢ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ ဒ်လဲၣ်
ဒ်လဲၣ်‚ လၢတၢ်ကကိးပှၤလၢ ယွၤအဖိန့ၣ်လီၤႉ…
သ့ၣ်သၣ်တဖျၢၣ်အသၣ်မံဘီထီၣ်တဆီဘၣ်တဆီ
လၢတၢ်အကတီၢ်အဆိတဖၣ်လၢ အ၀ဲမၤတၢ်လၢ ခ့ဘရၠာစးံး (ရၠာစးှ) ‚ ကီၢ်အဲကလံး အနံၣ် (၅၀) အပူၤ‚ ခၠါ (လ) စံၣ်မံၣ်ယိၣ် (၁၇၅၉-၁၈၃၆) ထံၣ်လိာ်သးဒီး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၠာစးၣ် ဟဲနရၠာစးံၣ်ဘဲ (န) ဒီးအဖိမုၣ်တဖၣ်‚ လၢအမ့ၢ် ပှၤလၢအအိၣ်လၢ အဟံၣ်အဃၢၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲတၢ်လဲၤဟးအိၣ်သကိးတဘျီ၀ံၤ‚ ဖိမုၣ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ထံၣ်လၢ စံၣ်မံၣ်ယိၣ်မ့ၢ်သးစၢ်လၢ အကတိၤတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤ ဒီးဖျါလၢ အနာ်န့ၢ်လီၤ အသးလၢ အတအိၣ်ဒီးတၢ်ပျံၤ တၢ်ဖုးနီတမံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်ကမၤဆၢက့ၤ တၢ်ထံၣ်အံၤအဂီၢ်‚ ဘဲ (န) စံးဘၣ် အဖိမုၣ် တဖၣ်လၢ ကဒ့သ့ၣ်သၣ်တဖျၢၣ် လၢသ့ၣ်အခံလိၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲအကမၢကမၣ်ဘၣ်လၢ မ့ၢ်အပၢ်တဂၤသးလီဘၣ် သ့ၣ်သၣ်လၢအတမံအံၤကတီၢ်‚ ပၢ်အံၤတဲဖျါထီၣ်က့ၤတၢ်လၢ‚ ‘‘ဂ့ၤလံႉ ဖိမုၣ်သ့ၣ်ဧၢ‚ သ့ၣ်သၣ်အံၤ အခဲအံၤ မ့ၢ်သ့ၣ်သၣ် အလါတဖျၢၣ်အဃိ‚ ယကဘၣ်အိၣ်ခိးဒံး တၢ်ဆၢကတီၢ်‚ ဘၣ်ဆၣ်‚ ဖဲတၢ်မ့ၢ် ဟဲကိၢ်ထီၣ်ဒီး မ့ၢ်ဘၣ်လၢတၢ်စူၢ်ထံတစဲး ဒီးသ့ၣ်သၣ်အံၤကမံထီၣ်ဒီး ဆၢဒီး၀ံၣ်ဘဲလီၤႉ လၢတၢ်အံၤအဃိ‚…
တၢ်အိၣ်မူမၤတၢ်တမံၤလၢတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်တၢ်
ဖဲယအိၣ်ခိးတၢ်လၢ တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤလၢစီၢ်နီၤခိၣ်လၢပှၤ ဟံးန့ၢ် အီၣ်လၢပှၤအကစၢ်ဒၣ်၀ဲသ့လၢ ခရၠာစးံာ်ဖိခီဖရၠာစးဲး၀ဲၤလီၢ်တခါကတီၢ်‚ ပိာ်မုၣ်တဖု ဟဲနုာ် လီၤဆူ တၢ်အီၣ်မ့ၤအလီၢ်န့ၣ်လီၤႉ ယနံၤကမှံထီၣ်ဒီး စံးဘၣ်ပိာ်မုၣ်တဂၤလၢ ‘ဟဲလိၣ်’ ဖဲအဆၢထၢၣ်လၢယလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်မၤဆၢက့ၤ ယတၢ်ဆၢဂ့ၤဆၢ၀ါ‚ အ၀ဲစံးဘၣ် ယၤလၢ‚ ‘ယသ့ၣ်ညါနၤလီၤ’ႉ ပတၢၤနုာ်ဆီဒံၣ်တဖၣ်လၢပလီခီပူၤဒီး ဂုာ်ကျဲးစၢး ဆိကမိၣ် လၢမ့ၢ်ပထံၣ်သ့ၣ်ညါလိာ်ပသးလၢ တၢ်လီၢ်မတၤန့ၣ်လဲၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ဖျါလၢ အလီၤတံၢ်ဘၣ်ယၤလၢ အ၀ဲကမၣ်ယၤ ဒီးပှၤတဂၤဂၤန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲပဟဲက့ၤကဒါက့ၤ လၢမုၢ်ဆါတၢ်အီၣ်ကတီၢ်‚ ပိာ်မုၣ်အံၤ ဟဲသုးဘူးသးဆူ ယအိၣ်ဒီး သံကွၢ်ယၤလၢ ‘‘န၀ီသိလ့ၣ်အ၀ါတဆိဧါ’’/ ယသံးထီၣ်ယဖံနါခိၣ်ဒီးစံးဆၢက့ၤအီၤလၢ‚ ‘‘မ့ၢ်လီၤ လၢပူၤကွံာ်အနံၣ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ’’
အ၀ဲနံၤထီၣ်၀ဲလီၤႉ အ၀ဲစံးဘၣ်ယၤလၢ‚ ‘‘ပဆိကတီၢ် ပသိလ့ၣ် ဖဲတၢ်လီၢ်လၢ သိလ့ၣ် ဘၣ်အိၣ်ပတုာ်လၢတီၤဖုၣ်ကၠိအမဲာ်ညါကိးဂၤ ဃၣ်ဃၣ်လီၤႉ ထီဘိ‚ နယူာ်ထီၣ် နစုဒီး သး၀ံၣ်တၢ်လၢတၢ်သးခုအပူၤန့ၣ်လီၤႉ ယဆိကမိၣ်လၢ နဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ် ကစၢ်ယွၤလီၤႉ တၢ်အ၀ဲန့ၣ် ဒုးကဲထီၣ်ယၤလၢ ယကမၤဘၣ်တၢ်ဒ်သိးနၤအသိး‚ တုၤဒၣ်လဲာ် လၢ နံၤသီကီခဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ’’ႉ…
တၢ်မူဟူးဂဲၤ ဒ်ယ့ၣ့်ှှူးအနီၣ်ထိၣ်အသိး
တယံာ်ဘၣ်‚ ယသိလ့ၣ်လၢယဒိးအီၤအံၤ ဟးဂီၤဒီး လိၣ်လၢတၢ်ကဘၣ်ဘှီအီၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်မၤလီၢ်လၢ အဘှီသိလ့ၣ်‚ စီၤစုၤဒီးယဟံၣ်တမံးလာ်န့ၣ်လီၤႉ လၢတၢ်အံၤအဃိ‚ ယဆၢ တဲာ်လၢ ယက့ၤလၢခီၣ်‚ ဆူယဟံၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲယခါထီၣ်ယခီၣ်ဃၢဃၢလၢကျဲမုၢ်လၢသိလ့ၣ် ဃ့ၢ်ထီၣ်ဃ့ၢ်လီၤ အါမးအကပၤ‚ ယပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်လၢ ပှၤကိးဂၤဟူးဂဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ခ@မး န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤတိၢ်လီၤဆီ၀ဲဘၣ်ႉ တၢ်လဲၤတၢ်လၢသိလ့ၣ်အံၤ ခ@န့ၢ်ဒံး တၢ်လဲၤတၢ်လၢခီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲယထိၣ်ကဆှၣ်လီၤသးဒီး ဟးကယီကယီဆူ တၢ်ကက့ၤလၢဟံၣ်‚ ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်တၢ်တမံၤန့ၣ်လီၤႉ ပ၀ဲပှၤကူပှၤကညီတဖၣ်‚ ပညီနုၢ်ဒိၣ်မးလၢ တၢ်မၤသးခ@ဒံးခ@ဒူးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်အကတီၢ်ကိးကတီၢ်ဒဲး တၢ်မၤ အသးန့ၣ်လီၤႉ ၀ံၤ‚ တၢ်သ့ၣ်ညါအဂၤတမံၤဟဲအိၣ်ထီၣ်လၢ ယသးပူၤလီၤႉ တလီၢ်လီၢ်‚ ယဆၢမုၢ်လၢ်ဘၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤစ့ၢ်ကီး‚ ကမၤတၢ်ခ@ခ@န့ၣ်လီၤႉ ယမိၣ်န့ၢ်သးလီဘၣ်လၢ ကစၢ်အတၢ်တိာ်တဖၣ် ကဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါလိာ်သးဒီး ယနီၣ်ထိၣ်အတၢ်ဆၢကတီၢ်စရၠာစးီလၢ ယပာ်လီၤယဲအသိးန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးအိၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်အံၤအကတီၢ်‚ ဖျါလၢအ၀ဲမၤတၢ်ဃၢဃၢ ဒီးတဘျီဘျီ‚ ဒုးသးဟးဂီၤဘၣ်အတံၤသကိးတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲယိၤဟၣ် ၁၁ အပူၤ‚ နီၢ်မၤရၠာစးံဒီးနီၢ်မၢ်သၤ ဆှၢလီၤတၢ်ကစီၣ်လၢ အဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါ စီၤလါစ့ှူးဆါထီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ် သ့ၣ်ညါလၢ ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးမၤစၢၤ၀ဲသ့ (း၁-၃) န့ၣ်လီၤႉ…
ဖဲထံလုၣ်ဘၢတၢ်ဟဲတုၤအကတီၢ်
ယအိၣ်ဆိးလၢခီၣ်လိၣ်ရၠာစးၣ်ဒိၣ်‚ ကီၢ်စဲၣ်တဘ့ၣ်လၢအအိၣ်လၢယူၢ်ႉအဲး (စ) အမုၢ်နုာ်လၢ အဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါလၢ အအိၣ်ဒီး လ့မုၢ်လ့တီကစၢၢ်တဖၣ် ဒီးကိးနံၣ်မူခိၣ်ဖီတဖၣ်လီၤ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ န့ဆၢၣ်အတၢ်တတၢာ်တနါအနးကတၢၢ်လၢ ယကီၢ်စဲၣ်အံၤ‚ တဘၣ်ဃးဒီးမူခိၣ်ဖီဘၣ်‚ မ့မ့ၢ်ဟဲအသးလၢတၢ်စူၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤႉ သီ (မ) စၢၣ်ထံလုၣ်ဘၢတၢ် ဖးဒိၣ် ဟဲအိၣ်ထီၣ် ဖဲလါယူၤလံ ၃၁‚ ၁၉၇၆ နံၣ် ဖဲ၀့ၢ်လၢတၢ်လဲၤဟးကသုၣ် အအဲး (စ) ထဲး (စ) ဖး (ခ) အကပိာ်ကပၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲထံလုၣ်ဘၢတၢ်၀ံၤ‚ လၢခံတဆီဘၣ်တဆီ ပှၤသံပှၤပှၢ် အိၣ် ၁၄၄ ဂၤ‚ လၢအတပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ် အလီၢ်အကျဲအတၢ်ဟးဂီၤဘၣ်လီၤႉ လၢတၢ်တတၢာ်တနါအံၤအဃိ‚ တၢ်မၤလိတၢ်လၢအကါဒိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ တၢ်မၤအီၤလၢ လီၢ်က၀ီၤ‚ လီၤလီၤဆီဆီလၢ ကျဲမုၢ်ဒီးကျဲမုၢ်ဖးထီတဖၣ် အခီၣ်ထံးအဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဒူၣ်လၢ အအိၣ်လၢကျဲမုၢ်တဖၣ်အကပၤ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢ ဂာ်လၢၢ်ဒါလၢအတူၢ် ကလံၤမုၢ်အသဟီၣ်န့ၢ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပမ့ၢ်စံးလၢကျဲအဂၤတဘိ‚ အ၀ဲသ့ၣ် အိၣ်ဒီး တၢ်အခီၣ် ထံးလၢ အလီၤတံၢ်လီၤဆဲး ဒီးဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်န့ၣ်လီၤႉ
လၢပတၢ်အိၣ်မူအပူၤ…
ထံမိၢ်ပှၢ်အယိာ်လၢပတသ့ၣ်ညါ
မၤလီၤတဲာ် တၢ်ဖျၢၣ်သလၢၣ်လၢ နယူယီးထဲမ်စ်စကွဲယၣ်‚ ကမျၢၢ်ဖးဒိၣ်ဂံၢ် ‘စဲးကီး’ လၢခံကတၢၢ် ဒ်ဘံးဘဲန်နၣ်ရၠာစးံၣ် တရၠာစးံးအသး‚ ၀့ၢ်စံးတနံၣ် ကဘီသန့ မၤပိာ်ဖးထီၣ်မ့ၣ်လိာ်ကွဲ အတၢ်ကပီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲ၀့ၢ်လၢ နအိၣ်ဆိးတဖျၢၣ် မ့ၢ်တူၢ်လိာ်နံၣ်ထီၣ်သီ ဒ်လဲၣ် ဒ်လဲၣ်‚ ဘၣ်ဆၣ်တၢ်အိၣ်၀ဲ တမံၤမံၤလၢအလီၤသူၣ်ဟူးသးဂဲၤ‚ လၢတၢ်တူၢ်လိာ်နံၣ်အသီတနံၣ်ဒီး တၢ်စးထီၣ် အသီသံၣ်ဘှဲလၢတၢ်အံၤ ဟဲစိာ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢနံၣ်ထီၣ်သီသီအနံၤ‚ ပဘၣ် တၢ်ဆီၣ်နုာ်ပှၤဆူ ထံမိၢ်ပှၢ်အသီအပူၤလၢ ပကဘၣ်လဲၤခီဂာ်န့ၣ်လီၤႉ မ့ၢ်တၢ်ရၠာစး့တံၤ ရၠာစး့သကိးဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အသီမနုၤတဖၣ်လၢ ပကထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လဲၣ်ႉ
ပမ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤအါမံၤဘၣ်ဆၣ် နံၣ်ထီၣ်အသီတနံၣ်အံၤ အိၣ်စ့ၢ် ကီးဒီး တၢ်သူတမံသးတမံလၢပကလၢၢ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤႉ ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ခါဆူညါ တၢ်ကမၤအသး မ့တမ့ၢ် ကလံၤမုၢ်လၢအအိၣ်လၢ နံၣ်သီအံၤအပူၤန့ၣ်ဘၣ်ႉ လုၢ်လၢ်ထူသနူ အါမး ပာ်ဖျါထီၣ် နံၣ်သီအံၤ ခီဖျိတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်‚ တ့ှူးကီၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ် မ့ၣ်လိာ်ကွဲ တဖၣ်‚ ဒ်သိးကဟီထီၣ်ကွံာ်သးအၢတဖၣ်လၢ အမၤတံာ်တာ်တၢ်‚ ဒီးတၢ်နာ်လၢ နံၣ်သီ ကဟဲစိာ် တၢ်ဘၣ်ဘီၣ်ဘၣ်ညီ လၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒီးနံၣ်ထီၣ်သီ…
သးသမူအမ့ၣ်လိၣ်ကွဲအသဟီၣ်
လၢတချုးနံၣ်ထီၣ်သီအမဲာ်ညါတနၤ ‘‘မ့ၣ်လိၣ်ကွဲ’’ အသဟီၣ်လၢအဆူၣ် နဲၣ်တၢ်ပနီၣ်လၢ ၀့ၢ်ဒိၣ်၀့ၢ်ဆံးကိးဖျၢၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်‚ တၢ်ကလုၢ်အံၤသီၣ်သBထုးလၢ တၢ်တိာ်တၢ် အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကဟၣ်လၢအဘှီထုးထီၣ်တၢ်အံၤ စံးလၢ‚ လၢအ၀ဲသ့ၣ်အန့ဆၢၣ်န့ၣ် မ့ၢ်မ့ၣ်လိၣ်ကွဲအကပီၤလၢ ပ့ၢ်ထီၣ် ကဘၣ်လီၤဖးလၢကလံၤကထၢန့ၣ်လီၤႉ ‘‘တၢ်ပိၢ်ဖးအသီၣ်တဘီ၀ံၤတဘီ’’ အပိၢ်ဖးအသီၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ် ဟဲအိၣ်ထီၣ်လီၤလီၤဆီဆီ ဖဲတၢ်အံၤမ့ၢ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ အဘူးဒီးဟီၣ်ခိၣ်လိၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး သီၣ်ကအူးထီၣ်သ့၀ဲလၢ ပသးကံၢ်ပူၤ‚ ဒီးလၢပဟံၣ်ပဃီအပူၤန့ၣ်လီၤႉ ‘‘မ့ၣ်လိၣ်ကွဲ’’ တဖၣ်လၢသးသမူ ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဟူးဂဲၤလၢ ဟံၣ်ဖိဃီဖိ တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်‚ တၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်‚ တၢ်တၤတၢ်လၢတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တဖၣ်‚ ကျိၣ်စ့အတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ‚ တုၤဒၣ်လဲာ်လၢ တၢ်လီၤမုၢ်လီၤဖးလၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်‚ ဒုးကလၢၢ်ဘၣ်ပှၤ ဒ်တၢ်ပိၢ်ဖးလၢ ပသးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဘၢၣ်က၀ီၤအသိး‚ ဒိၣ်နီၢ်မးန့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဆၣ်‚ ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ (ယွၤ) ပှၤလၢအစိာ်ပူၤကွံာ်ပှၤလၢ တၢ်သီၣ်သBတူး တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ကစၢ်ခရၠာစးံာ်အကစၢ်ဒၣ်၀ဲ ‘မ့ၢ်ပတၢ်ဃူတၢ်ဖိး’အံၤ‚ ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် ဖဲ အ့းဖ့းစူး ၂း၁၄ လၢ စီၤပီလူးန့ၣ်လီၤႉ ဖဲပမ့ၢ်အိၣ်ဆိးလၢအ၀ဲအပူၤ အ၀ဲအတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအံၤ ဒိၣ်၀ဲန့ၢ်ဒံး တၢ်လၢအမၤဟးဂီၤအီၣ်ဂီၤတၢ်‚ မၤဘရၣ်မၤဘှီၣ်ကွံာ် တၢ်ကလုၢ်လၢ တၢ်ဘၣ်…