မ့ၢ်တၢ်မနုၤလၢ အလိၣ်ဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လဲၣ်
ဖဲအကတဲာ်ကတီၤတၢ်အီၣ်ကတီၢ်, မိၢ်သးစၢ်တဂၤ ကျီတၢ်ညၣ်ကၣ်မံခံကူၣ်, တချုး ဖဲအတ့ၢ်လီၤတၢ်အံၤဆူ သပၢၤဖးဒိၣ်အပူၤလီၤ. အဝၤသံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤဘၣ်ကျီတဲာ် တၢ်ညၣ်ခံကူၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢက့ၤဝဲလၢ “မ့ၢ်လၢအမိၢ်မၤယုၤအီၤဒ်န့ၣ်အဃိလီၤ”.
ဘၣ်ဆၣ် အဝၤ အတၢ်သံကွၢ်အံၤ, ကဲထီၣ်တၢ်သးတံာ်တာ်လၢ ပိာ်မုၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အံၤအဃိ, အဝဲသံကွၢ် အမိၢ်လၢတၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီးလုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဖုးသံပျီၢ်သံ ဖဲအသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲလၢ အမိၢ်ကျီတၢ်ညၣ်အံၤအဂ့ၢ်, မ့ၢ်လၢသပၢၤဆံးအဃိ, ဘၣ်ကျီဆံးလီၤတၢ်ညၣ်အလိၣ်ဖိန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢဖိမုၣ်အံၤ အိၣ်ဒီးသပၢၤဖးဒိၣ်အါဖျၢၣ်အဃိ, တၢ်ဘၣ်ကျီဆံးလီၤတၢ်ညၣ်အံၤ, တမ့ၢ်တၢ်လၢ အလိၣ်ဝဲန့ၣ်ဘၣ်.
လုၢ်လၢ်ထူသနူ စံၣ်စိၤတဲၤစိၤအါမံၤ စးထီၣ်သးလၢ တၢ်လိၣ်အိၣ်ဝဲတမံၤ ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်စိာ်မူအီၤ, လၢတၢ်တအိၣ်ဒီးတၢ်သံကွၢ်သံဒိးတၢ် နီတမံၤ ကဲထီၣ် “တၢ်လၢပညီနုၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ”. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢပဟံးဃာ်ပၢၤဃာ်ညီနုၢ် ဆူတၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီး လုၢ်လၢ်ထူသနူတဖၣ်, ဒ်တၢ်တမံၤမံၤ လၢပှၤဖၤရံၤရှဲတဖၣ် မၤဝဲလၢအဝဲသ့ၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ (မၢ်ကူး ၇:၁-၂). အဝဲသ့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ အတြီဃာ် တၢ်လၢ အဖျါလီၤဂာ်မးလၢ တၢ်လဲၤခီပတာ်ဘၣ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အတၢ်သိၣ်တၢ်သီတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ မ့ၢ်ဒ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစံးဘၣ် ပှၤဖၤရံၤရှဲတဖၣ်…
တၢ်မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ် ဟဲအိၣ်ထီၣ်
ဝ့ၢ်အၣ်ရူကၣ်(Aurukun) မ့ၢ်ဝ့ၢ်အဆံးတဝ့ၢ်လၢ ကီၢ်အီၤစတြ့လယၣ်ကလံၤစိး (Northern Australia), ဒီး ပှၤလၢအအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢဝ့ၢ်အံၤအပူၤ မ့ၢ်ပှၤအိၣ်ဆိးတ့ၢ်လၢပျၢၤလံၤလံၤ ဒီးအိၣ်ဟဲလီၤစၢၤဝဲဒၣ်လၢ ကလုာ်ဒူၣ်နွံကလုာ်န့ၣ်လီၤ. လၢဝ့ၢ်အၣ်ရူကၣ်အံၤ တၢ်သးခုကစီၣ် ဟဲတုၤဝဲအိၣ် အနံၣ် ၁၀၀ ဘျဲၣ်ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ကၣ်လၢ အမ့ၢ် “ မဲာ်လၢ မဲာ်အဂီၢ်” (၂ မိၤ ၂၁:၂၃-၂၅) ဘၣ်တဘျီဘျီန့ၣ် အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ် အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၂၀၁၅ နံၣ်န့ၣ် ကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ် အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်, တၢ်ဖ့ၣ်ဆၢဒိၣ်ထီၣ် ဆူၣ်ထီၣ် ဒီးဖဲတၢ်မၤသံ မၤဝီတၢ်တမံၤမံၤ မ့ၢ်မၤအသးန့ၣ် ပှၤလၢအမၤသံတၢ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ဘၣ်တူၢ်သံအသး လၢတၢ်ဟ့ၣ်ကၣ်တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ် ဖဲ ၂၀၁၆ နံၣ် အတိခိၣ် အကတီၢ်ပူၤန့ၣ် တၢ်မၤအသးလီၤဆီ, လီၤကမၢကမၣ် ဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲတမံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤအၣ်ရူကၣ်ဖိတဖၣ် ဃုထံၣ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤခီဖျိ တၢ်ထုကဖၣ်, ပိာ်ထွဲထီၣ်အသးလၢ ပှၤဂီၢ်မုၢ် ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသး, ဝံၤအလီၢ်ခံ ကမျၢၢ်ပှၤဂီၢ်မုၢ်…
တၢ်ထုကဖၣ် အခး(ဒ)ဖိတဖၣ်
လၢတၢ်ကွဲးလံာ်ကွဲးလဲၢ် တၢ်ကူၣ်သကိးဖးသကိး တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တခါန့ၣ် ယမၤသကိးတၢ်ဒ်ပှၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် ထဲမံၣ်(Tamy) ဟ့ၣ်ယၤ ခးဖိတဘ့ၣ် လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်ကွဲးဖိလၢ အဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်ထုကဖၣ်တဖၣ် လၢအချၢန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟ့ၣ်နီၤလီၤ ခးဖိတဖၣ် ဆူယအိၣ်န့ၣ် အဝဲတဲဖျါထီၣ်ယၤလၢ အဝဲဖးပှၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဖၣ် အဂ့ၢ်အကျိၤဝံၤ ကွဲးလီၤတၢ်ထုကဖၣ်အဂ့ၢ် လၢခးဖိတဘ့ၣ်စုာ်စုာ်အချၢဒီး, ဃ့ထုကဖၣ် တၢ်လၢပဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ထဲမံၣ် ဆှၢကဒီး တၢ်ထုကဖၣ်အဂ့ၢ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲး ခီဖျိ လီလံာ်ပရၢ ဆူယအိၣ်ဒီး ဖဲန့ၣ် ယကမၢကမၣ်ဘၣ်မးယသးလီၤ. ယစံးဘျုးယွၤလၢ အဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါယၤ ခီဖျိ ထဲမံၣ်အတၢ်ဆိကမိၣ် လၢအဟဲအိၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤ ဘါထုကဖၣ် ကဒါက့ၤလၢ အဝဲအဂီၢ်လီၤ. ဖဲယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဒီးတၢ်ခိၣ်ဆါဒီးလီၤဘှံးလီၤတီၤ ဖဲတၢ်ကူၣ်သကိးဖးသကိးတၢ်ကတီၢ်, ယထုးထီၣ် ခးဖိအံၤ န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ မၤဖှံထီၣ် ယသူၣ်ယသး ဖဲ ယဖးကဒီးက့ၤ ထဲမံၣ်အတၢ်ထုကဖၣ်လၢ ယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူး သ့ၣ်ညါနီၣ် သးသမူအိၣ်ဒီး အလုၢ်အပှ့ၤ ဖဲ တၢ်ထုကဖၣ်တၢ်,…
ဘၣ်တၢ်မၤကဆှီကွံာ် လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့
တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤသမှံၤတဖၣ် တချုးဟဲဆူ ပဟံၣ် ယမါဒီးယၤ ပမၤကဆှဲကဆှီ ပဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်လၢ တၢ်ဖီအီၣ် တၢ်လီၢ်လၢ်ဘ့ၣ် ဘၣ်အဒါလိၤ, တၢ်ဘၣ်အၢအဖီးသူသူဖိ လၢယကဘၣ်ချံးလီၤ ယခီၣ်ဒီးထူးစီကွးစီအီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယထူးစီ, ကွးစီကွံာ် တၢ်ဘၣ်အၢအံၤန့ၣ် တယံာ်ဘၣ်အတီၢ်ပူၤ ယသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ယထူးစီၤ, ကွးစီတၢ် ဒ်ယံာ်ထီၣ်တၢ်ဘၣ်အၢအဖီးသူဖိ ဖျါဒ်အါထီၣ် ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယထူးစီ, ကွးစီ တၢ်အဖီးသူသူတခါစုာ်စုာ်ဝံၤ တၢ်ဘၣ်အၢအဂၤ အိၣ်ဟဲဖျါထီၣ်ဖျိဖျိဖျါဖျါန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢပဖၣ်ကပူၤ, လၢၢ်ဘ့ၣ်ဘၣ်အဒါ တၢ်ကမၤဆှီအီၤ တသ့လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိဒီး ယတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ထူးစီ, ကွးစီကွံာ်တၢ်ဘၣ်အၢတ ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ထီၣ်လၢ ယကမၤကဆှီကွံာ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့ တသ့ဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢအဒ်သိးလိာ်သးဒီး တၢ်မၤကဆှီလီၤက့ၤပသးအဂ့ၢ်တနီၤန့ၣ် လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲ ဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် ပဂုာ်ကျဲးစၢး မၤကဆှီထီၣ် ပသးအဂ့ၤကတၢၢ် ဘၣ်ဆၣ်, ထီဘိန့ၣ် ပတၢ်လီၤတုာ်လီၤကာ် အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယရှါ ၆၄:၅ အပူၤ ပာ်ဖျါလၢ ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်…
လီၣ်ဖျါထီၣ် အဝဲအတၢ်ကပီၤ
တၢ်ကပီၤလၢအဆဲးကပီၤထီၣ်တၢ်အံၤ တကပီၤအါအါဆူၣ်ဆူၣ် ဒ်တၢ်ကပီၤအဂံၢ်ထံး နီတစုဘၣ်. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢ လၢအကါဒိၣ်တမံၤ လၢပှၤတ့တၢ်ဖိအဂီၢ် န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိး တၢ်ကပာ်ဖျါတၢ်ဃံတၢ်လၤလၢအဆဲးကပီၤထီၣ် လၢတၢ်ဂီၤ လၢအတ့ဝဲအပူၤ ပှၤတ့တၢ်ဂီၤ အၣ်မဲခဲးဘရံၣ်ရၣ် (Armand Cabrera) လူးပိာ်ထွဲတၢ်ဘျၢအံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်သူၣ်ပာ်သး ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ ပှၤတ့တၢ်သီသံၣ်ဘှဲဖိတဖၣ် တ့တၢ်ဆဲးကပီၤ အလွဲၢ်ဆူၣ်ဆူၣ် ဒ်သိးကဖျါဂ့ၤဒိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးလၢ “တၢ်လၢတၢ်ဆဲးကပီၤန့ၣ် ဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်အကဒုလီၤ. အဃိ ဖဲပတ့ တၢ်ဆဲးကပီၤန့ၣ် ပတဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢး တ့ကပီၤထီၣ် တၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် ပကဘၣ် ဆီၣ်ထွဲ တၢ်ကဒုတခီန့ၣ်လီၤ”.
ပနၢ်ဟူဘၣ်တၢ်လၢ အလီၤဂာ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, လၢအဘၣ်ထွဲ ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ် “ပှၤကညီအတၢ်ကပီၤ”အသိးန့ၣ်လီၤ (ယိၤ ၁:၄). ဘျၢတၢ်စီၤယိၤဟၣ် မ့ၢ်ပှၤလၢ အကပီၤထီၣ် “ဒ်သိးပှၤခဲလၢာ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ တၢ်လၢ (ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး) ဒီး အဝဲဟဲလၢ တၢ်အုၣ်သးအဂီၢ်” (:၇)န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးလံာ်တၢ်သးခုကစီၣ်…
ကၠူၣ်ရၢၣ် နီၢ်ဂံၢ် -၈
ဖဲ ၁၉၅၇ နံၣ်န့ၣ် တၢ်ဂီၤမူလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါ “ပှၤ ၁၂ ဂၤလၢ အသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအပူၤ”, ပှၤစံၣ်ညီၣ်ကွီၢ် ပာ်ဖျါဝဲ လၢတၢ်သးအုးအပူၤ “ပှၤသံတဂၤလံ, ပှၤတဂၤအသးသမူ တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်”န့ၣ်လီၤ. တၢ်အုၣ်အသး ထီဒါ ပှၤသးစၢ် လၢအဘၣ်တၢ်ဆိကမိၣ် တယာ်အီၤ လၢအမၤကမၣ်တၢ်တဂၤအဂီၢ်န့ၣ် ဖျါလၢ ဂၢၢ်ကျၢၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲ ကၠူၣ်ရံၣ်(Jury)တဖၣ် စံးကတိၤသကိး ဒီးစံၣ်ညီၣ်တဲာ်တၢ်အဆၢကတီၢ် တၢ်ဆၢတဲာ် တဒ်သိးလိာ်အသး လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကၠူၣ်ရံၣ် တဆံခံဂၤအကျါ, ပှၤကၠူၣ်ရၢၣ်နီၢ်ဂံၢ် ၈ (Joror-8) ဟ့ၣ်တၢ်ဖးလၢ “ပှၤသးစၢ်တဂၤအံၤ အတၢ်ကမၣ်တအိၣ်ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, တၢ်ကတိၤဂ့ၢ်လိာ်တဖၣ် အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအပူၤ လၢပှၤကၠူၣ်ရံၣ်ဖိတဖၣ်အကျါန့ၣ်လီၤ. ဖဲကၠူၣ်ရၢၣ်နီၢ်ဂံၢ် ၈ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အုၣ်အသးတဖၣ် လၢတဘၣ် လိာ်ဖိးဒ့လိာ်သးအဃိ အဝဲဘၣ်တၢ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢခံတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး, သးအသဟီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်ဝံၤ ကၠူၣ်ရံၣ်အဂၤတဖၣ် အတၢ်ကွၢ်မဲာ်တၢ်ဒီး တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး အတတီတလိၤတဖၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ အဝဲသ့ၣ်…
တၢ်အဲၣ် အတၢ်သးခု
ဘရဲဒၢၣ်(Brendan) ဒီး ခဲးထံၣ်(Katie)ကွၢ်လိာ်သး ကဒဲကဒဲ လၢတၢ်အဲၣ် အတၢ်သးခုလီၤ. လၢတၢ်သးခု လၢအကဆှီလၢ အဖျါထီၣ်လၢ အမဲာ်သၣ်တဖၣ်အလိၤအဃိ, တမ့ၢ်နကဆိကမိၣ်နီတစု လၢအဝဲသ့ၣ် ကအိၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲ, လၢတၢ်ကတဲာ်ကတီၤ တၢ်တ့တၢ်ဖျီ, ဖဲတၢ်တြီဃာ်တၢ် လၢခိဘံး-၁၉အဃိန့ၣ်ဘၣ်. ဖဲလၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး ပှၤလၢအကွဲမုာ်ဝဲ အနီၢ်ဂံၢ်-၂၅ ဂၤ ဟဲမၤလၤကပီၤ မူး, တၢ်သးခုဒီး တၢ်ဃူတၢ်မုာ် ဆဲးကပြုၢ်လၢပှၤခံဂၤ, ဖဲအအၢၣ်လီၤအီၤလီၤအသး လၢကကဲထီၣ်နီၢ်ဒီမိၤဝၤ, မ့ၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သး ဒီးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်စံးဘျုးက့ၤ ယွၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢအပၢၤဃာ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အက့ၢ်အဂီၤ လၢတလးမူးပိာ်မုၣ် ဒီးတလးမူးပိာ်ခွါအတၢ်သးခု လၢတဂၤဒီးတဂၤအဖီခိၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤလၢ ဝံယရှါယၤတ့ထီၣ်ဝဲ ဒ်သိးတၢ်ကပာ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်သးခု ဒီးတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ ဒ်သိးအံၤ လၢအပှၤဂီၢ်မုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွဲးဖျါထီၣ် ထါဃံဃံလၤလၤ လၢအဘၣ်ထွဲဒီး ကစၢ်ယွၤအတၢ်အၢၣ်လီၤ လၢတၢ်ကမၤပူၤဖျဲးတၢ်, ဝံယရှါယၤ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် အပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ်လၢ, ယွၤအတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ လၢအဟ့ၣ်ဝဲဆူ အဝဲသ့ၣ်အအိၣ်, တၢ်မၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပှၤလၢ အသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး,…
ဖဲတၢ်ဆီၣ်သနံး နးနးကျံးကျံးကတီၢ်
တၢ်လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်အပူၤ, ယတံၤသကိးတဂၤတဲဘၣ်ယၤ, အတၢ်ပျံၤ, အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ် ဖဲလၢဂုာ်ကျဲးစၢးခီဂာ် သိလ့ၣ်ကျဲတဘိလၢ အသဂၢၢ်ပာ်ဖှိၣ်သးဒီး ကျဲအဂၤတဖၣ် အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. “ယတလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတစုဘၣ်, တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ် လၢယမၤလိန့ၢ်တ့ၢ် တၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်ခီဂာ်သိလ့ၣ်ကျဲတဖၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်မၤတကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢၤဘၣ်”အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ယပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်ဒိၣ်နီၢ်မးအဃိ,ယအိၣ်ခိး သိလ့ၣ်ဘၢး(စ)(bus), ဃ့ကညးပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်လၢကပျဲဒိး အသိလ့ၣ် ဒ်သိးယကလဲၤတုၤဘၣ်ဆူ ကျဲဝာ်ဘးခီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးယကလဲၤခီဂာ် ကျဲဒ်သိးအံၤလၢ အသဂၢၢ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးတဖၣ်အဂီၢ် ဒီးယကဘၣ်နီၣ်သိလ့ၣ် လၢတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤအဂီၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယဘၣ်မၤလိန့ၢ်အီၤလၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံာ်ဖးထီအတီၢ်ပူၤလီၤန့ၣ် မ့ၢ်အတၢ်စံးဘၣ်ယၤန့ၣ်လီၤ.
သိလ့ၣ်အတၢ်လဲၤကျဲအါဘိ သဂၢၢ်ပာ်ဖှိၣ်အသးအလီၢ်အကျဲတဖၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်သ့ဘၣ်ဆၣ် လၢသးသမူအတၢ်လဲၤကျဲန့ၣ် ယဘၣ်အိၣ်မူလဲၤခီဖျိ, လၢတၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်, တၢ်ကီတၢ်ခဲအပူၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်အါမးန့ၣ်ဒံး ပလဲၤခီဂာ် သိလ့ၣ် ကျဲလၢအသဂၢၢ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ် အသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲး စံး ၁၁၈ န့ၣ် လၢအတၢ်အိၣ်မူပူၤ တၢ်အိၣ်အသး, တၢ်မၤအသးတဖၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်, ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်ဆၣ်, ပသ့ၣ်ညါလၢ အဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိ, အဆၢဖိ ၅ အပူၤ ပာ်ဖျါဝဲ…
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ ဒီးတၢ်မၤသးနီၢ်နီၢ်
ဖဲဒီရံး(စ)ခံ(စ)ကူးဝ့ (Doris Kearns Goodwin)ဆၢတဲာ်လၢ ကကွဲးလံာ်တဘ့ၣ်လၢ အဘၣ်ထွဲဒီး အၤဘြၣ်ဟၣ် လ့ကၢၣ်(Abraham Lincoln), တၢ်ဂ့ၢ်လၢအအိၣ်အသး တခီမ့ၢ် လံာ်အဘ့ၣ်လၢ အဘၣ်ထွဲဒီး အမဲရကၣ်ကီၢ်ခိၣ်တဆံဃုဂၤတဂၤ အဂ့ၢ်အံၤ, ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ၢ်လံအီၤလၢ လံာ်အဘ့ၣ် တကလးလွံၢ်ကထိ ဒီးတၢ်အံၤ ကဲထီၣ်တၢ်သးအံၣ်သးဆံး လၢအဝဲအဂီၢ် လၢကကွဲး ကီၢ်ခိၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်မနုၤ ကအိၣ်တ့ၢ်ဒံးလၢ ကီၢ်ခိၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်အဲၣ်အီၤတဂၤန့ၣ်လဲၣ်. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ကီမနုၤတမံၤမးတြီဆၢအီၤတန့ၢ်ဘၣ်, ဒီး ကူးဝ့ အတၢ်မၤအံၤကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲ ဒီးအဝဲကွဲးလံာ်လၢ အမ့ၢ်လၢ “ကရူၢ်ဖိတဖု လၢအပြၢလိာ်သးတဖၣ်,အၤဘြၣ်ဟၣ် လ့ကၢၣ် လၢအမ့ၢ်ပှၤဖျိးစိလၢ ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. အဝဲအတၢ်ထံၣ်သီသံၣ်ဘှဲလၢ လ့ကၢၣ်အတၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ်, ကဲထီၣ်လံာ်တဘ့ၣ် လၢအဖျိးစိကတၢၢ် ဒီးဘၣ် တၢ်ကွၢ်ကဒါက့ၤ အအါကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိစီၤယိၤဟၣ် ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ် တၢ်လၢအတၤအီၤလၢ အလီၤဆီတမံၤ ဖဲအဝဲကွဲး ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် ဒီးတၢ်သံအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအတၢ်ကွဲး အဆၢဖိ အကတၢၢ်တဆၢ ပာ်ဖျါထီၣ်လၢ “တၢ်အဂုၤအဂၤ လၢယ့ၣ်ရှူးမၤဝဲန့ၣ် အိၣ်စ့ၢ်ကီးအါမံၤလီၤ.…
တၢ်ဟ့ၣ်တမံၤလၢ ပတကြၢးဒိးန့ၢ်
တၢ်လၢတယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတံၤသကိးတဂၤ ဟ့ၣ်ယၤ တၢ်ဟ့ၣ်တခါအဃိ ဒီး ယကမၢကမၣ်ဘၣ် ယသးန့ၣ်လီၤ. ယဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢ ယတကြၢးဝဲဘၣ်ဝဲဒီး တၢ်ဟ့ၣ်အဂ့ၤ ဒ်သိးအံၤ လၢအဟ့ၣ်ယၤန့ၣ်ဘၣ်. အဝဲနၢ်ဟူဘၣ်ဝဲလၢ ယဘၣ်လဲၤခီဖျိတၢ်သးတံာ်တာ်, သးလီၤဘှါနးနးကျံးကျံးလၢ ယတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤအဃိ အဝဲဆှၢလီၤတၢ်ဟ့ၣ်ဖိအံၤန့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိး အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အသးဘၣ်ဆီၣ်သနံး, ဘၣ်တံာ်တာ် တၢ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကအါန့ၣ်ယၤလီၤ. ခီဖျိ ဘၣ်ကွၢ် မိၢ်ပၢ်သးပှၢ်, ဖိတဖၣ် လၢအစူၢ်အ့န့, အတၢ်တၤတၢ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ တၢ်သဘံၣ်ဘူၣ်, တၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤတအိၣ်, ဒီးတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢလၢ အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီအပူၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဆိတၢ်လၢယဂီၢ်အါန့ၣ် အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်ကီတၢ်ခဲ ဒီးဟ့ၣ်ယၤတၢ်ဟ့ၣ်ယိယိၤဖိအံၤန့ၣ် မ့ၢ်ယကဘၣ်နာ်ဝဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယဆိကမိၣ်တထီၣ်ဘးအဃိ ယမဲာ်ထံမဲာ်နိဘၣ်လီၤဝဲန့ၣ်လီၤ.
နီၢ်နီၢ်တခီ, ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဟ့ၣ်တဂၤစုာ်စုာ် လၢအတကြၢး တဘၣ်ဒီး ပှၤနီတစုန့ၣ်ဘၣ်လီၤ. ၁ တံၤ ၁:၁၅ အပူၤ စီၤပီလူးပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အံၤ ဒ် “ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်ဟဲလီၤလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, ဒ်သိးအကအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ ပှၤတၢ်ဒဲးဘးဖိလၢ ယမ့ၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤလီၤ”န့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ…