ဆူညါ, ဆူညါ, ဆူၣ်ဆူၣ်

ဖဲထါအခိၣ်တီ “အိၣ်ဘှံး”န့ၣ် ပှၤကွဲးထါ တၤပှၤ ဒ်သိးပကသ့နီၤဖး “တၢ်အိၣ်ဘှံး အိၣ်ကသုၣ်” ဒီး “တၢ်မၤ”အကတီၢ်လီၤ. အဝဲသံကွၢ်, ပှၤဂုာ်ကျဲးစၢး မၤတၢ်နီၢ်နီၢ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်အိၣ်ဘှံအိၣ်သါနီၢ်နီၢ် တအိၣ်လၢၤဘၣ်ဧါန့ၣ်လီၤ. လၢနကဟးဆှဲး တၢ်အိၣ်မူအတၢ်မၤမူဒါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, နမ့ၢ်အဲၣ်ဒိး လဲၤခီဖျိ တၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်ကသူၣ်အမ့ၢ်အတီဘၣ်ဒီး ပှၤကွဲးထါဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ပှၤလၢ,“မၤတၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်, စူးကါအီၤ, တဘၣ်ဒုးကဲထီၣ် တၢ်ကလီကလီတဂ့ၤ, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး တအိၣ်ဘှံးဘၣ်လၢၤဘၣ်. မ့ၢ်နထံၣ်န့ၢ် တၢ်ဃံတၢ်လၤလၢ နခိၣ်နဃၢၤဝးဝးလံဧါ. နမ့ၢ်အိၣ်ဒီး မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်မး နကထံၣ်န့ၢ်ဘၣ် တၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်သါ အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးထါမၤကတၢၢ်အထါလၢ တၢ်အိၣ်ဘှံးနီၢ်နီၢ် ဒီးတၢ်သးခုနီၢ်နီၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ထံၣ်န့ၢ်အီၤ ခီဖျိတၢ်အဲၣ်ဒီး မၤတၢ်အခ့အပှၤအတၢ်မၤ, ဒီးမ့ၢ်စီၤပီလူးအတၢ်ဆိကမိၣ်မိၢ်ပှၢ်လၢ ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ပှၤသ့းစၤလနံဖိတဖၣ်လီၤ. ဖဲအပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ကိးထီၣ်အီၤဒ်သိး ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ပှၤနာ်တၢ်ဖိလၢ ၁ သ့း ၂:၁၆ အပူၤ, စီၤပီလူးတဲဖျါထီၣ်ဝဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲး “သုကလဲၤတၢ်ဒ်အကြၢးဒီးယွၤလၢ အကိးက့ၤသုဆူ အဘီအမုၢ်”န့ၣ်လီၤ.

အဝဲတဲဖျါထီၣ် တၢ်အိၣ်မူအံၤ မ့ၢ်တၢ်အိၣ်မူအဂၢၢ်အကျၢၤ လၢတၢ်နာ်န့ၢ်အီၤသ့, လၢတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ…

ပာ်ထီၣ်ထီ ဟံးဃာ်နကတီၤ

ပှၤတဂၤဒီးအတံၤသကိးတဖၣ် ကလဲၤဂဲၤလိာ်ကွဲ စကံ(ski)အဂီၢ် လဲၤနုာ်လီၤဝဲဆူ တၢ်လိာ်ကွဲပျီအတြဲၤ ဒီးတၢ်ကွဲးနီၣ် ဟ့ၣ်ပလီၢ်တၢ် “မူခိၣ်ဖီကစၢၢ်လီၤပှီၢ်သ့”(avalanche)အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စးထီၣ်ဂဲၤလိာ်ကွဲ စကံဒီး ဖဲအဒိးဝဲခံဘျီတဘျီန့ၣ် ပှၤတဂၤ ကိးပသူထီၣ်ဝဲလၢ “မူခိၣ်ဖီတဖၣ်လီၤပှီၢ်လံန့ၣ်လီၤ.” ဘၣ်ဆၣ်ပှၤတဂၤအံၤ တပူၤဖျဲးဝဲအဃိ အသးသမူ လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢမူခိၣ်ဖီတဖၣ်အဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတနီၤကတိၤဒုၣ်ဒွဲၣ်အီၤဒီး စံးအီၤလၢ ပှၤစးထီၣ်ဂဲၤလိာ်ကွဲစကံ သီသံၣ်ဘှဲဖိတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲတမ့ၢ်ပှၤစးထီၣ်လိာ်ကွဲတၢ်သီသီဖိတဂၤဘၣ်. အဝဲမ့ၢ်ပှၤလၢအဖျိထီၣ် “မူခိၣ်ဖီကစၢၢ် တၢ်လီၤပှီၢ်” တၢ်မၤလိဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး ပှၤကွၢ်ထွဲတၢ်ဂဲၤလိာ်ကွဲ စကံတဂၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဃုထံတၢ်တဂၤစံးဝဲ ”ပှၤဂဲၤလိာ်ကွဲ စကံတဖၣ် လၢအဒိးန့ၢ်တ့ၢ်လံ မူခိၣ်ဖီကစၢၢ်အတၢ်လီၤပှီၢ် တၢ်သိၣ်လိတဖၣ်န့ၣ် အါတက့ၢ် အနီၢ်ကစၢ်မၤကမၣ်တၢ် ခီဖျိလၢအတၢ်ဆိကမိၣ် ပာ်လီၤသးတဖၣ် ကမၣ်ဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤအံၤလၢအသံန့ၣ် ခီဖျိလၢ အတပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဘၣ်အဃိ ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအသးသမူ”န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ကတဲာ်ကတီၤအသး ဒ်သိးကလဲၤနုာ်လီၤဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်အဂီၢ်န့ၣ် ယွၤအဲၣ်ဒိးလၢအဝဲသ့ၣ် ကအိၣ်ကတီၤထီဒါတၢ် ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ် ကပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဒီး ကပာ်သးအသဒ့ၣ် လၢအဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ၅ မိၤ ၄း၁-၂ အပူၤ,…

စူးကါ နကလုၢ်

စးထီၣ်လၢ အသးအိၣ်(၈)နံၣ်န့ၣ် နီၢ်လံစၣ်(Lisa) ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်ကတိၤတၢ်အုးအးဒီး ပျံၤဝဲလၢ အကဘၣ်ရ့လိာ်အသးဒီး ပှၤဂၤတဖၣ်အဃိ လိၣ်ဘၣ်လၢ အဝဲကဘၣ်ကတိၤတၢ်ဒီး ပှၤကမျၢၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အတၢ်အိၣ်မူလၢခံန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဘျါအီၤ ဒ်သိးကမၤနၢၤတၢ်တၤအီၤန့ၣ်အဃိ အဝဲပာ်လီၤအသး ဒ်သိးကစူးကါအကလုၢ် လၢတၢ်မၤစၢၤပှၤဂၤတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. အဝဲစးထီၣ်မၤ မုာ်သးမၤကလီ ပှၤကူၣ်လိာ်တၢ် အတၢ်မၤလၢပှၤမၤတၢ်ဖိ လၢဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဒီးတၢ်သးဟးဂီၤလၢ အတၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်လၢ ကွဲၤဒီနၢ်အတၢ်မၤလီၢ်တဖၣ်လီၤ.

စီၤမိၤရှ့ ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ် ဘၣ်ထွဲဒီး အတၢ်ကလုၢ်ကတိၤလၢ ကမၤစၢၤ အံၣ်စရ့လးဖိ ကဟးထီၣ် လၢကုၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤမၢအလဲၤကတိၤတၢ် ဒီးစီၤပၤဖၤရိၤ ဘၣ်ဆၣ် စီၤမိၤရှ့ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲ မ့ၢ်လၢ အဝဲတအိၣ်ဒီးတၢ်နာ်န့ၢ် အတၢ်သ့ကလုၢ်ကတိၤတၢ်အဃိလီၤ (၂ မိၤ ၄:၁၀). ကစၢ်ယွၤတၤအီၤဒီးစံး, “မတၤတ့ပှၤကညီအထးခိၣ်လဲၣ်” ဒီးယွၤမၤလီၤတံၢ်က့ၤအီၤဒီးစံး, “ယကအိၣ်ဒီးနထးခိၣ်ဒီး နကကတိၤတၢ် ဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယကသိၣ်လိနၤလီၤ”(:၁၁-၁၂). ယွၤအတၢ်စံးဆၢ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ပှၤလၢ အဝဲမၤတၢ်ပှဲၤဒီးအစိကမိၤ ခီဖျိပှၤ သ့ဝဲလၢပတၢ်တ့အဒူၣ်အထၢတဖၣ်ဒၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲပသ့ၣ်ညါတၢ်အံၤလၢပသးပူၤဒီး ပကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဃုာ်ဒီးတၢ်ထံၣ်အံၤန့ၣ်…

ယွၤအတၢ်အဲၣ်

ဖဲ ၁၉၁၇ နံၣ်န့ၣ် ခဲလံၣ်ဖိနယၣ်(California) အပှၤမၤပနံာ်တၢ်ကၤ ဖြဲးဒြံးလဲၤမဲ (Frederick Lehman)တဂၤ ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအီၤလၢ ကျိၣ်စ့အတၢ်ကီတၢ်ခဲအဃိ အဝဲကွဲးထါသးဝံၣ် “ယွၤအတၢ်အဲၣ်”လီၤ. တၢ်မၤဆူၣ်ထီၣ်အသးအံၤ ဒုးကွဲးဝံၤအီၤ ထါခံဆၢဘၣ်ဆၣ် ကတာ်အသးဖဲသၢဆၢတဆၢလီၤ. အဝဲသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤထါလၢ ဘၣ်တၢ်ထံၣ်န့ၢ်အီၤလၢ ပူၤကွံာ်နံၣ်တနီၤ လၢဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ဃိာ်အတၢ်ဒူၣ်အလိၤလီၤ. ပှၤဃိာ်ဖိတဂၤ ကွးညာ်ကွံာ် ထါလၢလၢၢ်အလိၤဒီး ထါန့ၣ် ပာ်ဖျါတၢ်သ့ၣ်ညါ ယွၤအတၢ်အဲၣ်ယိာ်ယိာ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဒုးကဲထီၣ်ထါဖိန့ၣ် ဆူအတၢ်သးဝံၣ် သၢဆၢတဆၢလီၤ.

အကတီၢ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲ ဖဲပကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢမၤတံာ်တာ်ပှၤ ဒ်လဲၤမဲအသိး ဒီးထါဖိလၢဃိာ်အဒၢးပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပသးဟးဂီၤကတီၢ် ဖဲပဒုးသီၣ်ကဒါက့ၤ ပှၤကွဲးထါစီၤဒၤဝံးအတၢ်ကတိၤ, “ယဃ့ၢ်ဆူနဒံးဆ့အကဒုပူၤ”(စံး ၅၇:၁) န့ၣ် မ့ၢ်ပမၤတၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပအိၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲ ပ“ကိးထီၣ်ဆူတၢ်ထီၣ်ထီကစၢ်”အအိၣ်သ့ဝဲ(:၂), လၢပကတဲယွၤ ပတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒီးပတၢ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ခဲအံၤ ဒ်လၢပ“အိၣ်လၢခ့ယုၢ်အကျါ”လီၤ(:၄). တယံာ်ဘၣ်န့ၣ် ပဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဘၣ်ထွဲဒီး ယွၤအတၢ်မၤပှဲၤန့ၢ် ပတၢ်လိၣ်တဖၣ် လၢခါပူၤကွံာ်တ့ၢ်အသိး ပကစံးသကိးဒ်စီၤဒၤဝံး စံးဝဲအသိး, “ယကအုၣ်တၢ်, ဒီးသးဝံၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤ... ယကထိၣ်ဂဲၤ…

တၢ်မၤဂ့ၤ တၢ်အဆံးဖိတဖၣ်

အမဲၣ်ဒၢ်(Amanda)မၤတၢ် ဒ်ပှၤကွၢ်ပှၤဆါ ဟးတပူၤဘၣ်တပူၤ, လၢတၢ်ကွၢ်ပှၤဆါအဟံၣ်တဖၣ် ဒီးညီနုၢ်လဲၤကိး အဖိမုၣ်ဆံတနံၣ်ဖိ နီၢ်ရူၤဘံၢ်လီၤ. နီၢ်ရူၤဘံၢ်(Ruby)န့ၣ် အဝဲညီနုၢ်သံကွၢ် ပှၤအိၣ်ဖဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ် လၢ “နမ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်သၢမံၤလၢ နကဃုထၢန့ၣ် နကဃုထၢဒ်လဲၣ်”. ဒီးကွဲးနီၣ်ဝဲ အတၢ်စံးဆၢလီၤ. လီၤကမၢကမၣ်လၢ မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ဆၢန့ၢ်ဘၣ်တဖၣ် မ့ၢ်တၢ်အဆံးဖိတဖၣ် လၢအမ့ၢ် ထိးပှံာ်ဘိ(sausages), ကိၣ်ခၠီးကလဲး, တၢ်နူၢ်ထံလီၤသကၤ(cheese), ဒီးသၣ်ဝံၣ်သိသၣ် (avocados)တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးရူၤဘံၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် “လဲၤမၤဘူၣ်ယၤ” (Go Fund Me) တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ဒ်သိးအဝဲကမၤပှဲၤဘၣ် ပှၤအတၢ်ဆၢမုၢ်လၢ်ဖိတဖၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလဲၤဆှၢတၢ်ဟ့ၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ် အဝဲ ဖိးဟုဒံး အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးစံးဝဲ, “တၢ်အံၤမၤသးဖှံထီၣ် အဝဲသ့ၣ်အနီၢ်ကီၢ်လီၤ”.

ဖဲပဒုးနဲၣ်တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤ ဒီးတၢ်မၤဂ့ၤတၢ် ဒ်ရူၤဘံၢ်အသိးန့ၣ် ပမၤဖျါထီၣ်က့ၤ ယွၤလၢ “သူၣ်ကညီၤသးကညီၤတၢ် ဒီးသူၣ်အိၣ်သးအိၣ်တၢ်... ဒီးအဘျုးအဖှိၣ်ဒိၣ်နီၢ်မးလီၤ” (စံး ၁၄၅:၈). တၢ်န့ၣ်အဃိ စီၤပီလူး မၤဆူၣ်ထီၣ်ပှၤ ဒ်ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်အသိး လၢပက“ကူထီၣ်သိးထီၣ် တၢ်သးကညီၤ, တၢ်မၤဂ့ၤတၢ်, တၢ်ဆီၣ်လီၤသး,…

ခံမံၤလိာ် ဘၣ်ဝဲလီၤ

အနံၣ်(၃၀)ဝံၤအလီၢ်ခံ ဖဲၣ်လူလူ(Feng Lulu) ထံၣ်လိာ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤအသးဒီး အဒူၣ်ဖိထၢဖိလီၤ. ဖဲအဝဲမ့ၢ် ဖိသၣ်ဟးတုၤတီၢ်တုၤတီၢ်ဒီး လိာ်ကွဲလၢဟံၣ်အချၢအဆၢကတီၢ် ပှၤစိာ်ဆူၣ်ကွံာ်အီၤလီၤ. မ့ၢ်လၢ တရူးအပိာ်မုၣ်ကရၢ (All-China Women’s Federation) အတၢ်ကျဲးစၢးအဃိ လၢခံကတၢၢ် ပှၤဃုထံသ့ၣ်ညါဘၣ်က့ၤ အဝဲအိၣ်ဆိးအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဃ့ၢ်စိာ်ဆူၣ်အီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဒံးဒၣ် ဖိသၣ်ဆံးဆံးဖိအဃိ အဝဲတသ့ၣ်နီၣ်တၢ်မနုၤမးလၢၤဘၣ်. ဖဲအဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲ ကမ့ၢ်ဒၣ် အမိၢ်အပၢ်လုၢ်ဒုးအီၣ်ဒုးအီတန့ၢ်အဃိ တၢ်ဆါကွံာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ဖဲဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီအဆၢကတီၢ် တၢ်သံကွၢ်အါမံၤ ဒီးတၢ်သးဂဲၤတဖၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲစီၤယိၤသး ပာ်ဖှိၣ်ဘၣ်က့ၤအသးဒီး အဒီပုၢ်ဝဲၢ်န့ၣ် အသးကဟူးဂဲၤ သဘံၣ်ဘုၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်ပှၤသးစၢ်တဂၤအသိး အဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် ဆါလီၤအီၤ ဒ်ကုၢ်တဂၤအသိး ဆူအဲၤကူပတူးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အက့ၣ်အကူ လီၤဘၣ်ဒိဆါတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ယွၤတရံးက့ၤအီၤ ဆူတၢ်စိကမီၤအလီၢ်ထီလီၤ. ဖဲအဝဲၢ်တဖၣ် ဟဲပှ့ၤတၢ်အီၣ် လၢအဲၤကူပတူးန့ၣ် အဝဲသ့ၣ် လၢတၢ်တသ့ၣ်ညါတၢ်အပူၤန့ၣ် ဘၣ်ပှ့ၤတၢ်အီၣ်လၢ အဝဲအအိၣ်လီၤ.

စီၤယိၤသး ဒုးသ့ၣ်ညါအဝဲၢ်တဖၣ် လၢယွၤအုၣ်ခီၣ်က့ၤအဝဲသ့ၣ် လၢအတၢ်မၤကမၣ်ဒီးတဲဝဲ “ယွၤဒုးမူဒံးသု လၢတၢ်မၤထူၣ်ဖျဲးဖးဒိၣ်အပူၤလီၤ (၁ မိၤ…

တၢ်အဂံၢ်ထံး

မ့ၢ်ဖဲ ၁၈၅၄ နံၣ်, ဖဲဝ့ၢ်လိဒိၣ်န့ၣ် တၢ်တမံၤမံၤ မၤသံပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢအကထိတဖၣ်လီၤ. ပှၤအါဂၤဆိကမိၣ်လၢ တၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ကလံၤဘၣ်အၢအဃိလီၤ. မ့ၢ်ဝဲလီၤ. အနီၢ်နီၢ် မ့ၢ်လၢ တၢ်ကိၢ်ဆူၣ် တဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်အဃိ တၢ်အ့ၣ်တၢ်ဆံၣ်ထံဘၣ်အၢ လၢအယွၤလီၤဆူ ထံကျိသ့(မ)(စ)(Thames)အပူၤ, တၢ်ကိၢ်ဘၣ်ဒီး အစိနၢတမုာ်နၢအုၣ်နၢပူးန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢ “တၢ်နၢတမုာ်ဖးဒိၣ်”(The Great Stink)န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအနးကတၢၢ်တမ့ၢ် ကလံၤဘၣ်. ဒီးကထၢၣ်ကၠီစနိ (Dr. John Snow) အတၢ်ဃုထံ ဒုးနဲၣ်ဝဲလၢ ထံဘၣ်အၢဘၣ်သီ မ့ၢ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်တဲာ်ရာ် (ဟၢဖၢလူ) တၢ်သံသတြိာ်လီၤ.

ပဝဲပှၤကညီတဖၣ် ပသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီး တၢ်ကီတၢ်နးအဂၤတမံၤ, တၢ်လၢအနၢတမုာ်တုၤဆူမူခိၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်လၢအဟးဂီၤအပူၤ ဒီးပထံၣ်ကမၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအဂံၢ်ထံးဒီး ဃုကျဲလၢကမၤဂ့ၤထီၣ်ဟီၣ်ခိၣ် လၢကဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီခဲန့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ လၢအကူၣ်သ့တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, သနူကျဲတဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ တအိၣ်ဒီးအစိကမီၤလၢကဆိကတီၢ် ပှၤတဝၢအတၢ်ဆါအဂံၢ်ခီၣ်ထံး လၢအမ့ၢ်ပသးလၢအပှဲၤဒီးတၢ်ဒဲးဘးန့ၣ်ဘၣ်လီၤ.

ဖဲယ့ၣ်ရှူးစံးဝဲ, “တၢ်အိၣ်လၢခိ လၢအလဲၤနုာ်ဆူပှၤကညီအပူၤန့ၣ် မၤတကဆှီဘၣ်အီၤ တသ့ဘၣ်နီတမံၤဘၣ်”န့ၣ် တမ့ၢ်အဝဲတဲတၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ထွဲ နီၢ်ခိအတၢ်ဆူးတၢ်ဆါဘၣ် (မၢ် ၇:၁၅).…

တံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါ

ယထံၣ်ဘၣ်တ့ၢ်အီၤ ဖဲ ၁၉၇၀ နံၣ် ဒီးဆူအဘျဲၣ်တဖၣ် ဖဲယမ့ၢ် တီၤထီကၠိအဲကလံးအသရၣ်ဒီး ပှၤနဲၣ်ဖျၢၣ်သွ့တၢ်လိာ်ကွဲလီၤ. အဝဲဒိၣ်တၢ်ထီ, ပှၤအသီလၢအဲၣ်တံၤအဲၣ်သကိးလီၤ. လၢခံအဝဲနုာ်လီၤလိာ်ကွဲ ဖဲယပှၤတဖုအကျါ ဒီးဟဲထီၣ်စ့ၢ်ကီး ယတၢ်သိၣ်လိအတီၤ ဒီးပကဲထီၣ်တံၤသကိးလီၤ. တံၤသကိးအံၤ မၤသကိးတၢ်ဒီးယၤ ဒ်အဲးဒံးထၢၣ်(editor)အသိးတဘျုးနံၣ်, ဒီးဖဲယအိၣ်ဘှံးက့ၤလၢ တၢ်မၤကတီၢ်န့ၣ် အဝဲဟဲဒီးဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤယၤ တံၤသကိးအတၢ်ဟ့ၣ်သါတဖၣ်လီၤ.

တၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးလၢ ယွၤအတၢ်အဲၣ်လၢ ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဒီး ဆှၢပှၤဘူးထီၣ်ဆူ ခရံာ်အိၣ်တခီ မ့ၢ်အဂ့ၤဆံးဒိၣ်လဲၣ်. ပှၤကွဲးတၢ်ကတိၤဒိ နၢ်ပၢၢ်ဝဲလၢ တၢ်ဒီတံၤသကိးအိၣ်ဒီး တၢ်ခံမံၤလၢအပူၤ, တၢ, တံၤသကိးအမ့ၢ်အတီအိၣ်ဒီး အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ် ဖဲတၢ်န့ၣ်တညီဝဲလၢကဟ့ၣ်ဝဲ မ့တမ့ၢ် ကတူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လဲာ်လီၤ (၂၇:၆). ပှၤကွဲးတၢ်စံးဝဲ, “တံၤသကိးအဆဲးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်အမ့ၢ်အတီလီၤ”. ခံ, တံၤသကိးလၢအိၣ်ဘူးဒီး တၢ်လဲၤဆူအအိၣ်ညီန့ၣ် ဖဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ် မ့ၢ်ပှၤလၢအကါဒိၣ်လီၤ. “ပှၤလၢအဃၢၤလၢအအိၣ်ဘူးန့ၣ် ဂ့ၤန့ၢ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်လၢ အအိၣ်ဝဲလၢအယံၤတက့ၢ်လီၤ”(:၁၀).

လၢပတၢ်အိၣ်မူပူၤ လၢပဂီၢ်န့ၣ် တဂ့ၤလၢပကယူထဲတဂၤဧိၤဘၣ်. ဒ်စီၤရှလိၤမိၤကွဲးဝဲ, “ပှၤခံဂၤ ဂ့ၤန့ၢ်ပှၤတဂၤတက့ၢ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ အဘူးအလဲဂ့ၤ အိၣ်ဝဲလၢအမၤတၢ်အဂီၢ်လီၤ” (စံၣ်…

ကူၣ်သ့ မ့တမ့ၢ် ကူၣ်တသ့

ဖဲယသးအိၣ်အနံၣ်(၁၀)န့ၣ်, ယဟဲက့ၤစိာ်ယသကိးတဂၤ အကဲးစဲးလီလုၤ(cassette tape)လၢအအိၣ်ဒီး ခ့ခါခရံာ်ဖိအတၢ်သးဝံၣ် ဆူဟံၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်လၢအမ့ၢ်ပှၤလုာ်ဒိၣ်ထီၣ် လၢပှၤဟံၣ်ဒူၤ ဘၣ်ဆၣ် ကဲထီၣ်က့ၤခရံာ်ဖိ ဒီးတုၤဆူတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတဂၤ တဘၣ်အသးဘၣ်. အဝဲသးလီဒၣ်ဝဲ တၢ်ဘါအတၢ်သးဝံၣ် လၢအိၣ်လၢပဟံၣ်အပူၤတဖၣ်လီၤ. ယတဲနၢ်ပၢၢ်အီၤ လၢတၢ်အံၤဘၣ် တၢ်ထုးထီၣ်လၢခရံာ်ဖိပှၤဒ့တၢ်တဖုနာ်သက့ အသးတလဲလိာ်ဘၣ်. တစိၢ်ဖိ အဝဲဟ့ၣ်ကူၣ်ယၤလၢ ယကဒိကနၣ်အီၤတနွံ ဒီးတၢ်သးဝံၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်အမၤဘူးထီၣ်ယၤဒီးယွၤ မ့တမ့ၢ် မ့ၢ်အမၤယံၤထီၣ် ယၤဒီးယွၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်မူပူၤ တၢ်အိၣ်အါမးလၢ အိၣ်ဖျါဘၣ်လီၤ မ့တမ့ၢ် အကမၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် အါဘျီပဘၣ်ဂဲၤလိာ် ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပဘၣ်တဲးလိာ်ဃိလိာ်ပသးလီၤ (ရိမ့ၤ ၁၄:၁-၁၉). လၢတၢ်ဆၢတဲာ် ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ် ပဘၣ်ဃုတၢ်ကူၣ်သ့ လၢယွၤအကလုၢ်ကထါလီၤ. စီၤပီလူးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ပှၤနာ်တၢ်လၢအ့းဖ့းစူးတဖၣ်လၢ တိၢ်သုသးဒ်သိး သုလဲၤကွၢ်ဟုၣ်ကွၢ်စုးတၢ်(အိၣ်မူ) တမ့ၢ်ဘၣ်ဒ်ပှၤဟးဂီၤဖိအသိးဘၣ်, မ့ၢ်ဒ်ပှၤကူၣ်တၢ်သ့အသိးန့ၣ်လီၤ (အ့း ၅:၁၅). ဒ်မိၢ်ပၢ်လၢအဂ့ၤအသိး စီၤပီလူးသ့ၣ်ညါဝဲလၢ အိၣ်ဝဲဖဲန့ၣ် ဒီးကဟ့ၣ်ကူၣ်နဲၣ်ကျဲလၢ တၢ်မၤသကိးကတီၢ်န့ၣ် တသ့ဝဲဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဘၣ် “ပှ့ၤက့ၤအဆၢကတီၢ် မ့ၢ်လၢမုၢ်နံၤတဖၣ် အၢသီဝဲအဃိ”…

တၢ်အဲၣ်ပှၤလၢ ပဃၢၤတဖၣ်

ဖဲခိၣ်ရိနၣ်(corona) တၢ်ဆါသံသတြိာ်ဘၣ်ပှၤအကတီၢ် ပဘၣ်အိၣ်စီၤစုၤလိာ်သးဒီး ပဘၣ်အိၣ်လီၤဖျီၣ်အကတီၢ် မၣ်တ့ၣ်လူသၢၣ်ခ့ ကၠူနယၢၣ် (Martin Luther King Jr) အတၢ်ကတိၤလၢ အလံာ် “တၢ်ပရၢလၢ ဘၢမ့ၣ်ဟဲၣ်အဃိာ်” (Letter from a Birmingham Jail) ဖျါလၢမ့ၢ်တီဝဲလီၤ. အဝဲကတိၤတၢ်ဘၣ်ထွဲ ဒီးတၢ်မၤတတီတလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် အဝဲကွဲးဃာ်ဝဲလၢ “အဝဲအိၣ်ဆ့ၣ်နီၤဝဲလၢ ဝ့ၢ်တဖျၢၣ် ဒီးတကိာ်တဂီၤဘၣ်လၢ တၢ်မၤအသးလၢဝ့ၢ်အဂၤတဖျၢၣ် ဒ်တၢ်တဘၣ်ဃးအီၤအသိးန့ၣ် တသ့ဝဲဘၣ်. ပဘၣ်တၢ်ဟံးဃာ်ပှၤ တၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးယၢ်ခီယၢ်ခီ လၢပထူၣ်ဖျဲးထီၣ်တသ့ဘၣ်လီၤ. တၢ်စၢဃာ်ပှၤလၢ ပတၢ်လဲၤကျဲကတၢၢ်အယၣ်တဘ့ၣ်ဃီလီၤ. တၢ်လၢဘၣ်ပှၤတဂၤလိၤလိၤန့ၣ် ဘၣ်စ့ၢ်ကီး ပှၤခဲလၢာ်လၢကျဲအဂၤတဘိလီၤ.”

ဒ်န့ၣ်အသိး ကိၣ်ဘ့း-၁၉(COVID-19) တၢ်ဆါသံသတြိာ် မၤဖျါထီၣ် ပတၢ်ဘၣ်ထွဲ ဘၣ်ဃးလိာ်သး ဒ်ပထံၣ်ဘၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ် ဝ့ၢ်တဖၣ်, ထံကီၢ်တဖၣ် ဘၣ်ကးတံာ်အသး ဒ်သိးကဆိကတီၢ် တၢ်ဆါအဃၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢမၤဘၣ်ဒိဝ့ၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ်, တယံာ်ဘၣ် မၤဘၣ်ဒိဝ့ၢ်အဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ.

လၢနံၣ်ကယၤတဖၣ်အပူၤကွံာ်န့ၣ် ယွၤတဲဘၣ်တ့ၢ်အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် လၢကဒုးနဲၣ် အတၢ်သးအိၣ်ဘၣ် ပှၤအဂၤတဖၣ်လီၤ. ခီဖျိ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်အံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်…