တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်အဲၣ်တၢ်သးကညီၤ

ယမံၤပှၢ် ကၠ့(မ) (Jim) မ့ၢ် ပှၤခးကျိလၢ သုးအကဘီယူၤလၢအဘၣ်ဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်, လၢယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ် ဖဲတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဒုၣ်ဒါ ခးလီၤတဲာ် အကဘီယူၤ, ဒီးဖီၣ်န့ၢ်အီၤ, ဒီးဘၣ်အိၣ်ဝဲ ဒ်ပှၤဃိာ်ဒဲဖိတဂၤ (Prisoner of war) အသိး, တဘျုးလါန့ၣ်လီၤ. ကၠ့(မ) န့ၣ် တညီနုၢ်စံးကတိၤ အတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဆၣ်, ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ တချုးအဝဲလဲၤနုာ်လီၤသုးန့ၣ် ကၠ့(မ) မ့ၢ်ပှၤသးစၢ်တဂၤလၢ အသူၣ်ဖှံသးညီ, အိၣ်ဒီးမဲာ်မုာ်နါဆၢန့ၣ်လီၤ. အတၢ်လဲၤခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ် လဲလိာ်က့ၤအီၤဆူပှၤသူၣ်အၢသးသီ, တမၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုနၢ်ပၢၢ်အတၢ်လဲၤခီဖျိအဂီၢ်, ယဖးကွၢ် "ပှၤသုးဖိတဖၣ်လၢ အဒုးတၢ်လၢကလံၤကျါ" (Masters of the Air) ဘၣ်ထွဲဒီးကဘီယူၤအတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ လၢကီၢ်ယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ဒီနၢၣ် မ့လၢၢ် (Donald Miller) န့ၣ်လီၤ. မ့လၢၢ် အလံာ်န့ၣ် မၤစၢၤယၤ, ဒ်သိးယကသ့ၣ်ညါအါထီၣ် ကဘီယူၤအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အနီၢ်ခိ, ဒီးနီၢ်သးအလုၢ်အပှ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိတဖၣ် ဖိးမံလိာ်အသးဒီးကစၢ်ယွၤ

ဝ့(လ) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်ဆိကတီၢ်အီၤလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လၢတၢ်တဒုးသ့ၣ်ညါဆိအီၤဝံၤအလီၢ်ခံ, အသးဟးဂီၤဒိၣ်မးတုၤဒၣ်လဲာ်, ဘၣ်လဲၤထီၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ သးအတၢ်ဆါတကပၤန့ၣ်လီၤ. စှၤနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးအတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် တလီၤဆီဝဲဒၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဒ်ညီနုၢ်အသိး, အဝဲဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲ အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်လၢအယါဘျါအီၤန့ၣ် ထံၣ်အီၤ, ဒီးလၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤန့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ, “ ယကလဲၤသတြီၤတၢ်ဒီးနၤဒီး မ့ၢ်မတၤလဲၤဝဲဒၣ်ကတုၤဆိဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢးလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ဝ့(လ) အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိအိၣ်ဝဲတမံၤအဃိ, လဲၤဟးဝဲချ့ချ့, ဒီးဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဒီးအသရၣ်န့ၣ်ဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢး, ဒီးအဝဲမၤနၢၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဝ့(လ) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်လၢ "တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဆံးဖိတမံၤ လၢအထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ယသး" န့ၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤ, ဒီးအတၢ်မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်အံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်မုၢ်လၢ်လၢအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တမံၤ, ဒ်သိးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ကဂ့ၤထီၣ်က့ၤအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလီၤတံၢ်လီၤဆဲး အတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ "ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါခရံာ်" (ဖံ ၃:၁၀) န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်စံးဆၢမုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ် ကပုာ်လုာ်ဃုာ်ဒီး ယွၤအတၢ်မၤစၢၤ

မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤန့ၣ် ဖဲယမၤလိဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ်ဒ်လဲၣ်အကတီၢ်, ပှၤသးပှၢ်လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်ဘုၣ်ကနဲတဂၤ, စံးဘၣ် တဲဘၣ်ယၤ “ကးဘၢက့ၤ, ယထံၣ်ဘၣ်တၢ်အံၤ ဘျဲလၢယဂီၢ်လံ” န့ၣ်လီၤ. ယဟူးဂဲၤ ဖံးမၤတၢ်န့ၣ် ချ့ဝဲ, ဆူၣ်ဝဲၤအဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ကနဲတဖၣ်, ဒီးကနဲ ဒီဖုဒီဂီၢ်န့ၣ် ဟဲယူၤဝးတရံး လၢယခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဂုာ်ကျဲးစၢးကဟုကယာ်အဝဲသ့ၣ်ဒၣ်လဲာ်, တၢ်လၢယမၤတဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်လၢအမၤသးထီၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးတဂၤအံၤ, ဟူးဂဲၤဝဲ ကပုာ်လုာ်ကဖီလီဖိ, ဖျါဝဲဒ်အသုတမၤတံာ်တာ် ကနဲတဖၣ်အသိး, ဒီးဒုးသ့ၣ်ညါယၤလၢ ပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ "ကပုာ်လုာ် ကဖီလီဖိ," န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤအကါဒိၣ်တမံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ခ့ခါ အကတီၢ်, ဖဲယလဲၤကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ် တဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် ယတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်, ဘျ့ကဆှီဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒီးယမါဒၣ်လဲာ်, စံးဘၣ်ယၤလၢ ယလီၤဂာ် ဒ်ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, ပစံးကတိၤသကိးတၢ်အကတီၢ်, ပအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပဂဲၤကလံၣ်ဒီးကနဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် အသးဟးဂီၤ, ဒီးအသးတူၢ်ဘၣ်တၢ် တမုာ်တလၤအကတီၢ်, တၢ်စံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ် လၢတၢ်သးထီၣ်အပူၤန့ၣ်…

တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ် တမ့ၢ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ခရံာ်အဃိလီၤ

လၢ New Mexico ကီၢ်စဲၣ်, Santa Fe အဝ့ၢ်န့ၣ် ပှၤကညီလၢအကထိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ကိးနံၣ်ဒဲး, ဒ်သိးကဒွဲၣ်ဃိဝဲဒၣ် စိၣ်စိၣ်ဘရၣ် (Zozobra), အတၢ်ဂီၤ စိးပျၤ, အိၣ်ဆၢထၢၣ် အထီကအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ဆံ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤအပူၤန့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် တ့ၢ်နုာ်ဝဲဒၣ် လံာ်က့လၢအပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်, အဒ့ၣ်ကမၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ မ့ၣ်အူလၣ်တဖၣ် ကအီၣ်လၢာ်စီကွံာ် အတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, ဒီး ကမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ဒွဲၣ်ကဲၤထီၣ်အီၤ လၢမ့ၣ်အူ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ်တမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ တဖၣ် ဆၢမုၢ်လၢ် မၤစီကွံာ် အတၢ်ပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်, အတၢ်မဲာ်ဆှးတဖၣ်, ဒီးအတၢ်လီၤတူၢ်လီၤကာ်တဖၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ တအိၣ်ဘၣ်. မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤသ့ဝဲဒၣ် လံာ်က့ဖိတဖၣ်, ဒီးဖၣ်ကမူၣ်ဖၣ်ဆါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်မဲာ်ဆှးန့ၣ် မၤစီကွံာ်ဝဲ တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်ဒိကနၣ် ကစၢ်ယွၤအကလုၢ်

ဖဲ တဲး(ဒ) တၢ်စံးကတိၤ (TED- (Technology, Entertainment, Design)- Talk) အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် စလဲး(စ) ဟဲး(ဒ)လံၣ် (Celeste Headlee) ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် “ကျိၤကျဲ အထံၣ်တဆံ လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ် တၢ်စံးကတိၤသကိးတၢ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အထံၣ်တဆံအကျါတမံၤန့ၣ် ကဖျါဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်လၢအထီဒါလိာ်သးဒီးညီနုာ် တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပကအိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤလိာ်သးအဂ့ၤအဝါအဂီၢ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပကဘၣ်ဒိကနၣ် ပှၤဂၤအတၢ်စံးကတိၤတၢ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတဂၤဂၤ စံးကတိၤတၢ်အကတီၢ်, အါတက့ၢ်န့ၣ်, ပတဒိကနၣ် အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤနီၢ်နီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်, လၢပသးပူၤန့ၣ် ပရဲၣ်ကျဲၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပကအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟဲး(ဒ)လံၣ် စံးကတိၤဟ့ၣ်ဒိ ပှၤကွဲးလံာ် စတံၣ်ဘ့ၣ်(န) ကိၣ်ဘ့ (Steven Covey) အတၢ်ကတိၤ, လၢအမ့ၢ် “ပဝဲအါဂၤ, ပဒိကနၣ် ပှၤဂၤ အတၢ် ကတိၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ပကနၢ်ပၢၢ်အီၤအဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်ဒိးစံးကတိၤစံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ.

ယွၤအကလုၢ်ကထါ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ဒိကနၣ်အဂ့ၢ်အါမး,…

ဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်လၢကစၢ်ယွၤ

ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် (Harold Moody) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကသံၣ်သရၣ်တဂၤ, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် အပှၤတဝၢဖိတဖၣ် မ့ၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤဘၣ်ဆၣ်, ပှၤဆါတနီၤ မ့ၢ်ဟ့ၣ်အီၤအဘူးအလဲ မ့ၢ်တန့ၢ်ဒၣ်လဲာ်, တပျဲပျၢ်ကွံာ် ပှၤဆါနီတဂၤ, နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကသံၣ်ကသီ အတၢ်မၤလိအပူၤန့ၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် မ့ၢ်ပှၤဖျိးစိတဂၤဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢအဖံးဘ့ၣ် အလွဲၢ်အဃိ, တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ ဝ့ၢ်လိဒိၣ် (London) တဖၣ်န့ၣ် တဒိးလဲအီၤ နီတဖျၢၣ် ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲ ၁၉၁၃ နံၣ်န့ၣ် အိးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါ အတၢ်မၤလၢအဟံၣ်, ကွၢ်ထွဲကူစါ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်တလီၢ်လီၢ်, ဒီးတဟံးန့ၢ်ဝဲကျိၣ်စ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးကထၢၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မၤဂ့ၤမၤစၢၤ ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်လဲၤကပာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, ပှၤကိးအီၤလၢ မၣ်တ့ၣ် လူၣ်သၢၣ်ခ့ လၢ ကီၢ် ဘရံၣ်တ့ၣ် (Britain’s Martin Luther King) န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပှၤကဘၣ်ဆၢတဲာ်အီၤ, ခီဖျိလၢပှၤဂၤအတၢ်လဲၤကပာ်ပှၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒီးကထၢၣ်…

ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်

တၢ်ဂီၤမူ စူလံၣ် (Sully) ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် ကဘီယူၤတခိၣ် လၢအစိာ်ဆှၢ ပှၤလဲၤက့ၤတၢ်ဖိ တဖၣ်န့ၣ် အစဲးကဟၣ်ဟးဂီၤဝဲအဃိ, ဘၣ်စီၢ်လီၤဝဲဆူ ဟးစၢၣ် ထံကျိၤပူၤ (Hudson River), လၢ ဝ့ၢ်နယူယီး (New York) န့ၣ်လီၤ. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအခိၣ် စူလံၣ် ဟဲလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤဟဲမၤစၢၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတၢ်အကဘီပူၤ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလၢ “ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါ ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်, ဒီးပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကလဲာ်အိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်, ဒီးကဘီယူၤအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤန့ၣ်လီၤ.” ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဂၤအံၤ သံကွၢ်အီၤ “ဂ့ၤလံ, မ့မ့ၢ်နၤမီၣ်” န့ၣ်ဒီး, စူလံၣ် စံးဆၢက့ၤအီၤ, “ဖဲပဂံၢ်ဒွးထီၣ် နီၣ်ဂံၢ်တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤ မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် ယကစံးဆၢနတၢ်သံကွၢ်အံၤ” န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစ့ၢ်ကီး, အသးစဲဂံၢ်ဒွးဝဲ နီၢ်ဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ပှၤကွၢ်သိလၢအဂ့ၤတဂၤ, ပာ်တ့ၢ်ဝဲအသိခွံဆံခွံဒု, ဒ်သိးကဃုထံၣ်န့ၣ်က့ၤ အသိလၢအလီၤမၢ်တဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအထံၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲဒီး, “အသးခုဝဲလၢအဃိ, အါန့ၢ်အသးခုလၢသိလၢအတဟးဖျိးဘၣ် ခွံဆံခွံဒုန့ၣ်တက့ၢ်” (မး ၁၈:၁၃)…

တၢ်ဟ့ၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ စူးကါက့ၤဝဲတဖၣ်

တၢ်ကမၤလီၤဘျၢ SS United States ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တခိၣ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ထံယိာ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘီခိၣ် တ့(မ) မူၣ်လဲ(န) (Tim Mullane) တဂၤ, ဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် လၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, အဝဲဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ တၢ်မၤလီၤဘျၢကဘီဖးဒိၣ် အတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢအလဲၤက့ၤဖံးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်တဖၣ်န့ၣ် မူၣ်လဲ(န) စူးကါက့ၤဝဲဒၣ်ဆူ လၢၢ်သိၣ်ကျိၤတဖၣ် (reefs) ခီဖျိလၢတၢ်မၤလီၤဘျၢကွံာ် ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးတဖၣ်အံၤ, ကဲထီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ အထုးန့ၢ် ပှၤယူၤထံဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးဒ်သိးပီၣ်လဲၣ်နံၤတဖၣ် အသုတဟးဂီၤကွံာ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် ဒီတဒၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပီၣ်လဲၣ်အထံဖံးခိၣ်န့ၣ် ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤ, လဲၤက့ၤဖံးမၤတၢ် တသ့ဝဲဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်အါအါအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤမိၤရှ့ အံးထွဲကွၢ်ထွဲသိ အနီၣ်ထိးဘိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါက့ၤအီၤ, ဒ်တၢ်လၢ အကဲထီၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တမံၤ, လၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ သံကွၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ လၢ “တၢ်အိၣ်လၢနစုပူၤန့ၣ် မ့ၢ်မနုၤတမံၤလဲၣ်,” ဒီး စီၤမိၤရှ့ စံးဆၢဝဲဒၣ် “မ့ၢ်နီၣ်ထိးဘိ” (၂…

တၢ်အဲၣ်ထူအဲၣ်ယွၤ အတၢ်မၤတဖၣ်

ဒ်ပှၤခဲလၢာ်လၢအသံဆိ, ဒီးလဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ်အသိး. ကၠိ (Joe) အတၢ်သံန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံ, ဒီးတၢ်ကမၢကမၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢအသံန့ၣ် အတၢ်ဃုထၢတဖၣ် စးထီၣ်ကမၣ်တ့ၢ်လံန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ဒ်အမ့ၢ် ဝၤတဂၤ, ပၢ်တဂၤ, ပှၤနဲၣ်လိတၢ်လိာ်ကွဲသရၣ်တဂၤ, ဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ, ပှၤလၢအဘၣ်သန့ၤအသးဒီးအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အဝဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်ပညိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထဲဒၣ် ဖဲတၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်အကတီၢ်ဖိအဂီၢ်, တၢ်လၢ Joe ဃုထၢမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ကညီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပှၤပာ်လီၤ Joe ဆူ ဒဲဟီၣ်ခိၣ်အကတီၢ်, အဖိမုၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ "အပၢ်န့ၣ်, ဒ်ပှၤအါဂၤမၤကမၣ်တၢ်သ့အသိး, ဟ့ၣ်လီၤအသး, ဒီးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ်လၢ ယူဒၤအစီၤပၤ ယိၤရှံယၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ အဲၤကူပတူးအစီၤပၤ နကိၤ ကဟဲထီၣ်ဒုး ဘၤဘူၤလိၣ်အကတီၢ်, စီၤပၤယိၤရှံယၤ မၤကမၣ်တၢ်ဒီး, “လဲၤထီဒါအီၤ” (၂ ကွဲး ၃၅:၂၀) န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤနကိၤ တအဲၣ်ဒိးဒုးတၢ်ဒီး ယူဒၤဘၣ်…

တံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်ကတိၤ

ဖဲယသးအိၣ် ခံဆံဃုနံၣ်အကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤလၢတၢ်မၤလိ လံာ်စီဆှံဒၢးန့ၣ်ဒီး, ယသးဘၣ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤမၤလိသကိးတၢ်ဖိတနီၤ ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤယသးန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “ပမ့မ့ၢ် ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပသးဟးဂီၤညီဝဲဒၣ်လဲၣ်. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကကတၢၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်အဃိဧါ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိး စံးဘၣ်တဲဘၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အၢၣ်လီၤ တၢ်မူအထူအယိာ် လၢကစၢ်ခရံာ်အပူၤ,ဃုာ်ဒီး, လံာ်စီဆှံ အတၢ်ပာ်ဖျါ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤတဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. သရၣ်လၢအသိၣ်လိပှၤန့ၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးသိၣ်လိကဒီးဝဲဒၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢယစံးကတိၤပာ်ဖျါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်အသးအါနံၣ်အါလါ, လၢယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ်, ယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် သးသမူအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်, တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ, တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အါမးအဃိ, ယသူၣ်ဟးဂီးသးဟးဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ် ကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပှၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲ, လီၤတံၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, တအၢၣ်လီၤအီလီၤပှၤလၢ တၢ်အိၣ်မူ အဘီၣ်အညီဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဝဲဒၣ် “သုကဘၣ်တၢ်ဖှီၣ်”…

တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်အဲၣ်တၢ်သးကညီၤ

ယမံၤပှၢ် ကၠ့(မ) (Jim) မ့ၢ် ပှၤခးကျိလၢ သုးအကဘီယူၤလၢအဘၣ်ဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်, လၢယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ် ဖဲတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဒုၣ်ဒါ ခးလီၤတဲာ် အကဘီယူၤ, ဒီးဖီၣ်န့ၢ်အီၤ, ဒီးဘၣ်အိၣ်ဝဲ ဒ်ပှၤဃိာ်ဒဲဖိတဂၤ (Prisoner of war) အသိး, တဘျုးလါန့ၣ်လီၤ. ကၠ့(မ) န့ၣ် တညီနုၢ်စံးကတိၤ အတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဆၣ်, ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ တချုးအဝဲလဲၤနုာ်လီၤသုးန့ၣ် ကၠ့(မ) မ့ၢ်ပှၤသးစၢ်တဂၤလၢ အသူၣ်ဖှံသးညီ, အိၣ်ဒီးမဲာ်မုာ်နါဆၢန့ၣ်လီၤ. အတၢ်လဲၤခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ် လဲလိာ်က့ၤအီၤဆူပှၤသူၣ်အၢသးသီ, တမၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုနၢ်ပၢၢ်အတၢ်လဲၤခီဖျိအဂီၢ်, ယဖးကွၢ် "ပှၤသုးဖိတဖၣ်လၢ အဒုးတၢ်လၢကလံၤကျါ" (Masters of the Air) ဘၣ်ထွဲဒီးကဘီယူၤအတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ လၢကီၢ်ယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ဒီနၢၣ် မ့လၢၢ် (Donald Miller) န့ၣ်လီၤ. မ့လၢၢ် အလံာ်န့ၣ် မၤစၢၤယၤ, ဒ်သိးယကသ့ၣ်ညါအါထီၣ် ကဘီယူၤအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အနီၢ်ခိ, ဒီးနီၢ်သးအလုၢ်အပှ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိတဖၣ် ဖိးမံလိာ်အသးဒီးကစၢ်ယွၤ

ဝ့(လ) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်ဆိကတီၢ်အီၤလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လၢတၢ်တဒုးသ့ၣ်ညါဆိအီၤဝံၤအလီၢ်ခံ, အသးဟးဂီၤဒိၣ်မးတုၤဒၣ်လဲာ်, ဘၣ်လဲၤထီၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ သးအတၢ်ဆါတကပၤန့ၣ်လီၤ. စှၤနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးအတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် တလီၤဆီဝဲဒၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဒ်ညီနုၢ်အသိး, အဝဲဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲ အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်လၢအယါဘျါအီၤန့ၣ် ထံၣ်အီၤ, ဒီးလၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤန့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ, “ ယကလဲၤသတြီၤတၢ်ဒီးနၤဒီး မ့ၢ်မတၤလဲၤဝဲဒၣ်ကတုၤဆိဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢးလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ဝ့(လ) အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိအိၣ်ဝဲတမံၤအဃိ, လဲၤဟးဝဲချ့ချ့, ဒီးဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဒီးအသရၣ်န့ၣ်ဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢး, ဒီးအဝဲမၤနၢၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဝ့(လ) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်လၢ "တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဆံးဖိတမံၤ လၢအထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ယသး" န့ၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤ, ဒီးအတၢ်မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်အံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်မုၢ်လၢ်လၢအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တမံၤ, ဒ်သိးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ကဂ့ၤထီၣ်က့ၤအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလီၤတံၢ်လီၤဆဲး အတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ "ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါခရံာ်" (ဖံ ၃:၁၀) န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်စံးဆၢမုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ် ကပုာ်လုာ်ဃုာ်ဒီး ယွၤအတၢ်မၤစၢၤ

မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤန့ၣ် ဖဲယမၤလိဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ်ဒ်လဲၣ်အကတီၢ်, ပှၤသးပှၢ်လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်ဘုၣ်ကနဲတဂၤ, စံးဘၣ် တဲဘၣ်ယၤ “ကးဘၢက့ၤ, ယထံၣ်ဘၣ်တၢ်အံၤ ဘျဲလၢယဂီၢ်လံ” န့ၣ်လီၤ. ယဟူးဂဲၤ ဖံးမၤတၢ်န့ၣ် ချ့ဝဲ, ဆူၣ်ဝဲၤအဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ကနဲတဖၣ်, ဒီးကနဲ ဒီဖုဒီဂီၢ်န့ၣ် ဟဲယူၤဝးတရံး လၢယခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဂုာ်ကျဲးစၢးကဟုကယာ်အဝဲသ့ၣ်ဒၣ်လဲာ်, တၢ်လၢယမၤတဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်လၢအမၤသးထီၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးတဂၤအံၤ, ဟူးဂဲၤဝဲ ကပုာ်လုာ်ကဖီလီဖိ, ဖျါဝဲဒ်အသုတမၤတံာ်တာ် ကနဲတဖၣ်အသိး, ဒီးဒုးသ့ၣ်ညါယၤလၢ ပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ "ကပုာ်လုာ် ကဖီလီဖိ," န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤအကါဒိၣ်တမံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ခ့ခါ အကတီၢ်, ဖဲယလဲၤကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ် တဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် ယတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်, ဘျ့ကဆှီဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒီးယမါဒၣ်လဲာ်, စံးဘၣ်ယၤလၢ ယလီၤဂာ် ဒ်ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, ပစံးကတိၤသကိးတၢ်အကတီၢ်, ပအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပဂဲၤကလံၣ်ဒီးကနဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် အသးဟးဂီၤ, ဒီးအသးတူၢ်ဘၣ်တၢ် တမုာ်တလၤအကတီၢ်, တၢ်စံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ် လၢတၢ်သးထီၣ်အပူၤန့ၣ်…

တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ် တမ့ၢ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ခရံာ်အဃိလီၤ

လၢ New Mexico ကီၢ်စဲၣ်, Santa Fe အဝ့ၢ်န့ၣ် ပှၤကညီလၢအကထိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ကိးနံၣ်ဒဲး, ဒ်သိးကဒွဲၣ်ဃိဝဲဒၣ် စိၣ်စိၣ်ဘရၣ် (Zozobra), အတၢ်ဂီၤ စိးပျၤ, အိၣ်ဆၢထၢၣ် အထီကအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ဆံ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤအပူၤန့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် တ့ၢ်နုာ်ဝဲဒၣ် လံာ်က့လၢအပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်, အဒ့ၣ်ကမၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ မ့ၣ်အူလၣ်တဖၣ် ကအီၣ်လၢာ်စီကွံာ် အတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, ဒီး ကမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ဒွဲၣ်ကဲၤထီၣ်အီၤ လၢမ့ၣ်အူ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ်တမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ တဖၣ် ဆၢမုၢ်လၢ် မၤစီကွံာ် အတၢ်ပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်, အတၢ်မဲာ်ဆှးတဖၣ်, ဒီးအတၢ်လီၤတူၢ်လီၤကာ်တဖၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ တအိၣ်ဘၣ်. မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤသ့ဝဲဒၣ် လံာ်က့ဖိတဖၣ်, ဒီးဖၣ်ကမူၣ်ဖၣ်ဆါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်မဲာ်ဆှးန့ၣ် မၤစီကွံာ်ဝဲ တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်ဒိကနၣ် ကစၢ်ယွၤအကလုၢ်

ဖဲ တဲး(ဒ) တၢ်စံးကတိၤ (TED- (Technology, Entertainment, Design)- Talk) အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် စလဲး(စ) ဟဲး(ဒ)လံၣ် (Celeste Headlee) ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် “ကျိၤကျဲ အထံၣ်တဆံ လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ် တၢ်စံးကတိၤသကိးတၢ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အထံၣ်တဆံအကျါတမံၤန့ၣ် ကဖျါဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်လၢအထီဒါလိာ်သးဒီးညီနုာ် တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပကအိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤလိာ်သးအဂ့ၤအဝါအဂီၢ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပကဘၣ်ဒိကနၣ် ပှၤဂၤအတၢ်စံးကတိၤတၢ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတဂၤဂၤ စံးကတိၤတၢ်အကတီၢ်, အါတက့ၢ်န့ၣ်, ပတဒိကနၣ် အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤနီၢ်နီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်, လၢပသးပူၤန့ၣ် ပရဲၣ်ကျဲၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပကအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟဲး(ဒ)လံၣ် စံးကတိၤဟ့ၣ်ဒိ ပှၤကွဲးလံာ် စတံၣ်ဘ့ၣ်(န) ကိၣ်ဘ့ (Steven Covey) အတၢ်ကတိၤ, လၢအမ့ၢ် “ပဝဲအါဂၤ, ပဒိကနၣ် ပှၤဂၤ အတၢ် ကတိၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ပကနၢ်ပၢၢ်အီၤအဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်ဒိးစံးကတိၤစံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ.

ယွၤအကလုၢ်ကထါ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ဒိကနၣ်အဂ့ၢ်အါမး,…

ဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်လၢကစၢ်ယွၤ

ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် (Harold Moody) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကသံၣ်သရၣ်တဂၤ, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် အပှၤတဝၢဖိတဖၣ် မ့ၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤဘၣ်ဆၣ်, ပှၤဆါတနီၤ မ့ၢ်ဟ့ၣ်အီၤအဘူးအလဲ မ့ၢ်တန့ၢ်ဒၣ်လဲာ်, တပျဲပျၢ်ကွံာ် ပှၤဆါနီတဂၤ, နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကသံၣ်ကသီ အတၢ်မၤလိအပူၤန့ၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် မ့ၢ်ပှၤဖျိးစိတဂၤဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢအဖံးဘ့ၣ် အလွဲၢ်အဃိ, တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ ဝ့ၢ်လိဒိၣ် (London) တဖၣ်န့ၣ် တဒိးလဲအီၤ နီတဖျၢၣ် ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲ ၁၉၁၃ နံၣ်န့ၣ် အိးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါ အတၢ်မၤလၢအဟံၣ်, ကွၢ်ထွဲကူစါ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်တလီၢ်လီၢ်, ဒီးတဟံးန့ၢ်ဝဲကျိၣ်စ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးကထၢၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မၤဂ့ၤမၤစၢၤ ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်လဲၤကပာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, ပှၤကိးအီၤလၢ မၣ်တ့ၣ် လူၣ်သၢၣ်ခ့ လၢ ကီၢ် ဘရံၣ်တ့ၣ် (Britain’s Martin Luther King) န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပှၤကဘၣ်ဆၢတဲာ်အီၤ, ခီဖျိလၢပှၤဂၤအတၢ်လဲၤကပာ်ပှၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒီးကထၢၣ်…

ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်

တၢ်ဂီၤမူ စူလံၣ် (Sully) ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် ကဘီယူၤတခိၣ် လၢအစိာ်ဆှၢ ပှၤလဲၤက့ၤတၢ်ဖိ တဖၣ်န့ၣ် အစဲးကဟၣ်ဟးဂီၤဝဲအဃိ, ဘၣ်စီၢ်လီၤဝဲဆူ ဟးစၢၣ် ထံကျိၤပူၤ (Hudson River), လၢ ဝ့ၢ်နယူယီး (New York) န့ၣ်လီၤ. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအခိၣ် စူလံၣ် ဟဲလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤဟဲမၤစၢၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတၢ်အကဘီပူၤ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလၢ “ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါ ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်, ဒီးပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကလဲာ်အိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်, ဒီးကဘီယူၤအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤန့ၣ်လီၤ.” ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဂၤအံၤ သံကွၢ်အီၤ “ဂ့ၤလံ, မ့မ့ၢ်နၤမီၣ်” န့ၣ်ဒီး, စူလံၣ် စံးဆၢက့ၤအီၤ, “ဖဲပဂံၢ်ဒွးထီၣ် နီၣ်ဂံၢ်တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤ မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် ယကစံးဆၢနတၢ်သံကွၢ်အံၤ” န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစ့ၢ်ကီး, အသးစဲဂံၢ်ဒွးဝဲ နီၢ်ဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ပှၤကွၢ်သိလၢအဂ့ၤတဂၤ, ပာ်တ့ၢ်ဝဲအသိခွံဆံခွံဒု, ဒ်သိးကဃုထံၣ်န့ၣ်က့ၤ အသိလၢအလီၤမၢ်တဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအထံၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲဒီး, “အသးခုဝဲလၢအဃိ, အါန့ၢ်အသးခုလၢသိလၢအတဟးဖျိးဘၣ် ခွံဆံခွံဒုန့ၣ်တက့ၢ်” (မး ၁၈:၁၃)…

တၢ်ဟ့ၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ စူးကါက့ၤဝဲတဖၣ်

တၢ်ကမၤလီၤဘျၢ SS United States ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တခိၣ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ထံယိာ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘီခိၣ် တ့(မ) မူၣ်လဲ(န) (Tim Mullane) တဂၤ, ဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် လၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, အဝဲဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ တၢ်မၤလီၤဘျၢကဘီဖးဒိၣ် အတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢအလဲၤက့ၤဖံးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်တဖၣ်န့ၣ် မူၣ်လဲ(န) စူးကါက့ၤဝဲဒၣ်ဆူ လၢၢ်သိၣ်ကျိၤတဖၣ် (reefs) ခီဖျိလၢတၢ်မၤလီၤဘျၢကွံာ် ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးတဖၣ်အံၤ, ကဲထီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ အထုးန့ၢ် ပှၤယူၤထံဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးဒ်သိးပီၣ်လဲၣ်နံၤတဖၣ် အသုတဟးဂီၤကွံာ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် ဒီတဒၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပီၣ်လဲၣ်အထံဖံးခိၣ်န့ၣ် ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤ, လဲၤက့ၤဖံးမၤတၢ် တသ့ဝဲဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်အါအါအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤမိၤရှ့ အံးထွဲကွၢ်ထွဲသိ အနီၣ်ထိးဘိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါက့ၤအီၤ, ဒ်တၢ်လၢ အကဲထီၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တမံၤ, လၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ သံကွၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ လၢ “တၢ်အိၣ်လၢနစုပူၤန့ၣ် မ့ၢ်မနုၤတမံၤလဲၣ်,” ဒီး စီၤမိၤရှ့ စံးဆၢဝဲဒၣ် “မ့ၢ်နီၣ်ထိးဘိ” (၂…

တၢ်အဲၣ်ထူအဲၣ်ယွၤ အတၢ်မၤတဖၣ်

ဒ်ပှၤခဲလၢာ်လၢအသံဆိ, ဒီးလဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ်အသိး. ကၠိ (Joe) အတၢ်သံန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံ, ဒီးတၢ်ကမၢကမၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢအသံန့ၣ် အတၢ်ဃုထၢတဖၣ် စးထီၣ်ကမၣ်တ့ၢ်လံန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ဒ်အမ့ၢ် ဝၤတဂၤ, ပၢ်တဂၤ, ပှၤနဲၣ်လိတၢ်လိာ်ကွဲသရၣ်တဂၤ, ဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ, ပှၤလၢအဘၣ်သန့ၤအသးဒီးအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အဝဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်ပညိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထဲဒၣ် ဖဲတၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်အကတီၢ်ဖိအဂီၢ်, တၢ်လၢ Joe ဃုထၢမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ကညီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပှၤပာ်လီၤ Joe ဆူ ဒဲဟီၣ်ခိၣ်အကတီၢ်, အဖိမုၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ "အပၢ်န့ၣ်, ဒ်ပှၤအါဂၤမၤကမၣ်တၢ်သ့အသိး, ဟ့ၣ်လီၤအသး, ဒီးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ်လၢ ယူဒၤအစီၤပၤ ယိၤရှံယၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ အဲၤကူပတူးအစီၤပၤ နကိၤ ကဟဲထီၣ်ဒုး ဘၤဘူၤလိၣ်အကတီၢ်, စီၤပၤယိၤရှံယၤ မၤကမၣ်တၢ်ဒီး, “လဲၤထီဒါအီၤ” (၂ ကွဲး ၃၅:၂၀) န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤနကိၤ တအဲၣ်ဒိးဒုးတၢ်ဒီး ယူဒၤဘၣ်…

တံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်ကတိၤ

ဖဲယသးအိၣ် ခံဆံဃုနံၣ်အကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤလၢတၢ်မၤလိ လံာ်စီဆှံဒၢးန့ၣ်ဒီး, ယသးဘၣ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤမၤလိသကိးတၢ်ဖိတနီၤ ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤယသးန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “ပမ့မ့ၢ် ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပသးဟးဂီၤညီဝဲဒၣ်လဲၣ်. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကကတၢၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်အဃိဧါ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိး စံးဘၣ်တဲဘၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အၢၣ်လီၤ တၢ်မူအထူအယိာ် လၢကစၢ်ခရံာ်အပူၤ,ဃုာ်ဒီး, လံာ်စီဆှံ အတၢ်ပာ်ဖျါ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤတဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. သရၣ်လၢအသိၣ်လိပှၤန့ၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးသိၣ်လိကဒီးဝဲဒၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢယစံးကတိၤပာ်ဖျါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်အသးအါနံၣ်အါလါ, လၢယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ်, ယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် သးသမူအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်, တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ, တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အါမးအဃိ, ယသူၣ်ဟးဂီးသးဟးဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ် ကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပှၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲ, လီၤတံၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, တအၢၣ်လီၤအီလီၤပှၤလၢ တၢ်အိၣ်မူ အဘီၣ်အညီဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဝဲဒၣ် “သုကဘၣ်တၢ်ဖှီၣ်”…

တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်အဲၣ်တၢ်သးကညီၤ

ယမံၤပှၢ် ကၠ့(မ) (Jim) မ့ၢ် ပှၤခးကျိလၢ သုးအကဘီယူၤလၢအဘၣ်ဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်, လၢယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ် ဖဲတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဒုၣ်ဒါ ခးလီၤတဲာ် အကဘီယူၤ, ဒီးဖီၣ်န့ၢ်အီၤ, ဒီးဘၣ်အိၣ်ဝဲ ဒ်ပှၤဃိာ်ဒဲဖိတဂၤ (Prisoner of war) အသိး, တဘျုးလါန့ၣ်လီၤ. ကၠ့(မ) န့ၣ် တညီနုၢ်စံးကတိၤ အတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဆၣ်, ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ တချုးအဝဲလဲၤနုာ်လီၤသုးန့ၣ် ကၠ့(မ) မ့ၢ်ပှၤသးစၢ်တဂၤလၢ အသူၣ်ဖှံသးညီ, အိၣ်ဒီးမဲာ်မုာ်နါဆၢန့ၣ်လီၤ. အတၢ်လဲၤခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ် လဲလိာ်က့ၤအီၤဆူပှၤသူၣ်အၢသးသီ, တမၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုနၢ်ပၢၢ်အတၢ်လဲၤခီဖျိအဂီၢ်, ယဖးကွၢ် "ပှၤသုးဖိတဖၣ်လၢ အဒုးတၢ်လၢကလံၤကျါ" (Masters of the Air) ဘၣ်ထွဲဒီးကဘီယူၤအတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ လၢကီၢ်ယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ဒီနၢၣ် မ့လၢၢ် (Donald Miller) န့ၣ်လီၤ. မ့လၢၢ် အလံာ်န့ၣ် မၤစၢၤယၤ, ဒ်သိးယကသ့ၣ်ညါအါထီၣ် ကဘီယူၤအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အနီၢ်ခိ, ဒီးနီၢ်သးအလုၢ်အပှ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိတဖၣ် ဖိးမံလိာ်အသးဒီးကစၢ်ယွၤ

ဝ့(လ) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်ဆိကတီၢ်အီၤလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လၢတၢ်တဒုးသ့ၣ်ညါဆိအီၤဝံၤအလီၢ်ခံ, အသးဟးဂီၤဒိၣ်မးတုၤဒၣ်လဲာ်, ဘၣ်လဲၤထီၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ သးအတၢ်ဆါတကပၤန့ၣ်လီၤ. စှၤနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးအတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် တလီၤဆီဝဲဒၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဒ်ညီနုၢ်အသိး, အဝဲဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲ အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်လၢအယါဘျါအီၤန့ၣ် ထံၣ်အီၤ, ဒီးလၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤန့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ, “ ယကလဲၤသတြီၤတၢ်ဒီးနၤဒီး မ့ၢ်မတၤလဲၤဝဲဒၣ်ကတုၤဆိဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢးလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ဝ့(လ) အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိအိၣ်ဝဲတမံၤအဃိ, လဲၤဟးဝဲချ့ချ့, ဒီးဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဒီးအသရၣ်န့ၣ်ဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢး, ဒီးအဝဲမၤနၢၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဝ့(လ) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်လၢ "တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဆံးဖိတမံၤ လၢအထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ယသး" န့ၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤ, ဒီးအတၢ်မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်အံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်မုၢ်လၢ်လၢအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တမံၤ, ဒ်သိးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ကဂ့ၤထီၣ်က့ၤအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလီၤတံၢ်လီၤဆဲး အတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ "ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါခရံာ်" (ဖံ ၃:၁၀) န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်စံးဆၢမုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ် ကပုာ်လုာ်ဃုာ်ဒီး ယွၤအတၢ်မၤစၢၤ

မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤန့ၣ် ဖဲယမၤလိဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ်ဒ်လဲၣ်အကတီၢ်, ပှၤသးပှၢ်လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်ဘုၣ်ကနဲတဂၤ, စံးဘၣ် တဲဘၣ်ယၤ “ကးဘၢက့ၤ, ယထံၣ်ဘၣ်တၢ်အံၤ ဘျဲလၢယဂီၢ်လံ” န့ၣ်လီၤ. ယဟူးဂဲၤ ဖံးမၤတၢ်န့ၣ် ချ့ဝဲ, ဆူၣ်ဝဲၤအဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ကနဲတဖၣ်, ဒီးကနဲ ဒီဖုဒီဂီၢ်န့ၣ် ဟဲယူၤဝးတရံး လၢယခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဂုာ်ကျဲးစၢးကဟုကယာ်အဝဲသ့ၣ်ဒၣ်လဲာ်, တၢ်လၢယမၤတဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်လၢအမၤသးထီၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးတဂၤအံၤ, ဟူးဂဲၤဝဲ ကပုာ်လုာ်ကဖီလီဖိ, ဖျါဝဲဒ်အသုတမၤတံာ်တာ် ကနဲတဖၣ်အသိး, ဒီးဒုးသ့ၣ်ညါယၤလၢ ပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ "ကပုာ်လုာ် ကဖီလီဖိ," န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤအကါဒိၣ်တမံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ခ့ခါ အကတီၢ်, ဖဲယလဲၤကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ် တဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် ယတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်, ဘျ့ကဆှီဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒီးယမါဒၣ်လဲာ်, စံးဘၣ်ယၤလၢ ယလီၤဂာ် ဒ်ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, ပစံးကတိၤသကိးတၢ်အကတီၢ်, ပအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပဂဲၤကလံၣ်ဒီးကနဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် အသးဟးဂီၤ, ဒီးအသးတူၢ်ဘၣ်တၢ် တမုာ်တလၤအကတီၢ်, တၢ်စံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ် လၢတၢ်သးထီၣ်အပူၤန့ၣ်…

တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ် တမ့ၢ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ခရံာ်အဃိလီၤ

လၢ New Mexico ကီၢ်စဲၣ်, Santa Fe အဝ့ၢ်န့ၣ် ပှၤကညီလၢအကထိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ကိးနံၣ်ဒဲး, ဒ်သိးကဒွဲၣ်ဃိဝဲဒၣ် စိၣ်စိၣ်ဘရၣ် (Zozobra), အတၢ်ဂီၤ စိးပျၤ, အိၣ်ဆၢထၢၣ် အထီကအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ဆံ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤအပူၤန့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် တ့ၢ်နုာ်ဝဲဒၣ် လံာ်က့လၢအပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်, အဒ့ၣ်ကမၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ မ့ၣ်အူလၣ်တဖၣ် ကအီၣ်လၢာ်စီကွံာ် အတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, ဒီး ကမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ဒွဲၣ်ကဲၤထီၣ်အီၤ လၢမ့ၣ်အူ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ်တမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ တဖၣ် ဆၢမုၢ်လၢ် မၤစီကွံာ် အတၢ်ပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်, အတၢ်မဲာ်ဆှးတဖၣ်, ဒီးအတၢ်လီၤတူၢ်လီၤကာ်တဖၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ တအိၣ်ဘၣ်. မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤသ့ဝဲဒၣ် လံာ်က့ဖိတဖၣ်, ဒီးဖၣ်ကမူၣ်ဖၣ်ဆါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်မဲာ်ဆှးန့ၣ် မၤစီကွံာ်ဝဲ တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်ဒိကနၣ် ကစၢ်ယွၤအကလုၢ်

ဖဲ တဲး(ဒ) တၢ်စံးကတိၤ (TED- (Technology, Entertainment, Design)- Talk) အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် စလဲး(စ) ဟဲး(ဒ)လံၣ် (Celeste Headlee) ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် “ကျိၤကျဲ အထံၣ်တဆံ လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ် တၢ်စံးကတိၤသကိးတၢ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အထံၣ်တဆံအကျါတမံၤန့ၣ် ကဖျါဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်လၢအထီဒါလိာ်သးဒီးညီနုာ် တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပကအိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤလိာ်သးအဂ့ၤအဝါအဂီၢ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပကဘၣ်ဒိကနၣ် ပှၤဂၤအတၢ်စံးကတိၤတၢ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတဂၤဂၤ စံးကတိၤတၢ်အကတီၢ်, အါတက့ၢ်န့ၣ်, ပတဒိကနၣ် အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤနီၢ်နီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်, လၢပသးပူၤန့ၣ် ပရဲၣ်ကျဲၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပကအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟဲး(ဒ)လံၣ် စံးကတိၤဟ့ၣ်ဒိ ပှၤကွဲးလံာ် စတံၣ်ဘ့ၣ်(န) ကိၣ်ဘ့ (Steven Covey) အတၢ်ကတိၤ, လၢအမ့ၢ် “ပဝဲအါဂၤ, ပဒိကနၣ် ပှၤဂၤ အတၢ် ကတိၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ပကနၢ်ပၢၢ်အီၤအဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်ဒိးစံးကတိၤစံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ.

ယွၤအကလုၢ်ကထါ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ဒိကနၣ်အဂ့ၢ်အါမး,…

ဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်လၢကစၢ်ယွၤ

ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် (Harold Moody) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကသံၣ်သရၣ်တဂၤ, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် အပှၤတဝၢဖိတဖၣ် မ့ၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤဘၣ်ဆၣ်, ပှၤဆါတနီၤ မ့ၢ်ဟ့ၣ်အီၤအဘူးအလဲ မ့ၢ်တန့ၢ်ဒၣ်လဲာ်, တပျဲပျၢ်ကွံာ် ပှၤဆါနီတဂၤ, နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကသံၣ်ကသီ အတၢ်မၤလိအပူၤန့ၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် မ့ၢ်ပှၤဖျိးစိတဂၤဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢအဖံးဘ့ၣ် အလွဲၢ်အဃိ, တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ ဝ့ၢ်လိဒိၣ် (London) တဖၣ်န့ၣ် တဒိးလဲအီၤ နီတဖျၢၣ် ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲ ၁၉၁၃ နံၣ်န့ၣ် အိးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါ အတၢ်မၤလၢအဟံၣ်, ကွၢ်ထွဲကူစါ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်တလီၢ်လီၢ်, ဒီးတဟံးန့ၢ်ဝဲကျိၣ်စ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးကထၢၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မၤဂ့ၤမၤစၢၤ ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်လဲၤကပာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, ပှၤကိးအီၤလၢ မၣ်တ့ၣ် လူၣ်သၢၣ်ခ့ လၢ ကီၢ် ဘရံၣ်တ့ၣ် (Britain’s Martin Luther King) န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပှၤကဘၣ်ဆၢတဲာ်အီၤ, ခီဖျိလၢပှၤဂၤအတၢ်လဲၤကပာ်ပှၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒီးကထၢၣ်…

ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်

တၢ်ဂီၤမူ စူလံၣ် (Sully) ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် ကဘီယူၤတခိၣ် လၢအစိာ်ဆှၢ ပှၤလဲၤက့ၤတၢ်ဖိ တဖၣ်န့ၣ် အစဲးကဟၣ်ဟးဂီၤဝဲအဃိ, ဘၣ်စီၢ်လီၤဝဲဆူ ဟးစၢၣ် ထံကျိၤပူၤ (Hudson River), လၢ ဝ့ၢ်နယူယီး (New York) န့ၣ်လီၤ. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအခိၣ် စူလံၣ် ဟဲလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤဟဲမၤစၢၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတၢ်အကဘီပူၤ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလၢ “ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါ ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်, ဒီးပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကလဲာ်အိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်, ဒီးကဘီယူၤအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤန့ၣ်လီၤ.” ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဂၤအံၤ သံကွၢ်အီၤ “ဂ့ၤလံ, မ့မ့ၢ်နၤမီၣ်” န့ၣ်ဒီး, စူလံၣ် စံးဆၢက့ၤအီၤ, “ဖဲပဂံၢ်ဒွးထီၣ် နီၣ်ဂံၢ်တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤ မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် ယကစံးဆၢနတၢ်သံကွၢ်အံၤ” န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစ့ၢ်ကီး, အသးစဲဂံၢ်ဒွးဝဲ နီၢ်ဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ပှၤကွၢ်သိလၢအဂ့ၤတဂၤ, ပာ်တ့ၢ်ဝဲအသိခွံဆံခွံဒု, ဒ်သိးကဃုထံၣ်န့ၣ်က့ၤ အသိလၢအလီၤမၢ်တဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအထံၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲဒီး, “အသးခုဝဲလၢအဃိ, အါန့ၢ်အသးခုလၢသိလၢအတဟးဖျိးဘၣ် ခွံဆံခွံဒုန့ၣ်တက့ၢ်” (မး ၁၈:၁၃)…

တၢ်ဟ့ၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ စူးကါက့ၤဝဲတဖၣ်

တၢ်ကမၤလီၤဘျၢ SS United States ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တခိၣ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ထံယိာ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘီခိၣ် တ့(မ) မူၣ်လဲ(န) (Tim Mullane) တဂၤ, ဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် လၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, အဝဲဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ တၢ်မၤလီၤဘျၢကဘီဖးဒိၣ် အတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢအလဲၤက့ၤဖံးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်တဖၣ်န့ၣ် မူၣ်လဲ(န) စူးကါက့ၤဝဲဒၣ်ဆူ လၢၢ်သိၣ်ကျိၤတဖၣ် (reefs) ခီဖျိလၢတၢ်မၤလီၤဘျၢကွံာ် ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးတဖၣ်အံၤ, ကဲထီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ အထုးန့ၢ် ပှၤယူၤထံဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးဒ်သိးပီၣ်လဲၣ်နံၤတဖၣ် အသုတဟးဂီၤကွံာ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် ဒီတဒၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပီၣ်လဲၣ်အထံဖံးခိၣ်န့ၣ် ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤ, လဲၤက့ၤဖံးမၤတၢ် တသ့ဝဲဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်အါအါအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤမိၤရှ့ အံးထွဲကွၢ်ထွဲသိ အနီၣ်ထိးဘိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါက့ၤအီၤ, ဒ်တၢ်လၢ အကဲထီၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တမံၤ, လၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ သံကွၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ လၢ “တၢ်အိၣ်လၢနစုပူၤန့ၣ် မ့ၢ်မနုၤတမံၤလဲၣ်,” ဒီး စီၤမိၤရှ့ စံးဆၢဝဲဒၣ် “မ့ၢ်နီၣ်ထိးဘိ” (၂…

တၢ်အဲၣ်ထူအဲၣ်ယွၤ အတၢ်မၤတဖၣ်

ဒ်ပှၤခဲလၢာ်လၢအသံဆိ, ဒီးလဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ်အသိး. ကၠိ (Joe) အတၢ်သံန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံ, ဒီးတၢ်ကမၢကမၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢအသံန့ၣ် အတၢ်ဃုထၢတဖၣ် စးထီၣ်ကမၣ်တ့ၢ်လံန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ဒ်အမ့ၢ် ဝၤတဂၤ, ပၢ်တဂၤ, ပှၤနဲၣ်လိတၢ်လိာ်ကွဲသရၣ်တဂၤ, ဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ, ပှၤလၢအဘၣ်သန့ၤအသးဒီးအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အဝဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်ပညိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထဲဒၣ် ဖဲတၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်အကတီၢ်ဖိအဂီၢ်, တၢ်လၢ Joe ဃုထၢမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ကညီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပှၤပာ်လီၤ Joe ဆူ ဒဲဟီၣ်ခိၣ်အကတီၢ်, အဖိမုၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ "အပၢ်န့ၣ်, ဒ်ပှၤအါဂၤမၤကမၣ်တၢ်သ့အသိး, ဟ့ၣ်လီၤအသး, ဒီးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ်လၢ ယူဒၤအစီၤပၤ ယိၤရှံယၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ အဲၤကူပတူးအစီၤပၤ နကိၤ ကဟဲထီၣ်ဒုး ဘၤဘူၤလိၣ်အကတီၢ်, စီၤပၤယိၤရှံယၤ မၤကမၣ်တၢ်ဒီး, “လဲၤထီဒါအီၤ” (၂ ကွဲး ၃၅:၂၀) န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤနကိၤ တအဲၣ်ဒိးဒုးတၢ်ဒီး ယူဒၤဘၣ်…

တံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်ကတိၤ

ဖဲယသးအိၣ် ခံဆံဃုနံၣ်အကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤလၢတၢ်မၤလိ လံာ်စီဆှံဒၢးန့ၣ်ဒီး, ယသးဘၣ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤမၤလိသကိးတၢ်ဖိတနီၤ ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤယသးန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “ပမ့မ့ၢ် ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပသးဟးဂီၤညီဝဲဒၣ်လဲၣ်. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကကတၢၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်အဃိဧါ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိး စံးဘၣ်တဲဘၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အၢၣ်လီၤ တၢ်မူအထူအယိာ် လၢကစၢ်ခရံာ်အပူၤ,ဃုာ်ဒီး, လံာ်စီဆှံ အတၢ်ပာ်ဖျါ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤတဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. သရၣ်လၢအသိၣ်လိပှၤန့ၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးသိၣ်လိကဒီးဝဲဒၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢယစံးကတိၤပာ်ဖျါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်အသးအါနံၣ်အါလါ, လၢယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ်, ယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် သးသမူအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်, တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ, တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အါမးအဃိ, ယသူၣ်ဟးဂီးသးဟးဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ် ကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပှၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲ, လီၤတံၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, တအၢၣ်လီၤအီလီၤပှၤလၢ တၢ်အိၣ်မူ အဘီၣ်အညီဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဝဲဒၣ် “သုကဘၣ်တၢ်ဖှီၣ်”…

တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်အဲၣ်တၢ်သးကညီၤ

ယမံၤပှၢ် ကၠ့(မ) (Jim) မ့ၢ် ပှၤခးကျိလၢ သုးအကဘီယူၤလၢအဘၣ်ဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်, လၢယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ် ဖဲတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဒုၣ်ဒါ ခးလီၤတဲာ် အကဘီယူၤ, ဒီးဖီၣ်န့ၢ်အီၤ, ဒီးဘၣ်အိၣ်ဝဲ ဒ်ပှၤဃိာ်ဒဲဖိတဂၤ (Prisoner of war) အသိး, တဘျုးလါန့ၣ်လီၤ. ကၠ့(မ) န့ၣ် တညီနုၢ်စံးကတိၤ အတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဆၣ်, ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ တချုးအဝဲလဲၤနုာ်လီၤသုးန့ၣ် ကၠ့(မ) မ့ၢ်ပှၤသးစၢ်တဂၤလၢ အသူၣ်ဖှံသးညီ, အိၣ်ဒီးမဲာ်မုာ်နါဆၢန့ၣ်လီၤ. အတၢ်လဲၤခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ် လဲလိာ်က့ၤအီၤဆူပှၤသူၣ်အၢသးသီ, တမၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုနၢ်ပၢၢ်အတၢ်လဲၤခီဖျိအဂီၢ်, ယဖးကွၢ် "ပှၤသုးဖိတဖၣ်လၢ အဒုးတၢ်လၢကလံၤကျါ" (Masters of the Air) ဘၣ်ထွဲဒီးကဘီယူၤအတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ လၢကီၢ်ယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ဒီနၢၣ် မ့လၢၢ် (Donald Miller) န့ၣ်လီၤ. မ့လၢၢ် အလံာ်န့ၣ် မၤစၢၤယၤ, ဒ်သိးယကသ့ၣ်ညါအါထီၣ် ကဘီယူၤအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အနီၢ်ခိ, ဒီးနီၢ်သးအလုၢ်အပှ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိတဖၣ် ဖိးမံလိာ်အသးဒီးကစၢ်ယွၤ

ဝ့(လ) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်ဆိကတီၢ်အီၤလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လၢတၢ်တဒုးသ့ၣ်ညါဆိအီၤဝံၤအလီၢ်ခံ, အသးဟးဂီၤဒိၣ်မးတုၤဒၣ်လဲာ်, ဘၣ်လဲၤထီၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ သးအတၢ်ဆါတကပၤန့ၣ်လီၤ. စှၤနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးအတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် တလီၤဆီဝဲဒၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဒ်ညီနုၢ်အသိး, အဝဲဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲ အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်လၢအယါဘျါအီၤန့ၣ် ထံၣ်အီၤ, ဒီးလၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤန့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ, “ ယကလဲၤသတြီၤတၢ်ဒီးနၤဒီး မ့ၢ်မတၤလဲၤဝဲဒၣ်ကတုၤဆိဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢးလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ဝ့(လ) အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိအိၣ်ဝဲတမံၤအဃိ, လဲၤဟးဝဲချ့ချ့, ဒီးဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဒီးအသရၣ်န့ၣ်ဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢး, ဒီးအဝဲမၤနၢၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဝ့(လ) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်လၢ "တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဆံးဖိတမံၤ လၢအထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ယသး" န့ၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤ, ဒီးအတၢ်မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်အံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်မုၢ်လၢ်လၢအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တမံၤ, ဒ်သိးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ကဂ့ၤထီၣ်က့ၤအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလီၤတံၢ်လီၤဆဲး အတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ "ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါခရံာ်" (ဖံ ၃:၁၀) န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်စံးဆၢမုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ် ကပုာ်လုာ်ဃုာ်ဒီး ယွၤအတၢ်မၤစၢၤ

မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤန့ၣ် ဖဲယမၤလိဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ်ဒ်လဲၣ်အကတီၢ်, ပှၤသးပှၢ်လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်ဘုၣ်ကနဲတဂၤ, စံးဘၣ် တဲဘၣ်ယၤ “ကးဘၢက့ၤ, ယထံၣ်ဘၣ်တၢ်အံၤ ဘျဲလၢယဂီၢ်လံ” န့ၣ်လီၤ. ယဟူးဂဲၤ ဖံးမၤတၢ်န့ၣ် ချ့ဝဲ, ဆူၣ်ဝဲၤအဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ကနဲတဖၣ်, ဒီးကနဲ ဒီဖုဒီဂီၢ်န့ၣ် ဟဲယူၤဝးတရံး လၢယခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဂုာ်ကျဲးစၢးကဟုကယာ်အဝဲသ့ၣ်ဒၣ်လဲာ်, တၢ်လၢယမၤတဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်လၢအမၤသးထီၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးတဂၤအံၤ, ဟူးဂဲၤဝဲ ကပုာ်လုာ်ကဖီလီဖိ, ဖျါဝဲဒ်အသုတမၤတံာ်တာ် ကနဲတဖၣ်အသိး, ဒီးဒုးသ့ၣ်ညါယၤလၢ ပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ "ကပုာ်လုာ် ကဖီလီဖိ," န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤအကါဒိၣ်တမံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ခ့ခါ အကတီၢ်, ဖဲယလဲၤကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ် တဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် ယတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်, ဘျ့ကဆှီဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒီးယမါဒၣ်လဲာ်, စံးဘၣ်ယၤလၢ ယလီၤဂာ် ဒ်ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, ပစံးကတိၤသကိးတၢ်အကတီၢ်, ပအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပဂဲၤကလံၣ်ဒီးကနဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် အသးဟးဂီၤ, ဒီးအသးတူၢ်ဘၣ်တၢ် တမုာ်တလၤအကတီၢ်, တၢ်စံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ် လၢတၢ်သးထီၣ်အပူၤန့ၣ်…

တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ် တမ့ၢ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ခရံာ်အဃိလီၤ

လၢ New Mexico ကီၢ်စဲၣ်, Santa Fe အဝ့ၢ်န့ၣ် ပှၤကညီလၢအကထိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ကိးနံၣ်ဒဲး, ဒ်သိးကဒွဲၣ်ဃိဝဲဒၣ် စိၣ်စိၣ်ဘရၣ် (Zozobra), အတၢ်ဂီၤ စိးပျၤ, အိၣ်ဆၢထၢၣ် အထီကအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ဆံ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤအပူၤန့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် တ့ၢ်နုာ်ဝဲဒၣ် လံာ်က့လၢအပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်, အဒ့ၣ်ကမၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ မ့ၣ်အူလၣ်တဖၣ် ကအီၣ်လၢာ်စီကွံာ် အတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, ဒီး ကမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ဒွဲၣ်ကဲၤထီၣ်အီၤ လၢမ့ၣ်အူ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ်တမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ တဖၣ် ဆၢမုၢ်လၢ် မၤစီကွံာ် အတၢ်ပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်, အတၢ်မဲာ်ဆှးတဖၣ်, ဒီးအတၢ်လီၤတူၢ်လီၤကာ်တဖၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ တအိၣ်ဘၣ်. မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤသ့ဝဲဒၣ် လံာ်က့ဖိတဖၣ်, ဒီးဖၣ်ကမူၣ်ဖၣ်ဆါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်မဲာ်ဆှးန့ၣ် မၤစီကွံာ်ဝဲ တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်ဒိကနၣ် ကစၢ်ယွၤအကလုၢ်

ဖဲ တဲး(ဒ) တၢ်စံးကတိၤ (TED- (Technology, Entertainment, Design)- Talk) အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် စလဲး(စ) ဟဲး(ဒ)လံၣ် (Celeste Headlee) ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် “ကျိၤကျဲ အထံၣ်တဆံ လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ် တၢ်စံးကတိၤသကိးတၢ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အထံၣ်တဆံအကျါတမံၤန့ၣ် ကဖျါဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်လၢအထီဒါလိာ်သးဒီးညီနုာ် တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပကအိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤလိာ်သးအဂ့ၤအဝါအဂီၢ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပကဘၣ်ဒိကနၣ် ပှၤဂၤအတၢ်စံးကတိၤတၢ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတဂၤဂၤ စံးကတိၤတၢ်အကတီၢ်, အါတက့ၢ်န့ၣ်, ပတဒိကနၣ် အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤနီၢ်နီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်, လၢပသးပူၤန့ၣ် ပရဲၣ်ကျဲၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပကအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟဲး(ဒ)လံၣ် စံးကတိၤဟ့ၣ်ဒိ ပှၤကွဲးလံာ် စတံၣ်ဘ့ၣ်(န) ကိၣ်ဘ့ (Steven Covey) အတၢ်ကတိၤ, လၢအမ့ၢ် “ပဝဲအါဂၤ, ပဒိကနၣ် ပှၤဂၤ အတၢ် ကတိၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ပကနၢ်ပၢၢ်အီၤအဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်ဒိးစံးကတိၤစံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ.

ယွၤအကလုၢ်ကထါ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ဒိကနၣ်အဂ့ၢ်အါမး,…

ဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်လၢကစၢ်ယွၤ

ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် (Harold Moody) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကသံၣ်သရၣ်တဂၤ, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် အပှၤတဝၢဖိတဖၣ် မ့ၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤဘၣ်ဆၣ်, ပှၤဆါတနီၤ မ့ၢ်ဟ့ၣ်အီၤအဘူးအလဲ မ့ၢ်တန့ၢ်ဒၣ်လဲာ်, တပျဲပျၢ်ကွံာ် ပှၤဆါနီတဂၤ, နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကသံၣ်ကသီ အတၢ်မၤလိအပူၤန့ၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် မ့ၢ်ပှၤဖျိးစိတဂၤဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢအဖံးဘ့ၣ် အလွဲၢ်အဃိ, တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ ဝ့ၢ်လိဒိၣ် (London) တဖၣ်န့ၣ် တဒိးလဲအီၤ နီတဖျၢၣ် ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲ ၁၉၁၃ နံၣ်န့ၣ် အိးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါ အတၢ်မၤလၢအဟံၣ်, ကွၢ်ထွဲကူစါ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်တလီၢ်လီၢ်, ဒီးတဟံးန့ၢ်ဝဲကျိၣ်စ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးကထၢၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မၤဂ့ၤမၤစၢၤ ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်လဲၤကပာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, ပှၤကိးအီၤလၢ မၣ်တ့ၣ် လူၣ်သၢၣ်ခ့ လၢ ကီၢ် ဘရံၣ်တ့ၣ် (Britain’s Martin Luther King) န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပှၤကဘၣ်ဆၢတဲာ်အီၤ, ခီဖျိလၢပှၤဂၤအတၢ်လဲၤကပာ်ပှၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒီးကထၢၣ်…

ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်

တၢ်ဂီၤမူ စူလံၣ် (Sully) ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် ကဘီယူၤတခိၣ် လၢအစိာ်ဆှၢ ပှၤလဲၤက့ၤတၢ်ဖိ တဖၣ်န့ၣ် အစဲးကဟၣ်ဟးဂီၤဝဲအဃိ, ဘၣ်စီၢ်လီၤဝဲဆူ ဟးစၢၣ် ထံကျိၤပူၤ (Hudson River), လၢ ဝ့ၢ်နယူယီး (New York) န့ၣ်လီၤ. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအခိၣ် စူလံၣ် ဟဲလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤဟဲမၤစၢၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတၢ်အကဘီပူၤ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလၢ “ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါ ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်, ဒီးပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကလဲာ်အိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်, ဒီးကဘီယူၤအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤန့ၣ်လီၤ.” ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဂၤအံၤ သံကွၢ်အီၤ “ဂ့ၤလံ, မ့မ့ၢ်နၤမီၣ်” န့ၣ်ဒီး, စူလံၣ် စံးဆၢက့ၤအီၤ, “ဖဲပဂံၢ်ဒွးထီၣ် နီၣ်ဂံၢ်တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤ မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် ယကစံးဆၢနတၢ်သံကွၢ်အံၤ” န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစ့ၢ်ကီး, အသးစဲဂံၢ်ဒွးဝဲ နီၢ်ဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ပှၤကွၢ်သိလၢအဂ့ၤတဂၤ, ပာ်တ့ၢ်ဝဲအသိခွံဆံခွံဒု, ဒ်သိးကဃုထံၣ်န့ၣ်က့ၤ အသိလၢအလီၤမၢ်တဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအထံၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲဒီး, “အသးခုဝဲလၢအဃိ, အါန့ၢ်အသးခုလၢသိလၢအတဟးဖျိးဘၣ် ခွံဆံခွံဒုန့ၣ်တက့ၢ်” (မး ၁၈:၁၃)…

တၢ်ဟ့ၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ စူးကါက့ၤဝဲတဖၣ်

တၢ်ကမၤလီၤဘျၢ SS United States ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တခိၣ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ထံယိာ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘီခိၣ် တ့(မ) မူၣ်လဲ(န) (Tim Mullane) တဂၤ, ဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် လၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, အဝဲဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ တၢ်မၤလီၤဘျၢကဘီဖးဒိၣ် အတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢအလဲၤက့ၤဖံးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်တဖၣ်န့ၣ် မူၣ်လဲ(န) စူးကါက့ၤဝဲဒၣ်ဆူ လၢၢ်သိၣ်ကျိၤတဖၣ် (reefs) ခီဖျိလၢတၢ်မၤလီၤဘျၢကွံာ် ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးတဖၣ်အံၤ, ကဲထီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ အထုးန့ၢ် ပှၤယူၤထံဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးဒ်သိးပီၣ်လဲၣ်နံၤတဖၣ် အသုတဟးဂီၤကွံာ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် ဒီတဒၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပီၣ်လဲၣ်အထံဖံးခိၣ်န့ၣ် ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤ, လဲၤက့ၤဖံးမၤတၢ် တသ့ဝဲဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်အါအါအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤမိၤရှ့ အံးထွဲကွၢ်ထွဲသိ အနီၣ်ထိးဘိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါက့ၤအီၤ, ဒ်တၢ်လၢ အကဲထီၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တမံၤ, လၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ သံကွၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ လၢ “တၢ်အိၣ်လၢနစုပူၤန့ၣ် မ့ၢ်မနုၤတမံၤလဲၣ်,” ဒီး စီၤမိၤရှ့ စံးဆၢဝဲဒၣ် “မ့ၢ်နီၣ်ထိးဘိ” (၂…

တၢ်အဲၣ်ထူအဲၣ်ယွၤ အတၢ်မၤတဖၣ်

ဒ်ပှၤခဲလၢာ်လၢအသံဆိ, ဒီးလဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ်အသိး. ကၠိ (Joe) အတၢ်သံန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံ, ဒီးတၢ်ကမၢကမၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢအသံန့ၣ် အတၢ်ဃုထၢတဖၣ် စးထီၣ်ကမၣ်တ့ၢ်လံန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ဒ်အမ့ၢ် ဝၤတဂၤ, ပၢ်တဂၤ, ပှၤနဲၣ်လိတၢ်လိာ်ကွဲသရၣ်တဂၤ, ဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ, ပှၤလၢအဘၣ်သန့ၤအသးဒီးအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အဝဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်ပညိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထဲဒၣ် ဖဲတၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်အကတီၢ်ဖိအဂီၢ်, တၢ်လၢ Joe ဃုထၢမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ကညီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပှၤပာ်လီၤ Joe ဆူ ဒဲဟီၣ်ခိၣ်အကတီၢ်, အဖိမုၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ "အပၢ်န့ၣ်, ဒ်ပှၤအါဂၤမၤကမၣ်တၢ်သ့အသိး, ဟ့ၣ်လီၤအသး, ဒီးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ်လၢ ယူဒၤအစီၤပၤ ယိၤရှံယၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ အဲၤကူပတူးအစီၤပၤ နကိၤ ကဟဲထီၣ်ဒုး ဘၤဘူၤလိၣ်အကတီၢ်, စီၤပၤယိၤရှံယၤ မၤကမၣ်တၢ်ဒီး, “လဲၤထီဒါအီၤ” (၂ ကွဲး ၃၅:၂၀) န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤနကိၤ တအဲၣ်ဒိးဒုးတၢ်ဒီး ယူဒၤဘၣ်…

တံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်ကတိၤ

ဖဲယသးအိၣ် ခံဆံဃုနံၣ်အကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤလၢတၢ်မၤလိ လံာ်စီဆှံဒၢးန့ၣ်ဒီး, ယသးဘၣ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤမၤလိသကိးတၢ်ဖိတနီၤ ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤယသးန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “ပမ့မ့ၢ် ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပသးဟးဂီၤညီဝဲဒၣ်လဲၣ်. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကကတၢၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်အဃိဧါ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိး စံးဘၣ်တဲဘၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အၢၣ်လီၤ တၢ်မူအထူအယိာ် လၢကစၢ်ခရံာ်အပူၤ,ဃုာ်ဒီး, လံာ်စီဆှံ အတၢ်ပာ်ဖျါ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤတဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. သရၣ်လၢအသိၣ်လိပှၤန့ၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးသိၣ်လိကဒီးဝဲဒၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢယစံးကတိၤပာ်ဖျါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်အသးအါနံၣ်အါလါ, လၢယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ်, ယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် သးသမူအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်, တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ, တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အါမးအဃိ, ယသူၣ်ဟးဂီးသးဟးဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ် ကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပှၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲ, လီၤတံၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, တအၢၣ်လီၤအီလီၤပှၤလၢ တၢ်အိၣ်မူ အဘီၣ်အညီဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဝဲဒၣ် “သုကဘၣ်တၢ်ဖှီၣ်”…

တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်အဲၣ်တၢ်သးကညီၤ

ယမံၤပှၢ် ကၠ့(မ) (Jim) မ့ၢ် ပှၤခးကျိလၢ သုးအကဘီယူၤလၢအဘၣ်ဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်, လၢယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ် ဖဲတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဒုၣ်ဒါ ခးလီၤတဲာ် အကဘီယူၤ, ဒီးဖီၣ်န့ၢ်အီၤ, ဒီးဘၣ်အိၣ်ဝဲ ဒ်ပှၤဃိာ်ဒဲဖိတဂၤ (Prisoner of war) အသိး, တဘျုးလါန့ၣ်လီၤ. ကၠ့(မ) န့ၣ် တညီနုၢ်စံးကတိၤ အတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဆၣ်, ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ တချုးအဝဲလဲၤနုာ်လီၤသုးန့ၣ် ကၠ့(မ) မ့ၢ်ပှၤသးစၢ်တဂၤလၢ အသူၣ်ဖှံသးညီ, အိၣ်ဒီးမဲာ်မုာ်နါဆၢန့ၣ်လီၤ. အတၢ်လဲၤခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ် လဲလိာ်က့ၤအီၤဆူပှၤသူၣ်အၢသးသီ, တမၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုနၢ်ပၢၢ်အတၢ်လဲၤခီဖျိအဂီၢ်, ယဖးကွၢ် "ပှၤသုးဖိတဖၣ်လၢ အဒုးတၢ်လၢကလံၤကျါ" (Masters of the Air) ဘၣ်ထွဲဒီးကဘီယူၤအတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ လၢကီၢ်ယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ဒီနၢၣ် မ့လၢၢ် (Donald Miller) န့ၣ်လီၤ. မ့လၢၢ် အလံာ်န့ၣ် မၤစၢၤယၤ, ဒ်သိးယကသ့ၣ်ညါအါထီၣ် ကဘီယူၤအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အနီၢ်ခိ, ဒီးနီၢ်သးအလုၢ်အပှ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိတဖၣ် ဖိးမံလိာ်အသးဒီးကစၢ်ယွၤ

ဝ့(လ) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်ဆိကတီၢ်အီၤလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လၢတၢ်တဒုးသ့ၣ်ညါဆိအီၤဝံၤအလီၢ်ခံ, အသးဟးဂီၤဒိၣ်မးတုၤဒၣ်လဲာ်, ဘၣ်လဲၤထီၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ သးအတၢ်ဆါတကပၤန့ၣ်လီၤ. စှၤနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးအတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် တလီၤဆီဝဲဒၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဒ်ညီနုၢ်အသိး, အဝဲဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲ အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်လၢအယါဘျါအီၤန့ၣ် ထံၣ်အီၤ, ဒီးလၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤန့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ, “ ယကလဲၤသတြီၤတၢ်ဒီးနၤဒီး မ့ၢ်မတၤလဲၤဝဲဒၣ်ကတုၤဆိဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢးလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ဝ့(လ) အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိအိၣ်ဝဲတမံၤအဃိ, လဲၤဟးဝဲချ့ချ့, ဒီးဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဒီးအသရၣ်န့ၣ်ဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢး, ဒီးအဝဲမၤနၢၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဝ့(လ) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်လၢ "တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဆံးဖိတမံၤ လၢအထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ယသး" န့ၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤ, ဒီးအတၢ်မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်အံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်မုၢ်လၢ်လၢအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တမံၤ, ဒ်သိးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ကဂ့ၤထီၣ်က့ၤအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလီၤတံၢ်လီၤဆဲး အတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ "ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါခရံာ်" (ဖံ ၃:၁၀) န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်စံးဆၢမုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ် ကပုာ်လုာ်ဃုာ်ဒီး ယွၤအတၢ်မၤစၢၤ

မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤန့ၣ် ဖဲယမၤလိဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ်ဒ်လဲၣ်အကတီၢ်, ပှၤသးပှၢ်လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်ဘုၣ်ကနဲတဂၤ, စံးဘၣ် တဲဘၣ်ယၤ “ကးဘၢက့ၤ, ယထံၣ်ဘၣ်တၢ်အံၤ ဘျဲလၢယဂီၢ်လံ” န့ၣ်လီၤ. ယဟူးဂဲၤ ဖံးမၤတၢ်န့ၣ် ချ့ဝဲ, ဆူၣ်ဝဲၤအဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ကနဲတဖၣ်, ဒီးကနဲ ဒီဖုဒီဂီၢ်န့ၣ် ဟဲယူၤဝးတရံး လၢယခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဂုာ်ကျဲးစၢးကဟုကယာ်အဝဲသ့ၣ်ဒၣ်လဲာ်, တၢ်လၢယမၤတဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်လၢအမၤသးထီၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးတဂၤအံၤ, ဟူးဂဲၤဝဲ ကပုာ်လုာ်ကဖီလီဖိ, ဖျါဝဲဒ်အသုတမၤတံာ်တာ် ကနဲတဖၣ်အသိး, ဒီးဒုးသ့ၣ်ညါယၤလၢ ပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ "ကပုာ်လုာ် ကဖီလီဖိ," န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤအကါဒိၣ်တမံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ခ့ခါ အကတီၢ်, ဖဲယလဲၤကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ် တဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် ယတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်, ဘျ့ကဆှီဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒီးယမါဒၣ်လဲာ်, စံးဘၣ်ယၤလၢ ယလီၤဂာ် ဒ်ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, ပစံးကတိၤသကိးတၢ်အကတီၢ်, ပအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပဂဲၤကလံၣ်ဒီးကနဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် အသးဟးဂီၤ, ဒီးအသးတူၢ်ဘၣ်တၢ် တမုာ်တလၤအကတီၢ်, တၢ်စံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ် လၢတၢ်သးထီၣ်အပူၤန့ၣ်…

တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ် တမ့ၢ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ခရံာ်အဃိလီၤ

လၢ New Mexico ကီၢ်စဲၣ်, Santa Fe အဝ့ၢ်န့ၣ် ပှၤကညီလၢအကထိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ကိးနံၣ်ဒဲး, ဒ်သိးကဒွဲၣ်ဃိဝဲဒၣ် စိၣ်စိၣ်ဘရၣ် (Zozobra), အတၢ်ဂီၤ စိးပျၤ, အိၣ်ဆၢထၢၣ် အထီကအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ဆံ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤအပူၤန့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် တ့ၢ်နုာ်ဝဲဒၣ် လံာ်က့လၢအပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်, အဒ့ၣ်ကမၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ မ့ၣ်အူလၣ်တဖၣ် ကအီၣ်လၢာ်စီကွံာ် အတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, ဒီး ကမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ဒွဲၣ်ကဲၤထီၣ်အီၤ လၢမ့ၣ်အူ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ်တမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ တဖၣ် ဆၢမုၢ်လၢ် မၤစီကွံာ် အတၢ်ပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်, အတၢ်မဲာ်ဆှးတဖၣ်, ဒီးအတၢ်လီၤတူၢ်လီၤကာ်တဖၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ တအိၣ်ဘၣ်. မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤသ့ဝဲဒၣ် လံာ်က့ဖိတဖၣ်, ဒီးဖၣ်ကမူၣ်ဖၣ်ဆါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်မဲာ်ဆှးန့ၣ် မၤစီကွံာ်ဝဲ တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်ဒိကနၣ် ကစၢ်ယွၤအကလုၢ်

ဖဲ တဲး(ဒ) တၢ်စံးကတိၤ (TED- (Technology, Entertainment, Design)- Talk) အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် စလဲး(စ) ဟဲး(ဒ)လံၣ် (Celeste Headlee) ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် “ကျိၤကျဲ အထံၣ်တဆံ လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ် တၢ်စံးကတိၤသကိးတၢ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အထံၣ်တဆံအကျါတမံၤန့ၣ် ကဖျါဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်လၢအထီဒါလိာ်သးဒီးညီနုာ် တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပကအိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤလိာ်သးအဂ့ၤအဝါအဂီၢ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပကဘၣ်ဒိကနၣ် ပှၤဂၤအတၢ်စံးကတိၤတၢ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတဂၤဂၤ စံးကတိၤတၢ်အကတီၢ်, အါတက့ၢ်န့ၣ်, ပတဒိကနၣ် အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤနီၢ်နီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်, လၢပသးပူၤန့ၣ် ပရဲၣ်ကျဲၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပကအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟဲး(ဒ)လံၣ် စံးကတိၤဟ့ၣ်ဒိ ပှၤကွဲးလံာ် စတံၣ်ဘ့ၣ်(န) ကိၣ်ဘ့ (Steven Covey) အတၢ်ကတိၤ, လၢအမ့ၢ် “ပဝဲအါဂၤ, ပဒိကနၣ် ပှၤဂၤ အတၢ် ကတိၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ပကနၢ်ပၢၢ်အီၤအဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်ဒိးစံးကတိၤစံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ.

ယွၤအကလုၢ်ကထါ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ဒိကနၣ်အဂ့ၢ်အါမး,…

ဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်လၢကစၢ်ယွၤ

ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် (Harold Moody) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကသံၣ်သရၣ်တဂၤ, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် အပှၤတဝၢဖိတဖၣ် မ့ၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤဘၣ်ဆၣ်, ပှၤဆါတနီၤ မ့ၢ်ဟ့ၣ်အီၤအဘူးအလဲ မ့ၢ်တန့ၢ်ဒၣ်လဲာ်, တပျဲပျၢ်ကွံာ် ပှၤဆါနီတဂၤ, နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကသံၣ်ကသီ အတၢ်မၤလိအပူၤန့ၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် မ့ၢ်ပှၤဖျိးစိတဂၤဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢအဖံးဘ့ၣ် အလွဲၢ်အဃိ, တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ ဝ့ၢ်လိဒိၣ် (London) တဖၣ်န့ၣ် တဒိးလဲအီၤ နီတဖျၢၣ် ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲ ၁၉၁၃ နံၣ်န့ၣ် အိးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါ အတၢ်မၤလၢအဟံၣ်, ကွၢ်ထွဲကူစါ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်တလီၢ်လီၢ်, ဒီးတဟံးန့ၢ်ဝဲကျိၣ်စ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးကထၢၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မၤဂ့ၤမၤစၢၤ ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်လဲၤကပာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, ပှၤကိးအီၤလၢ မၣ်တ့ၣ် လူၣ်သၢၣ်ခ့ လၢ ကီၢ် ဘရံၣ်တ့ၣ် (Britain’s Martin Luther King) န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပှၤကဘၣ်ဆၢတဲာ်အီၤ, ခီဖျိလၢပှၤဂၤအတၢ်လဲၤကပာ်ပှၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒီးကထၢၣ်…

ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်

တၢ်ဂီၤမူ စူလံၣ် (Sully) ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် ကဘီယူၤတခိၣ် လၢအစိာ်ဆှၢ ပှၤလဲၤက့ၤတၢ်ဖိ တဖၣ်န့ၣ် အစဲးကဟၣ်ဟးဂီၤဝဲအဃိ, ဘၣ်စီၢ်လီၤဝဲဆူ ဟးစၢၣ် ထံကျိၤပူၤ (Hudson River), လၢ ဝ့ၢ်နယူယီး (New York) န့ၣ်လီၤ. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအခိၣ် စူလံၣ် ဟဲလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤဟဲမၤစၢၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတၢ်အကဘီပူၤ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလၢ “ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါ ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်, ဒီးပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကလဲာ်အိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်, ဒီးကဘီယူၤအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤန့ၣ်လီၤ.” ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဂၤအံၤ သံကွၢ်အီၤ “ဂ့ၤလံ, မ့မ့ၢ်နၤမီၣ်” န့ၣ်ဒီး, စူလံၣ် စံးဆၢက့ၤအီၤ, “ဖဲပဂံၢ်ဒွးထီၣ် နီၣ်ဂံၢ်တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤ မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် ယကစံးဆၢနတၢ်သံကွၢ်အံၤ” န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစ့ၢ်ကီး, အသးစဲဂံၢ်ဒွးဝဲ နီၢ်ဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ပှၤကွၢ်သိလၢအဂ့ၤတဂၤ, ပာ်တ့ၢ်ဝဲအသိခွံဆံခွံဒု, ဒ်သိးကဃုထံၣ်န့ၣ်က့ၤ အသိလၢအလီၤမၢ်တဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအထံၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲဒီး, “အသးခုဝဲလၢအဃိ, အါန့ၢ်အသးခုလၢသိလၢအတဟးဖျိးဘၣ် ခွံဆံခွံဒုန့ၣ်တက့ၢ်” (မး ၁၈:၁၃)…

တၢ်ဟ့ၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ စူးကါက့ၤဝဲတဖၣ်

တၢ်ကမၤလီၤဘျၢ SS United States ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တခိၣ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ထံယိာ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘီခိၣ် တ့(မ) မူၣ်လဲ(န) (Tim Mullane) တဂၤ, ဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် လၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, အဝဲဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ တၢ်မၤလီၤဘျၢကဘီဖးဒိၣ် အတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢအလဲၤက့ၤဖံးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်တဖၣ်န့ၣ် မူၣ်လဲ(န) စူးကါက့ၤဝဲဒၣ်ဆူ လၢၢ်သိၣ်ကျိၤတဖၣ် (reefs) ခီဖျိလၢတၢ်မၤလီၤဘျၢကွံာ် ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးတဖၣ်အံၤ, ကဲထီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ အထုးန့ၢ် ပှၤယူၤထံဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးဒ်သိးပီၣ်လဲၣ်နံၤတဖၣ် အသုတဟးဂီၤကွံာ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် ဒီတဒၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပီၣ်လဲၣ်အထံဖံးခိၣ်န့ၣ် ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤ, လဲၤက့ၤဖံးမၤတၢ် တသ့ဝဲဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်အါအါအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤမိၤရှ့ အံးထွဲကွၢ်ထွဲသိ အနီၣ်ထိးဘိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါက့ၤအီၤ, ဒ်တၢ်လၢ အကဲထီၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တမံၤ, လၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ သံကွၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ လၢ “တၢ်အိၣ်လၢနစုပူၤန့ၣ် မ့ၢ်မနုၤတမံၤလဲၣ်,” ဒီး စီၤမိၤရှ့ စံးဆၢဝဲဒၣ် “မ့ၢ်နီၣ်ထိးဘိ” (၂…

တၢ်အဲၣ်ထူအဲၣ်ယွၤ အတၢ်မၤတဖၣ်

ဒ်ပှၤခဲလၢာ်လၢအသံဆိ, ဒီးလဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ်အသိး. ကၠိ (Joe) အတၢ်သံန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံ, ဒီးတၢ်ကမၢကမၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢအသံန့ၣ် အတၢ်ဃုထၢတဖၣ် စးထီၣ်ကမၣ်တ့ၢ်လံန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ဒ်အမ့ၢ် ဝၤတဂၤ, ပၢ်တဂၤ, ပှၤနဲၣ်လိတၢ်လိာ်ကွဲသရၣ်တဂၤ, ဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ, ပှၤလၢအဘၣ်သန့ၤအသးဒီးအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အဝဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်ပညိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထဲဒၣ် ဖဲတၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်အကတီၢ်ဖိအဂီၢ်, တၢ်လၢ Joe ဃုထၢမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ကညီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပှၤပာ်လီၤ Joe ဆူ ဒဲဟီၣ်ခိၣ်အကတီၢ်, အဖိမုၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ "အပၢ်န့ၣ်, ဒ်ပှၤအါဂၤမၤကမၣ်တၢ်သ့အသိး, ဟ့ၣ်လီၤအသး, ဒီးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ်လၢ ယူဒၤအစီၤပၤ ယိၤရှံယၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ အဲၤကူပတူးအစီၤပၤ နကိၤ ကဟဲထီၣ်ဒုး ဘၤဘူၤလိၣ်အကတီၢ်, စီၤပၤယိၤရှံယၤ မၤကမၣ်တၢ်ဒီး, “လဲၤထီဒါအီၤ” (၂ ကွဲး ၃၅:၂၀) န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤနကိၤ တအဲၣ်ဒိးဒုးတၢ်ဒီး ယူဒၤဘၣ်…

တံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်ကတိၤ

ဖဲယသးအိၣ် ခံဆံဃုနံၣ်အကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤလၢတၢ်မၤလိ လံာ်စီဆှံဒၢးန့ၣ်ဒီး, ယသးဘၣ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤမၤလိသကိးတၢ်ဖိတနီၤ ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤယသးန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “ပမ့မ့ၢ် ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပသးဟးဂီၤညီဝဲဒၣ်လဲၣ်. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကကတၢၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်အဃိဧါ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိး စံးဘၣ်တဲဘၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အၢၣ်လီၤ တၢ်မူအထူအယိာ် လၢကစၢ်ခရံာ်အပူၤ,ဃုာ်ဒီး, လံာ်စီဆှံ အတၢ်ပာ်ဖျါ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤတဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. သရၣ်လၢအသိၣ်လိပှၤန့ၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးသိၣ်လိကဒီးဝဲဒၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢယစံးကတိၤပာ်ဖျါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်အသးအါနံၣ်အါလါ, လၢယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ်, ယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် သးသမူအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်, တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ, တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အါမးအဃိ, ယသူၣ်ဟးဂီးသးဟးဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ် ကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပှၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲ, လီၤတံၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, တအၢၣ်လီၤအီလီၤပှၤလၢ တၢ်အိၣ်မူ အဘီၣ်အညီဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဝဲဒၣ် “သုကဘၣ်တၢ်ဖှီၣ်”…

တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်အဲၣ်တၢ်သးကညီၤ

ယမံၤပှၢ် ကၠ့(မ) (Jim) မ့ၢ် ပှၤခးကျိလၢ သုးအကဘီယူၤလၢအဘၣ်ဟးတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်, လၢယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ် ဖဲတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲဒုၣ်ဒါ ခးလီၤတဲာ် အကဘီယူၤ, ဒီးဖီၣ်န့ၢ်အီၤ, ဒီးဘၣ်အိၣ်ဝဲ ဒ်ပှၤဃိာ်ဒဲဖိတဂၤ (Prisoner of war) အသိး, တဘျုးလါန့ၣ်လီၤ. ကၠ့(မ) န့ၣ် တညီနုၢ်စံးကတိၤ အတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဆၣ်, ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ တချုးအဝဲလဲၤနုာ်လီၤသုးန့ၣ် ကၠ့(မ) မ့ၢ်ပှၤသးစၢ်တဂၤလၢ အသူၣ်ဖှံသးညီ, အိၣ်ဒီးမဲာ်မုာ်နါဆၢန့ၣ်လီၤ. အတၢ်လဲၤခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ် လဲလိာ်က့ၤအီၤဆူပှၤသူၣ်အၢသးသီ, တမၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုနၢ်ပၢၢ်အတၢ်လဲၤခီဖျိအဂီၢ်, ယဖးကွၢ် "ပှၤသုးဖိတဖၣ်လၢ အဒုးတၢ်လၢကလံၤကျါ" (Masters of the Air) ဘၣ်ထွဲဒီးကဘီယူၤအတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ လၢကီၢ်ယူရပၤ အထံကီၢ်တဖၣ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ဒီနၢၣ် မ့လၢၢ် (Donald Miller) န့ၣ်လီၤ. မ့လၢၢ် အလံာ်န့ၣ် မၤစၢၤယၤ, ဒ်သိးယကသ့ၣ်ညါအါထီၣ် ကဘီယူၤအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အနီၢ်ခိ, ဒီးနီၢ်သးအလုၢ်အပှ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိတဖၣ် ဖိးမံလိာ်အသးဒီးကစၢ်ယွၤ

ဝ့(လ) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်ဆိကတီၢ်အီၤလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, လၢတၢ်တဒုးသ့ၣ်ညါဆိအီၤဝံၤအလီၢ်ခံ, အသးဟးဂီၤဒိၣ်မးတုၤဒၣ်လဲာ်, ဘၣ်လဲၤထီၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ သးအတၢ်ဆါတကပၤန့ၣ်လီၤ. စှၤနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝဲ, ဒီးအတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် တလီၤဆီဝဲဒၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဒ်ညီနုၢ်အသိး, အဝဲဟးထီၣ်ဟးလီၤဝဲ အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်လၢအယါဘျါအီၤန့ၣ် ထံၣ်အီၤ, ဒီးလၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤန့ၣ် စံးဘၣ်အီၤ, “ ယကလဲၤသတြီၤတၢ်ဒီးနၤဒီး မ့ၢ်မတၤလဲၤဝဲဒၣ်ကတုၤဆိဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢးလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ဝ့(လ) အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိအိၣ်ဝဲတမံၤအဃိ, လဲၤဟးဝဲချ့ချ့, ဒီးဃ့ၢ်သတြီၤတၢ်ဒီးအသရၣ်န့ၣ်ဆူ တၢ်ရိဖှိၣ်ဒၢး, ဒီးအဝဲမၤနၢၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဝ့(လ) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်လၢ "တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဆံးဖိတမံၤ လၢအထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ယသး" န့ၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအီၤ, ဒီးအတၢ်မၤန့ၢ်မၤနၢၤတၢ်တဖၣ်အံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်မုၢ်လၢ်လၢအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တမံၤ, ဒ်သိးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ကဂ့ၤထီၣ်က့ၤအဂီၢ်, ဒီးမ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလီၤတံၢ်လီၤဆဲး အတၢ်စိတၢ်ကမီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ "ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါခရံာ်" (ဖံ ၃:၁၀) န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်စံးဆၢမုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ် ကပုာ်လုာ်ဃုာ်ဒီး ယွၤအတၢ်မၤစၢၤ

မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤန့ၣ် ဖဲယမၤလိဃုသ့ၣ်ညါ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ်ဒ်လဲၣ်အကတီၢ်, ပှၤသးပှၢ်လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်ဘုၣ်ကနဲတဂၤ, စံးဘၣ် တဲဘၣ်ယၤ “ကးဘၢက့ၤ, ယထံၣ်ဘၣ်တၢ်အံၤ ဘျဲလၢယဂီၢ်လံ” န့ၣ်လီၤ. ယဟူးဂဲၤ ဖံးမၤတၢ်န့ၣ် ချ့ဝဲ, ဆူၣ်ဝဲၤအဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ကနဲတဖၣ်, ဒီးကနဲ ဒီဖုဒီဂီၢ်န့ၣ် ဟဲယူၤဝးတရံး လၢယခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယဂုာ်ကျဲးစၢးကဟုကယာ်အဝဲသ့ၣ်ဒၣ်လဲာ်, တၢ်လၢယမၤတဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်လၢအမၤသးထီၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးတဂၤအံၤ, ဟူးဂဲၤဝဲ ကပုာ်လုာ်ကဖီလီဖိ, ဖျါဝဲဒ်အသုတမၤတံာ်တာ် ကနဲတဖၣ်အသိး, ဒီးဒုးသ့ၣ်ညါယၤလၢ ပတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ "ကပုာ်လုာ် ကဖီလီဖိ," န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤအကါဒိၣ်တမံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ခ့ခါ အကတီၢ်, ဖဲယလဲၤကွၢ်ထွဲ ကနဲအထၢတဖၣ် တဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် ယတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်, ဘျ့ကဆှီဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲ, ဒီးယမါဒၣ်လဲာ်, စံးဘၣ်ယၤလၢ ယလီၤဂာ် ဒ်ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီဘျီ, ပစံးကတိၤသကိးတၢ်အကတီၢ်, ပအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပဂဲၤကလံၣ်ဒီးကနဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် အသးဟးဂီၤ, ဒီးအသးတူၢ်ဘၣ်တၢ် တမုာ်တလၤအကတီၢ်, တၢ်စံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ် လၢတၢ်သးထီၣ်အပူၤန့ၣ်…

တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ် တမ့ၢ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ခရံာ်အဃိလီၤ

လၢ New Mexico ကီၢ်စဲၣ်, Santa Fe အဝ့ၢ်န့ၣ် ပှၤကညီလၢအကထိတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ကိးနံၣ်ဒဲး, ဒ်သိးကဒွဲၣ်ဃိဝဲဒၣ် စိၣ်စိၣ်ဘရၣ် (Zozobra), အတၢ်ဂီၤ စိးပျၤ, အိၣ်ဆၢထၢၣ် အထီကအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ဆံ ခီၣ်ယီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤအပူၤန့ၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် တ့ၢ်နုာ်ဝဲဒၣ် လံာ်က့လၢအပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်, အဒ့ၣ်ကမၢ်တဖၣ်, ဒီးအတၢ်ပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ မ့ၣ်အူလၣ်တဖၣ် ကအီၣ်လၢာ်စီကွံာ် အတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, အတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်, ဒီး ကမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ အတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအဂီၢ်, ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ဒွဲၣ်ကဲၤထီၣ်အီၤ လၢမ့ၣ်အူ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလုၢ်လၢ်တမံၤအံၤ ဆဲးကပီၤဖျါက့ၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ တဖၣ် ဆၢမုၢ်လၢ် မၤစီကွံာ် အတၢ်ပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်, အတၢ်မဲာ်ဆှးတဖၣ်, ဒီးအတၢ်လီၤတူၢ်လီၤကာ်တဖၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ, မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ တအိၣ်ဘၣ်. မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤသ့ဝဲဒၣ် လံာ်က့ဖိတဖၣ်, ဒီးဖၣ်ကမူၣ်ဖၣ်ဆါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်မဲာ်ဆှးန့ၣ် မၤစီကွံာ်ဝဲ တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.…

တၢ်ဒိကနၣ် ကစၢ်ယွၤအကလုၢ်

ဖဲ တဲး(ဒ) တၢ်စံးကတိၤ (TED- (Technology, Entertainment, Design)- Talk) အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် စလဲး(စ) ဟဲး(ဒ)လံၣ် (Celeste Headlee) ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် “ကျိၤကျဲ အထံၣ်တဆံ လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ် တၢ်စံးကတိၤသကိးတၢ်” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အထံၣ်တဆံအကျါတမံၤန့ၣ် ကဖျါဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်လၢအထီဒါလိာ်သးဒီးညီနုာ် တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပကအိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤလိာ်သးအဂ့ၤအဝါအဂီၢ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပကဘၣ်ဒိကနၣ် ပှၤဂၤအတၢ်စံးကတိၤတၢ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတဂၤဂၤ စံးကတိၤတၢ်အကတီၢ်, အါတက့ၢ်န့ၣ်, ပတဒိကနၣ် အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤနီၢ်နီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်, လၢပသးပူၤန့ၣ် ပရဲၣ်ကျဲၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ပကအဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟဲး(ဒ)လံၣ် စံးကတိၤဟ့ၣ်ဒိ ပှၤကွဲးလံာ် စတံၣ်ဘ့ၣ်(န) ကိၣ်ဘ့ (Steven Covey) အတၢ်ကတိၤ, လၢအမ့ၢ် “ပဝဲအါဂၤ, ပဒိကနၣ် ပှၤဂၤ အတၢ် ကတိၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢ ပကနၢ်ပၢၢ်အီၤအဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်အဲၣ်ဒိးစံးကတိၤစံးဆၢတဲဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ.

ယွၤအကလုၢ်ကထါ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ဒိကနၣ်အဂ့ၢ်အါမး,…

ဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်လၢကစၢ်ယွၤ

ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် (Harold Moody) မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကသံၣ်သရၣ်တဂၤ, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် အပှၤတဝၢဖိတဖၣ် မ့ၢ်တတူၢ်လိာ်အီၤဘၣ်ဆၣ်, ပှၤဆါတနီၤ မ့ၢ်ဟ့ၣ်အီၤအဘူးအလဲ မ့ၢ်တန့ၢ်ဒၣ်လဲာ်, တပျဲပျၢ်ကွံာ် ပှၤဆါနီတဂၤ, နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကသံၣ်ကသီ အတၢ်မၤလိအပူၤန့ၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် မ့ၢ်ပှၤဖျိးစိတဂၤဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢအဖံးဘ့ၣ် အလွဲၢ်အဃိ, တၢ်ဆါဟံၣ်လၢ ဝ့ၢ်လိဒိၣ် (London) တဖၣ်န့ၣ် တဒိးလဲအီၤ နီတဖျၢၣ် ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲ ၁၉၁၃ နံၣ်န့ၣ် အိးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါ အတၢ်မၤလၢအဟံၣ်, ကွၢ်ထွဲကူစါ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်တလီၢ်လီၢ်, ဒီးတဟံးန့ၢ်ဝဲကျိၣ်စ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးကထၢၣ် ဟါရၢၣ် မူဒံၢ် ဟ့ၣ်လီၤအသးလၢ တၢ်မၤဂ့ၤမၤစၢၤ ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်လဲၤကပာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, ပှၤကိးအီၤလၢ မၣ်တ့ၣ် လူၣ်သၢၣ်ခ့ လၢ ကီၢ် ဘရံၣ်တ့ၣ် (Britain’s Martin Luther King) န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပှၤကဘၣ်ဆၢတဲာ်အီၤ, ခီဖျိလၢပှၤဂၤအတၢ်လဲၤကပာ်ပှၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဒီးကထၢၣ်…

ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်

တၢ်ဂီၤမူ စူလံၣ် (Sully) ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် ကဘီယူၤတခိၣ် လၢအစိာ်ဆှၢ ပှၤလဲၤက့ၤတၢ်ဖိ တဖၣ်န့ၣ် အစဲးကဟၣ်ဟးဂီၤဝဲအဃိ, ဘၣ်စီၢ်လီၤဝဲဆူ ဟးစၢၣ် ထံကျိၤပူၤ (Hudson River), လၢ ဝ့ၢ်နယူယီး (New York) န့ၣ်လီၤ. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအခိၣ် စူလံၣ် ဟဲလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤဟဲမၤစၢၤအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတၢ်အကဘီပူၤ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤလၢ “ယအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါ ပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်, ဒီးပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနးနးကလဲာ်အိၣ်ပှဲၤဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်, ဒီးကဘီယူၤအပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤန့ၣ်လီၤ.” ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ တဂၤအံၤ သံကွၢ်အီၤ “ဂ့ၤလံ, မ့မ့ၢ်နၤမီၣ်” န့ၣ်ဒီး, စူလံၣ် စံးဆၢက့ၤအီၤ, “ဖဲပဂံၢ်ဒွးထီၣ် နီၣ်ဂံၢ်တကယၤယဲၢ်ဆံယဲၢ်ဂၤ မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် ယကစံးဆၢနတၢ်သံကွၢ်အံၤ” န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစ့ၢ်ကီး, အသးစဲဂံၢ်ဒွးဝဲ နီၢ်ဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ပှၤကွၢ်သိလၢအဂ့ၤတဂၤ, ပာ်တ့ၢ်ဝဲအသိခွံဆံခွံဒု, ဒ်သိးကဃုထံၣ်န့ၣ်က့ၤ အသိလၢအလီၤမၢ်တဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအထံၣ်န့ၢ်က့ၤဝဲဒီး, “အသးခုဝဲလၢအဃိ, အါန့ၢ်အသးခုလၢသိလၢအတဟးဖျိးဘၣ် ခွံဆံခွံဒုန့ၣ်တက့ၢ်” (မး ၁၈:၁၃)…

တၢ်ဟ့ၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ စူးကါက့ၤဝဲတဖၣ်

တၢ်ကမၤလီၤဘျၢ SS United States ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တခိၣ်ဆူ ပီၣ်လဲၣ်ထံယိာ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘီခိၣ် တ့(မ) မူၣ်လဲ(န) (Tim Mullane) တဂၤ, ဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် လၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, အဝဲဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ တၢ်မၤလီၤဘျၢကဘီဖးဒိၣ် အတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢအလဲၤက့ၤဖံးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်တဖၣ်န့ၣ် မူၣ်လဲ(န) စူးကါက့ၤဝဲဒၣ်ဆူ လၢၢ်သိၣ်ကျိၤတဖၣ် (reefs) ခီဖျိလၢတၢ်မၤလီၤဘျၢကွံာ် ပီၣ်လဲၣ်ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးတဖၣ်အံၤ, ကဲထီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ အထုးန့ၢ် ပှၤယူၤထံဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးဒ်သိးပီၣ်လဲၣ်နံၤတဖၣ် အသုတဟးဂီၤကွံာ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် ဒီတဒၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပီၣ်လဲၣ်အထံဖံးခိၣ်န့ၣ် ကဘီဖးဒိၣ်တဖၣ်အံၤ, လဲၤက့ၤဖံးမၤတၢ် တသ့ဝဲဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်အခံဒးဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်အါအါအဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤမိၤရှ့ အံးထွဲကွၢ်ထွဲသိ အနီၣ်ထိးဘိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါက့ၤအီၤ, ဒ်တၢ်လၢ အကဲထီၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တမံၤ, လၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ သံကွၢ်ဝဲဒၣ် စီၤမိၤရှ့ လၢ “တၢ်အိၣ်လၢနစုပူၤန့ၣ် မ့ၢ်မနုၤတမံၤလဲၣ်,” ဒီး စီၤမိၤရှ့ စံးဆၢဝဲဒၣ် “မ့ၢ်နီၣ်ထိးဘိ” (၂…

တၢ်အဲၣ်ထူအဲၣ်ယွၤ အတၢ်မၤတဖၣ်

ဒ်ပှၤခဲလၢာ်လၢအသံဆိ, ဒီးလဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်တဖၣ်အသိး. ကၠိ (Joe) အတၢ်သံန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံ, ဒီးတၢ်ကမၢကမၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢအသံန့ၣ် အတၢ်ဃုထၢတဖၣ် စးထီၣ်ကမၣ်တ့ၢ်လံန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ဒ်အမ့ၢ် ဝၤတဂၤ, ပၢ်တဂၤ, ပှၤနဲၣ်လိတၢ်လိာ်ကွဲသရၣ်တဂၤ, ဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ, ပှၤလၢအဘၣ်သန့ၤအသးဒီးအီၤတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အဝဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်ပညိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထဲဒၣ် ဖဲတၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်အကတီၢ်ဖိအဂီၢ်, တၢ်လၢ Joe ဃုထၢမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ကညီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပှၤပာ်လီၤ Joe ဆူ ဒဲဟီၣ်ခိၣ်အကတီၢ်, အဖိမုၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ "အပၢ်န့ၣ်, ဒ်ပှၤအါဂၤမၤကမၣ်တၢ်သ့အသိး, ဟ့ၣ်လီၤအသး, ဒီးမၤတ့ၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ်လၢ ယူဒၤအစီၤပၤ ယိၤရှံယၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ အဲၤကူပတူးအစီၤပၤ နကိၤ ကဟဲထီၣ်ဒုး ဘၤဘူၤလိၣ်အကတီၢ်, စီၤပၤယိၤရှံယၤ မၤကမၣ်တၢ်ဒီး, “လဲၤထီဒါအီၤ” (၂ ကွဲး ၃၅:၂၀) န့ၣ်လီၤ. စီၤပၤနကိၤ တအဲၣ်ဒိးဒုးတၢ်ဒီး ယူဒၤဘၣ်…

တံၤသကိးတဖၣ် အတၢ်ကတိၤ

ဖဲယသးအိၣ် ခံဆံဃုနံၣ်အကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤလၢတၢ်မၤလိ လံာ်စီဆှံဒၢးန့ၣ်ဒီး, ယသးဘၣ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤမၤလိသကိးတၢ်ဖိတနီၤ ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤယသးန့ၣ်လီၤ. ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “ပမ့မ့ၢ် ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပသးဟးဂီၤညီဝဲဒၣ်လဲၣ်. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကကတၢၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်အဃိဧါ” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိး စံးဘၣ်တဲဘၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အၢၣ်လီၤ တၢ်မူအထူအယိာ် လၢကစၢ်ခရံာ်အပူၤ,ဃုာ်ဒီး, လံာ်စီဆှံ အတၢ်ပာ်ဖျါ တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤတဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီး ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် အပှၤဂီၢ်မုၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. သရၣ်လၢအသိၣ်လိပှၤန့ၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးသိၣ်လိကဒီးဝဲဒၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢယစံးကတိၤပာ်ဖျါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်အသးအါနံၣ်အါလါ, လၢယသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ်, ယဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် သးသမူအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်, တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ, တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အါမးအဃိ, ယသူၣ်ဟးဂီးသးဟးဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ် ကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤပှၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲ, လီၤတံၢ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, တအၢၣ်လီၤအီလီၤပှၤလၢ တၢ်အိၣ်မူ အဘီၣ်အညီဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဝဲဒၣ် “သုကဘၣ်တၢ်ဖှီၣ်”…