သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်

ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…

အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်

ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…

တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ်

ထီး(ဒ) (Todd) ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပုၢ် အဲလဲး(စ) (Alex) လၢအဖျိထီၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိသီသီတဂၤ, ဒ်သိးကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ ဖဲအဟံၣ်လၢအဘှီဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် အပုၢ်ကဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့အခီၣ်တဃာ်တနီၤ, ခီဖျိလၢဒုးအိၣ်အီၤလၢအဟံၣ်, ဒ်သိးအသုတမၤလၢာ် အကျိၣ်စ့လၢ တၢ်ဒိးလဲဟံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဃုလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ထီး(ဒ) တဲ ဝဲဒၣ် အဲလဲး(စ) လၢကဟ့ၣ်ဟံၣ်လဲန့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဲလဲး(စ) ပတံထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကပှ့ၤဟံၣ် လၢအကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတူၢ်လိာ် အဲလဲး(စ)ကပှ့ၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထီး(ဒ) စံးဘၣ်တဲဘၣ်အပုၢ်, ဟံၣ်လဲကျိၣ်စ့လၢ နဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယပာ်ဖှိၣ်ဝဲဒၣ်အါနံၣ်အါလါလၢစ့တၢးန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် နတၢ်လီၤ, ဒီးမၤကမၢ ကမၣ်အပုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢမဲာ်ထံမဲာ်နိအပူၤ, အဲလဲး(စ) ဒိးန့ၢ်ဝဲ ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ် ၃ မိၤရှ့ ၂၅ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်မၤလိာ်တဖၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီဖျိလၢ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကပျဲ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် “ဒ်သိးအကအိၣ်မူဒီးသုကသ့ဝဲအဂီၢ်” (:၃၅) န့ၣ်လီၤ.…

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်

ယသးတမုာ်ယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်မၤယဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ယတံၤသကိးလၢ အမၤစၢၤရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ် ယခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အသီန့ၣ် တြူာ်သံဘၣ်ဝဲ ယတၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၢ်မူအဖုၣ်ဖိတဖၣ် လၢယဆှၢခီတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ, ဒီးတံၤသကိးတဖၣ် ဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲခဲလၢာ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ယသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအပူၤကွံာ် နံၤသဘျ့တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ်, တၢ်အကတီၢ်အဃံအလၤတဖၣ်န့ၣ် ယဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. တချုးလၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ကၢ်သးလီၤဘှါနးနးကျံးကျံးအကတီၢ်န့ၣ်, ယတံၤသကိး စံးဘၣ်ယၤ တၢ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စှၤနၣ်ရံၣ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အူသးကဲၤအကတီၢ်ဝံၤ, ယထံၣ်ဘၣ် တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဖျါထီၣ်အဃိ, ယသူၣ်ခုသးခုဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်, ဒီးယစံးဘျုးဘၣ်ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.

ယဘၣ်ခိးတ့ၢ်ယဲ လၢတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ ထဲဒၣ်စှၤနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤမၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဒိဆါပှၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဝံယိၤအ့လး ၂ အပူၤန့ၣ်, တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ, ခီဖျိလၢဒွဲၣ်အါကလုာ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤ စံၣ်ပျီ, စပံးလီၢ်, တၤသၣ်လီၢ်, ဒီးသ့ၣ်မုၢ်ဝၣ်ဘိတဖၣ်ဝံၤ, ဝံ စံးဘၣ် ကယဲၢ်ယူဒၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဝံ ဟ့ၣ်ပလီၢ်…

ဘဲ(လ) အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်

ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး န့ၣ် ဘဲ(လ) (Belle) တအဲၣ်ဒိး မၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘဲ(လ) ထီၣ်ဝဲဒၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိအကတီၢ်, စံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် ပှၤတစူာ်တနာ် ကစၢ်ယွၤ, ဒီးတအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလဲၤတၢ်ဒီးကစၢ်ယွၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအလီၤမုၢ်လီၤဖးဒီးအတၢ်အဲၣ်တီဝံၤန့ၣ်ဒီး, လၢအသးပူၤ, တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ သးအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, နီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့လၢ အကပၤကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤဆူလာ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) ပာ်လီၤအသးလၢ ကမၤသံလီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်သးဟးဂီၤအဒိၣ်အယိာ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ဘဲ(လ) ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ အမိၢ်အပၢ်တဖၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ, ဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်ကျဲးစၢၤတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဒၣ်လဲာ်, အကတၢၢ်န့ၣ် စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် အသိးန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဘဲ(လ) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤ စံးကတိၤဝဲဒၣ် လၢ တရူးကီၢ် န့ၣ် ပှၤလၢတနၢ်ဟူဒံးဘၣ် တၢ်သးခုအကစီၣ် နီတဘျီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) အဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲဒၣ်, ဒီးစံၣ်တံၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ်အိၣ် ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤတနီၤန့ၣ်…

အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်ကဆီၣ်လီၤသး

ဖဲပဒိၣ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ယတမုၣ်တခွါတဖၣ် လၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီးပှၤထဲဒၣ် ခံ မံးလာ်န့ၣ် တဒိးန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢ ကရ့လိာ်အသးဒီးပဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်ဘၣ်. ဖဲဒူၣ်ဖိထၢဖိအတၢ်ထံၣ်မဲာ် ထံၣ်နါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဟဲဝဲဒၣ်နီတဘျီဘၣ်. ဖဲပထံၣ်လိာ်ပသးလၢတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးအကတီၢ်, တစံးကတိၤတၢ်ဒီးပှၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ် စံးဝဲဒၣ် အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, မ့ၢ်လၢပတထီၣ်ဘါယွၤ လၢသရိာ်, ဒီးပလုၢ်လၢ် အတဂ့ၤတဝါတဖၣ် ဒ်သိးတဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢအဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲလၢယဝဲၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ အတၢ်သံ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ယတခွါတဂၤဟဲဝဲဒၣ်အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲဆူ ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဂၤဘၣ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးလၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢပလိၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့ကညးပှၤန့ၣ်လီၤ. ပဒိးန့ၢ်က့ၤ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိး စီၤယၤကိာ် ကဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်ရ့လိာ်သးအဂ့ၤအဝါဒီးအဝဲၢ်ခွါ စီၤဧ့ရှီ အဂီၢ်, ကဘၣ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤ. စီၤယၤကိာ် မ့ၢ်ဖိခံဂၤတဂၤ, လၢအမၤကမၣ် အဝဲၢ် စီၤဧ့ရှီ, ဒီးဟုၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိဝဲၢ်ကိအခွဲးအယာ် (၂၅:၁၉-၃၄), ဒီးဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ဖိဝဲၢ်ကိအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ (၂၆:၃၄, ၂၇:၄ဝ) အဂီၢ်, လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် အပၢ်သးပှၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဧ့ရှီ အသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိး, ဒီးမၤပျံၤမၤဖုး စီၤယၤကိာ် လၢကမၤသံဝဲဒၣ်အဃိ,…

ဟံးဖီၣ်ဃာ်တၢ် လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး

လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး (Stradivarius) သီတူၢ်, စဲလိၣ်, ဒီးကထါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့တၢ်အူ အပိးလီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲ နံၣ်ကယၤ ၁၇ ဒီး ၁၈ အဘၢၣ်စၢၤအဃိ, တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤ အဂီၢ်တညီဘၣ်, ဒီးတၢ်ကဆၢတဲာ်အလုၢ်အပှ့ၤတန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤမံၤန့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲပှၤဒိန့ၢ်အီၤတၢ်ဂီၤအကတီၢ်, စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး စဲလိၣ်လၢ အကၢပှ့ၤကၢကလံၤ အါန့ၢ်ဒံး ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၂ဝ တဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဆူ စီၢ်နီၤခိၣ်အဖီလာ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံနီၢ်နီၢ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ် စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး အတၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီန့ၣ် ကြၢးလၢတၢ်ဟံးဖီၣ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အသိး, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်အဲၣ် လၢပဂီၢ်အဃိ, ပကဘၣ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “ယဟ့ၣ်သုလၢ တၢ်မၤလိာ်အသီတထံၣ်, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး, ဒ်ယအဲၣ်သုအသိး, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပကြၢးဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.…

ပှၤလၢယွၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤလီၤထူလီၤယိာ်

ကိးဆၢကိးကတီၢ်ဒဲး, တၢ်ကွဲးတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အဲၣ်အလံာ်ပရၢလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, ဒီးတၢ်ကနၢ်ပၢၢ်အီၤကီခဲဝဲဒၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ၢ်အီၤလၢ ပှၤကွဲးတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ လူဘ့း ဘဲ(န) ဘံၣ်ထိဘ့(န) (Ludwig Van Beethoven), ဒီးဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤ ဖဲအသံဝံၤအလီၢ်ခံ, ၁၈၂၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤချ့ချ့လၢစု, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးလံာ်ကျိၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်, အလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး, “ယတၢ်အဲၣ်အထူအယိာ်,... မ့မ့ၢ်လၢနၤန့ၣ် ယတၢ်အိၣ်မူလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် သ့ထဲဒၣ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး, ယအိၣ်မူတသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ အလီၤသးအုးန့ၣ်, လံာ်ပရၢအံၤ ဖျါလၢတၢ်တဆှၢလီၤအီၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ်လၢ အသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ် ဘံၣ်ထိဘ့(န) အတၢ်သးဆၢမိၣ်န့ၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ လံာ်ပရၢတဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ပလူၤကွၢ်ဃုတၢ်အဲၣ်, ဒီးတၢ်လၢကမၤလၢပှဲၤ ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ်တဖၣ် လၢပှၤကညီတဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, လၢအတမၤမံသူၣ်မံသးပှၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်, အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအပှၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး တၢ်အဲၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢ အဟါမၢ်ကွံာ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

ပလီၢ်နသး

ခီဖျိလၢတၢ်ကျဲးစၢးဂဲၤလိာ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်ကိးထီၣ် ကစၢ်ယွၤ တဘျုးနံၣ်ဝံၤ, ဖရဲး (Frank) ဆိကတီၢ်ကွံာ်ဝဲ တၢ်အီသံးအီဂာ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ မၤတၢ်လၢအသးသမူအပူၤအဃိ, အဝဲတအီသံးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲမၤ တၢ်ဆီတလဲတနီၤလၢ အကါဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တပာ်ဝဲဒၣ်သံးလၢၤဘၣ်, ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ဆိကမိၣ်, ဒီးအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ဒီးပလီၢ်ပဒီအသး လၢတၢ်အိၣ်အသးတမံၤမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသန့ၤအသးလၢယွၤ, ဒီးဒ်သိးအသုတဟ့ၣ် ခွဲးယာ်လၢ တၢ်လ့ပစီ (မ့) တၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဟ့ၣ်ပလီၢ်တ့ၢ်ဝဲလၢ “ကီၤသုသးတက့ၢ်, ဆိးသီတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဒ်ခ့ယုၢ်ကညီၤရုၢ်ရုၢ်အသိးန့ၣ်, သုဒုၣ်သုဒါမုၣ်ကီၤလံၢ် ဟးဝ့ၤဝီၤဃု ပှၤလၢအကယူၢ်လီၤဝဲ” (၁ပ့း ၅:၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် မုၣ်ကီၤလံၢ် ကဟဲဒုးပှၤတလီၢ်လီၢ်- ဖျါလၢပတၢ်အိၣ်မူ ကဂ့ၤဒိၣ်အါထီၣ်တသ့လၢၤဘၣ်, (မ့) ပဆိကမိၣ်တမ့ၢ်လၢတၢ်လ့ပစီကလီၤဘၣ်ပှၤ နီတဘျီဘၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူ လီၢ်ကဝီၤတတီၤတီၤအဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးန့ၣ် စီၤပ့းတရူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤယၤကိာ်စ့ၢ်ကီး, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ…

သးလၢ အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ

ဖဲ (၁၉၈၅) နံၣ်န့ၣ် အဲးဒဝ့(န) ဖရံမဲ(န) (Rabbi Edwin Friedman) လၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဒ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိ အပှၤကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးပှၤယူဒၤဖိတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဂၤ, လၢအလံာ် “ပှၤတစိၤဘၣ်ပှၤတစိၤ” (Generation to Generation) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်လၢ လံာ်ကျိၤကူာ် “သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖရံမဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အတၢ်ကွဲးဃိထံ “ထူၣ်ပျၢ်နၢၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်တမံၤ” တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “စိၤခဲအံၤ, အမဲရကၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ထံကီၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအါထီၣ်ထီဘိအဃိ, ပတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢသးတကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးကဲထီၣ် တၢ်အစုၣ်အပျၢ်လၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် အကံၢ်စီအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖရံမဲ(န) ပညိၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အယံာ်အထီအံၤ ရၤလီၤအသးဆူ ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဒူၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တတီၤ, ပှၤတကရူၢ်တဖုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး, ခိၣ်နၢ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လၢကလံၤမုၢ်တွၤ အသးကံၢ်ပူၤတဂၤအသိး, ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတမံၤ, ဒ်သိးကရၤလီၤအသးဆူ ပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဂီၤအတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကျိၤကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ…

သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်

ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…

အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်

ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…

တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ်

ထီး(ဒ) (Todd) ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပုၢ် အဲလဲး(စ) (Alex) လၢအဖျိထီၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိသီသီတဂၤ, ဒ်သိးကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ ဖဲအဟံၣ်လၢအဘှီဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် အပုၢ်ကဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့အခီၣ်တဃာ်တနီၤ, ခီဖျိလၢဒုးအိၣ်အီၤလၢအဟံၣ်, ဒ်သိးအသုတမၤလၢာ် အကျိၣ်စ့လၢ တၢ်ဒိးလဲဟံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဃုလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ထီး(ဒ) တဲ ဝဲဒၣ် အဲလဲး(စ) လၢကဟ့ၣ်ဟံၣ်လဲန့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဲလဲး(စ) ပတံထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကပှ့ၤဟံၣ် လၢအကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတူၢ်လိာ် အဲလဲး(စ)ကပှ့ၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထီး(ဒ) စံးဘၣ်တဲဘၣ်အပုၢ်, ဟံၣ်လဲကျိၣ်စ့လၢ နဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယပာ်ဖှိၣ်ဝဲဒၣ်အါနံၣ်အါလါလၢစ့တၢးန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် နတၢ်လီၤ, ဒီးမၤကမၢ ကမၣ်အပုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢမဲာ်ထံမဲာ်နိအပူၤ, အဲလဲး(စ) ဒိးန့ၢ်ဝဲ ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ် ၃ မိၤရှ့ ၂၅ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်မၤလိာ်တဖၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီဖျိလၢ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကပျဲ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် “ဒ်သိးအကအိၣ်မူဒီးသုကသ့ဝဲအဂီၢ်” (:၃၅) န့ၣ်လီၤ.…

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်

ယသးတမုာ်ယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်မၤယဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ယတံၤသကိးလၢ အမၤစၢၤရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ် ယခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အသီန့ၣ် တြူာ်သံဘၣ်ဝဲ ယတၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၢ်မူအဖုၣ်ဖိတဖၣ် လၢယဆှၢခီတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ, ဒီးတံၤသကိးတဖၣ် ဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲခဲလၢာ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ယသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအပူၤကွံာ် နံၤသဘျ့တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ်, တၢ်အကတီၢ်အဃံအလၤတဖၣ်န့ၣ် ယဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. တချုးလၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ကၢ်သးလီၤဘှါနးနးကျံးကျံးအကတီၢ်န့ၣ်, ယတံၤသကိး စံးဘၣ်ယၤ တၢ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စှၤနၣ်ရံၣ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အူသးကဲၤအကတီၢ်ဝံၤ, ယထံၣ်ဘၣ် တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဖျါထီၣ်အဃိ, ယသူၣ်ခုသးခုဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်, ဒီးယစံးဘျုးဘၣ်ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.

ယဘၣ်ခိးတ့ၢ်ယဲ လၢတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ ထဲဒၣ်စှၤနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤမၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဒိဆါပှၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဝံယိၤအ့လး ၂ အပူၤန့ၣ်, တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ, ခီဖျိလၢဒွဲၣ်အါကလုာ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤ စံၣ်ပျီ, စပံးလီၢ်, တၤသၣ်လီၢ်, ဒီးသ့ၣ်မုၢ်ဝၣ်ဘိတဖၣ်ဝံၤ, ဝံ စံးဘၣ် ကယဲၢ်ယူဒၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဝံ ဟ့ၣ်ပလီၢ်…

ဘဲ(လ) အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်

ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး န့ၣ် ဘဲ(လ) (Belle) တအဲၣ်ဒိး မၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘဲ(လ) ထီၣ်ဝဲဒၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိအကတီၢ်, စံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် ပှၤတစူာ်တနာ် ကစၢ်ယွၤ, ဒီးတအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလဲၤတၢ်ဒီးကစၢ်ယွၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအလီၤမုၢ်လီၤဖးဒီးအတၢ်အဲၣ်တီဝံၤန့ၣ်ဒီး, လၢအသးပူၤ, တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ သးအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, နီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့လၢ အကပၤကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤဆူလာ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) ပာ်လီၤအသးလၢ ကမၤသံလီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်သးဟးဂီၤအဒိၣ်အယိာ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ဘဲ(လ) ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ အမိၢ်အပၢ်တဖၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ, ဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်ကျဲးစၢၤတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဒၣ်လဲာ်, အကတၢၢ်န့ၣ် စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် အသိးန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဘဲ(လ) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤ စံးကတိၤဝဲဒၣ် လၢ တရူးကီၢ် န့ၣ် ပှၤလၢတနၢ်ဟူဒံးဘၣ် တၢ်သးခုအကစီၣ် နီတဘျီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) အဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲဒၣ်, ဒီးစံၣ်တံၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ်အိၣ် ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤတနီၤန့ၣ်…

အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်ကဆီၣ်လီၤသး

ဖဲပဒိၣ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ယတမုၣ်တခွါတဖၣ် လၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီးပှၤထဲဒၣ် ခံ မံးလာ်န့ၣ် တဒိးန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢ ကရ့လိာ်အသးဒီးပဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်ဘၣ်. ဖဲဒူၣ်ဖိထၢဖိအတၢ်ထံၣ်မဲာ် ထံၣ်နါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဟဲဝဲဒၣ်နီတဘျီဘၣ်. ဖဲပထံၣ်လိာ်ပသးလၢတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးအကတီၢ်, တစံးကတိၤတၢ်ဒီးပှၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ် စံးဝဲဒၣ် အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, မ့ၢ်လၢပတထီၣ်ဘါယွၤ လၢသရိာ်, ဒီးပလုၢ်လၢ် အတဂ့ၤတဝါတဖၣ် ဒ်သိးတဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢအဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲလၢယဝဲၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ အတၢ်သံ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ယတခွါတဂၤဟဲဝဲဒၣ်အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲဆူ ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဂၤဘၣ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးလၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢပလိၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့ကညးပှၤန့ၣ်လီၤ. ပဒိးန့ၢ်က့ၤ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိး စီၤယၤကိာ် ကဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်ရ့လိာ်သးအဂ့ၤအဝါဒီးအဝဲၢ်ခွါ စီၤဧ့ရှီ အဂီၢ်, ကဘၣ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤ. စီၤယၤကိာ် မ့ၢ်ဖိခံဂၤတဂၤ, လၢအမၤကမၣ် အဝဲၢ် စီၤဧ့ရှီ, ဒီးဟုၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိဝဲၢ်ကိအခွဲးအယာ် (၂၅:၁၉-၃၄), ဒီးဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ဖိဝဲၢ်ကိအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ (၂၆:၃၄, ၂၇:၄ဝ) အဂီၢ်, လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် အပၢ်သးပှၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဧ့ရှီ အသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိး, ဒီးမၤပျံၤမၤဖုး စီၤယၤကိာ် လၢကမၤသံဝဲဒၣ်အဃိ,…

ဟံးဖီၣ်ဃာ်တၢ် လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး

လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး (Stradivarius) သီတူၢ်, စဲလိၣ်, ဒီးကထါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့တၢ်အူ အပိးလီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲ နံၣ်ကယၤ ၁၇ ဒီး ၁၈ အဘၢၣ်စၢၤအဃိ, တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤ အဂီၢ်တညီဘၣ်, ဒီးတၢ်ကဆၢတဲာ်အလုၢ်အပှ့ၤတန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤမံၤန့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲပှၤဒိန့ၢ်အီၤတၢ်ဂီၤအကတီၢ်, စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး စဲလိၣ်လၢ အကၢပှ့ၤကၢကလံၤ အါန့ၢ်ဒံး ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၂ဝ တဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဆူ စီၢ်နီၤခိၣ်အဖီလာ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံနီၢ်နီၢ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ် စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး အတၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီန့ၣ် ကြၢးလၢတၢ်ဟံးဖီၣ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အသိး, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်အဲၣ် လၢပဂီၢ်အဃိ, ပကဘၣ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “ယဟ့ၣ်သုလၢ တၢ်မၤလိာ်အသီတထံၣ်, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး, ဒ်ယအဲၣ်သုအသိး, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပကြၢးဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.…

ပှၤလၢယွၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤလီၤထူလီၤယိာ်

ကိးဆၢကိးကတီၢ်ဒဲး, တၢ်ကွဲးတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အဲၣ်အလံာ်ပရၢလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, ဒီးတၢ်ကနၢ်ပၢၢ်အီၤကီခဲဝဲဒၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ၢ်အီၤလၢ ပှၤကွဲးတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ လူဘ့း ဘဲ(န) ဘံၣ်ထိဘ့(န) (Ludwig Van Beethoven), ဒီးဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤ ဖဲအသံဝံၤအလီၢ်ခံ, ၁၈၂၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤချ့ချ့လၢစု, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးလံာ်ကျိၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်, အလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး, “ယတၢ်အဲၣ်အထူအယိာ်,... မ့မ့ၢ်လၢနၤန့ၣ် ယတၢ်အိၣ်မူလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် သ့ထဲဒၣ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး, ယအိၣ်မူတသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ အလီၤသးအုးန့ၣ်, လံာ်ပရၢအံၤ ဖျါလၢတၢ်တဆှၢလီၤအီၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ်လၢ အသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ် ဘံၣ်ထိဘ့(န) အတၢ်သးဆၢမိၣ်န့ၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ လံာ်ပရၢတဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ပလူၤကွၢ်ဃုတၢ်အဲၣ်, ဒီးတၢ်လၢကမၤလၢပှဲၤ ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ်တဖၣ် လၢပှၤကညီတဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, လၢအတမၤမံသူၣ်မံသးပှၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်, အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအပှၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး တၢ်အဲၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢ အဟါမၢ်ကွံာ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

ပလီၢ်နသး

ခီဖျိလၢတၢ်ကျဲးစၢးဂဲၤလိာ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်ကိးထီၣ် ကစၢ်ယွၤ တဘျုးနံၣ်ဝံၤ, ဖရဲး (Frank) ဆိကတီၢ်ကွံာ်ဝဲ တၢ်အီသံးအီဂာ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ မၤတၢ်လၢအသးသမူအပူၤအဃိ, အဝဲတအီသံးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲမၤ တၢ်ဆီတလဲတနီၤလၢ အကါဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တပာ်ဝဲဒၣ်သံးလၢၤဘၣ်, ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ဆိကမိၣ်, ဒီးအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ဒီးပလီၢ်ပဒီအသး လၢတၢ်အိၣ်အသးတမံၤမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသန့ၤအသးလၢယွၤ, ဒီးဒ်သိးအသုတဟ့ၣ် ခွဲးယာ်လၢ တၢ်လ့ပစီ (မ့) တၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဟ့ၣ်ပလီၢ်တ့ၢ်ဝဲလၢ “ကီၤသုသးတက့ၢ်, ဆိးသီတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဒ်ခ့ယုၢ်ကညီၤရုၢ်ရုၢ်အသိးန့ၣ်, သုဒုၣ်သုဒါမုၣ်ကီၤလံၢ် ဟးဝ့ၤဝီၤဃု ပှၤလၢအကယူၢ်လီၤဝဲ” (၁ပ့း ၅:၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် မုၣ်ကီၤလံၢ် ကဟဲဒုးပှၤတလီၢ်လီၢ်- ဖျါလၢပတၢ်အိၣ်မူ ကဂ့ၤဒိၣ်အါထီၣ်တသ့လၢၤဘၣ်, (မ့) ပဆိကမိၣ်တမ့ၢ်လၢတၢ်လ့ပစီကလီၤဘၣ်ပှၤ နီတဘျီဘၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူ လီၢ်ကဝီၤတတီၤတီၤအဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးန့ၣ် စီၤပ့းတရူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤယၤကိာ်စ့ၢ်ကီး, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ…

သးလၢ အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ

ဖဲ (၁၉၈၅) နံၣ်န့ၣ် အဲးဒဝ့(န) ဖရံမဲ(န) (Rabbi Edwin Friedman) လၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဒ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိ အပှၤကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးပှၤယူဒၤဖိတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဂၤ, လၢအလံာ် “ပှၤတစိၤဘၣ်ပှၤတစိၤ” (Generation to Generation) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်လၢ လံာ်ကျိၤကူာ် “သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖရံမဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အတၢ်ကွဲးဃိထံ “ထူၣ်ပျၢ်နၢၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်တမံၤ” တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “စိၤခဲအံၤ, အမဲရကၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ထံကီၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအါထီၣ်ထီဘိအဃိ, ပတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢသးတကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးကဲထီၣ် တၢ်အစုၣ်အပျၢ်လၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် အကံၢ်စီအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖရံမဲ(န) ပညိၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အယံာ်အထီအံၤ ရၤလီၤအသးဆူ ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဒူၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တတီၤ, ပှၤတကရူၢ်တဖုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး, ခိၣ်နၢ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လၢကလံၤမုၢ်တွၤ အသးကံၢ်ပူၤတဂၤအသိး, ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတမံၤ, ဒ်သိးကရၤလီၤအသးဆူ ပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဂီၤအတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကျိၤကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ…

သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်

ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…

အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်

ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…

တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ်

ထီး(ဒ) (Todd) ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပုၢ် အဲလဲး(စ) (Alex) လၢအဖျိထီၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိသီသီတဂၤ, ဒ်သိးကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ ဖဲအဟံၣ်လၢအဘှီဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် အပုၢ်ကဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့အခီၣ်တဃာ်တနီၤ, ခီဖျိလၢဒုးအိၣ်အီၤလၢအဟံၣ်, ဒ်သိးအသုတမၤလၢာ် အကျိၣ်စ့လၢ တၢ်ဒိးလဲဟံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဃုလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ထီး(ဒ) တဲ ဝဲဒၣ် အဲလဲး(စ) လၢကဟ့ၣ်ဟံၣ်လဲန့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဲလဲး(စ) ပတံထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကပှ့ၤဟံၣ် လၢအကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတူၢ်လိာ် အဲလဲး(စ)ကပှ့ၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထီး(ဒ) စံးဘၣ်တဲဘၣ်အပုၢ်, ဟံၣ်လဲကျိၣ်စ့လၢ နဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယပာ်ဖှိၣ်ဝဲဒၣ်အါနံၣ်အါလါလၢစ့တၢးန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် နတၢ်လီၤ, ဒီးမၤကမၢ ကမၣ်အပုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢမဲာ်ထံမဲာ်နိအပူၤ, အဲလဲး(စ) ဒိးန့ၢ်ဝဲ ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ် ၃ မိၤရှ့ ၂၅ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်မၤလိာ်တဖၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီဖျိလၢ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကပျဲ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် “ဒ်သိးအကအိၣ်မူဒီးသုကသ့ဝဲအဂီၢ်” (:၃၅) န့ၣ်လီၤ.…

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်

ယသးတမုာ်ယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်မၤယဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ယတံၤသကိးလၢ အမၤစၢၤရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ် ယခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အသီန့ၣ် တြူာ်သံဘၣ်ဝဲ ယတၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၢ်မူအဖုၣ်ဖိတဖၣ် လၢယဆှၢခီတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ, ဒီးတံၤသကိးတဖၣ် ဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲခဲလၢာ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ယသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအပူၤကွံာ် နံၤသဘျ့တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ်, တၢ်အကတီၢ်အဃံအလၤတဖၣ်န့ၣ် ယဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. တချုးလၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ကၢ်သးလီၤဘှါနးနးကျံးကျံးအကတီၢ်န့ၣ်, ယတံၤသကိး စံးဘၣ်ယၤ တၢ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စှၤနၣ်ရံၣ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အူသးကဲၤအကတီၢ်ဝံၤ, ယထံၣ်ဘၣ် တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဖျါထီၣ်အဃိ, ယသူၣ်ခုသးခုဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်, ဒီးယစံးဘျုးဘၣ်ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.

ယဘၣ်ခိးတ့ၢ်ယဲ လၢတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ ထဲဒၣ်စှၤနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤမၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဒိဆါပှၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဝံယိၤအ့လး ၂ အပူၤန့ၣ်, တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ, ခီဖျိလၢဒွဲၣ်အါကလုာ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤ စံၣ်ပျီ, စပံးလီၢ်, တၤသၣ်လီၢ်, ဒီးသ့ၣ်မုၢ်ဝၣ်ဘိတဖၣ်ဝံၤ, ဝံ စံးဘၣ် ကယဲၢ်ယူဒၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဝံ ဟ့ၣ်ပလီၢ်…

ဘဲ(လ) အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်

ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး န့ၣ် ဘဲ(လ) (Belle) တအဲၣ်ဒိး မၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘဲ(လ) ထီၣ်ဝဲဒၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိအကတီၢ်, စံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် ပှၤတစူာ်တနာ် ကစၢ်ယွၤ, ဒီးတအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလဲၤတၢ်ဒီးကစၢ်ယွၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအလီၤမုၢ်လီၤဖးဒီးအတၢ်အဲၣ်တီဝံၤန့ၣ်ဒီး, လၢအသးပူၤ, တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ သးအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, နီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့လၢ အကပၤကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤဆူလာ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) ပာ်လီၤအသးလၢ ကမၤသံလီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်သးဟးဂီၤအဒိၣ်အယိာ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ဘဲ(လ) ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ အမိၢ်အပၢ်တဖၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ, ဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်ကျဲးစၢၤတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဒၣ်လဲာ်, အကတၢၢ်န့ၣ် စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် အသိးန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဘဲ(လ) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤ စံးကတိၤဝဲဒၣ် လၢ တရူးကီၢ် န့ၣ် ပှၤလၢတနၢ်ဟူဒံးဘၣ် တၢ်သးခုအကစီၣ် နီတဘျီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) အဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲဒၣ်, ဒီးစံၣ်တံၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ်အိၣ် ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤတနီၤန့ၣ်…

အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်ကဆီၣ်လီၤသး

ဖဲပဒိၣ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ယတမုၣ်တခွါတဖၣ် လၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီးပှၤထဲဒၣ် ခံ မံးလာ်န့ၣ် တဒိးန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢ ကရ့လိာ်အသးဒီးပဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်ဘၣ်. ဖဲဒူၣ်ဖိထၢဖိအတၢ်ထံၣ်မဲာ် ထံၣ်နါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဟဲဝဲဒၣ်နီတဘျီဘၣ်. ဖဲပထံၣ်လိာ်ပသးလၢတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးအကတီၢ်, တစံးကတိၤတၢ်ဒီးပှၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ် စံးဝဲဒၣ် အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, မ့ၢ်လၢပတထီၣ်ဘါယွၤ လၢသရိာ်, ဒီးပလုၢ်လၢ် အတဂ့ၤတဝါတဖၣ် ဒ်သိးတဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢအဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲလၢယဝဲၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ အတၢ်သံ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ယတခွါတဂၤဟဲဝဲဒၣ်အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲဆူ ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဂၤဘၣ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးလၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢပလိၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့ကညးပှၤန့ၣ်လီၤ. ပဒိးန့ၢ်က့ၤ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိး စီၤယၤကိာ် ကဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်ရ့လိာ်သးအဂ့ၤအဝါဒီးအဝဲၢ်ခွါ စီၤဧ့ရှီ အဂီၢ်, ကဘၣ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤ. စီၤယၤကိာ် မ့ၢ်ဖိခံဂၤတဂၤ, လၢအမၤကမၣ် အဝဲၢ် စီၤဧ့ရှီ, ဒီးဟုၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိဝဲၢ်ကိအခွဲးအယာ် (၂၅:၁၉-၃၄), ဒီးဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ဖိဝဲၢ်ကိအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ (၂၆:၃၄, ၂၇:၄ဝ) အဂီၢ်, လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် အပၢ်သးပှၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဧ့ရှီ အသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိး, ဒီးမၤပျံၤမၤဖုး စီၤယၤကိာ် လၢကမၤသံဝဲဒၣ်အဃိ,…

ဟံးဖီၣ်ဃာ်တၢ် လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး

လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး (Stradivarius) သီတူၢ်, စဲလိၣ်, ဒီးကထါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့တၢ်အူ အပိးလီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲ နံၣ်ကယၤ ၁၇ ဒီး ၁၈ အဘၢၣ်စၢၤအဃိ, တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤ အဂီၢ်တညီဘၣ်, ဒီးတၢ်ကဆၢတဲာ်အလုၢ်အပှ့ၤတန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤမံၤန့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲပှၤဒိန့ၢ်အီၤတၢ်ဂီၤအကတီၢ်, စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး စဲလိၣ်လၢ အကၢပှ့ၤကၢကလံၤ အါန့ၢ်ဒံး ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၂ဝ တဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဆူ စီၢ်နီၤခိၣ်အဖီလာ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံနီၢ်နီၢ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ် စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး အတၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီန့ၣ် ကြၢးလၢတၢ်ဟံးဖီၣ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အသိး, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်အဲၣ် လၢပဂီၢ်အဃိ, ပကဘၣ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “ယဟ့ၣ်သုလၢ တၢ်မၤလိာ်အသီတထံၣ်, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး, ဒ်ယအဲၣ်သုအသိး, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပကြၢးဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.…

ပှၤလၢယွၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤလီၤထူလီၤယိာ်

ကိးဆၢကိးကတီၢ်ဒဲး, တၢ်ကွဲးတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အဲၣ်အလံာ်ပရၢလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, ဒီးတၢ်ကနၢ်ပၢၢ်အီၤကီခဲဝဲဒၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ၢ်အီၤလၢ ပှၤကွဲးတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ လူဘ့း ဘဲ(န) ဘံၣ်ထိဘ့(န) (Ludwig Van Beethoven), ဒီးဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤ ဖဲအသံဝံၤအလီၢ်ခံ, ၁၈၂၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤချ့ချ့လၢစု, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးလံာ်ကျိၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်, အလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး, “ယတၢ်အဲၣ်အထူအယိာ်,... မ့မ့ၢ်လၢနၤန့ၣ် ယတၢ်အိၣ်မူလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် သ့ထဲဒၣ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး, ယအိၣ်မူတသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ အလီၤသးအုးန့ၣ်, လံာ်ပရၢအံၤ ဖျါလၢတၢ်တဆှၢလီၤအီၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ်လၢ အသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ် ဘံၣ်ထိဘ့(န) အတၢ်သးဆၢမိၣ်န့ၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ လံာ်ပရၢတဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ပလူၤကွၢ်ဃုတၢ်အဲၣ်, ဒီးတၢ်လၢကမၤလၢပှဲၤ ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ်တဖၣ် လၢပှၤကညီတဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, လၢအတမၤမံသူၣ်မံသးပှၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်, အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအပှၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး တၢ်အဲၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢ အဟါမၢ်ကွံာ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

ပလီၢ်နသး

ခီဖျိလၢတၢ်ကျဲးစၢးဂဲၤလိာ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်ကိးထီၣ် ကစၢ်ယွၤ တဘျုးနံၣ်ဝံၤ, ဖရဲး (Frank) ဆိကတီၢ်ကွံာ်ဝဲ တၢ်အီသံးအီဂာ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ မၤတၢ်လၢအသးသမူအပူၤအဃိ, အဝဲတအီသံးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲမၤ တၢ်ဆီတလဲတနီၤလၢ အကါဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တပာ်ဝဲဒၣ်သံးလၢၤဘၣ်, ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ဆိကမိၣ်, ဒီးအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ဒီးပလီၢ်ပဒီအသး လၢတၢ်အိၣ်အသးတမံၤမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသန့ၤအသးလၢယွၤ, ဒီးဒ်သိးအသုတဟ့ၣ် ခွဲးယာ်လၢ တၢ်လ့ပစီ (မ့) တၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဟ့ၣ်ပလီၢ်တ့ၢ်ဝဲလၢ “ကီၤသုသးတက့ၢ်, ဆိးသီတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဒ်ခ့ယုၢ်ကညီၤရုၢ်ရုၢ်အသိးန့ၣ်, သုဒုၣ်သုဒါမုၣ်ကီၤလံၢ် ဟးဝ့ၤဝီၤဃု ပှၤလၢအကယူၢ်လီၤဝဲ” (၁ပ့း ၅:၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် မုၣ်ကီၤလံၢ် ကဟဲဒုးပှၤတလီၢ်လီၢ်- ဖျါလၢပတၢ်အိၣ်မူ ကဂ့ၤဒိၣ်အါထီၣ်တသ့လၢၤဘၣ်, (မ့) ပဆိကမိၣ်တမ့ၢ်လၢတၢ်လ့ပစီကလီၤဘၣ်ပှၤ နီတဘျီဘၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူ လီၢ်ကဝီၤတတီၤတီၤအဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးန့ၣ် စီၤပ့းတရူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤယၤကိာ်စ့ၢ်ကီး, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ…

သးလၢ အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ

ဖဲ (၁၉၈၅) နံၣ်န့ၣ် အဲးဒဝ့(န) ဖရံမဲ(န) (Rabbi Edwin Friedman) လၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဒ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိ အပှၤကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးပှၤယူဒၤဖိတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဂၤ, လၢအလံာ် “ပှၤတစိၤဘၣ်ပှၤတစိၤ” (Generation to Generation) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်လၢ လံာ်ကျိၤကူာ် “သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖရံမဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အတၢ်ကွဲးဃိထံ “ထူၣ်ပျၢ်နၢၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်တမံၤ” တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “စိၤခဲအံၤ, အမဲရကၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ထံကီၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအါထီၣ်ထီဘိအဃိ, ပတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢသးတကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးကဲထီၣ် တၢ်အစုၣ်အပျၢ်လၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် အကံၢ်စီအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖရံမဲ(န) ပညိၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အယံာ်အထီအံၤ ရၤလီၤအသးဆူ ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဒူၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တတီၤ, ပှၤတကရူၢ်တဖုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး, ခိၣ်နၢ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လၢကလံၤမုၢ်တွၤ အသးကံၢ်ပူၤတဂၤအသိး, ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတမံၤ, ဒ်သိးကရၤလီၤအသးဆူ ပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဂီၤအတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကျိၤကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ…

သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်

ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…

အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်

ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…

တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ်

ထီး(ဒ) (Todd) ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပုၢ် အဲလဲး(စ) (Alex) လၢအဖျိထီၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိသီသီတဂၤ, ဒ်သိးကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ ဖဲအဟံၣ်လၢအဘှီဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် အပုၢ်ကဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့အခီၣ်တဃာ်တနီၤ, ခီဖျိလၢဒုးအိၣ်အီၤလၢအဟံၣ်, ဒ်သိးအသုတမၤလၢာ် အကျိၣ်စ့လၢ တၢ်ဒိးလဲဟံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဃုလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ထီး(ဒ) တဲ ဝဲဒၣ် အဲလဲး(စ) လၢကဟ့ၣ်ဟံၣ်လဲန့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဲလဲး(စ) ပတံထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကပှ့ၤဟံၣ် လၢအကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတူၢ်လိာ် အဲလဲး(စ)ကပှ့ၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထီး(ဒ) စံးဘၣ်တဲဘၣ်အပုၢ်, ဟံၣ်လဲကျိၣ်စ့လၢ နဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယပာ်ဖှိၣ်ဝဲဒၣ်အါနံၣ်အါလါလၢစ့တၢးန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် နတၢ်လီၤ, ဒီးမၤကမၢ ကမၣ်အပုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢမဲာ်ထံမဲာ်နိအပူၤ, အဲလဲး(စ) ဒိးန့ၢ်ဝဲ ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ် ၃ မိၤရှ့ ၂၅ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်မၤလိာ်တဖၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီဖျိလၢ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကပျဲ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် “ဒ်သိးအကအိၣ်မူဒီးသုကသ့ဝဲအဂီၢ်” (:၃၅) န့ၣ်လီၤ.…

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်

ယသးတမုာ်ယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်မၤယဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ယတံၤသကိးလၢ အမၤစၢၤရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ် ယခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အသီန့ၣ် တြူာ်သံဘၣ်ဝဲ ယတၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၢ်မူအဖုၣ်ဖိတဖၣ် လၢယဆှၢခီတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ, ဒီးတံၤသကိးတဖၣ် ဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲခဲလၢာ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ယသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအပူၤကွံာ် နံၤသဘျ့တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ်, တၢ်အကတီၢ်အဃံအလၤတဖၣ်န့ၣ် ယဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. တချုးလၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ကၢ်သးလီၤဘှါနးနးကျံးကျံးအကတီၢ်န့ၣ်, ယတံၤသကိး စံးဘၣ်ယၤ တၢ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စှၤနၣ်ရံၣ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အူသးကဲၤအကတီၢ်ဝံၤ, ယထံၣ်ဘၣ် တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဖျါထီၣ်အဃိ, ယသူၣ်ခုသးခုဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်, ဒီးယစံးဘျုးဘၣ်ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.

ယဘၣ်ခိးတ့ၢ်ယဲ လၢတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ ထဲဒၣ်စှၤနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤမၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဒိဆါပှၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဝံယိၤအ့လး ၂ အပူၤန့ၣ်, တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ, ခီဖျိလၢဒွဲၣ်အါကလုာ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤ စံၣ်ပျီ, စပံးလီၢ်, တၤသၣ်လီၢ်, ဒီးသ့ၣ်မုၢ်ဝၣ်ဘိတဖၣ်ဝံၤ, ဝံ စံးဘၣ် ကယဲၢ်ယူဒၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဝံ ဟ့ၣ်ပလီၢ်…

ဘဲ(လ) အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်

ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး န့ၣ် ဘဲ(လ) (Belle) တအဲၣ်ဒိး မၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘဲ(လ) ထီၣ်ဝဲဒၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိအကတီၢ်, စံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် ပှၤတစူာ်တနာ် ကစၢ်ယွၤ, ဒီးတအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလဲၤတၢ်ဒီးကစၢ်ယွၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအလီၤမုၢ်လီၤဖးဒီးအတၢ်အဲၣ်တီဝံၤန့ၣ်ဒီး, လၢအသးပူၤ, တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ သးအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, နီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့လၢ အကပၤကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤဆူလာ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) ပာ်လီၤအသးလၢ ကမၤသံလီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်သးဟးဂီၤအဒိၣ်အယိာ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ဘဲ(လ) ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ အမိၢ်အပၢ်တဖၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ, ဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်ကျဲးစၢၤတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဒၣ်လဲာ်, အကတၢၢ်န့ၣ် စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် အသိးန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဘဲ(လ) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤ စံးကတိၤဝဲဒၣ် လၢ တရူးကီၢ် န့ၣ် ပှၤလၢတနၢ်ဟူဒံးဘၣ် တၢ်သးခုအကစီၣ် နီတဘျီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) အဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲဒၣ်, ဒီးစံၣ်တံၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ်အိၣ် ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤတနီၤန့ၣ်…

အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်ကဆီၣ်လီၤသး

ဖဲပဒိၣ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ယတမုၣ်တခွါတဖၣ် လၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီးပှၤထဲဒၣ် ခံ မံးလာ်န့ၣ် တဒိးန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢ ကရ့လိာ်အသးဒီးပဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်ဘၣ်. ဖဲဒူၣ်ဖိထၢဖိအတၢ်ထံၣ်မဲာ် ထံၣ်နါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဟဲဝဲဒၣ်နီတဘျီဘၣ်. ဖဲပထံၣ်လိာ်ပသးလၢတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးအကတီၢ်, တစံးကတိၤတၢ်ဒီးပှၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ် စံးဝဲဒၣ် အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, မ့ၢ်လၢပတထီၣ်ဘါယွၤ လၢသရိာ်, ဒီးပလုၢ်လၢ် အတဂ့ၤတဝါတဖၣ် ဒ်သိးတဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢအဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲလၢယဝဲၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ အတၢ်သံ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ယတခွါတဂၤဟဲဝဲဒၣ်အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲဆူ ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဂၤဘၣ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးလၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢပလိၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့ကညးပှၤန့ၣ်လီၤ. ပဒိးန့ၢ်က့ၤ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိး စီၤယၤကိာ် ကဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်ရ့လိာ်သးအဂ့ၤအဝါဒီးအဝဲၢ်ခွါ စီၤဧ့ရှီ အဂီၢ်, ကဘၣ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤ. စီၤယၤကိာ် မ့ၢ်ဖိခံဂၤတဂၤ, လၢအမၤကမၣ် အဝဲၢ် စီၤဧ့ရှီ, ဒီးဟုၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိဝဲၢ်ကိအခွဲးအယာ် (၂၅:၁၉-၃၄), ဒီးဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ဖိဝဲၢ်ကိအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ (၂၆:၃၄, ၂၇:၄ဝ) အဂီၢ်, လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် အပၢ်သးပှၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဧ့ရှီ အသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိး, ဒီးမၤပျံၤမၤဖုး စီၤယၤကိာ် လၢကမၤသံဝဲဒၣ်အဃိ,…

ဟံးဖီၣ်ဃာ်တၢ် လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး

လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး (Stradivarius) သီတူၢ်, စဲလိၣ်, ဒီးကထါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့တၢ်အူ အပိးလီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲ နံၣ်ကယၤ ၁၇ ဒီး ၁၈ အဘၢၣ်စၢၤအဃိ, တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤ အဂီၢ်တညီဘၣ်, ဒီးတၢ်ကဆၢတဲာ်အလုၢ်အပှ့ၤတန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤမံၤန့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲပှၤဒိန့ၢ်အီၤတၢ်ဂီၤအကတီၢ်, စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး စဲလိၣ်လၢ အကၢပှ့ၤကၢကလံၤ အါန့ၢ်ဒံး ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၂ဝ တဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဆူ စီၢ်နီၤခိၣ်အဖီလာ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံနီၢ်နီၢ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ် စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး အတၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီန့ၣ် ကြၢးလၢတၢ်ဟံးဖီၣ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အသိး, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်အဲၣ် လၢပဂီၢ်အဃိ, ပကဘၣ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “ယဟ့ၣ်သုလၢ တၢ်မၤလိာ်အသီတထံၣ်, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး, ဒ်ယအဲၣ်သုအသိး, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပကြၢးဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.…

ပှၤလၢယွၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤလီၤထူလီၤယိာ်

ကိးဆၢကိးကတီၢ်ဒဲး, တၢ်ကွဲးတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အဲၣ်အလံာ်ပရၢလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, ဒီးတၢ်ကနၢ်ပၢၢ်အီၤကီခဲဝဲဒၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ၢ်အီၤလၢ ပှၤကွဲးတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ လူဘ့း ဘဲ(န) ဘံၣ်ထိဘ့(န) (Ludwig Van Beethoven), ဒီးဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤ ဖဲအသံဝံၤအလီၢ်ခံ, ၁၈၂၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤချ့ချ့လၢစု, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးလံာ်ကျိၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်, အလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး, “ယတၢ်အဲၣ်အထူအယိာ်,... မ့မ့ၢ်လၢနၤန့ၣ် ယတၢ်အိၣ်မူလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် သ့ထဲဒၣ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး, ယအိၣ်မူတသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ အလီၤသးအုးန့ၣ်, လံာ်ပရၢအံၤ ဖျါလၢတၢ်တဆှၢလီၤအီၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ်လၢ အသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ် ဘံၣ်ထိဘ့(န) အတၢ်သးဆၢမိၣ်န့ၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ လံာ်ပရၢတဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ပလူၤကွၢ်ဃုတၢ်အဲၣ်, ဒီးတၢ်လၢကမၤလၢပှဲၤ ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ်တဖၣ် လၢပှၤကညီတဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, လၢအတမၤမံသူၣ်မံသးပှၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်, အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအပှၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး တၢ်အဲၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢ အဟါမၢ်ကွံာ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

ပလီၢ်နသး

ခီဖျိလၢတၢ်ကျဲးစၢးဂဲၤလိာ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်ကိးထီၣ် ကစၢ်ယွၤ တဘျုးနံၣ်ဝံၤ, ဖရဲး (Frank) ဆိကတီၢ်ကွံာ်ဝဲ တၢ်အီသံးအီဂာ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ မၤတၢ်လၢအသးသမူအပူၤအဃိ, အဝဲတအီသံးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲမၤ တၢ်ဆီတလဲတနီၤလၢ အကါဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တပာ်ဝဲဒၣ်သံးလၢၤဘၣ်, ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ဆိကမိၣ်, ဒီးအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ဒီးပလီၢ်ပဒီအသး လၢတၢ်အိၣ်အသးတမံၤမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသန့ၤအသးလၢယွၤ, ဒီးဒ်သိးအသုတဟ့ၣ် ခွဲးယာ်လၢ တၢ်လ့ပစီ (မ့) တၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဟ့ၣ်ပလီၢ်တ့ၢ်ဝဲလၢ “ကီၤသုသးတက့ၢ်, ဆိးသီတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဒ်ခ့ယုၢ်ကညီၤရုၢ်ရုၢ်အသိးန့ၣ်, သုဒုၣ်သုဒါမုၣ်ကီၤလံၢ် ဟးဝ့ၤဝီၤဃု ပှၤလၢအကယူၢ်လီၤဝဲ” (၁ပ့း ၅:၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် မုၣ်ကီၤလံၢ် ကဟဲဒုးပှၤတလီၢ်လီၢ်- ဖျါလၢပတၢ်အိၣ်မူ ကဂ့ၤဒိၣ်အါထီၣ်တသ့လၢၤဘၣ်, (မ့) ပဆိကမိၣ်တမ့ၢ်လၢတၢ်လ့ပစီကလီၤဘၣ်ပှၤ နီတဘျီဘၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူ လီၢ်ကဝီၤတတီၤတီၤအဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးန့ၣ် စီၤပ့းတရူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤယၤကိာ်စ့ၢ်ကီး, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ…

သးလၢ အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ

ဖဲ (၁၉၈၅) နံၣ်န့ၣ် အဲးဒဝ့(န) ဖရံမဲ(န) (Rabbi Edwin Friedman) လၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဒ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိ အပှၤကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးပှၤယူဒၤဖိတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဂၤ, လၢအလံာ် “ပှၤတစိၤဘၣ်ပှၤတစိၤ” (Generation to Generation) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်လၢ လံာ်ကျိၤကူာ် “သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖရံမဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အတၢ်ကွဲးဃိထံ “ထူၣ်ပျၢ်နၢၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်တမံၤ” တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “စိၤခဲအံၤ, အမဲရကၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ထံကီၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအါထီၣ်ထီဘိအဃိ, ပတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢသးတကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးကဲထီၣ် တၢ်အစုၣ်အပျၢ်လၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် အကံၢ်စီအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖရံမဲ(န) ပညိၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အယံာ်အထီအံၤ ရၤလီၤအသးဆူ ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဒူၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တတီၤ, ပှၤတကရူၢ်တဖုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး, ခိၣ်နၢ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လၢကလံၤမုၢ်တွၤ အသးကံၢ်ပူၤတဂၤအသိး, ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတမံၤ, ဒ်သိးကရၤလီၤအသးဆူ ပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဂီၤအတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကျိၤကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ…

သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်

ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…

အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်

ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…

တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ်

ထီး(ဒ) (Todd) ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပုၢ် အဲလဲး(စ) (Alex) လၢအဖျိထီၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိသီသီတဂၤ, ဒ်သိးကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ ဖဲအဟံၣ်လၢအဘှီဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် အပုၢ်ကဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့အခီၣ်တဃာ်တနီၤ, ခီဖျိလၢဒုးအိၣ်အီၤလၢအဟံၣ်, ဒ်သိးအသုတမၤလၢာ် အကျိၣ်စ့လၢ တၢ်ဒိးလဲဟံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဃုလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ထီး(ဒ) တဲ ဝဲဒၣ် အဲလဲး(စ) လၢကဟ့ၣ်ဟံၣ်လဲန့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဲလဲး(စ) ပတံထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကပှ့ၤဟံၣ် လၢအကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတူၢ်လိာ် အဲလဲး(စ)ကပှ့ၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထီး(ဒ) စံးဘၣ်တဲဘၣ်အပုၢ်, ဟံၣ်လဲကျိၣ်စ့လၢ နဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယပာ်ဖှိၣ်ဝဲဒၣ်အါနံၣ်အါလါလၢစ့တၢးန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် နတၢ်လီၤ, ဒီးမၤကမၢ ကမၣ်အပုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢမဲာ်ထံမဲာ်နိအပူၤ, အဲလဲး(စ) ဒိးန့ၢ်ဝဲ ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ် ၃ မိၤရှ့ ၂၅ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်မၤလိာ်တဖၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီဖျိလၢ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကပျဲ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် “ဒ်သိးအကအိၣ်မူဒီးသုကသ့ဝဲအဂီၢ်” (:၃၅) န့ၣ်လီၤ.…

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်

ယသးတမုာ်ယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်မၤယဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ယတံၤသကိးလၢ အမၤစၢၤရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ် ယခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အသီန့ၣ် တြူာ်သံဘၣ်ဝဲ ယတၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၢ်မူအဖုၣ်ဖိတဖၣ် လၢယဆှၢခီတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ, ဒီးတံၤသကိးတဖၣ် ဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲခဲလၢာ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ယသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအပူၤကွံာ် နံၤသဘျ့တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ်, တၢ်အကတီၢ်အဃံအလၤတဖၣ်န့ၣ် ယဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. တချုးလၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ကၢ်သးလီၤဘှါနးနးကျံးကျံးအကတီၢ်န့ၣ်, ယတံၤသကိး စံးဘၣ်ယၤ တၢ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စှၤနၣ်ရံၣ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အူသးကဲၤအကတီၢ်ဝံၤ, ယထံၣ်ဘၣ် တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဖျါထီၣ်အဃိ, ယသူၣ်ခုသးခုဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်, ဒီးယစံးဘျုးဘၣ်ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.

ယဘၣ်ခိးတ့ၢ်ယဲ လၢတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ ထဲဒၣ်စှၤနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤမၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဒိဆါပှၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဝံယိၤအ့လး ၂ အပူၤန့ၣ်, တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ, ခီဖျိလၢဒွဲၣ်အါကလုာ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤ စံၣ်ပျီ, စပံးလီၢ်, တၤသၣ်လီၢ်, ဒီးသ့ၣ်မုၢ်ဝၣ်ဘိတဖၣ်ဝံၤ, ဝံ စံးဘၣ် ကယဲၢ်ယူဒၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဝံ ဟ့ၣ်ပလီၢ်…

ဘဲ(လ) အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်

ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး န့ၣ် ဘဲ(လ) (Belle) တအဲၣ်ဒိး မၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘဲ(လ) ထီၣ်ဝဲဒၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိအကတီၢ်, စံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် ပှၤတစူာ်တနာ် ကစၢ်ယွၤ, ဒီးတအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလဲၤတၢ်ဒီးကစၢ်ယွၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအလီၤမုၢ်လီၤဖးဒီးအတၢ်အဲၣ်တီဝံၤန့ၣ်ဒီး, လၢအသးပူၤ, တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ သးအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, နီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့လၢ အကပၤကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤဆူလာ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) ပာ်လီၤအသးလၢ ကမၤသံလီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်သးဟးဂီၤအဒိၣ်အယိာ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ဘဲ(လ) ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ အမိၢ်အပၢ်တဖၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ, ဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်ကျဲးစၢၤတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဒၣ်လဲာ်, အကတၢၢ်န့ၣ် စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် အသိးန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဘဲ(လ) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤ စံးကတိၤဝဲဒၣ် လၢ တရူးကီၢ် န့ၣ် ပှၤလၢတနၢ်ဟူဒံးဘၣ် တၢ်သးခုအကစီၣ် နီတဘျီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) အဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲဒၣ်, ဒီးစံၣ်တံၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ်အိၣ် ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤတနီၤန့ၣ်…

အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်ကဆီၣ်လီၤသး

ဖဲပဒိၣ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ယတမုၣ်တခွါတဖၣ် လၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီးပှၤထဲဒၣ် ခံ မံးလာ်န့ၣ် တဒိးန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢ ကရ့လိာ်အသးဒီးပဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်ဘၣ်. ဖဲဒူၣ်ဖိထၢဖိအတၢ်ထံၣ်မဲာ် ထံၣ်နါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဟဲဝဲဒၣ်နီတဘျီဘၣ်. ဖဲပထံၣ်လိာ်ပသးလၢတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးအကတီၢ်, တစံးကတိၤတၢ်ဒီးပှၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ် စံးဝဲဒၣ် အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, မ့ၢ်လၢပတထီၣ်ဘါယွၤ လၢသရိာ်, ဒီးပလုၢ်လၢ် အတဂ့ၤတဝါတဖၣ် ဒ်သိးတဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢအဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲလၢယဝဲၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ အတၢ်သံ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ယတခွါတဂၤဟဲဝဲဒၣ်အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲဆူ ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဂၤဘၣ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးလၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢပလိၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့ကညးပှၤန့ၣ်လီၤ. ပဒိးန့ၢ်က့ၤ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိး စီၤယၤကိာ် ကဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်ရ့လိာ်သးအဂ့ၤအဝါဒီးအဝဲၢ်ခွါ စီၤဧ့ရှီ အဂီၢ်, ကဘၣ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤ. စီၤယၤကိာ် မ့ၢ်ဖိခံဂၤတဂၤ, လၢအမၤကမၣ် အဝဲၢ် စီၤဧ့ရှီ, ဒီးဟုၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိဝဲၢ်ကိအခွဲးအယာ် (၂၅:၁၉-၃၄), ဒီးဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ဖိဝဲၢ်ကိအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ (၂၆:၃၄, ၂၇:၄ဝ) အဂီၢ်, လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် အပၢ်သးပှၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဧ့ရှီ အသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိး, ဒီးမၤပျံၤမၤဖုး စီၤယၤကိာ် လၢကမၤသံဝဲဒၣ်အဃိ,…

ဟံးဖီၣ်ဃာ်တၢ် လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး

လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး (Stradivarius) သီတူၢ်, စဲလိၣ်, ဒီးကထါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့တၢ်အူ အပိးလီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲ နံၣ်ကယၤ ၁၇ ဒီး ၁၈ အဘၢၣ်စၢၤအဃိ, တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤ အဂီၢ်တညီဘၣ်, ဒီးတၢ်ကဆၢတဲာ်အလုၢ်အပှ့ၤတန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤမံၤန့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲပှၤဒိန့ၢ်အီၤတၢ်ဂီၤအကတီၢ်, စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး စဲလိၣ်လၢ အကၢပှ့ၤကၢကလံၤ အါန့ၢ်ဒံး ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၂ဝ တဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဆူ စီၢ်နီၤခိၣ်အဖီလာ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံနီၢ်နီၢ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ် စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး အတၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီန့ၣ် ကြၢးလၢတၢ်ဟံးဖီၣ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အသိး, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်အဲၣ် လၢပဂီၢ်အဃိ, ပကဘၣ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “ယဟ့ၣ်သုလၢ တၢ်မၤလိာ်အသီတထံၣ်, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး, ဒ်ယအဲၣ်သုအသိး, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပကြၢးဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.…

ပှၤလၢယွၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤလီၤထူလီၤယိာ်

ကိးဆၢကိးကတီၢ်ဒဲး, တၢ်ကွဲးတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အဲၣ်အလံာ်ပရၢလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, ဒီးတၢ်ကနၢ်ပၢၢ်အီၤကီခဲဝဲဒၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ၢ်အီၤလၢ ပှၤကွဲးတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ လူဘ့း ဘဲ(န) ဘံၣ်ထိဘ့(န) (Ludwig Van Beethoven), ဒီးဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤ ဖဲအသံဝံၤအလီၢ်ခံ, ၁၈၂၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤချ့ချ့လၢစု, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးလံာ်ကျိၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်, အလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး, “ယတၢ်အဲၣ်အထူအယိာ်,... မ့မ့ၢ်လၢနၤန့ၣ် ယတၢ်အိၣ်မူလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် သ့ထဲဒၣ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး, ယအိၣ်မူတသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ အလီၤသးအုးန့ၣ်, လံာ်ပရၢအံၤ ဖျါလၢတၢ်တဆှၢလီၤအီၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ်လၢ အသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ် ဘံၣ်ထိဘ့(န) အတၢ်သးဆၢမိၣ်န့ၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ လံာ်ပရၢတဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ပလူၤကွၢ်ဃုတၢ်အဲၣ်, ဒီးတၢ်လၢကမၤလၢပှဲၤ ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ်တဖၣ် လၢပှၤကညီတဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, လၢအတမၤမံသူၣ်မံသးပှၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်, အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအပှၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး တၢ်အဲၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢ အဟါမၢ်ကွံာ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

ပလီၢ်နသး

ခီဖျိလၢတၢ်ကျဲးစၢးဂဲၤလိာ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်ကိးထီၣ် ကစၢ်ယွၤ တဘျုးနံၣ်ဝံၤ, ဖရဲး (Frank) ဆိကတီၢ်ကွံာ်ဝဲ တၢ်အီသံးအီဂာ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ မၤတၢ်လၢအသးသမူအပူၤအဃိ, အဝဲတအီသံးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲမၤ တၢ်ဆီတလဲတနီၤလၢ အကါဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တပာ်ဝဲဒၣ်သံးလၢၤဘၣ်, ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ဆိကမိၣ်, ဒီးအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ဒီးပလီၢ်ပဒီအသး လၢတၢ်အိၣ်အသးတမံၤမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသန့ၤအသးလၢယွၤ, ဒီးဒ်သိးအသုတဟ့ၣ် ခွဲးယာ်လၢ တၢ်လ့ပစီ (မ့) တၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဟ့ၣ်ပလီၢ်တ့ၢ်ဝဲလၢ “ကီၤသုသးတက့ၢ်, ဆိးသီတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဒ်ခ့ယုၢ်ကညီၤရုၢ်ရုၢ်အသိးန့ၣ်, သုဒုၣ်သုဒါမုၣ်ကီၤလံၢ် ဟးဝ့ၤဝီၤဃု ပှၤလၢအကယူၢ်လီၤဝဲ” (၁ပ့း ၅:၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် မုၣ်ကီၤလံၢ် ကဟဲဒုးပှၤတလီၢ်လီၢ်- ဖျါလၢပတၢ်အိၣ်မူ ကဂ့ၤဒိၣ်အါထီၣ်တသ့လၢၤဘၣ်, (မ့) ပဆိကမိၣ်တမ့ၢ်လၢတၢ်လ့ပစီကလီၤဘၣ်ပှၤ နီတဘျီဘၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူ လီၢ်ကဝီၤတတီၤတီၤအဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးန့ၣ် စီၤပ့းတရူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤယၤကိာ်စ့ၢ်ကီး, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ…

သးလၢ အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ

ဖဲ (၁၉၈၅) နံၣ်န့ၣ် အဲးဒဝ့(န) ဖရံမဲ(န) (Rabbi Edwin Friedman) လၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဒ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိ အပှၤကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးပှၤယူဒၤဖိတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဂၤ, လၢအလံာ် “ပှၤတစိၤဘၣ်ပှၤတစိၤ” (Generation to Generation) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်လၢ လံာ်ကျိၤကူာ် “သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖရံမဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အတၢ်ကွဲးဃိထံ “ထူၣ်ပျၢ်နၢၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်တမံၤ” တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “စိၤခဲအံၤ, အမဲရကၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ထံကီၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအါထီၣ်ထီဘိအဃိ, ပတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢသးတကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးကဲထီၣ် တၢ်အစုၣ်အပျၢ်လၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် အကံၢ်စီအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖရံမဲ(န) ပညိၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အယံာ်အထီအံၤ ရၤလီၤအသးဆူ ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဒူၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တတီၤ, ပှၤတကရူၢ်တဖုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး, ခိၣ်နၢ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လၢကလံၤမုၢ်တွၤ အသးကံၢ်ပူၤတဂၤအသိး, ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတမံၤ, ဒ်သိးကရၤလီၤအသးဆူ ပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဂီၤအတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကျိၤကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ…

သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ် ဒ်သိးကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်

ပှၤကွဲးလံာ် ရံးခၠၢး မီ (Richard Mouw) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤသူဖံးဖိယွၤဂ့ၢ်ပီညါအပှၤကူၣ်သ့ လၢကီၢ်အၤဖြံၤကၤ-ကလံၤထံးတဂၤ ဘၣ်အိၣ်မူဂဲၤလိာ်ဝဲဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်ခံးသူယိာ်အတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ကွၢ်တလိၤ, တၢ်ထီဒါ ပှၤသူဖံးဖိအသနူ ဖဲ (၁၉၄၈-၉၁) နံၣ် အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. မီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “သရၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် ပှၤသူဖံးပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အသရၣ်မုၣ် သံကွၢ်အီၤ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်” (Memory) အခီပညီန့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပိာ်မုၣ်ဖိသၣ်န့ၣ်စံးဆၢဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကမၤစၢၤယၤ ဒ်သိးယကသးပ့ၤနီၣ်အီၤအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ အိၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်တဂၤအထးခိၣ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢၤဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်အဂ့ၤအဝါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤအါဒံအါဂၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးနီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ဒိဆါတဖၣ် လၢအလီၤပျံၤလီၤဖုး, ဖျါလၢပသးပ့ၤနီၣ်တန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖိသၣ်တဂၤအံၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်မၤလိန့ၢ် တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်အံၤ ကကဲထီၣ်ဂံၢ်ဘါလၢပဂီၢ်, ဒ်သိးပကပာ်လီၤတ့ၢ် အပူၤကွံာ် ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အကတီၢ်, ဒီးလဲၤတၢ်ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.…

အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်

ဖဲ ၂ဝ၂၃ နံၣ်န့ၣ်, ကီၢ် ခဲ(န)ယဲၣ်(န) (Kenyan) အပှၤပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဘှါဆှဲ မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် “ရှခၣ်ဟီလၣ် တၢ်မၤသံပှၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်” (Shakahola Massacre), ပှၤလၢအကယၤတဖၣ် သံဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်ဘါကရူၢ်တခါအခိၣ် အတၢ်နဲၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဒုၣ်တၢ်အီၣ်တုၤအသံတစု, ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နၢ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဆှိးအီၤ ခီဖျိလၢအၢၣ်လီၤအီလီၤဝဲ အပျဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီးကပာ်တ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢ ကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤဖီၣ်စၢဃာ်အီၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲတသိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်ဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအဒိအတဲာ်တမံၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ဘံၣ်မဲာ်, ဒီး စူၢ်နာ်လူၤပိာ် ပှၤစံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါကရူၢ်အကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်တုၤဒၣ်လဲာ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အသုတလီၤဒိသံအဂီၢ်, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ထီဒါတြီဆၢဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပူၤဖျဲးထီၣ်က့ၤတဂၤ တဲဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ ခိၣ်နၢ်အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤအသးစဲထီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် မ့ၢ် ခိၣ်နၢ်အမ့ၢ်အတီတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဘၣ်ပှၤဒိၣ်မးအဃိ, ဒ်သိးပကမူဃုာ်ဒီးအီၤ (၁သ့း ၅:၁ဝ) အဂီၢ်,…

တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ်

ထီး(ဒ) (Todd) ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပုၢ် အဲလဲး(စ) (Alex) လၢအဖျိထီၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိသီသီတဂၤ, ဒ်သိးကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ ဖဲအဟံၣ်လၢအဘှီဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲအဲၣ်ဒိးမၤစၢၤဝဲဒၣ် အပုၢ်ကဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့အခီၣ်တဃာ်တနီၤ, ခီဖျိလၢဒုးအိၣ်အီၤလၢအဟံၣ်, ဒ်သိးအသုတမၤလၢာ် အကျိၣ်စ့လၢ တၢ်ဒိးလဲဟံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဃုလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ထီး(ဒ) တဲ ဝဲဒၣ် အဲလဲး(စ) လၢကဟ့ၣ်ဟံၣ်လဲန့ၣ်လီၤ. နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဲလဲး(စ) ပတံထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကပှ့ၤဟံၣ် လၢအကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤတူၢ်လိာ် အဲလဲး(စ)ကပှ့ၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ထီး(ဒ) စံးဘၣ်တဲဘၣ်အပုၢ်, ဟံၣ်လဲကျိၣ်စ့လၢ နဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယပာ်ဖှိၣ်ဝဲဒၣ်အါနံၣ်အါလါလၢစ့တၢးန့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ် နတၢ်လီၤ, ဒီးမၤကမၢ ကမၣ်အပုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢမဲာ်ထံမဲာ်နိအပူၤ, အဲလဲး(စ) ဒိးန့ၢ်ဝဲ ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ် ၃ မိၤရှ့ ၂၅ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်မၤလိာ်တဖၣ်လၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ခီဖျိလၢ စီၤမိၤရှ့န့ၣ် ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ကပျဲ ပှၤလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် “ဒ်သိးအကအိၣ်မူဒီးသုကသ့ဝဲအဂီၢ်” (:၃၅) န့ၣ်လီၤ.…

ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်

ယသးတမုာ်ယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်မၤယဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်. လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ယတံၤသကိးလၢ အမၤစၢၤရဲၣ်ကျဲၤန့ၢ် ယခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အသီန့ၣ် တြူာ်သံဘၣ်ဝဲ ယတၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၢ်မူအဖုၣ်ဖိတဖၣ် လၢယဆှၢခီတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ, ဒီးတံၤသကိးတဖၣ် ဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲခဲလၢာ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ယသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအပူၤကွံာ် နံၤသဘျ့တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ်, တၢ်အကတီၢ်အဃံအလၤတဖၣ်န့ၣ် ယဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. တချုးလၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ကၢ်သးလီၤဘှါနးနးကျံးကျံးအကတီၢ်န့ၣ်, ယတံၤသကိး စံးဘၣ်ယၤ တၢ်ကမၤန့ၢ်က့ၤ တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. စှၤနၣ်ရံၣ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အူသးကဲၤအကတီၢ်ဝံၤ, ယထံၣ်ဘၣ် တၢ်လၢအလီၤမၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဖျါထီၣ်အဃိ, ယသူၣ်ခုသးခုဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်, ဒီးယစံးဘျုးဘၣ်ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.

ယဘၣ်ခိးတ့ၢ်ယဲ လၢတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ ထဲဒၣ်စှၤနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ယပျံၤဘၣ်ယိၣ်တၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤမၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး, ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဒိဆါပှၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဝံယိၤအ့လး ၂ အပူၤန့ၣ်, တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ, ခီဖျိလၢဒွဲၣ်အါကလုာ်န့ၣ် မၤဟးဂီၤ စံၣ်ပျီ, စပံးလီၢ်, တၤသၣ်လီၢ်, ဒီးသ့ၣ်မုၢ်ဝၣ်ဘိတဖၣ်ဝံၤ, ဝံ စံးဘၣ် ကယဲၢ်ယူဒၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ. ဝံ ဟ့ၣ်ပလီၢ်…

ဘဲ(လ) အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်

ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး န့ၣ် ဘဲ(လ) (Belle) တအဲၣ်ဒိး မၤဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဘဲ(လ) ထီၣ်ဝဲဒၣ် ခီလ့ၣ်ကၠိအကတီၢ်, စံးလီၤအသး လၢအမ့ၢ် ပှၤတစူာ်တနာ် ကစၢ်ယွၤ, ဒီးတအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလဲၤတၢ်ဒီးကစၢ်ယွၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲအလီၤမုၢ်လီၤဖးဒီးအတၢ်အဲၣ်တီဝံၤန့ၣ်ဒီး, လၢအသးပူၤ, တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲ သးအတၢ်ဆီၣ်သနံးန့ၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်, နီၢ်ခိနီၢ်သးအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့လၢ အကပၤကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤဆူလာ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) ပာ်လီၤအသးလၢ ကမၤသံလီၤက့ၤအသးန့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်သးဟးဂီၤအဒိၣ်အယိာ်ဒ်သိးအံၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ဘဲ(လ) ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ အမိၢ်အပၢ်တဖၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ, ဒီးတၢ်ဂဲၤလိာ်ကျဲးစၢၤတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢမုၢ်ဒၣ်လဲာ်, အကတၢၢ်န့ၣ် စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် အသိးန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဘဲ(လ) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤ စံးကတိၤဝဲဒၣ် လၢ တရူးကီၢ် န့ၣ် ပှၤလၢတနၢ်ဟူဒံးဘၣ် တၢ်သးခုအကစီၣ် နီတဘျီတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘဲ(လ) အဲၣ်ဒိးလဲၤဝဲဒၣ်, ဒီးစံၣ်တံၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်ဖဲန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ်အိၣ် ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤတနီၤန့ၣ်…

အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်ကဆီၣ်လီၤသး

ဖဲပဒိၣ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ယတမုၣ်တခွါတဖၣ် လၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီးပှၤထဲဒၣ် ခံ မံးလာ်န့ၣ် တဒိးန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢ ကရ့လိာ်အသးဒီးပဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်ဘၣ်. ဖဲဒူၣ်ဖိထၢဖိအတၢ်ထံၣ်မဲာ် ထံၣ်နါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဟဲဝဲဒၣ်နီတဘျီဘၣ်. ဖဲပထံၣ်လိာ်ပသးလၢတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးအကတီၢ်, တစံးကတိၤတၢ်ဒီးပှၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ် စံးဝဲဒၣ် အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, မ့ၢ်လၢပတထီၣ်ဘါယွၤ လၢသရိာ်, ဒီးပလုၢ်လၢ် အတဂ့ၤတဝါတဖၣ် ဒ်သိးတဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢအဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲလၢယဝဲၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ အတၢ်သံ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ယတခွါတဂၤဟဲဝဲဒၣ်အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲဆူ ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဂၤဘၣ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးလၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢပလိၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့ကညးပှၤန့ၣ်လီၤ. ပဒိးန့ၢ်က့ၤ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိး စီၤယၤကိာ် ကဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်ရ့လိာ်သးအဂ့ၤအဝါဒီးအဝဲၢ်ခွါ စီၤဧ့ရှီ အဂီၢ်, ကဘၣ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤ. စီၤယၤကိာ် မ့ၢ်ဖိခံဂၤတဂၤ, လၢအမၤကမၣ် အဝဲၢ် စီၤဧ့ရှီ, ဒီးဟုၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိဝဲၢ်ကိအခွဲးအယာ် (၂၅:၁၉-၃၄), ဒီးဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ဖိဝဲၢ်ကိအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ (၂၆:၃၄, ၂၇:၄ဝ) အဂီၢ်, လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် အပၢ်သးပှၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဧ့ရှီ အသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိး, ဒီးမၤပျံၤမၤဖုး စီၤယၤကိာ် လၢကမၤသံဝဲဒၣ်အဃိ,…

ဟံးဖီၣ်ဃာ်တၢ် လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး

လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး (Stradivarius) သီတူၢ်, စဲလိၣ်, ဒီးကထါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့တၢ်အူ အပိးလီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲ နံၣ်ကယၤ ၁၇ ဒီး ၁၈ အဘၢၣ်စၢၤအဃိ, တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤ အဂီၢ်တညီဘၣ်, ဒီးတၢ်ကဆၢတဲာ်အလုၢ်အပှ့ၤတန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤမံၤန့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲပှၤဒိန့ၢ်အီၤတၢ်ဂီၤအကတီၢ်, စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး စဲလိၣ်လၢ အကၢပှ့ၤကၢကလံၤ အါန့ၢ်ဒံး ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၂ဝ တဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဆူ စီၢ်နီၤခိၣ်အဖီလာ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံနီၢ်နီၢ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ် စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး အတၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီန့ၣ် ကြၢးလၢတၢ်ဟံးဖီၣ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အသိး, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်အဲၣ် လၢပဂီၢ်အဃိ, ပကဘၣ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “ယဟ့ၣ်သုလၢ တၢ်မၤလိာ်အသီတထံၣ်, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး, ဒ်ယအဲၣ်သုအသိး, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပကြၢးဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.…

ပှၤလၢယွၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤလီၤထူလီၤယိာ်

ကိးဆၢကိးကတီၢ်ဒဲး, တၢ်ကွဲးတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အဲၣ်အလံာ်ပရၢလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, ဒီးတၢ်ကနၢ်ပၢၢ်အီၤကီခဲဝဲဒၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ၢ်အီၤလၢ ပှၤကွဲးတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ လူဘ့း ဘဲ(န) ဘံၣ်ထိဘ့(န) (Ludwig Van Beethoven), ဒီးဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤ ဖဲအသံဝံၤအလီၢ်ခံ, ၁၈၂၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤချ့ချ့လၢစု, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးလံာ်ကျိၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်, အလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး, “ယတၢ်အဲၣ်အထူအယိာ်,... မ့မ့ၢ်လၢနၤန့ၣ် ယတၢ်အိၣ်မူလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် သ့ထဲဒၣ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး, ယအိၣ်မူတသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ အလီၤသးအုးန့ၣ်, လံာ်ပရၢအံၤ ဖျါလၢတၢ်တဆှၢလီၤအီၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ်လၢ အသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ် ဘံၣ်ထိဘ့(န) အတၢ်သးဆၢမိၣ်န့ၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ လံာ်ပရၢတဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ပလူၤကွၢ်ဃုတၢ်အဲၣ်, ဒီးတၢ်လၢကမၤလၢပှဲၤ ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ်တဖၣ် လၢပှၤကညီတဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, လၢအတမၤမံသူၣ်မံသးပှၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်, အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအပှၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး တၢ်အဲၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢ အဟါမၢ်ကွံာ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

ပလီၢ်နသး

ခီဖျိလၢတၢ်ကျဲးစၢးဂဲၤလိာ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်ကိးထီၣ် ကစၢ်ယွၤ တဘျုးနံၣ်ဝံၤ, ဖရဲး (Frank) ဆိကတီၢ်ကွံာ်ဝဲ တၢ်အီသံးအီဂာ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ မၤတၢ်လၢအသးသမူအပူၤအဃိ, အဝဲတအီသံးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲမၤ တၢ်ဆီတလဲတနီၤလၢ အကါဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တပာ်ဝဲဒၣ်သံးလၢၤဘၣ်, ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ဆိကမိၣ်, ဒီးအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ဒီးပလီၢ်ပဒီအသး လၢတၢ်အိၣ်အသးတမံၤမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသန့ၤအသးလၢယွၤ, ဒီးဒ်သိးအသုတဟ့ၣ် ခွဲးယာ်လၢ တၢ်လ့ပစီ (မ့) တၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဟ့ၣ်ပလီၢ်တ့ၢ်ဝဲလၢ “ကီၤသုသးတက့ၢ်, ဆိးသီတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဒ်ခ့ယုၢ်ကညီၤရုၢ်ရုၢ်အသိးန့ၣ်, သုဒုၣ်သုဒါမုၣ်ကီၤလံၢ် ဟးဝ့ၤဝီၤဃု ပှၤလၢအကယူၢ်လီၤဝဲ” (၁ပ့း ၅:၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် မုၣ်ကီၤလံၢ် ကဟဲဒုးပှၤတလီၢ်လီၢ်- ဖျါလၢပတၢ်အိၣ်မူ ကဂ့ၤဒိၣ်အါထီၣ်တသ့လၢၤဘၣ်, (မ့) ပဆိကမိၣ်တမ့ၢ်လၢတၢ်လ့ပစီကလီၤဘၣ်ပှၤ နီတဘျီဘၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူ လီၢ်ကဝီၤတတီၤတီၤအဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးန့ၣ် စီၤပ့းတရူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤယၤကိာ်စ့ၢ်ကီး, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ…

သးလၢ အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ

ဖဲ (၁၉၈၅) နံၣ်န့ၣ် အဲးဒဝ့(န) ဖရံမဲ(န) (Rabbi Edwin Friedman) လၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဒ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိ အပှၤကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးပှၤယူဒၤဖိတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဂၤ, လၢအလံာ် “ပှၤတစိၤဘၣ်ပှၤတစိၤ” (Generation to Generation) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်လၢ လံာ်ကျိၤကူာ် “သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖရံမဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အတၢ်ကွဲးဃိထံ “ထူၣ်ပျၢ်နၢၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်တမံၤ” တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “စိၤခဲအံၤ, အမဲရကၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ထံကီၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအါထီၣ်ထီဘိအဃိ, ပတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢသးတကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးကဲထီၣ် တၢ်အစုၣ်အပျၢ်လၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် အကံၢ်စီအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖရံမဲ(န) ပညိၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အယံာ်အထီအံၤ ရၤလီၤအသးဆူ ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဒူၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တတီၤ, ပှၤတကရူၢ်တဖုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး, ခိၣ်နၢ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လၢကလံၤမုၢ်တွၤ အသးကံၢ်ပူၤတဂၤအသိး, ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတမံၤ, ဒ်သိးကရၤလီၤအသးဆူ ပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဂီၤအတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကျိၤကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ…