တၢ်ရ့လိာ်သးလၢအမုာ်ဒိၣ်မး
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်အမဲာ်
ယမါသးဘိ စူ (Sue) ဒီးယၤ, ပလဲၤဟးဝံၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟးခီဂာ် မဲးကံၣ်နဲး (Mackinac) အတိၤ, လၢအဒုးဘၣ်ထွဲဘျးစဲဃာ် ကီၢ်စဲၣ် မံၣ်ခၠံၣ်ကၣ်(န) (Michigan) အဟီၣ်ကမျိၤခံတီၤ, ဒီးတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲယဲၢ်မံးလာ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၈ နံၣ်, လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ် တနံၣ်တဘျီ, တၢ်ဟးခီဂာ်တိၤတဘိအံၤ ဖဲပှၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤ (Labour Day) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပကီၢ်စဲၣ်အထူသနူတထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးဖဲ ဖီကရၢၢ်အခးဆ့ၣ်နီၤဖးထီတဖျၢၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပကပၤန့ၣ် ပှၤပိာ်ခွါတဂၤစ့ၢ်ကီး, ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အမါဒီးအဖိမုၣ်ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤတဂၤ ဟဲတုၤပာ်ဖှိၣ်အသး, ဒီးပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, လဲၤခီဖျိတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ဝဲ အဖိမုၣ် မုၣ်လိၣ်ဘိဖိတဂၤအတၢ်သံ, ဒ်ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တ့ၢ်လံလၢ အပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအသိးန့ၣ်လီၤ.
ပဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သး ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကွၢ်ထွဲစိာ်ဆှၢပှၤ လၢနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်ဒီး, လၢပှၤဟးကျဲဖိတဖၣ် အဂၤ ၃၃,၀၀၀…
ဒုးတၢ်လၢတၢ်နာ်အဂီၢ်
ပှၤကၠိဖိအသးအိၣ် (၂၇) နံၣ်တဂၤ, လဲၤမၤလိတၢ်လၢကီၢ်ယပၣ်န့ၣ်,လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးအသးသမူ ခံဘျီ, လၢကစၢ် Fuji အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤထီၣ်ဝဲ ကစၢၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, လၢအသးသမူအဂီၢ်, တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲး စိာ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီယူၤဝံၤ, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အလီတဲစိ, ဒီးအတၢ်ပိးတၢ်လီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢ ကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. လွံၢ်သီအလီၢ်ခံန့ၣ်, လၢတၢ်တကနၣ်ဃုာ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လဲၤကဒါက့ၤဝဲဆူ ကစၢၢ်အလိၤအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးက့ၤအီၤ ခံဘျီတဘျီ, ဒီးတၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီန့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်အတၢ်ဆါ (altitude sickness) န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်ခိၣ်တီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်တညီနုၢ် မၤအသးဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ်, လၢအဂီၢ်, အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဆၣ်, လဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ဖျါက့ၤပှၤ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးအါစုအါဘျီန့ၣ် ပညီနုၢ်ဃာ်ကဒါက့ၤပသးဆူ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတ့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယူဒၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤအံၤ လၢအလံာ်ဖုၣ်အပူၤ, ကွဲးဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုလၢ အဘၣ်တၢ်မၤပျံၤမၤဖုး,…
ဖဲကစၢ်ယွၤ ဒုးထံၣ်ပှၤ
ဖဲနံၣ်ကယၤတဆံသၢအတီၢ်ပူၤ, လၢကီၢ်ဖြၣ်စ့ၣ်န့ၣ်, လၢပျၢၤပူစံၣ်ဃဲၤတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ပှၤဒူပှၤဃိၤ တူၢ်ဒိၣ်ခွါတဂၤ အဖိခွါအီၣ်နုာ်ဖိန့ၣ် ပာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်, လၢအထွံၣ်မီၤစဲ (greyhound), ကၠ့နံၣ်ဖီး (Guinefort) အတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ထွဲအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဒူ ပှၤဃိၤ ဟဲက့ၤတုၤဆူဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်အလီၢ်မံ အိၣ်လီၤကဒါခိၣ်ခံ, ဒီးအဖိခွါန့ၣ် တထံၣ်ဝဲဘၣ်. အထွံၣ်ဖးဒိၣ်အကိာ်ပူၤန့ၣ် ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒီးတၢ်သွံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အထွံၣ်တဒုအံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါ အဖိခွါလံအဃိ, မၤသံကွံာ်ဝဲအထွံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, အဝဲထံၣ် ဂုာ်ဖးဒိၣ်အသံတဘိ, အနီၢ်ကစၢ်အလိၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးထွံၣ်အ့ၣ်ဃာ်အလီၢ်တဖၣ်, ဒီးအဖိခွါဖိန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အလီၢ်မံအဖီလာ်, ပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ. ကၠ့နံၣ်ဖီး မၤပူၤဖျဲးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. ထွံၣ်တဒုအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤ, ဒီးအတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီန့ၢ်အီၤအဃိ, မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကညီတဖၣ်အသးတုၤဒၣ်လဲာ်, အဝဲသ့ၣ် မၤကမၣ် တၢ်ယူးယီၣ်ပးကဲ ကၠ့နံၣ်ဖီး ဒ်ပှၤစီဆှံတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤတမံၤ, ဖဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဒုန့ၣ်တၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီဘၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢအဒီဒၣ် အကစၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဝံ စီၤဘံးလၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ…
About Us
တၢ်ရ့လိာ်သးလၢအမုာ်ဒိၣ်မး
လၢသၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ရ့ခၠၢၣ်(လ) (Rachel) "လူၤဃုရ့လိာ်သး" ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုဘၣ်တဖု, ဒီးထံၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤလိလံာ်စီဆှံအကရူၢ်တဖု လၢအဒုးသ့ၣ်ညါအီၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အတထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် လၢလုၢ်လၢ်ထူသနူအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, လၢအမ့ၢ် "ပှၤတဝၢဖိ" အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ရ့ခၠဲၣ်(လ) မ့ၢ် ပှၤလၢအနၢ်တဟူတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအနၢ်တအၢတဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အတၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အါမး, လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဝၢဖိ လၢအနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ်လၢဟံၣ်, ဒီးကဟုကယာ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လိာ်သး ခီဖျိလၢတၢ်ခိးကွၢ် ပှၤနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ယူၣ်ကၠူး (Youtube), ဒီးစံးကတိၤနီၤဟ့ၣ်လိာ်သး တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတဖၣ်, ဒီးအီၣ်အီသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဆံးဖိအံၤ မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် ရ့ခၠဲၣ်(လ) အတၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီဝဲ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢ သးစီဆှံနဲၣ်ဆှၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ပာ်ဖျါဆှဲထီၣ် တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ် ခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အပှၤတဝၢ စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်သးစီဆှံ အတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပီလူး ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဃိာ်ပူၤအကတီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးသးစီဆှံ အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ ဖံလံးပံၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ…
About Us
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်အမဲာ်
ယမါသးဘိ စူ (Sue) ဒီးယၤ, ပလဲၤဟးဝံၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟးခီဂာ် မဲးကံၣ်နဲး (Mackinac) အတိၤ, လၢအဒုးဘၣ်ထွဲဘျးစဲဃာ် ကီၢ်စဲၣ် မံၣ်ခၠံၣ်ကၣ်(န) (Michigan) အဟီၣ်ကမျိၤခံတီၤ, ဒီးတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲယဲၢ်မံးလာ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၈ နံၣ်, လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ် တနံၣ်တဘျီ, တၢ်ဟးခီဂာ်တိၤတဘိအံၤ ဖဲပှၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤ (Labour Day) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပကီၢ်စဲၣ်အထူသနူတထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးဖဲ ဖီကရၢၢ်အခးဆ့ၣ်နီၤဖးထီတဖျၢၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပကပၤန့ၣ် ပှၤပိာ်ခွါတဂၤစ့ၢ်ကီး, ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အမါဒီးအဖိမုၣ်ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤတဂၤ ဟဲတုၤပာ်ဖှိၣ်အသး, ဒီးပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, လဲၤခီဖျိတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ဝဲ အဖိမုၣ် မုၣ်လိၣ်ဘိဖိတဂၤအတၢ်သံ, ဒ်ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တ့ၢ်လံလၢ အပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအသိးန့ၣ်လီၤ.
ပဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သး ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကွၢ်ထွဲစိာ်ဆှၢပှၤ လၢနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်ဒီး, လၢပှၤဟးကျဲဖိတဖၣ် အဂၤ ၃၃,၀၀၀…
About Us
ဒုးတၢ်လၢတၢ်နာ်အဂီၢ်
ပှၤကၠိဖိအသးအိၣ် (၂၇) နံၣ်တဂၤ, လဲၤမၤလိတၢ်လၢကီၢ်ယပၣ်န့ၣ်,လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးအသးသမူ ခံဘျီ, လၢကစၢ် Fuji အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤထီၣ်ဝဲ ကစၢၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, လၢအသးသမူအဂီၢ်, တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲး စိာ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီယူၤဝံၤ, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အလီတဲစိ, ဒီးအတၢ်ပိးတၢ်လီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢ ကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. လွံၢ်သီအလီၢ်ခံန့ၣ်, လၢတၢ်တကနၣ်ဃုာ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လဲၤကဒါက့ၤဝဲဆူ ကစၢၢ်အလိၤအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးက့ၤအီၤ ခံဘျီတဘျီ, ဒီးတၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီန့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်အတၢ်ဆါ (altitude sickness) န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်ခိၣ်တီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်တညီနုၢ် မၤအသးဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ်, လၢအဂီၢ်, အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဆၣ်, လဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ဖျါက့ၤပှၤ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးအါစုအါဘျီန့ၣ် ပညီနုၢ်ဃာ်ကဒါက့ၤပသးဆူ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတ့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယူဒၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤအံၤ လၢအလံာ်ဖုၣ်အပူၤ, ကွဲးဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုလၢ အဘၣ်တၢ်မၤပျံၤမၤဖုး,…
About Us
ဖဲကစၢ်ယွၤ ဒုးထံၣ်ပှၤ
ဖဲနံၣ်ကယၤတဆံသၢအတီၢ်ပူၤ, လၢကီၢ်ဖြၣ်စ့ၣ်န့ၣ်, လၢပျၢၤပူစံၣ်ဃဲၤတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ပှၤဒူပှၤဃိၤ တူၢ်ဒိၣ်ခွါတဂၤ အဖိခွါအီၣ်နုာ်ဖိန့ၣ် ပာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်, လၢအထွံၣ်မီၤစဲ (greyhound), ကၠ့နံၣ်ဖီး (Guinefort) အတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ထွဲအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဒူ ပှၤဃိၤ ဟဲက့ၤတုၤဆူဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်အလီၢ်မံ အိၣ်လီၤကဒါခိၣ်ခံ, ဒီးအဖိခွါန့ၣ် တထံၣ်ဝဲဘၣ်. အထွံၣ်ဖးဒိၣ်အကိာ်ပူၤန့ၣ် ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒီးတၢ်သွံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အထွံၣ်တဒုအံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါ အဖိခွါလံအဃိ, မၤသံကွံာ်ဝဲအထွံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, အဝဲထံၣ် ဂုာ်ဖးဒိၣ်အသံတဘိ, အနီၢ်ကစၢ်အလိၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးထွံၣ်အ့ၣ်ဃာ်အလီၢ်တဖၣ်, ဒီးအဖိခွါဖိန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အလီၢ်မံအဖီလာ်, ပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ. ကၠ့နံၣ်ဖီး မၤပူၤဖျဲးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. ထွံၣ်တဒုအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤ, ဒီးအတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီန့ၢ်အီၤအဃိ, မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကညီတဖၣ်အသးတုၤဒၣ်လဲာ်, အဝဲသ့ၣ် မၤကမၣ် တၢ်ယူးယီၣ်ပးကဲ ကၠ့နံၣ်ဖီး ဒ်ပှၤစီဆှံတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤတမံၤ, ဖဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဒုန့ၣ်တၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီဘၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢအဒီဒၣ် အကစၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဝံ စီၤဘံးလၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ…
About Us
လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်
ယကွၢ်ထွဲ ဒံးကၠံးထၢၣ် (digital) ပိးလီတသ့ဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ယလီတဲစိ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်စံးဝဲ "လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ဟံးန့ၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်လံ. လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် (Junk Files) ၆၇၅ MB န့ၣ် မၤစီတၢၤကွံာ်အီၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. ယတအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ကစီၣ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ် ဟဲနုာ်လီၤလၢ ယလီတဲစိအပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယမ့ၢ် မၤစီကွံာ် လံာ်တြံာ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်တဖၣ် အဂီၢ်, ယကမၤန့ၢ်အါထီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဒိတမံၤန့ၣ် ဖဲယဖိမုၣ် နုာ်လီၤ တၢ်ပြၢပီၢ်ထံအကတီၢ်, ဒ်သိးယကဒိန့ၢ် တၢ်ဂီၤမူလၢ ယဖိမုၣ် အတၢ်မၤနၢၤတၢ်ပြၢအဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ကမၤကီမၤခဲယၤအလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢယသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ယဲလၢ ဒံးကၠံးထၢၣ် တၢ်လီၢ်လီၤဟိ, အိၣ်ဝဲဒၣ် လၢလၢလီၢ်လီၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကတြူာ်စီကွံာ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်, လၢယလီတဲစိအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလၢအညီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, "လံာ်တြံာ်လၢအတကဲဘျုးတဖၣ်" လၢပသးကံၢ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပကမၤစီကွံာ်အီၤဒ်လဲၣ်. ဒ်ပလီတဲစိတဖၣ်အသိး, ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ…
About Us
တၢ်ပျံၤယွၤလၢ အပာ်ဖျါတၢ်ယူးယီၣ်
ထနံထၢၣ်(န) (Tanitan) စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်န့ၣ် ယမၤသံပှၤကညီတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စးထီၣ်လၢ ယဃုထၢ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်လံၤလံၤန့ၣ်, အဝဲတပျဲ ယကမၤသံတၢ်ဒ်သိးအံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) တဂၤ, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအလီ(န)ကီး (Ilongot) ကလုာ်ဒူၣ်ဖိတဂၤ, လၢ ကီၢ် Philippines, စံၣ်ယဲရၣ် မါဒရ့ၣ် (Sierra Madre) ကစၢၢ်ကလိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကလုာ်ဒူၣ်အံၤ အိၣ်ဒီးလုၢ်လၢ်လၢ အလူၤဃုဖီၣ် ပှၤကညီ, ဒီးဒီၣ်တဲာ်ဝဲအခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) ထိၣ်သတြီၤဝဲ အတၢ်အိၣ်မူ, တချုးလၢအသ့ၣ်ညါယွၤ, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူခ့ခါအကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်, ယကဘၣ်သံန့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယတပျံၤယဲဘၣ်. မ့မ့ၢ်ခဲကနံၣ်အံၤ, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်သံယဲအဂီၢ်န့ၣ် ယတပျံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ.
ထနံထၢၣ်(န) အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ယဖးဘၣ်အီၤလၢ ဖလီၣ်ရဲၣ်(န)ထံနိၣ် စဲတိး(စ) (Florentino Santos) အလံာ် "ဆူ ပှၤစံၣ်ယဲရၣ်…
About Us
န့ဆၢၣ်တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်
တချုး ပတၢ်လဲၤဆူ ကီၢ် Switzerland န့ၣ်, လၢယသးအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤ, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ် (snapshot) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်လၢမူခိၣ်ဖီ အိၣ်ဘၢလၢအလိၤ, မဲာ်တဲးလဲးတဖၣ် အီၣ်တပံၢ်လၢပျီပူၤ, ဒီးကစၢၢ်ဒီခိၣ် ပှၤထူစံာ်ဖိတဖၣ် အူဝဲဒၣ် တၢ်ဖးအနၢၤဖးထီ (alpine horn) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပလဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ် Zurich ကလံၤထံးတခီန့ၣ်ဒီး, ဒ်တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်အသိး, ကျဲမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ် ဘံဘူခံၣ်ခူၣ်လိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဘူးထီၣ်ဆူ ပကအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ပဘၣ်လဲၤနီၢ်သိလ့ၣ်လၢ ဖၣ်ကမူၣ်အကျဲအံၣ်တဘိ, ထဲဒၣ်သိလ့ၣ်ဖိတခိၣ်ဧိၤ အတၢ်လဲၤ, လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢပဒိးလဲဃာ်အီၤအလီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တွံၢ်စိာ်ထီၣ် ပတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လၢ လၢၢ်ဃီသွါ လၢအလီၤဘံ ဒိၣ်မးတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤ, ဒီးလၢတၢ်သးဟးဂီၤအပူၤန့ၣ် ပတုၤဃီၤဆူ ဟံၣ်အချၢတၢ်လီၢ်ပၢၤတီၤ ဖဲပှၤကဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မး, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်လၢ အလီၤဆီဒိၣ်မးတထံၣ်န့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢပမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်…
About Us
ပာ်ဖှိၣ်ရ့လိာ်သး ဒ်သိးကဒိၣ်ထီၣ်လၢခရံာ်အပူၤ
မိၣ်တဲရ့ (Monterey) ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤလၢ ကီၢ်စဲၣ် California န့ၣ်, ကဘီအခိၣ်တဂၤ ထံၣ်ဝဲ Pacific ညၣ်တီသွ့ လၢအကပၤဝါတဖၣ် တဆံယဲၢ်ဘ့ၣ်န့ၣ် လဲၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးညၣ်တီသွ့ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တဖု, အနီၢ်ဂံၢ်န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် အဘ့ၣ် ခံကထိဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ညၣ်တီသွ့အါကလုာ်, လၢအသးနံၣ်လါတဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်, ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, ဒ်ညၣ်ကရူၢ်ဖးဒိၣ်အသိး, လၢတၢ်ဒီတဒၢ ညၣ်လၢအလူၤအီၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးကဃုအီၣ်ဃုအီသကိးတၢ်, ဒီးကရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ညၣ်တီသွ့ အကရူၢ်ဖးဒိၣ်, အါကလုာ်အါမၠိဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်အညီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, တၢ်လၢအတညီနုၢ်မၤအသးအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပျဲၢ်အဘီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲဒၣ် ဘူၣ်ယဲၢ်ဆံအမုၢ်နံၤ, လၢ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်န့ၣ် "တၢ်သီၣ်လီၤဝဲသတူၢ်ကလာ်လၢမူခိၣ်, ဒ်ကလံၤမုၢ် ဟဲသီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်, ဒီးမၤပှဲၤထီၣ်ဟံၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဝဲလၢအပူၤ, ဒီဖျၢၣ်ညါ" (မၤတၢ် ၂:၂) န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် "လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဒီးသးစီဆှံ, ဒီးကတိၤတၢ်လၢ အပျ့ၤအဂၤတဖၣ်, ဒ်သးန့ၣ်…
About Us
ကစၢ်ခရံာ် အိၣ်လၢယပူၤ
ဟ့းလ့ၣ်ဒီးရိမ့ၤ အဒွဲလၤကူၣ်သ့မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်အကတီၢ် (Renaissance), ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် တဂၤ, ဖဲအသးအိၣ် အနံၣ်ခံဆံန့ၣ် အမံၤဟူထီၣ်သါလီၤလၢအတၤလၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့နီၤဖးပဲာ်ဖးဒွဲလၤတဖၣ် လၢစိၤဆၢကတီၢ်အံၤ, ကိးအီၤလၢ "ခိၣ်နူာ်တၢ်ဆိကမိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ, ခီဖျိလၢပနိအကျိၤတဖၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါ ရၤလီၤအသးအသိး ပှၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ တဖၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဒိးလဲအီၤ, ဒီးအၢၣ်လီၤအီလီလၢ ကဟ့ၣ်အီၤ တၢ်မုာ်လၤသးမံလီၤဆီတဖၣ် လၢအလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးတၢ်အိၣ်ဘီၣ်အိၣ်ညီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ဒွဲလၤလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ် လၢအမ့ၢ်, ကၠိၣ်ဘၣ်(န)နံၣ် (Giovanni), ဒီးရၤဖၣ်အဲ (Raphael)ခံဂၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ပးကဲပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်က့ၤ အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်ဝဲန့ၣ် ကမ့ၢ်အစုလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် ကျီၣ်ကျဲဃါဃုာ်ဝဲဒီး, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အက့ၢ်အဂီၤ, ဒ်အဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးခိၣ်ဆူၣ်ဖးထီ, ခိၣ်ဆူၣ်တကံ, အခၣ်ဆူၣ်, ဒီးအမဲာ်ချံတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် သးလၢအသ့ၣ်ညါ…
About Us
ယွၤကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်လီၤတၢ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်
ဟဲၣ်လံ(န) (Helene) ဟၢၣ်ရံၣ်က့(န) ကလံၤမုၢ် အထံလုၣ်ဘၢတၢ် ဖဲ ၂၀၂၄ နံၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤဝဲ ခဲရိၣ်လဲနၣ် ကလံၤစိး အဝ့ၢ်ဖိတဖျၢၣ်ဝံၤ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲ တၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါ အက့ၢ်ဂီၤဒိတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်အဝဲဘၣ်ဂဲၤလိာ်စံးဆၢ တၢ်သံကွၢ်လၢပှၤသံကွၢ်ဝဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ် "နလိၣ်ဘၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလိၣ်ဘၣ် ကျိၣ်စ့သပှၢ်တၢၢ်အကတီၢ်, တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်တဖၣ် ဟဲတုၤဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤပှဲၤ လီတဲစိ အဂံၢ်အဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤတဂၤဟဲစိာ် လီမ့ၣ်အူကဟၣ်, ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် လီဂံၢ်ထံးအလီၢ်အကျဲတတီၤ, ဖဲတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအလိၣ်ဘၣ်ဝဲထံအီန့ၣ်ဒီး, တကီၢ်ခါန့ၣ် ထံအီအကိတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအသး ဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤတမံၤဧါ. တမ့ၢ်တၢ်မၤအသး, လၢအတၢ်ဒၣ်ဝဲဘၣ်. လံာ်စီဆှံ ဒုးနဲၣ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယွၤ, "ဒီးကယဲၢ်တၢ်လၢသုန့ၢ်ဘၣ်အီၤ အလီၢ်အိၣ်တဖၣ်, ဒ်အလၤကပီၤ အတၢ်ထူးတၢ်တီၤအသိး, ယကစၢ်ကဟ့ၣ်လီၤသု လၢယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အပူၤ" (ဖံလံး ၄:၁၉) န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢၣ်လီၤအံၤ, ဖျါလၢအခီပညီတအိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဝ့ၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤ, ခီဖျိလၢထံဟဲထီၣ် အထီ…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ရ့လိာ်သးလၢအမုာ်ဒိၣ်မး
လၢသၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ရ့ခၠၢၣ်(လ) (Rachel) "လူၤဃုရ့လိာ်သး" ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုဘၣ်တဖု, ဒီးထံၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤလိလံာ်စီဆှံအကရူၢ်တဖု လၢအဒုးသ့ၣ်ညါအီၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အတထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် လၢလုၢ်လၢ်ထူသနူအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, လၢအမ့ၢ် "ပှၤတဝၢဖိ" အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ရ့ခၠဲၣ်(လ) မ့ၢ် ပှၤလၢအနၢ်တဟူတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအနၢ်တအၢတဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အတၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အါမး, လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဝၢဖိ လၢအနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ်လၢဟံၣ်, ဒီးကဟုကယာ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လိာ်သး ခီဖျိလၢတၢ်ခိးကွၢ် ပှၤနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ယူၣ်ကၠူး (Youtube), ဒီးစံးကတိၤနီၤဟ့ၣ်လိာ်သး တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတဖၣ်, ဒီးအီၣ်အီသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဆံးဖိအံၤ မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် ရ့ခၠဲၣ်(လ) အတၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီဝဲ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢ သးစီဆှံနဲၣ်ဆှၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ပာ်ဖျါဆှဲထီၣ် တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ် ခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အပှၤတဝၢ စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်သးစီဆှံ အတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပီလူး ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဃိာ်ပူၤအကတီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးသးစီဆှံ အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ ဖံလံးပံၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ…
တၢ်မၤအသး
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်အမဲာ်
ယမါသးဘိ စူ (Sue) ဒီးယၤ, ပလဲၤဟးဝံၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟးခီဂာ် မဲးကံၣ်နဲး (Mackinac) အတိၤ, လၢအဒုးဘၣ်ထွဲဘျးစဲဃာ် ကီၢ်စဲၣ် မံၣ်ခၠံၣ်ကၣ်(န) (Michigan) အဟီၣ်ကမျိၤခံတီၤ, ဒီးတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲယဲၢ်မံးလာ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၈ နံၣ်, လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ် တနံၣ်တဘျီ, တၢ်ဟးခီဂာ်တိၤတဘိအံၤ ဖဲပှၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤ (Labour Day) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပကီၢ်စဲၣ်အထူသနူတထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးဖဲ ဖီကရၢၢ်အခးဆ့ၣ်နီၤဖးထီတဖျၢၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပကပၤန့ၣ် ပှၤပိာ်ခွါတဂၤစ့ၢ်ကီး, ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အမါဒီးအဖိမုၣ်ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤတဂၤ ဟဲတုၤပာ်ဖှိၣ်အသး, ဒီးပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, လဲၤခီဖျိတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ဝဲ အဖိမုၣ် မုၣ်လိၣ်ဘိဖိတဂၤအတၢ်သံ, ဒ်ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တ့ၢ်လံလၢ အပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအသိးန့ၣ်လီၤ.
ပဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သး ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကွၢ်ထွဲစိာ်ဆှၢပှၤ လၢနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်ဒီး, လၢပှၤဟးကျဲဖိတဖၣ် အဂၤ ၃၃,၀၀၀…
တၢ်မၤအသး
ဒုးတၢ်လၢတၢ်နာ်အဂီၢ်
ပှၤကၠိဖိအသးအိၣ် (၂၇) နံၣ်တဂၤ, လဲၤမၤလိတၢ်လၢကီၢ်ယပၣ်န့ၣ်,လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးအသးသမူ ခံဘျီ, လၢကစၢ် Fuji အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤထီၣ်ဝဲ ကစၢၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, လၢအသးသမူအဂီၢ်, တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲး စိာ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီယူၤဝံၤ, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အလီတဲစိ, ဒီးအတၢ်ပိးတၢ်လီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢ ကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. လွံၢ်သီအလီၢ်ခံန့ၣ်, လၢတၢ်တကနၣ်ဃုာ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လဲၤကဒါက့ၤဝဲဆူ ကစၢၢ်အလိၤအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးက့ၤအီၤ ခံဘျီတဘျီ, ဒီးတၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီန့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်အတၢ်ဆါ (altitude sickness) န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်ခိၣ်တီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်တညီနုၢ် မၤအသးဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ်, လၢအဂီၢ်, အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဆၣ်, လဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ဖျါက့ၤပှၤ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးအါစုအါဘျီန့ၣ် ပညီနုၢ်ဃာ်ကဒါက့ၤပသးဆူ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတ့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယူဒၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤအံၤ လၢအလံာ်ဖုၣ်အပူၤ, ကွဲးဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုလၢ အဘၣ်တၢ်မၤပျံၤမၤဖုး,…
တၢ်မၤအသး
ဖဲကစၢ်ယွၤ ဒုးထံၣ်ပှၤ
ဖဲနံၣ်ကယၤတဆံသၢအတီၢ်ပူၤ, လၢကီၢ်ဖြၣ်စ့ၣ်န့ၣ်, လၢပျၢၤပူစံၣ်ဃဲၤတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ပှၤဒူပှၤဃိၤ တူၢ်ဒိၣ်ခွါတဂၤ အဖိခွါအီၣ်နုာ်ဖိန့ၣ် ပာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်, လၢအထွံၣ်မီၤစဲ (greyhound), ကၠ့နံၣ်ဖီး (Guinefort) အတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ထွဲအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဒူ ပှၤဃိၤ ဟဲက့ၤတုၤဆူဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်အလီၢ်မံ အိၣ်လီၤကဒါခိၣ်ခံ, ဒီးအဖိခွါန့ၣ် တထံၣ်ဝဲဘၣ်. အထွံၣ်ဖးဒိၣ်အကိာ်ပူၤန့ၣ် ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒီးတၢ်သွံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အထွံၣ်တဒုအံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါ အဖိခွါလံအဃိ, မၤသံကွံာ်ဝဲအထွံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, အဝဲထံၣ် ဂုာ်ဖးဒိၣ်အသံတဘိ, အနီၢ်ကစၢ်အလိၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးထွံၣ်အ့ၣ်ဃာ်အလီၢ်တဖၣ်, ဒီးအဖိခွါဖိန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အလီၢ်မံအဖီလာ်, ပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ. ကၠ့နံၣ်ဖီး မၤပူၤဖျဲးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. ထွံၣ်တဒုအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤ, ဒီးအတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီန့ၢ်အီၤအဃိ, မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကညီတဖၣ်အသးတုၤဒၣ်လဲာ်, အဝဲသ့ၣ် မၤကမၣ် တၢ်ယူးယီၣ်ပးကဲ ကၠ့နံၣ်ဖီး ဒ်ပှၤစီဆှံတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤတမံၤ, ဖဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဒုန့ၣ်တၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီဘၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢအဒီဒၣ် အကစၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဝံ စီၤဘံးလၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ…
တၢ်မၤအသး
လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်
ယကွၢ်ထွဲ ဒံးကၠံးထၢၣ် (digital) ပိးလီတသ့ဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ယလီတဲစိ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်စံးဝဲ "လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ဟံးန့ၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်လံ. လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် (Junk Files) ၆၇၅ MB န့ၣ် မၤစီတၢၤကွံာ်အီၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. ယတအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ကစီၣ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ် ဟဲနုာ်လီၤလၢ ယလီတဲစိအပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယမ့ၢ် မၤစီကွံာ် လံာ်တြံာ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်တဖၣ် အဂီၢ်, ယကမၤန့ၢ်အါထီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဒိတမံၤန့ၣ် ဖဲယဖိမုၣ် နုာ်လီၤ တၢ်ပြၢပီၢ်ထံအကတီၢ်, ဒ်သိးယကဒိန့ၢ် တၢ်ဂီၤမူလၢ ယဖိမုၣ် အတၢ်မၤနၢၤတၢ်ပြၢအဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ကမၤကီမၤခဲယၤအလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢယသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ယဲလၢ ဒံးကၠံးထၢၣ် တၢ်လီၢ်လီၤဟိ, အိၣ်ဝဲဒၣ် လၢလၢလီၢ်လီၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကတြူာ်စီကွံာ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်, လၢယလီတဲစိအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလၢအညီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, "လံာ်တြံာ်လၢအတကဲဘျုးတဖၣ်" လၢပသးကံၢ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပကမၤစီကွံာ်အီၤဒ်လဲၣ်. ဒ်ပလီတဲစိတဖၣ်အသိး, ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ပျံၤယွၤလၢ အပာ်ဖျါတၢ်ယူးယီၣ်
ထနံထၢၣ်(န) (Tanitan) စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်န့ၣ် ယမၤသံပှၤကညီတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စးထီၣ်လၢ ယဃုထၢ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်လံၤလံၤန့ၣ်, အဝဲတပျဲ ယကမၤသံတၢ်ဒ်သိးအံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) တဂၤ, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအလီ(န)ကီး (Ilongot) ကလုာ်ဒူၣ်ဖိတဂၤ, လၢ ကီၢ် Philippines, စံၣ်ယဲရၣ် မါဒရ့ၣ် (Sierra Madre) ကစၢၢ်ကလိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကလုာ်ဒူၣ်အံၤ အိၣ်ဒီးလုၢ်လၢ်လၢ အလူၤဃုဖီၣ် ပှၤကညီ, ဒီးဒီၣ်တဲာ်ဝဲအခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) ထိၣ်သတြီၤဝဲ အတၢ်အိၣ်မူ, တချုးလၢအသ့ၣ်ညါယွၤ, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူခ့ခါအကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်, ယကဘၣ်သံန့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယတပျံၤယဲဘၣ်. မ့မ့ၢ်ခဲကနံၣ်အံၤ, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်သံယဲအဂီၢ်န့ၣ် ယတပျံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ.
ထနံထၢၣ်(န) အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ယဖးဘၣ်အီၤလၢ ဖလီၣ်ရဲၣ်(န)ထံနိၣ် စဲတိး(စ) (Florentino Santos) အလံာ် "ဆူ ပှၤစံၣ်ယဲရၣ်…
တၢ်မၤအသး
န့ဆၢၣ်တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်
တချုး ပတၢ်လဲၤဆူ ကီၢ် Switzerland န့ၣ်, လၢယသးအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤ, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ် (snapshot) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်လၢမူခိၣ်ဖီ အိၣ်ဘၢလၢအလိၤ, မဲာ်တဲးလဲးတဖၣ် အီၣ်တပံၢ်လၢပျီပူၤ, ဒီးကစၢၢ်ဒီခိၣ် ပှၤထူစံာ်ဖိတဖၣ် အူဝဲဒၣ် တၢ်ဖးအနၢၤဖးထီ (alpine horn) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပလဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ် Zurich ကလံၤထံးတခီန့ၣ်ဒီး, ဒ်တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်အသိး, ကျဲမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ် ဘံဘူခံၣ်ခူၣ်လိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဘူးထီၣ်ဆူ ပကအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ပဘၣ်လဲၤနီၢ်သိလ့ၣ်လၢ ဖၣ်ကမူၣ်အကျဲအံၣ်တဘိ, ထဲဒၣ်သိလ့ၣ်ဖိတခိၣ်ဧိၤ အတၢ်လဲၤ, လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢပဒိးလဲဃာ်အီၤအလီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တွံၢ်စိာ်ထီၣ် ပတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လၢ လၢၢ်ဃီသွါ လၢအလီၤဘံ ဒိၣ်မးတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤ, ဒီးလၢတၢ်သးဟးဂီၤအပူၤန့ၣ် ပတုၤဃီၤဆူ ဟံၣ်အချၢတၢ်လီၢ်ပၢၤတီၤ ဖဲပှၤကဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မး, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်လၢ အလီၤဆီဒိၣ်မးတထံၣ်န့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢပမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်…
တၢ်မၤအသး
ပာ်ဖှိၣ်ရ့လိာ်သး ဒ်သိးကဒိၣ်ထီၣ်လၢခရံာ်အပူၤ
မိၣ်တဲရ့ (Monterey) ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤလၢ ကီၢ်စဲၣ် California န့ၣ်, ကဘီအခိၣ်တဂၤ ထံၣ်ဝဲ Pacific ညၣ်တီသွ့ လၢအကပၤဝါတဖၣ် တဆံယဲၢ်ဘ့ၣ်န့ၣ် လဲၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးညၣ်တီသွ့ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တဖု, အနီၢ်ဂံၢ်န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် အဘ့ၣ် ခံကထိဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ညၣ်တီသွ့အါကလုာ်, လၢအသးနံၣ်လါတဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်, ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, ဒ်ညၣ်ကရူၢ်ဖးဒိၣ်အသိး, လၢတၢ်ဒီတဒၢ ညၣ်လၢအလူၤအီၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးကဃုအီၣ်ဃုအီသကိးတၢ်, ဒီးကရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ညၣ်တီသွ့ အကရူၢ်ဖးဒိၣ်, အါကလုာ်အါမၠိဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်အညီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, တၢ်လၢအတညီနုၢ်မၤအသးအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပျဲၢ်အဘီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲဒၣ် ဘူၣ်ယဲၢ်ဆံအမုၢ်နံၤ, လၢ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်န့ၣ် "တၢ်သီၣ်လီၤဝဲသတူၢ်ကလာ်လၢမူခိၣ်, ဒ်ကလံၤမုၢ် ဟဲသီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်, ဒီးမၤပှဲၤထီၣ်ဟံၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဝဲလၢအပူၤ, ဒီဖျၢၣ်ညါ" (မၤတၢ် ၂:၂) န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် "လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဒီးသးစီဆှံ, ဒီးကတိၤတၢ်လၢ အပျ့ၤအဂၤတဖၣ်, ဒ်သးန့ၣ်…
တၢ်မၤအသး
ကစၢ်ခရံာ် အိၣ်လၢယပူၤ
ဟ့းလ့ၣ်ဒီးရိမ့ၤ အဒွဲလၤကူၣ်သ့မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်အကတီၢ် (Renaissance), ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် တဂၤ, ဖဲအသးအိၣ် အနံၣ်ခံဆံန့ၣ် အမံၤဟူထီၣ်သါလီၤလၢအတၤလၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့နီၤဖးပဲာ်ဖးဒွဲလၤတဖၣ် လၢစိၤဆၢကတီၢ်အံၤ, ကိးအီၤလၢ "ခိၣ်နူာ်တၢ်ဆိကမိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ, ခီဖျိလၢပနိအကျိၤတဖၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါ ရၤလီၤအသးအသိး ပှၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ တဖၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဒိးလဲအီၤ, ဒီးအၢၣ်လီၤအီလီလၢ ကဟ့ၣ်အီၤ တၢ်မုာ်လၤသးမံလီၤဆီတဖၣ် လၢအလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးတၢ်အိၣ်ဘီၣ်အိၣ်ညီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ဒွဲလၤလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ် လၢအမ့ၢ်, ကၠိၣ်ဘၣ်(န)နံၣ် (Giovanni), ဒီးရၤဖၣ်အဲ (Raphael)ခံဂၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ပးကဲပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်က့ၤ အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်ဝဲန့ၣ် ကမ့ၢ်အစုလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် ကျီၣ်ကျဲဃါဃုာ်ဝဲဒီး, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အက့ၢ်အဂီၤ, ဒ်အဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးခိၣ်ဆူၣ်ဖးထီ, ခိၣ်ဆူၣ်တကံ, အခၣ်ဆူၣ်, ဒီးအမဲာ်ချံတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် သးလၢအသ့ၣ်ညါ…
တၢ်မၤအသး
ယွၤကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်လီၤတၢ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်
ဟဲၣ်လံ(န) (Helene) ဟၢၣ်ရံၣ်က့(န) ကလံၤမုၢ် အထံလုၣ်ဘၢတၢ် ဖဲ ၂၀၂၄ နံၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤဝဲ ခဲရိၣ်လဲနၣ် ကလံၤစိး အဝ့ၢ်ဖိတဖျၢၣ်ဝံၤ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲ တၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါ အက့ၢ်ဂီၤဒိတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်အဝဲဘၣ်ဂဲၤလိာ်စံးဆၢ တၢ်သံကွၢ်လၢပှၤသံကွၢ်ဝဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ် "နလိၣ်ဘၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလိၣ်ဘၣ် ကျိၣ်စ့သပှၢ်တၢၢ်အကတီၢ်, တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်တဖၣ် ဟဲတုၤဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤပှဲၤ လီတဲစိ အဂံၢ်အဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤတဂၤဟဲစိာ် လီမ့ၣ်အူကဟၣ်, ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် လီဂံၢ်ထံးအလီၢ်အကျဲတတီၤ, ဖဲတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအလိၣ်ဘၣ်ဝဲထံအီန့ၣ်ဒီး, တကီၢ်ခါန့ၣ် ထံအီအကိတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအသး ဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤတမံၤဧါ. တမ့ၢ်တၢ်မၤအသး, လၢအတၢ်ဒၣ်ဝဲဘၣ်. လံာ်စီဆှံ ဒုးနဲၣ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယွၤ, "ဒီးကယဲၢ်တၢ်လၢသုန့ၢ်ဘၣ်အီၤ အလီၢ်အိၣ်တဖၣ်, ဒ်အလၤကပီၤ အတၢ်ထူးတၢ်တီၤအသိး, ယကစၢ်ကဟ့ၣ်လီၤသု လၢယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အပူၤ" (ဖံလံး ၄:၁၉) န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢၣ်လီၤအံၤ, ဖျါလၢအခီပညီတအိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဝ့ၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤ, ခီဖျိလၢထံဟဲထီၣ် အထီ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ရ့လိာ်သးလၢအမုာ်ဒိၣ်မး
လၢသၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ရ့ခၠၢၣ်(လ) (Rachel) "လူၤဃုရ့လိာ်သး" ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုဘၣ်တဖု, ဒီးထံၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤလိလံာ်စီဆှံအကရူၢ်တဖု လၢအဒုးသ့ၣ်ညါအီၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အတထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် လၢလုၢ်လၢ်ထူသနူအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, လၢအမ့ၢ် "ပှၤတဝၢဖိ" အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ရ့ခၠဲၣ်(လ) မ့ၢ် ပှၤလၢအနၢ်တဟူတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအနၢ်တအၢတဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အတၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အါမး, လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဝၢဖိ လၢအနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ်လၢဟံၣ်, ဒီးကဟုကယာ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လိာ်သး ခီဖျိလၢတၢ်ခိးကွၢ် ပှၤနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ယူၣ်ကၠူး (Youtube), ဒီးစံးကတိၤနီၤဟ့ၣ်လိာ်သး တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတဖၣ်, ဒီးအီၣ်အီသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဆံးဖိအံၤ မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် ရ့ခၠဲၣ်(လ) အတၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီဝဲ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢ သးစီဆှံနဲၣ်ဆှၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ပာ်ဖျါဆှဲထီၣ် တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ် ခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အပှၤတဝၢ စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်သးစီဆှံ အတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပီလူး ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဃိာ်ပူၤအကတီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးသးစီဆှံ အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ ဖံလံးပံၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်အမဲာ်
ယမါသးဘိ စူ (Sue) ဒီးယၤ, ပလဲၤဟးဝံၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟးခီဂာ် မဲးကံၣ်နဲး (Mackinac) အတိၤ, လၢအဒုးဘၣ်ထွဲဘျးစဲဃာ် ကီၢ်စဲၣ် မံၣ်ခၠံၣ်ကၣ်(န) (Michigan) အဟီၣ်ကမျိၤခံတီၤ, ဒီးတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲယဲၢ်မံးလာ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၈ နံၣ်, လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ် တနံၣ်တဘျီ, တၢ်ဟးခီဂာ်တိၤတဘိအံၤ ဖဲပှၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤ (Labour Day) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပကီၢ်စဲၣ်အထူသနူတထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးဖဲ ဖီကရၢၢ်အခးဆ့ၣ်နီၤဖးထီတဖျၢၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပကပၤန့ၣ် ပှၤပိာ်ခွါတဂၤစ့ၢ်ကီး, ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အမါဒီးအဖိမုၣ်ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤတဂၤ ဟဲတုၤပာ်ဖှိၣ်အသး, ဒီးပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, လဲၤခီဖျိတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ဝဲ အဖိမုၣ် မုၣ်လိၣ်ဘိဖိတဂၤအတၢ်သံ, ဒ်ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တ့ၢ်လံလၢ အပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအသိးန့ၣ်လီၤ.
ပဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သး ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကွၢ်ထွဲစိာ်ဆှၢပှၤ လၢနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်ဒီး, လၢပှၤဟးကျဲဖိတဖၣ် အဂၤ ၃၃,၀၀၀…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဒုးတၢ်လၢတၢ်နာ်အဂီၢ်
ပှၤကၠိဖိအသးအိၣ် (၂၇) နံၣ်တဂၤ, လဲၤမၤလိတၢ်လၢကီၢ်ယပၣ်န့ၣ်,လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးအသးသမူ ခံဘျီ, လၢကစၢ် Fuji အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤထီၣ်ဝဲ ကစၢၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, လၢအသးသမူအဂီၢ်, တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲး စိာ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီယူၤဝံၤ, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အလီတဲစိ, ဒီးအတၢ်ပိးတၢ်လီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢ ကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. လွံၢ်သီအလီၢ်ခံန့ၣ်, လၢတၢ်တကနၣ်ဃုာ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လဲၤကဒါက့ၤဝဲဆူ ကစၢၢ်အလိၤအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးက့ၤအီၤ ခံဘျီတဘျီ, ဒီးတၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီန့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်အတၢ်ဆါ (altitude sickness) န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်ခိၣ်တီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်တညီနုၢ် မၤအသးဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ်, လၢအဂီၢ်, အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဆၣ်, လဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ဖျါက့ၤပှၤ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးအါစုအါဘျီန့ၣ် ပညီနုၢ်ဃာ်ကဒါက့ၤပသးဆူ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတ့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယူဒၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤအံၤ လၢအလံာ်ဖုၣ်အပူၤ, ကွဲးဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုလၢ အဘၣ်တၢ်မၤပျံၤမၤဖုး,…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဖဲကစၢ်ယွၤ ဒုးထံၣ်ပှၤ
ဖဲနံၣ်ကယၤတဆံသၢအတီၢ်ပူၤ, လၢကီၢ်ဖြၣ်စ့ၣ်န့ၣ်, လၢပျၢၤပူစံၣ်ဃဲၤတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ပှၤဒူပှၤဃိၤ တူၢ်ဒိၣ်ခွါတဂၤ အဖိခွါအီၣ်နုာ်ဖိန့ၣ် ပာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်, လၢအထွံၣ်မီၤစဲ (greyhound), ကၠ့နံၣ်ဖီး (Guinefort) အတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ထွဲအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဒူ ပှၤဃိၤ ဟဲက့ၤတုၤဆူဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်အလီၢ်မံ အိၣ်လီၤကဒါခိၣ်ခံ, ဒီးအဖိခွါန့ၣ် တထံၣ်ဝဲဘၣ်. အထွံၣ်ဖးဒိၣ်အကိာ်ပူၤန့ၣ် ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒီးတၢ်သွံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အထွံၣ်တဒုအံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါ အဖိခွါလံအဃိ, မၤသံကွံာ်ဝဲအထွံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, အဝဲထံၣ် ဂုာ်ဖးဒိၣ်အသံတဘိ, အနီၢ်ကစၢ်အလိၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးထွံၣ်အ့ၣ်ဃာ်အလီၢ်တဖၣ်, ဒီးအဖိခွါဖိန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အလီၢ်မံအဖီလာ်, ပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ. ကၠ့နံၣ်ဖီး မၤပူၤဖျဲးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. ထွံၣ်တဒုအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤ, ဒီးအတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီန့ၢ်အီၤအဃိ, မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကညီတဖၣ်အသးတုၤဒၣ်လဲာ်, အဝဲသ့ၣ် မၤကမၣ် တၢ်ယူးယီၣ်ပးကဲ ကၠ့နံၣ်ဖီး ဒ်ပှၤစီဆှံတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤတမံၤ, ဖဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဒုန့ၣ်တၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီဘၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢအဒီဒၣ် အကစၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဝံ စီၤဘံးလၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်
ယကွၢ်ထွဲ ဒံးကၠံးထၢၣ် (digital) ပိးလီတသ့ဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ယလီတဲစိ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်စံးဝဲ "လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ဟံးန့ၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်လံ. လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် (Junk Files) ၆၇၅ MB န့ၣ် မၤစီတၢၤကွံာ်အီၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. ယတအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ကစီၣ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ် ဟဲနုာ်လီၤလၢ ယလီတဲစိအပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယမ့ၢ် မၤစီကွံာ် လံာ်တြံာ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်တဖၣ် အဂီၢ်, ယကမၤန့ၢ်အါထီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဒိတမံၤန့ၣ် ဖဲယဖိမုၣ် နုာ်လီၤ တၢ်ပြၢပီၢ်ထံအကတီၢ်, ဒ်သိးယကဒိန့ၢ် တၢ်ဂီၤမူလၢ ယဖိမုၣ် အတၢ်မၤနၢၤတၢ်ပြၢအဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ကမၤကီမၤခဲယၤအလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢယသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ယဲလၢ ဒံးကၠံးထၢၣ် တၢ်လီၢ်လီၤဟိ, အိၣ်ဝဲဒၣ် လၢလၢလီၢ်လီၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကတြူာ်စီကွံာ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်, လၢယလီတဲစိအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလၢအညီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, "လံာ်တြံာ်လၢအတကဲဘျုးတဖၣ်" လၢပသးကံၢ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပကမၤစီကွံာ်အီၤဒ်လဲၣ်. ဒ်ပလီတဲစိတဖၣ်အသိး, ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ပျံၤယွၤလၢ အပာ်ဖျါတၢ်ယူးယီၣ်
ထနံထၢၣ်(န) (Tanitan) စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်န့ၣ် ယမၤသံပှၤကညီတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စးထီၣ်လၢ ယဃုထၢ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်လံၤလံၤန့ၣ်, အဝဲတပျဲ ယကမၤသံတၢ်ဒ်သိးအံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) တဂၤ, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအလီ(န)ကီး (Ilongot) ကလုာ်ဒူၣ်ဖိတဂၤ, လၢ ကီၢ် Philippines, စံၣ်ယဲရၣ် မါဒရ့ၣ် (Sierra Madre) ကစၢၢ်ကလိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကလုာ်ဒူၣ်အံၤ အိၣ်ဒီးလုၢ်လၢ်လၢ အလူၤဃုဖီၣ် ပှၤကညီ, ဒီးဒီၣ်တဲာ်ဝဲအခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) ထိၣ်သတြီၤဝဲ အတၢ်အိၣ်မူ, တချုးလၢအသ့ၣ်ညါယွၤ, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူခ့ခါအကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်, ယကဘၣ်သံန့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယတပျံၤယဲဘၣ်. မ့မ့ၢ်ခဲကနံၣ်အံၤ, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်သံယဲအဂီၢ်န့ၣ် ယတပျံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ.
ထနံထၢၣ်(န) အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ယဖးဘၣ်အီၤလၢ ဖလီၣ်ရဲၣ်(န)ထံနိၣ် စဲတိး(စ) (Florentino Santos) အလံာ် "ဆူ ပှၤစံၣ်ယဲရၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
န့ဆၢၣ်တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်
တချုး ပတၢ်လဲၤဆူ ကီၢ် Switzerland န့ၣ်, လၢယသးအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤ, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ် (snapshot) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်လၢမူခိၣ်ဖီ အိၣ်ဘၢလၢအလိၤ, မဲာ်တဲးလဲးတဖၣ် အီၣ်တပံၢ်လၢပျီပူၤ, ဒီးကစၢၢ်ဒီခိၣ် ပှၤထူစံာ်ဖိတဖၣ် အူဝဲဒၣ် တၢ်ဖးအနၢၤဖးထီ (alpine horn) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပလဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ် Zurich ကလံၤထံးတခီန့ၣ်ဒီး, ဒ်တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်အသိး, ကျဲမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ် ဘံဘူခံၣ်ခူၣ်လိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဘူးထီၣ်ဆူ ပကအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ပဘၣ်လဲၤနီၢ်သိလ့ၣ်လၢ ဖၣ်ကမူၣ်အကျဲအံၣ်တဘိ, ထဲဒၣ်သိလ့ၣ်ဖိတခိၣ်ဧိၤ အတၢ်လဲၤ, လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢပဒိးလဲဃာ်အီၤအလီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တွံၢ်စိာ်ထီၣ် ပတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လၢ လၢၢ်ဃီသွါ လၢအလီၤဘံ ဒိၣ်မးတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤ, ဒီးလၢတၢ်သးဟးဂီၤအပူၤန့ၣ် ပတုၤဃီၤဆူ ဟံၣ်အချၢတၢ်လီၢ်ပၢၤတီၤ ဖဲပှၤကဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မး, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်လၢ အလီၤဆီဒိၣ်မးတထံၣ်န့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢပမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ပာ်ဖှိၣ်ရ့လိာ်သး ဒ်သိးကဒိၣ်ထီၣ်လၢခရံာ်အပူၤ
မိၣ်တဲရ့ (Monterey) ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤလၢ ကီၢ်စဲၣ် California န့ၣ်, ကဘီအခိၣ်တဂၤ ထံၣ်ဝဲ Pacific ညၣ်တီသွ့ လၢအကပၤဝါတဖၣ် တဆံယဲၢ်ဘ့ၣ်န့ၣ် လဲၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးညၣ်တီသွ့ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တဖု, အနီၢ်ဂံၢ်န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် အဘ့ၣ် ခံကထိဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ညၣ်တီသွ့အါကလုာ်, လၢအသးနံၣ်လါတဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်, ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, ဒ်ညၣ်ကရူၢ်ဖးဒိၣ်အသိး, လၢတၢ်ဒီတဒၢ ညၣ်လၢအလူၤအီၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးကဃုအီၣ်ဃုအီသကိးတၢ်, ဒီးကရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ညၣ်တီသွ့ အကရူၢ်ဖးဒိၣ်, အါကလုာ်အါမၠိဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်အညီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, တၢ်လၢအတညီနုၢ်မၤအသးအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပျဲၢ်အဘီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲဒၣ် ဘူၣ်ယဲၢ်ဆံအမုၢ်နံၤ, လၢ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်န့ၣ် "တၢ်သီၣ်လီၤဝဲသတူၢ်ကလာ်လၢမူခိၣ်, ဒ်ကလံၤမုၢ် ဟဲသီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်, ဒီးမၤပှဲၤထီၣ်ဟံၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဝဲလၢအပူၤ, ဒီဖျၢၣ်ညါ" (မၤတၢ် ၂:၂) န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် "လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဒီးသးစီဆှံ, ဒီးကတိၤတၢ်လၢ အပျ့ၤအဂၤတဖၣ်, ဒ်သးန့ၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ကစၢ်ခရံာ် အိၣ်လၢယပူၤ
ဟ့းလ့ၣ်ဒီးရိမ့ၤ အဒွဲလၤကူၣ်သ့မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်အကတီၢ် (Renaissance), ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် တဂၤ, ဖဲအသးအိၣ် အနံၣ်ခံဆံန့ၣ် အမံၤဟူထီၣ်သါလီၤလၢအတၤလၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့နီၤဖးပဲာ်ဖးဒွဲလၤတဖၣ် လၢစိၤဆၢကတီၢ်အံၤ, ကိးအီၤလၢ "ခိၣ်နူာ်တၢ်ဆိကမိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ, ခီဖျိလၢပနိအကျိၤတဖၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါ ရၤလီၤအသးအသိး ပှၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ တဖၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဒိးလဲအီၤ, ဒီးအၢၣ်လီၤအီလီလၢ ကဟ့ၣ်အီၤ တၢ်မုာ်လၤသးမံလီၤဆီတဖၣ် လၢအလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးတၢ်အိၣ်ဘီၣ်အိၣ်ညီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ဒွဲလၤလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ် လၢအမ့ၢ်, ကၠိၣ်ဘၣ်(န)နံၣ် (Giovanni), ဒီးရၤဖၣ်အဲ (Raphael)ခံဂၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ပးကဲပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်က့ၤ အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်ဝဲန့ၣ် ကမ့ၢ်အစုလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် ကျီၣ်ကျဲဃါဃုာ်ဝဲဒီး, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အက့ၢ်အဂီၤ, ဒ်အဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးခိၣ်ဆူၣ်ဖးထီ, ခိၣ်ဆူၣ်တကံ, အခၣ်ဆူၣ်, ဒီးအမဲာ်ချံတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် သးလၢအသ့ၣ်ညါ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ယွၤကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်လီၤတၢ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်
ဟဲၣ်လံ(န) (Helene) ဟၢၣ်ရံၣ်က့(န) ကလံၤမုၢ် အထံလုၣ်ဘၢတၢ် ဖဲ ၂၀၂၄ နံၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤဝဲ ခဲရိၣ်လဲနၣ် ကလံၤစိး အဝ့ၢ်ဖိတဖျၢၣ်ဝံၤ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲ တၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါ အက့ၢ်ဂီၤဒိတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်အဝဲဘၣ်ဂဲၤလိာ်စံးဆၢ တၢ်သံကွၢ်လၢပှၤသံကွၢ်ဝဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ် "နလိၣ်ဘၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလိၣ်ဘၣ် ကျိၣ်စ့သပှၢ်တၢၢ်အကတီၢ်, တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်တဖၣ် ဟဲတုၤဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤပှဲၤ လီတဲစိ အဂံၢ်အဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤတဂၤဟဲစိာ် လီမ့ၣ်အူကဟၣ်, ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် လီဂံၢ်ထံးအလီၢ်အကျဲတတီၤ, ဖဲတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအလိၣ်ဘၣ်ဝဲထံအီန့ၣ်ဒီး, တကီၢ်ခါန့ၣ် ထံအီအကိတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအသး ဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤတမံၤဧါ. တမ့ၢ်တၢ်မၤအသး, လၢအတၢ်ဒၣ်ဝဲဘၣ်. လံာ်စီဆှံ ဒုးနဲၣ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယွၤ, "ဒီးကယဲၢ်တၢ်လၢသုန့ၢ်ဘၣ်အီၤ အလီၢ်အိၣ်တဖၣ်, ဒ်အလၤကပီၤ အတၢ်ထူးတၢ်တီၤအသိး, ယကစၢ်ကဟ့ၣ်လီၤသု လၢယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အပူၤ" (ဖံလံး ၄:၁၉) န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢၣ်လီၤအံၤ, ဖျါလၢအခီပညီတအိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဝ့ၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤ, ခီဖျိလၢထံဟဲထီၣ် အထီ…
About Us
တၢ်ရ့လိာ်သးလၢအမုာ်ဒိၣ်မး
လၢသၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ရ့ခၠၢၣ်(လ) (Rachel) "လူၤဃုရ့လိာ်သး" ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုဘၣ်တဖု, ဒီးထံၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤလိလံာ်စီဆှံအကရူၢ်တဖု လၢအဒုးသ့ၣ်ညါအီၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အတထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် လၢလုၢ်လၢ်ထူသနူအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, လၢအမ့ၢ် "ပှၤတဝၢဖိ" အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ရ့ခၠဲၣ်(လ) မ့ၢ် ပှၤလၢအနၢ်တဟူတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအနၢ်တအၢတဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အတၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အါမး, လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဝၢဖိ လၢအနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ်လၢဟံၣ်, ဒီးကဟုကယာ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လိာ်သး ခီဖျိလၢတၢ်ခိးကွၢ် ပှၤနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ယူၣ်ကၠူး (Youtube), ဒီးစံးကတိၤနီၤဟ့ၣ်လိာ်သး တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတဖၣ်, ဒီးအီၣ်အီသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဆံးဖိအံၤ မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် ရ့ခၠဲၣ်(လ) အတၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီဝဲ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢ သးစီဆှံနဲၣ်ဆှၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ပာ်ဖျါဆှဲထီၣ် တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ် ခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အပှၤတဝၢ စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်သးစီဆှံ အတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပီလူး ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဃိာ်ပူၤအကတီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးသးစီဆှံ အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ ဖံလံးပံၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ…
About Us
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်အမဲာ်
ယမါသးဘိ စူ (Sue) ဒီးယၤ, ပလဲၤဟးဝံၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟးခီဂာ် မဲးကံၣ်နဲး (Mackinac) အတိၤ, လၢအဒုးဘၣ်ထွဲဘျးစဲဃာ် ကီၢ်စဲၣ် မံၣ်ခၠံၣ်ကၣ်(န) (Michigan) အဟီၣ်ကမျိၤခံတီၤ, ဒီးတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲယဲၢ်မံးလာ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၈ နံၣ်, လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ် တနံၣ်တဘျီ, တၢ်ဟးခီဂာ်တိၤတဘိအံၤ ဖဲပှၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤ (Labour Day) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပကီၢ်စဲၣ်အထူသနူတထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးဖဲ ဖီကရၢၢ်အခးဆ့ၣ်နီၤဖးထီတဖျၢၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပကပၤန့ၣ် ပှၤပိာ်ခွါတဂၤစ့ၢ်ကီး, ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အမါဒီးအဖိမုၣ်ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤတဂၤ ဟဲတုၤပာ်ဖှိၣ်အသး, ဒီးပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, လဲၤခီဖျိတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ဝဲ အဖိမုၣ် မုၣ်လိၣ်ဘိဖိတဂၤအတၢ်သံ, ဒ်ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တ့ၢ်လံလၢ အပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအသိးန့ၣ်လီၤ.
ပဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သး ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကွၢ်ထွဲစိာ်ဆှၢပှၤ လၢနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်ဒီး, လၢပှၤဟးကျဲဖိတဖၣ် အဂၤ ၃၃,၀၀၀…
About Us
ဒုးတၢ်လၢတၢ်နာ်အဂီၢ်
ပှၤကၠိဖိအသးအိၣ် (၂၇) နံၣ်တဂၤ, လဲၤမၤလိတၢ်လၢကီၢ်ယပၣ်န့ၣ်,လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးအသးသမူ ခံဘျီ, လၢကစၢ် Fuji အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤထီၣ်ဝဲ ကစၢၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, လၢအသးသမူအဂီၢ်, တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲး စိာ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီယူၤဝံၤ, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အလီတဲစိ, ဒီးအတၢ်ပိးတၢ်လီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢ ကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. လွံၢ်သီအလီၢ်ခံန့ၣ်, လၢတၢ်တကနၣ်ဃုာ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လဲၤကဒါက့ၤဝဲဆူ ကစၢၢ်အလိၤအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးက့ၤအီၤ ခံဘျီတဘျီ, ဒီးတၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီန့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်အတၢ်ဆါ (altitude sickness) န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်ခိၣ်တီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်တညီနုၢ် မၤအသးဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ်, လၢအဂီၢ်, အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဆၣ်, လဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ဖျါက့ၤပှၤ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးအါစုအါဘျီန့ၣ် ပညီနုၢ်ဃာ်ကဒါက့ၤပသးဆူ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတ့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယူဒၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤအံၤ လၢအလံာ်ဖုၣ်အပူၤ, ကွဲးဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုလၢ အဘၣ်တၢ်မၤပျံၤမၤဖုး,…
About Us
ဖဲကစၢ်ယွၤ ဒုးထံၣ်ပှၤ
ဖဲနံၣ်ကယၤတဆံသၢအတီၢ်ပူၤ, လၢကီၢ်ဖြၣ်စ့ၣ်န့ၣ်, လၢပျၢၤပူစံၣ်ဃဲၤတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ပှၤဒူပှၤဃိၤ တူၢ်ဒိၣ်ခွါတဂၤ အဖိခွါအီၣ်နုာ်ဖိန့ၣ် ပာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်, လၢအထွံၣ်မီၤစဲ (greyhound), ကၠ့နံၣ်ဖီး (Guinefort) အတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ထွဲအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဒူ ပှၤဃိၤ ဟဲက့ၤတုၤဆူဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်အလီၢ်မံ အိၣ်လီၤကဒါခိၣ်ခံ, ဒီးအဖိခွါန့ၣ် တထံၣ်ဝဲဘၣ်. အထွံၣ်ဖးဒိၣ်အကိာ်ပူၤန့ၣ် ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒီးတၢ်သွံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အထွံၣ်တဒုအံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါ အဖိခွါလံအဃိ, မၤသံကွံာ်ဝဲအထွံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, အဝဲထံၣ် ဂုာ်ဖးဒိၣ်အသံတဘိ, အနီၢ်ကစၢ်အလိၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးထွံၣ်အ့ၣ်ဃာ်အလီၢ်တဖၣ်, ဒီးအဖိခွါဖိန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အလီၢ်မံအဖီလာ်, ပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ. ကၠ့နံၣ်ဖီး မၤပူၤဖျဲးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. ထွံၣ်တဒုအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤ, ဒီးအတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီန့ၢ်အီၤအဃိ, မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကညီတဖၣ်အသးတုၤဒၣ်လဲာ်, အဝဲသ့ၣ် မၤကမၣ် တၢ်ယူးယီၣ်ပးကဲ ကၠ့နံၣ်ဖီး ဒ်ပှၤစီဆှံတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤတမံၤ, ဖဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဒုန့ၣ်တၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီဘၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢအဒီဒၣ် အကစၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဝံ စီၤဘံးလၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ…
About Us
လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်
ယကွၢ်ထွဲ ဒံးကၠံးထၢၣ် (digital) ပိးလီတသ့ဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ယလီတဲစိ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်စံးဝဲ "လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ဟံးန့ၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်လံ. လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် (Junk Files) ၆၇၅ MB န့ၣ် မၤစီတၢၤကွံာ်အီၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. ယတအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ကစီၣ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ် ဟဲနုာ်လီၤလၢ ယလီတဲစိအပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယမ့ၢ် မၤစီကွံာ် လံာ်တြံာ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်တဖၣ် အဂီၢ်, ယကမၤန့ၢ်အါထီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဒိတမံၤန့ၣ် ဖဲယဖိမုၣ် နုာ်လီၤ တၢ်ပြၢပီၢ်ထံအကတီၢ်, ဒ်သိးယကဒိန့ၢ် တၢ်ဂီၤမူလၢ ယဖိမုၣ် အတၢ်မၤနၢၤတၢ်ပြၢအဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ကမၤကီမၤခဲယၤအလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢယသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ယဲလၢ ဒံးကၠံးထၢၣ် တၢ်လီၢ်လီၤဟိ, အိၣ်ဝဲဒၣ် လၢလၢလီၢ်လီၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကတြူာ်စီကွံာ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်, လၢယလီတဲစိအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလၢအညီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, "လံာ်တြံာ်လၢအတကဲဘျုးတဖၣ်" လၢပသးကံၢ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပကမၤစီကွံာ်အီၤဒ်လဲၣ်. ဒ်ပလီတဲစိတဖၣ်အသိး, ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ…
About Us
တၢ်ပျံၤယွၤလၢ အပာ်ဖျါတၢ်ယူးယီၣ်
ထနံထၢၣ်(န) (Tanitan) စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်န့ၣ် ယမၤသံပှၤကညီတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စးထီၣ်လၢ ယဃုထၢ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်လံၤလံၤန့ၣ်, အဝဲတပျဲ ယကမၤသံတၢ်ဒ်သိးအံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) တဂၤ, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအလီ(န)ကီး (Ilongot) ကလုာ်ဒူၣ်ဖိတဂၤ, လၢ ကီၢ် Philippines, စံၣ်ယဲရၣ် မါဒရ့ၣ် (Sierra Madre) ကစၢၢ်ကလိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကလုာ်ဒူၣ်အံၤ အိၣ်ဒီးလုၢ်လၢ်လၢ အလူၤဃုဖီၣ် ပှၤကညီ, ဒီးဒီၣ်တဲာ်ဝဲအခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) ထိၣ်သတြီၤဝဲ အတၢ်အိၣ်မူ, တချုးလၢအသ့ၣ်ညါယွၤ, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူခ့ခါအကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်, ယကဘၣ်သံန့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယတပျံၤယဲဘၣ်. မ့မ့ၢ်ခဲကနံၣ်အံၤ, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်သံယဲအဂီၢ်န့ၣ် ယတပျံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ.
ထနံထၢၣ်(န) အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ယဖးဘၣ်အီၤလၢ ဖလီၣ်ရဲၣ်(န)ထံနိၣ် စဲတိး(စ) (Florentino Santos) အလံာ် "ဆူ ပှၤစံၣ်ယဲရၣ်…
About Us
န့ဆၢၣ်တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်
တချုး ပတၢ်လဲၤဆူ ကီၢ် Switzerland န့ၣ်, လၢယသးအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤ, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ် (snapshot) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်လၢမူခိၣ်ဖီ အိၣ်ဘၢလၢအလိၤ, မဲာ်တဲးလဲးတဖၣ် အီၣ်တပံၢ်လၢပျီပူၤ, ဒီးကစၢၢ်ဒီခိၣ် ပှၤထူစံာ်ဖိတဖၣ် အူဝဲဒၣ် တၢ်ဖးအနၢၤဖးထီ (alpine horn) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပလဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ် Zurich ကလံၤထံးတခီန့ၣ်ဒီး, ဒ်တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်အသိး, ကျဲမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ် ဘံဘူခံၣ်ခူၣ်လိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဘူးထီၣ်ဆူ ပကအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ပဘၣ်လဲၤနီၢ်သိလ့ၣ်လၢ ဖၣ်ကမူၣ်အကျဲအံၣ်တဘိ, ထဲဒၣ်သိလ့ၣ်ဖိတခိၣ်ဧိၤ အတၢ်လဲၤ, လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢပဒိးလဲဃာ်အီၤအလီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တွံၢ်စိာ်ထီၣ် ပတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လၢ လၢၢ်ဃီသွါ လၢအလီၤဘံ ဒိၣ်မးတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤ, ဒီးလၢတၢ်သးဟးဂီၤအပူၤန့ၣ် ပတုၤဃီၤဆူ ဟံၣ်အချၢတၢ်လီၢ်ပၢၤတီၤ ဖဲပှၤကဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မး, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်လၢ အလီၤဆီဒိၣ်မးတထံၣ်န့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢပမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်…
About Us
ပာ်ဖှိၣ်ရ့လိာ်သး ဒ်သိးကဒိၣ်ထီၣ်လၢခရံာ်အပူၤ
မိၣ်တဲရ့ (Monterey) ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤလၢ ကီၢ်စဲၣ် California န့ၣ်, ကဘီအခိၣ်တဂၤ ထံၣ်ဝဲ Pacific ညၣ်တီသွ့ လၢအကပၤဝါတဖၣ် တဆံယဲၢ်ဘ့ၣ်န့ၣ် လဲၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးညၣ်တီသွ့ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တဖု, အနီၢ်ဂံၢ်န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် အဘ့ၣ် ခံကထိဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ညၣ်တီသွ့အါကလုာ်, လၢအသးနံၣ်လါတဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်, ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, ဒ်ညၣ်ကရူၢ်ဖးဒိၣ်အသိး, လၢတၢ်ဒီတဒၢ ညၣ်လၢအလူၤအီၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးကဃုအီၣ်ဃုအီသကိးတၢ်, ဒီးကရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ညၣ်တီသွ့ အကရူၢ်ဖးဒိၣ်, အါကလုာ်အါမၠိဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်အညီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, တၢ်လၢအတညီနုၢ်မၤအသးအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပျဲၢ်အဘီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲဒၣ် ဘူၣ်ယဲၢ်ဆံအမုၢ်နံၤ, လၢ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်န့ၣ် "တၢ်သီၣ်လီၤဝဲသတူၢ်ကလာ်လၢမူခိၣ်, ဒ်ကလံၤမုၢ် ဟဲသီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်, ဒီးမၤပှဲၤထီၣ်ဟံၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဝဲလၢအပူၤ, ဒီဖျၢၣ်ညါ" (မၤတၢ် ၂:၂) န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် "လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဒီးသးစီဆှံ, ဒီးကတိၤတၢ်လၢ အပျ့ၤအဂၤတဖၣ်, ဒ်သးန့ၣ်…
About Us
ကစၢ်ခရံာ် အိၣ်လၢယပူၤ
ဟ့းလ့ၣ်ဒီးရိမ့ၤ အဒွဲလၤကူၣ်သ့မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်အကတီၢ် (Renaissance), ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် တဂၤ, ဖဲအသးအိၣ် အနံၣ်ခံဆံန့ၣ် အမံၤဟူထီၣ်သါလီၤလၢအတၤလၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့နီၤဖးပဲာ်ဖးဒွဲလၤတဖၣ် လၢစိၤဆၢကတီၢ်အံၤ, ကိးအီၤလၢ "ခိၣ်နူာ်တၢ်ဆိကမိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ, ခီဖျိလၢပနိအကျိၤတဖၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါ ရၤလီၤအသးအသိး ပှၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ တဖၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဒိးလဲအီၤ, ဒီးအၢၣ်လီၤအီလီလၢ ကဟ့ၣ်အီၤ တၢ်မုာ်လၤသးမံလီၤဆီတဖၣ် လၢအလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးတၢ်အိၣ်ဘီၣ်အိၣ်ညီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ဒွဲလၤလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ် လၢအမ့ၢ်, ကၠိၣ်ဘၣ်(န)နံၣ် (Giovanni), ဒီးရၤဖၣ်အဲ (Raphael)ခံဂၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ပးကဲပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်က့ၤ အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်ဝဲန့ၣ် ကမ့ၢ်အစုလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် ကျီၣ်ကျဲဃါဃုာ်ဝဲဒီး, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အက့ၢ်အဂီၤ, ဒ်အဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးခိၣ်ဆူၣ်ဖးထီ, ခိၣ်ဆူၣ်တကံ, အခၣ်ဆူၣ်, ဒီးအမဲာ်ချံတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် သးလၢအသ့ၣ်ညါ…
About Us
ယွၤကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်လီၤတၢ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်
ဟဲၣ်လံ(န) (Helene) ဟၢၣ်ရံၣ်က့(န) ကလံၤမုၢ် အထံလုၣ်ဘၢတၢ် ဖဲ ၂၀၂၄ နံၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤဝဲ ခဲရိၣ်လဲနၣ် ကလံၤစိး အဝ့ၢ်ဖိတဖျၢၣ်ဝံၤ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲ တၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါ အက့ၢ်ဂီၤဒိတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်အဝဲဘၣ်ဂဲၤလိာ်စံးဆၢ တၢ်သံကွၢ်လၢပှၤသံကွၢ်ဝဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ် "နလိၣ်ဘၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလိၣ်ဘၣ် ကျိၣ်စ့သပှၢ်တၢၢ်အကတီၢ်, တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်တဖၣ် ဟဲတုၤဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤပှဲၤ လီတဲစိ အဂံၢ်အဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤတဂၤဟဲစိာ် လီမ့ၣ်အူကဟၣ်, ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် လီဂံၢ်ထံးအလီၢ်အကျဲတတီၤ, ဖဲတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအလိၣ်ဘၣ်ဝဲထံအီန့ၣ်ဒီး, တကီၢ်ခါန့ၣ် ထံအီအကိတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအသး ဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤတမံၤဧါ. တမ့ၢ်တၢ်မၤအသး, လၢအတၢ်ဒၣ်ဝဲဘၣ်. လံာ်စီဆှံ ဒုးနဲၣ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယွၤ, "ဒီးကယဲၢ်တၢ်လၢသုန့ၢ်ဘၣ်အီၤ အလီၢ်အိၣ်တဖၣ်, ဒ်အလၤကပီၤ အတၢ်ထူးတၢ်တီၤအသိး, ယကစၢ်ကဟ့ၣ်လီၤသု လၢယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အပူၤ" (ဖံလံး ၄:၁၉) န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢၣ်လီၤအံၤ, ဖျါလၢအခီပညီတအိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဝ့ၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤ, ခီဖျိလၢထံဟဲထီၣ် အထီ…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ရ့လိာ်သးလၢအမုာ်ဒိၣ်မး
လၢသၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ရ့ခၠၢၣ်(လ) (Rachel) "လူၤဃုရ့လိာ်သး" ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုဘၣ်တဖု, ဒီးထံၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤလိလံာ်စီဆှံအကရူၢ်တဖု လၢအဒုးသ့ၣ်ညါအီၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အတထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် လၢလုၢ်လၢ်ထူသနူအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, လၢအမ့ၢ် "ပှၤတဝၢဖိ" အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ရ့ခၠဲၣ်(လ) မ့ၢ် ပှၤလၢအနၢ်တဟူတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအနၢ်တအၢတဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အတၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အါမး, လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဝၢဖိ လၢအနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ်လၢဟံၣ်, ဒီးကဟုကယာ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လိာ်သး ခီဖျိလၢတၢ်ခိးကွၢ် ပှၤနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ယူၣ်ကၠူး (Youtube), ဒီးစံးကတိၤနီၤဟ့ၣ်လိာ်သး တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတဖၣ်, ဒီးအီၣ်အီသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဆံးဖိအံၤ မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် ရ့ခၠဲၣ်(လ) အတၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီဝဲ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢ သးစီဆှံနဲၣ်ဆှၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ပာ်ဖျါဆှဲထီၣ် တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ် ခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အပှၤတဝၢ စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်သးစီဆှံ အတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပီလူး ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဃိာ်ပူၤအကတီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးသးစီဆှံ အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ ဖံလံးပံၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ…
တၢ်မၤအသး
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်အမဲာ်
ယမါသးဘိ စူ (Sue) ဒီးယၤ, ပလဲၤဟးဝံၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟးခီဂာ် မဲးကံၣ်နဲး (Mackinac) အတိၤ, လၢအဒုးဘၣ်ထွဲဘျးစဲဃာ် ကီၢ်စဲၣ် မံၣ်ခၠံၣ်ကၣ်(န) (Michigan) အဟီၣ်ကမျိၤခံတီၤ, ဒီးတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲယဲၢ်မံးလာ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၈ နံၣ်, လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ် တနံၣ်တဘျီ, တၢ်ဟးခီဂာ်တိၤတဘိအံၤ ဖဲပှၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤ (Labour Day) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပကီၢ်စဲၣ်အထူသနူတထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးဖဲ ဖီကရၢၢ်အခးဆ့ၣ်နီၤဖးထီတဖျၢၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပကပၤန့ၣ် ပှၤပိာ်ခွါတဂၤစ့ၢ်ကီး, ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အမါဒီးအဖိမုၣ်ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤတဂၤ ဟဲတုၤပာ်ဖှိၣ်အသး, ဒီးပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, လဲၤခီဖျိတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ဝဲ အဖိမုၣ် မုၣ်လိၣ်ဘိဖိတဂၤအတၢ်သံ, ဒ်ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တ့ၢ်လံလၢ အပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအသိးန့ၣ်လီၤ.
ပဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သး ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကွၢ်ထွဲစိာ်ဆှၢပှၤ လၢနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်ဒီး, လၢပှၤဟးကျဲဖိတဖၣ် အဂၤ ၃၃,၀၀၀…
တၢ်မၤအသး
ဒုးတၢ်လၢတၢ်နာ်အဂီၢ်
ပှၤကၠိဖိအသးအိၣ် (၂၇) နံၣ်တဂၤ, လဲၤမၤလိတၢ်လၢကီၢ်ယပၣ်န့ၣ်,လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးအသးသမူ ခံဘျီ, လၢကစၢ် Fuji အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤထီၣ်ဝဲ ကစၢၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, လၢအသးသမူအဂီၢ်, တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲး စိာ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီယူၤဝံၤ, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အလီတဲစိ, ဒီးအတၢ်ပိးတၢ်လီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢ ကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. လွံၢ်သီအလီၢ်ခံန့ၣ်, လၢတၢ်တကနၣ်ဃုာ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လဲၤကဒါက့ၤဝဲဆူ ကစၢၢ်အလိၤအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးက့ၤအီၤ ခံဘျီတဘျီ, ဒီးတၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီန့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်အတၢ်ဆါ (altitude sickness) န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်ခိၣ်တီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်တညီနုၢ် မၤအသးဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ်, လၢအဂီၢ်, အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဆၣ်, လဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ဖျါက့ၤပှၤ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးအါစုအါဘျီန့ၣ် ပညီနုၢ်ဃာ်ကဒါက့ၤပသးဆူ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတ့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယူဒၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤအံၤ လၢအလံာ်ဖုၣ်အပူၤ, ကွဲးဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုလၢ အဘၣ်တၢ်မၤပျံၤမၤဖုး,…
တၢ်မၤအသး
ဖဲကစၢ်ယွၤ ဒုးထံၣ်ပှၤ
ဖဲနံၣ်ကယၤတဆံသၢအတီၢ်ပူၤ, လၢကီၢ်ဖြၣ်စ့ၣ်န့ၣ်, လၢပျၢၤပူစံၣ်ဃဲၤတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ပှၤဒူပှၤဃိၤ တူၢ်ဒိၣ်ခွါတဂၤ အဖိခွါအီၣ်နုာ်ဖိန့ၣ် ပာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်, လၢအထွံၣ်မီၤစဲ (greyhound), ကၠ့နံၣ်ဖီး (Guinefort) အတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ထွဲအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဒူ ပှၤဃိၤ ဟဲက့ၤတုၤဆူဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်အလီၢ်မံ အိၣ်လီၤကဒါခိၣ်ခံ, ဒီးအဖိခွါန့ၣ် တထံၣ်ဝဲဘၣ်. အထွံၣ်ဖးဒိၣ်အကိာ်ပူၤန့ၣ် ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒီးတၢ်သွံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အထွံၣ်တဒုအံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါ အဖိခွါလံအဃိ, မၤသံကွံာ်ဝဲအထွံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, အဝဲထံၣ် ဂုာ်ဖးဒိၣ်အသံတဘိ, အနီၢ်ကစၢ်အလိၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးထွံၣ်အ့ၣ်ဃာ်အလီၢ်တဖၣ်, ဒီးအဖိခွါဖိန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အလီၢ်မံအဖီလာ်, ပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ. ကၠ့နံၣ်ဖီး မၤပူၤဖျဲးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. ထွံၣ်တဒုအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤ, ဒီးအတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီန့ၢ်အီၤအဃိ, မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကညီတဖၣ်အသးတုၤဒၣ်လဲာ်, အဝဲသ့ၣ် မၤကမၣ် တၢ်ယူးယီၣ်ပးကဲ ကၠ့နံၣ်ဖီး ဒ်ပှၤစီဆှံတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤတမံၤ, ဖဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဒုန့ၣ်တၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီဘၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢအဒီဒၣ် အကစၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဝံ စီၤဘံးလၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ…
တၢ်မၤအသး
လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်
ယကွၢ်ထွဲ ဒံးကၠံးထၢၣ် (digital) ပိးလီတသ့ဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ယလီတဲစိ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်စံးဝဲ "လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ဟံးန့ၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်လံ. လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် (Junk Files) ၆၇၅ MB န့ၣ် မၤစီတၢၤကွံာ်အီၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. ယတအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ကစီၣ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ် ဟဲနုာ်လီၤလၢ ယလီတဲစိအပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယမ့ၢ် မၤစီကွံာ် လံာ်တြံာ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်တဖၣ် အဂီၢ်, ယကမၤန့ၢ်အါထီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဒိတမံၤန့ၣ် ဖဲယဖိမုၣ် နုာ်လီၤ တၢ်ပြၢပီၢ်ထံအကတီၢ်, ဒ်သိးယကဒိန့ၢ် တၢ်ဂီၤမူလၢ ယဖိမုၣ် အတၢ်မၤနၢၤတၢ်ပြၢအဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ကမၤကီမၤခဲယၤအလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢယသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ယဲလၢ ဒံးကၠံးထၢၣ် တၢ်လီၢ်လီၤဟိ, အိၣ်ဝဲဒၣ် လၢလၢလီၢ်လီၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကတြူာ်စီကွံာ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်, လၢယလီတဲစိအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလၢအညီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, "လံာ်တြံာ်လၢအတကဲဘျုးတဖၣ်" လၢပသးကံၢ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပကမၤစီကွံာ်အီၤဒ်လဲၣ်. ဒ်ပလီတဲစိတဖၣ်အသိး, ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ပျံၤယွၤလၢ အပာ်ဖျါတၢ်ယူးယီၣ်
ထနံထၢၣ်(န) (Tanitan) စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်န့ၣ် ယမၤသံပှၤကညီတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စးထီၣ်လၢ ယဃုထၢ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်လံၤလံၤန့ၣ်, အဝဲတပျဲ ယကမၤသံတၢ်ဒ်သိးအံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) တဂၤ, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအလီ(န)ကီး (Ilongot) ကလုာ်ဒူၣ်ဖိတဂၤ, လၢ ကီၢ် Philippines, စံၣ်ယဲရၣ် မါဒရ့ၣ် (Sierra Madre) ကစၢၢ်ကလိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကလုာ်ဒူၣ်အံၤ အိၣ်ဒီးလုၢ်လၢ်လၢ အလူၤဃုဖီၣ် ပှၤကညီ, ဒီးဒီၣ်တဲာ်ဝဲအခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) ထိၣ်သတြီၤဝဲ အတၢ်အိၣ်မူ, တချုးလၢအသ့ၣ်ညါယွၤ, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူခ့ခါအကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်, ယကဘၣ်သံန့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယတပျံၤယဲဘၣ်. မ့မ့ၢ်ခဲကနံၣ်အံၤ, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်သံယဲအဂီၢ်န့ၣ် ယတပျံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ.
ထနံထၢၣ်(န) အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ယဖးဘၣ်အီၤလၢ ဖလီၣ်ရဲၣ်(န)ထံနိၣ် စဲတိး(စ) (Florentino Santos) အလံာ် "ဆူ ပှၤစံၣ်ယဲရၣ်…
တၢ်မၤအသး
န့ဆၢၣ်တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်
တချုး ပတၢ်လဲၤဆူ ကီၢ် Switzerland န့ၣ်, လၢယသးအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤ, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ် (snapshot) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်လၢမူခိၣ်ဖီ အိၣ်ဘၢလၢအလိၤ, မဲာ်တဲးလဲးတဖၣ် အီၣ်တပံၢ်လၢပျီပူၤ, ဒီးကစၢၢ်ဒီခိၣ် ပှၤထူစံာ်ဖိတဖၣ် အူဝဲဒၣ် တၢ်ဖးအနၢၤဖးထီ (alpine horn) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပလဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ် Zurich ကလံၤထံးတခီန့ၣ်ဒီး, ဒ်တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်အသိး, ကျဲမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ် ဘံဘူခံၣ်ခူၣ်လိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဘူးထီၣ်ဆူ ပကအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ပဘၣ်လဲၤနီၢ်သိလ့ၣ်လၢ ဖၣ်ကမူၣ်အကျဲအံၣ်တဘိ, ထဲဒၣ်သိလ့ၣ်ဖိတခိၣ်ဧိၤ အတၢ်လဲၤ, လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢပဒိးလဲဃာ်အီၤအလီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တွံၢ်စိာ်ထီၣ် ပတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လၢ လၢၢ်ဃီသွါ လၢအလီၤဘံ ဒိၣ်မးတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤ, ဒီးလၢတၢ်သးဟးဂီၤအပူၤန့ၣ် ပတုၤဃီၤဆူ ဟံၣ်အချၢတၢ်လီၢ်ပၢၤတီၤ ဖဲပှၤကဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မး, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်လၢ အလီၤဆီဒိၣ်မးတထံၣ်န့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢပမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်…
တၢ်မၤအသး
ပာ်ဖှိၣ်ရ့လိာ်သး ဒ်သိးကဒိၣ်ထီၣ်လၢခရံာ်အပူၤ
မိၣ်တဲရ့ (Monterey) ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤလၢ ကီၢ်စဲၣ် California န့ၣ်, ကဘီအခိၣ်တဂၤ ထံၣ်ဝဲ Pacific ညၣ်တီသွ့ လၢအကပၤဝါတဖၣ် တဆံယဲၢ်ဘ့ၣ်န့ၣ် လဲၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးညၣ်တီသွ့ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တဖု, အနီၢ်ဂံၢ်န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် အဘ့ၣ် ခံကထိဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ညၣ်တီသွ့အါကလုာ်, လၢအသးနံၣ်လါတဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်, ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, ဒ်ညၣ်ကရူၢ်ဖးဒိၣ်အသိး, လၢတၢ်ဒီတဒၢ ညၣ်လၢအလူၤအီၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးကဃုအီၣ်ဃုအီသကိးတၢ်, ဒီးကရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ညၣ်တီသွ့ အကရူၢ်ဖးဒိၣ်, အါကလုာ်အါမၠိဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်အညီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, တၢ်လၢအတညီနုၢ်မၤအသးအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပျဲၢ်အဘီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲဒၣ် ဘူၣ်ယဲၢ်ဆံအမုၢ်နံၤ, လၢ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်န့ၣ် "တၢ်သီၣ်လီၤဝဲသတူၢ်ကလာ်လၢမူခိၣ်, ဒ်ကလံၤမုၢ် ဟဲသီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်, ဒီးမၤပှဲၤထီၣ်ဟံၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဝဲလၢအပူၤ, ဒီဖျၢၣ်ညါ" (မၤတၢ် ၂:၂) န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် "လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဒီးသးစီဆှံ, ဒီးကတိၤတၢ်လၢ အပျ့ၤအဂၤတဖၣ်, ဒ်သးန့ၣ်…
တၢ်မၤအသး
ကစၢ်ခရံာ် အိၣ်လၢယပူၤ
ဟ့းလ့ၣ်ဒီးရိမ့ၤ အဒွဲလၤကူၣ်သ့မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်အကတီၢ် (Renaissance), ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် တဂၤ, ဖဲအသးအိၣ် အနံၣ်ခံဆံန့ၣ် အမံၤဟူထီၣ်သါလီၤလၢအတၤလၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့နီၤဖးပဲာ်ဖးဒွဲလၤတဖၣ် လၢစိၤဆၢကတီၢ်အံၤ, ကိးအီၤလၢ "ခိၣ်နူာ်တၢ်ဆိကမိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ, ခီဖျိလၢပနိအကျိၤတဖၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါ ရၤလီၤအသးအသိး ပှၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ တဖၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဒိးလဲအီၤ, ဒီးအၢၣ်လီၤအီလီလၢ ကဟ့ၣ်အီၤ တၢ်မုာ်လၤသးမံလီၤဆီတဖၣ် လၢအလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးတၢ်အိၣ်ဘီၣ်အိၣ်ညီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ဒွဲလၤလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ် လၢအမ့ၢ်, ကၠိၣ်ဘၣ်(န)နံၣ် (Giovanni), ဒီးရၤဖၣ်အဲ (Raphael)ခံဂၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ပးကဲပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်က့ၤ အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်ဝဲန့ၣ် ကမ့ၢ်အစုလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် ကျီၣ်ကျဲဃါဃုာ်ဝဲဒီး, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အက့ၢ်အဂီၤ, ဒ်အဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးခိၣ်ဆူၣ်ဖးထီ, ခိၣ်ဆူၣ်တကံ, အခၣ်ဆူၣ်, ဒီးအမဲာ်ချံတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် သးလၢအသ့ၣ်ညါ…
တၢ်မၤအသး
ယွၤကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်လီၤတၢ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်
ဟဲၣ်လံ(န) (Helene) ဟၢၣ်ရံၣ်က့(န) ကလံၤမုၢ် အထံလုၣ်ဘၢတၢ် ဖဲ ၂၀၂၄ နံၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤဝဲ ခဲရိၣ်လဲနၣ် ကလံၤစိး အဝ့ၢ်ဖိတဖျၢၣ်ဝံၤ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲ တၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါ အက့ၢ်ဂီၤဒိတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်အဝဲဘၣ်ဂဲၤလိာ်စံးဆၢ တၢ်သံကွၢ်လၢပှၤသံကွၢ်ဝဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ် "နလိၣ်ဘၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလိၣ်ဘၣ် ကျိၣ်စ့သပှၢ်တၢၢ်အကတီၢ်, တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်တဖၣ် ဟဲတုၤဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤပှဲၤ လီတဲစိ အဂံၢ်အဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤတဂၤဟဲစိာ် လီမ့ၣ်အူကဟၣ်, ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် လီဂံၢ်ထံးအလီၢ်အကျဲတတီၤ, ဖဲတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအလိၣ်ဘၣ်ဝဲထံအီန့ၣ်ဒီး, တကီၢ်ခါန့ၣ် ထံအီအကိတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအသး ဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤတမံၤဧါ. တမ့ၢ်တၢ်မၤအသး, လၢအတၢ်ဒၣ်ဝဲဘၣ်. လံာ်စီဆှံ ဒုးနဲၣ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယွၤ, "ဒီးကယဲၢ်တၢ်လၢသုန့ၢ်ဘၣ်အီၤ အလီၢ်အိၣ်တဖၣ်, ဒ်အလၤကပီၤ အတၢ်ထူးတၢ်တီၤအသိး, ယကစၢ်ကဟ့ၣ်လီၤသု လၢယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အပူၤ" (ဖံလံး ၄:၁၉) န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢၣ်လီၤအံၤ, ဖျါလၢအခီပညီတအိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဝ့ၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤ, ခီဖျိလၢထံဟဲထီၣ် အထီ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ရ့လိာ်သးလၢအမုာ်ဒိၣ်မး
လၢသၢနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ရ့ခၠၢၣ်(လ) (Rachel) "လူၤဃုရ့လိာ်သး" ဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုဘၣ်တဖု, ဒီးထံၣ်န့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤလိလံာ်စီဆှံအကရူၢ်တဖု လၢအဒုးသ့ၣ်ညါအီၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အတထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် လၢလုၢ်လၢ်ထူသနူအတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်, လၢအမ့ၢ် "ပှၤတဝၢဖိ" အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ရ့ခၠဲၣ်(လ) မ့ၢ် ပှၤလၢအနၢ်တဟူတၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအနၢ်တအၢတဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အတၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အါမး, လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဝၢဖိ လၢအနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ်လၢဟံၣ်, ဒီးကဟုကယာ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်လိာ်သး ခီဖျိလၢတၢ်ခိးကွၢ် ပှၤနၢ်တအၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ ယူၣ်ကၠူး (Youtube), ဒီးစံးကတိၤနီၤဟ့ၣ်လိာ်သး တၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတဖၣ်, ဒီးအီၣ်အီသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကရူၢ်အဆံးဖိအံၤ မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် ရ့ခၠဲၣ်(လ) အတၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီဝဲ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢ သးစီဆှံနဲၣ်ဆှၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ပာ်ဖျါဆှဲထီၣ် တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ် ခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အပှၤတဝၢ စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်သးစီဆှံ အတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပီလူး ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဃိာ်ပူၤအကတီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒီးသးစီဆှံ အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကွဲးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ ဖံလံးပံၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်လၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ကစၢ်ယွၤ အတၢ်အဲၣ်အမဲာ်
ယမါသးဘိ စူ (Sue) ဒီးယၤ, ပလဲၤဟးဝံၤတ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟးခီဂာ် မဲးကံၣ်နဲး (Mackinac) အတိၤ, လၢအဒုးဘၣ်ထွဲဘျးစဲဃာ် ကီၢ်စဲၣ် မံၣ်ခၠံၣ်ကၣ်(န) (Michigan) အဟီၣ်ကမျိၤခံတီၤ, ဒီးတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲယဲၢ်မံးလာ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢ ၁၉၅၈ နံၣ်, လၢကီၢ်အမဲရကၤန့ၣ် တနံၣ်တဘျီ, တၢ်ဟးခီဂာ်တိၤတဘိအံၤ ဖဲပှၤမၤတၢ်ဖိအမုၢ်နံၤ (Labour Day) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပကီၢ်စဲၣ်အထူသနူတထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးဖဲ ဖီကရၢၢ်အခးဆ့ၣ်နီၤဖးထီတဖျၢၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပကပၤန့ၣ် ပှၤပိာ်ခွါတဂၤစ့ၢ်ကီး, ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အမါဒီးအဖိမုၣ်ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤတဂၤ ဟဲတုၤပာ်ဖှိၣ်အသး, ဒီးပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, လဲၤခီဖျိတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ဝဲ အဖိမုၣ် မုၣ်လိၣ်ဘိဖိတဂၤအတၢ်သံ, ဒ်ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တ့ၢ်လံလၢ အပူၤကွံာ်အါနံၣ်အါလါအသိးန့ၣ်လီၤ.
ပဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလိာ်သး ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကွၢ်ထွဲစိာ်ဆှၢပှၤ လၢနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်ဒီး, လၢပှၤဟးကျဲဖိတဖၣ် အဂၤ ၃၃,၀၀၀…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဒုးတၢ်လၢတၢ်နာ်အဂီၢ်
ပှၤကၠိဖိအသးအိၣ် (၂၇) နံၣ်တဂၤ, လဲၤမၤလိတၢ်လၢကီၢ်ယပၣ်န့ၣ်,လၢတနွံအတီၢ်ပူၤ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးအသးသမူ ခံဘျီ, လၢကစၢ် Fuji အလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအလဲၤထီၣ်ဝဲ ကစၢၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, လၢအသးသမူအဂီၢ်, တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲး စိာ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီယူၤဝံၤ, သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အလီတဲစိ, ဒီးအတၢ်ပိးတၢ်လီအဂုၤအဂၤတဖၣ် အိၣ်တ့ၢ်လၢ ကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤ. လွံၢ်သီအလီၢ်ခံန့ၣ်, လၢတၢ်တကနၣ်ဃုာ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် လဲၤကဒါက့ၤဝဲဆူ ကစၢၢ်အလိၤအဃိ, ပှၤဘၣ်လဲၤမၤပူၤဖျဲးက့ၤအီၤ ခံဘျီတဘျီ, ဒီးတၢ်တဘျီအံၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်ထီၣ်ထီန့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်မဲာ်ဖံးခိၣ်အတၢ်ဆါ (altitude sickness) န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကစီၣ်အဂ့ၢ်ခိၣ်တီဖးဒိၣ်လၢ တၢ်ပရၢပစၢၢ်အပူၤ, တမ့ၢ်ထဲလၢ တၢ်တညီနုၢ် မၤအသးဒ်သိးအံၤအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ်, လၢအဂီၢ်, အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဆၣ်, လဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးထံၣ်ဖျါက့ၤပှၤ သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးအါစုအါဘျီန့ၣ် ပညီနုၢ်ဃာ်ကဒါက့ၤပသးဆူ တၢ်လၢကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတ့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယူဒၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤအံၤ လၢအလံာ်ဖုၣ်အပူၤ, ကွဲးဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုလၢ အဘၣ်တၢ်မၤပျံၤမၤဖုး,…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဖဲကစၢ်ယွၤ ဒုးထံၣ်ပှၤ
ဖဲနံၣ်ကယၤတဆံသၢအတီၢ်ပူၤ, လၢကီၢ်ဖြၣ်စ့ၣ်န့ၣ်, လၢပျၢၤပူစံၣ်ဃဲၤတယုၢ်အပူၤန့ၣ် ပှၤဒူပှၤဃိၤ တူၢ်ဒိၣ်ခွါတဂၤ အဖိခွါအီၣ်နုာ်ဖိန့ၣ် ပာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်, လၢအထွံၣ်မီၤစဲ (greyhound), ကၠ့နံၣ်ဖီး (Guinefort) အတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ထွဲအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဒူ ပှၤဃိၤ ဟဲက့ၤတုၤဆူဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖိသၣ်အလီၢ်မံ အိၣ်လီၤကဒါခိၣ်ခံ, ဒီးအဖိခွါန့ၣ် တထံၣ်ဝဲဘၣ်. အထွံၣ်ဖးဒိၣ်အကိာ်ပူၤန့ၣ် ဘၣ်အၢဘၣ်သီဒီးတၢ်သွံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်ဝဲလၢ အထွံၣ်တဒုအံၤ မၤဘၣ်ဒိဆါ အဖိခွါလံအဃိ, မၤသံကွံာ်ဝဲအထွံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, အဝဲထံၣ် ဂုာ်ဖးဒိၣ်အသံတဘိ, အနီၢ်ကစၢ်အလိၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးထွံၣ်အ့ၣ်ဃာ်အလီၢ်တဖၣ်, ဒီးအဖိခွါဖိန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အလီၢ်မံအဖီလာ်, ပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ. ကၠ့နံၣ်ဖီး မၤပူၤဖျဲးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ. ထွံၣ်တဒုအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤ, ဒီးအတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီန့ၢ်အီၤအဃိ, မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကညီတဖၣ်အသးတုၤဒၣ်လဲာ်, အဝဲသ့ၣ် မၤကမၣ် တၢ်ယူးယီၣ်ပးကဲ ကၠ့နံၣ်ဖီး ဒ်ပှၤစီဆှံတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤတမံၤ, ဖဲဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဒုန့ၣ်တၢ်တစံၣ်ညီၣ်တီဘၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢအဒီဒၣ် အကစၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဝံ စီၤဘံးလၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒိးလဲအီၤလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်
ယကွၢ်ထွဲ ဒံးကၠံးထၢၣ် (digital) ပိးလီတသ့ဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ယလီတဲစိ ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကစီၣ်စံးဝဲ "လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ဟံးန့ၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်လံ. လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် (Junk Files) ၆၇၅ MB န့ၣ် မၤစီတၢၤကွံာ်အီၤတက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. ယတအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ကစီၣ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ် ဟဲနုာ်လီၤလၢ ယလီတဲစိအပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယမ့ၢ် မၤစီကွံာ် လံာ်တြံာ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်တဖၣ် အဂီၢ်, ယကမၤန့ၢ်အါထီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဒိတမံၤန့ၣ် ဖဲယဖိမုၣ် နုာ်လီၤ တၢ်ပြၢပီၢ်ထံအကတီၢ်, ဒ်သိးယကဒိန့ၢ် တၢ်ဂီၤမူလၢ ယဖိမုၣ် အတၢ်မၤနၢၤတၢ်ပြၢအဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ် ကမၤကီမၤခဲယၤအလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢယသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ယဲလၢ ဒံးကၠံးထၢၣ် တၢ်လီၢ်လီၤဟိ, အိၣ်ဝဲဒၣ် လၢလၢလီၢ်လီၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကတြူာ်စီကွံာ် လံာ်တြံာ်လၢ အတကဲဘျုးတဖၣ်, လၢယလီတဲစိအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလၢအညီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, "လံာ်တြံာ်လၢအတကဲဘျုးတဖၣ်" လၢပသးကံၢ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပကမၤစီကွံာ်အီၤဒ်လဲၣ်. ဒ်ပလီတဲစိတဖၣ်အသိး, ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ပျံၤယွၤလၢ အပာ်ဖျါတၢ်ယူးယီၣ်
ထနံထၢၣ်(န) (Tanitan) စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်န့ၣ် ယမၤသံပှၤကညီတဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စးထီၣ်လၢ ယဃုထၢ စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်လံၤလံၤန့ၣ်, အဝဲတပျဲ ယကမၤသံတၢ်ဒ်သိးအံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) တဂၤ, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအလီ(န)ကီး (Ilongot) ကလုာ်ဒူၣ်ဖိတဂၤ, လၢ ကီၢ် Philippines, စံၣ်ယဲရၣ် မါဒရ့ၣ် (Sierra Madre) ကစၢၢ်ကလိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကလုာ်ဒူၣ်အံၤ အိၣ်ဒီးလုၢ်လၢ်လၢ အလူၤဃုဖီၣ် ပှၤကညီ, ဒီးဒီၣ်တဲာ်ဝဲအခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ထနံထၢၣ်(န) ထိၣ်သတြီၤဝဲ အတၢ်အိၣ်မူ, တချုးလၢအသ့ၣ်ညါယွၤ, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူခ့ခါအကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, စံးဝဲဒၣ်လၢ "အပူၤကွံာ်, ယကဘၣ်သံန့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယတပျံၤယဲဘၣ်. မ့မ့ၢ်ခဲကနံၣ်အံၤ, ယကဘၣ်မၤသံတၢ်န့ၣ် ယပျံၤယဲဘၣ်ဆၣ်, ယကဘၣ်သံယဲအဂီၢ်န့ၣ် ယတပျံၤလၢၤဘၣ်" န့ၣ်လီၤ.
ထနံထၢၣ်(န) အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ယဖးဘၣ်အီၤလၢ ဖလီၣ်ရဲၣ်(န)ထံနိၣ် စဲတိး(စ) (Florentino Santos) အလံာ် "ဆူ ပှၤစံၣ်ယဲရၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
န့ဆၢၣ်တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်
တချုး ပတၢ်လဲၤဆူ ကီၢ် Switzerland န့ၣ်, လၢယသးအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤ, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ် (snapshot) န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်လၢမူခိၣ်ဖီ အိၣ်ဘၢလၢအလိၤ, မဲာ်တဲးလဲးတဖၣ် အီၣ်တပံၢ်လၢပျီပူၤ, ဒီးကစၢၢ်ဒီခိၣ် ပှၤထူစံာ်ဖိတဖၣ် အူဝဲဒၣ် တၢ်ဖးအနၢၤဖးထီ (alpine horn) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲပလဲၤနီၣ်သိလ့ၣ်ဆူ ဝ့ၢ် Zurich ကလံၤထံးတခီန့ၣ်ဒီး, ဒ်တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ်လၢ ဝ့ၢ်တဖၣ်အသိး, ကျဲမုၢ်ဒိၣ်တဖၣ် ဘံဘူခံၣ်ခူၣ်လိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဘူးထီၣ်ဆူ ပကအိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ပဘၣ်လဲၤနီၢ်သိလ့ၣ်လၢ ဖၣ်ကမူၣ်အကျဲအံၣ်တဘိ, ထဲဒၣ်သိလ့ၣ်ဖိတခိၣ်ဧိၤ အတၢ်လဲၤ, လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢပဒိးလဲဃာ်အီၤအလီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တွံၢ်စိာ်ထီၣ် ပတၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်လၢ လၢၢ်ဃီသွါ လၢအလီၤဘံ ဒိၣ်မးတဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤ, ဒီးလၢတၢ်သးဟးဂီၤအပူၤန့ၣ် ပတုၤဃီၤဆူ ဟံၣ်အချၢတၢ်လီၢ်ပၢၤတီၤ ဖဲပှၤကဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မး, န့ဆၢၣ် တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ်လၢ အလီၤဆီဒိၣ်မးတထံၣ်န့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢပမဲာ်ညါန့ၣ်လီၤ. အဲး (Alps) ကစၢၢ်ဖးထီတဖၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ပာ်ဖှိၣ်ရ့လိာ်သး ဒ်သိးကဒိၣ်ထီၣ်လၢခရံာ်အပူၤ
မိၣ်တဲရ့ (Monterey) ပီၣ်လဲၣ်က့ၣ်ကျီၤလၢ ကီၢ်စဲၣ် California န့ၣ်, ကဘီအခိၣ်တဂၤ ထံၣ်ဝဲ Pacific ညၣ်တီသွ့ လၢအကပၤဝါတဖၣ် တဆံယဲၢ်ဘ့ၣ်န့ၣ် လဲၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးညၣ်တီသွ့ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တဖု, အနီၢ်ဂံၢ်န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် အဘ့ၣ် ခံကထိဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ညၣ်တီသွ့အါကလုာ်, လၢအသးနံၣ်လါတဒ်သိးလိာ်သးတဖၣ်, ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, ဒ်ညၣ်ကရူၢ်ဖးဒိၣ်အသိး, လၢတၢ်ဒီတဒၢ ညၣ်လၢအလူၤအီၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးကဃုအီၣ်ဃုအီသကိးတၢ်, ဒီးကရ့လိာ်မုာ်လိာ်သးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ညၣ်တီသွ့ အကရူၢ်ဖးဒိၣ်, အါကလုာ်အါမၠိဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်အညီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး, တၢ်လၢအတညီနုၢ်မၤအသးအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ ကွဲးနီၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပျဲၢ်အဘီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲဒၣ် ဘူၣ်ယဲၢ်ဆံအမုၢ်နံၤ, လၢ ဝ့ၢ် ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်န့ၣ် "တၢ်သီၣ်လီၤဝဲသတူၢ်ကလာ်လၢမူခိၣ်, ဒ်ကလံၤမုၢ် ဟဲသီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်, ဒီးမၤပှဲၤထီၣ်ဟံၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤအိၣ်ဝဲလၢအပူၤ, ဒီဖျၢၣ်ညါ" (မၤတၢ် ၂:၂) န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် "လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဒီးသးစီဆှံ, ဒီးကတိၤတၢ်လၢ အပျ့ၤအဂၤတဖၣ်, ဒ်သးန့ၣ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ကစၢ်ခရံာ် အိၣ်လၢယပူၤ
ဟ့းလ့ၣ်ဒီးရိမ့ၤ အဒွဲလၤကူၣ်သ့မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်အကတီၢ် (Renaissance), ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် တဂၤ, ဖဲအသးအိၣ် အနံၣ်ခံဆံန့ၣ် အမံၤဟူထီၣ်သါလီၤလၢအတၤလၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့နီၤဖးပဲာ်ဖးဒွဲလၤတဖၣ် လၢစိၤဆၢကတီၢ်အံၤ, ကိးအီၤလၢ "ခိၣ်နူာ်တၢ်ဆိကမိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ, ခီဖျိလၢပနိအကျိၤတဖၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဒ်အတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါ ရၤလီၤအသးအသိး ပှၤဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ တဖၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဒိးလဲအီၤ, ဒီးအၢၣ်လီၤအီလီလၢ ကဟ့ၣ်အီၤ တၢ်မုာ်လၤသးမံလီၤဆီတဖၣ် လၢအလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးတၢ်အိၣ်ဘီၣ်အိၣ်ညီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ဒွဲလၤလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ် လၢအမ့ၢ်, ကၠိၣ်ဘၣ်(န)နံၣ် (Giovanni), ဒီးရၤဖၣ်အဲ (Raphael)ခံဂၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ပးကဲပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ အဲ(လ)ဘြဲး ဒူရၣ် အတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဒွဲလၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤတဖၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်က့ၤ အနီၣ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်ဝဲန့ၣ် ကမ့ၢ်အစုလီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တထံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် ကျီၣ်ကျဲဃါဃုာ်ဝဲဒီး, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အက့ၢ်အဂီၤ, ဒ်အဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးန့ၣ်လီၤ. ဒူရၣ် တ့ခဲၣ်ဝဲ အက့ၢ်ဂီၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးခိၣ်ဆူၣ်ဖးထီ, ခိၣ်ဆူၣ်တကံ, အခၣ်ဆူၣ်, ဒီးအမဲာ်ချံတဖၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် သးလၢအသ့ၣ်ညါ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ယွၤကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်လီၤတၢ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်
ဟဲၣ်လံ(န) (Helene) ဟၢၣ်ရံၣ်က့(န) ကလံၤမုၢ် အထံလုၣ်ဘၢတၢ် ဖဲ ၂၀၂၄ နံၣ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤဝဲ ခဲရိၣ်လဲနၣ် ကလံၤစိး အဝ့ၢ်ဖိတဖျၢၣ်ဝံၤ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဂၤ ပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲ တၢ်န့ၢ်ဂံၢ်န့ၢ်ဘါ အက့ၢ်ဂီၤဒိတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်အဝဲဘၣ်ဂဲၤလိာ်စံးဆၢ တၢ်သံကွၢ်လၢပှၤသံကွၢ်ဝဲတလီၢ်လီၢ်န့ၣ် "နလိၣ်ဘၣ်တၢ်မနုၤလဲၣ်" န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲလိၣ်ဘၣ် ကျိၣ်စ့သပှၢ်တၢၢ်အကတီၢ်, တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်တဖၣ် ဟဲတုၤဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤပှဲၤ လီတဲစိ အဂံၢ်အဂီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤတဂၤဟဲစိာ် လီမ့ၣ်အူကဟၣ်, ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ် လီဂံၢ်ထံးအလီၢ်အကျဲတတီၤ, ဖဲတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအလိၣ်ဘၣ်ဝဲထံအီန့ၣ်ဒီး, တကီၢ်ခါန့ၣ် ထံအီအကိတဖၣ် ဟဲတုၤဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအသး ဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤတမံၤဧါ. တမ့ၢ်တၢ်မၤအသး, လၢအတၢ်ဒၣ်ဝဲဘၣ်. လံာ်စီဆှံ ဒုးနဲၣ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယွၤ, "ဒီးကယဲၢ်တၢ်လၢသုန့ၢ်ဘၣ်အီၤ အလီၢ်အိၣ်တဖၣ်, ဒ်အလၤကပီၤ အတၢ်ထူးတၢ်တီၤအသိး, ယကစၢ်ကဟ့ၣ်လီၤသု လၢယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အပူၤ" (ဖံလံး ၄:၁၉) န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢၣ်လီၤအံၤ, ဖျါလၢအခီပညီတအိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဝ့ၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤ, ခီဖျိလၢထံဟဲထီၣ် အထီ…