တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှး ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်တဖၣ်
ဖဲ ၂၀၁၉ လါ အ့ဖြ့ၣ်န့ၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဖဲ နီးထရၤ ဒါ(မ) ဒံၣ် ပဲရံၣ် (Notre-Dame de Paris), ပှၤရိမ့ၤ ခဲးသလ့း, အတၢ်ဘါယွၤသရိာ်, လၢအမံဟူသၣ်ဖျါဖဲ မံၣ်ဒံၢ်ဘၢၣ်အစိၤ, ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ် ပျိာ်ဖးထီ, ဒီးသ့ၣ်သ့ထိးဖၣ် အတၢ်တီဘိ လၢအပၢၤဃာ် စၢၢ်သူအခိၣ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကဘှီဘၣ် မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ တၢ်ဘါသရိာ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်ကျိၣ်စ့တဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤ, ဒီးပှၤစုသ့တဖၣ် စးထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, စူးကါဝဲ တၢ်တ့ဘှီထီၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်အကျိၤကျဲတမံၤဃီ, သ့ၣ်, ဒီးလၢၢ်လ့တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤ, တမံၤဃီ, တကလုာ်ဃီ, ဒ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိအက့ၢ်အဂီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တချုးလၢခရံာ်နံၣ် ၅၈၆ အနံၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိတဖၣ် ဟဲကဝီၤဃာ် ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, နဘူးကးန့စၢ် မၢအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဆူးထီၣ်ကွံာ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လုၢ်ဟံၣ် လၢမ့ၣ်အူ, ဒီးတၢ်လုၢ်ဟံးန့ၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ် (၂ စီၤ ၂၅:၉)…
About Us
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
About Us
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
About Us
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
About Us
တၢ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှး ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်တဖၣ်
ဖဲ ၂၀၁၉ လါ အ့ဖြ့ၣ်န့ၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဖဲ နီးထရၤ ဒါ(မ) ဒံၣ် ပဲရံၣ် (Notre-Dame de Paris), ပှၤရိမ့ၤ ခဲးသလ့း, အတၢ်ဘါယွၤသရိာ်, လၢအမံဟူသၣ်ဖျါဖဲ မံၣ်ဒံၢ်ဘၢၣ်အစိၤ, ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ် ပျိာ်ဖးထီ, ဒီးသ့ၣ်သ့ထိးဖၣ် အတၢ်တီဘိ လၢအပၢၤဃာ် စၢၢ်သူအခိၣ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကဘှီဘၣ် မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ တၢ်ဘါသရိာ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်ကျိၣ်စ့တဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤ, ဒီးပှၤစုသ့တဖၣ် စးထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, စူးကါဝဲ တၢ်တ့ဘှီထီၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်အကျိၤကျဲတမံၤဃီ, သ့ၣ်, ဒီးလၢၢ်လ့တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤ, တမံၤဃီ, တကလုာ်ဃီ, ဒ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိအက့ၢ်အဂီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တချုးလၢခရံာ်နံၣ် ၅၈၆ အနံၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိတဖၣ် ဟဲကဝီၤဃာ် ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, နဘူးကးန့စၢ် မၢအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဆူးထီၣ်ကွံာ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လုၢ်ဟံၣ် လၢမ့ၣ်အူ, ဒီးတၢ်လုၢ်ဟံးန့ၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ် (၂ စီၤ ၂၅:၉)…
About Us
မၤတၢ်ခ့တၢ်ပှၤအတၢ်မၤ, ဒ်ကစၢ်ခရံာ် မၤဝဲအသိး
ဖဲ ယလဲၤဟးအိၣ်သကိး ပှၤဆါတဂၤလၢ တၢ်ဆါဟံၣ်အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်ဖိတဖၣ် လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိတအိၣ်တဖု ဆၢထၢၣ်သကိးဝဲဒၣ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ်အကျါ, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဂၤ အတၢ်မၤအဃိ, ယကမၢကမၣ်ဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်လၢ အတၢ်လဲၤခီဖျိ အိၣ်အါတဂၤ တဲနၢ်ပၢၢ် ပှၤဆါအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်
အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဖုန့ၣ် ဒိကနၣ်ဝဲဒၣ်လီၤ. ပှၤဆါတဂၤအံၤ, လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် အထးခိၣ်ထီၣ်ဖျဲးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်အဲၣ်ဒိးလဲၤဟးအ့ၣ်ဟးဆံၣ်, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဝံၣ်ဆၢထၢၣ်အသးတန့ၢ်ဘၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, ဒ်သိးပှၤကကိး သရၣ်မုၣ်ကဟဲမၤစၢၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်ခိးဝဲတသ့လၢၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤအကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိန့ၣ် ဟံးန့ၢ် တၢ်ဟးလီၢ် အသလၢ, ဒီးမၤစၢၤဝဲဒၣ်ပှၤဆါန့ၣ်လီၤ. ဖဲ သရၣ်မုၣ်မၤစၢၤတၢ် ဟဲတုၤန့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲလၢပှၤမၤစၢၤတ့ၢ်လံ ပှၤဆါအဃိ, ကမၢကမၣ်ဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်သးကဖၢလၢအပူၤန့ၣ် ပှၤအခိၣ် ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤပာ်ပနီၣ် ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိ အတၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ကမၤစၢၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တဟံးဃာ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ်ယွၤအန့ဆၢၣ်, ဒီးတဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး “အိၣ်ဒီးယွၤအက့ၢ်အဂီၤ ဒီးပာ်အသးထဲသိးဒီးယွၤဒီး, တဆိကမိၣ်လၢ အဂုာ်န့ၢ်ပှၤဂၤ အတၢ်ဘၣ်” (ဖံးလံး…
About Us
ထံကျိတဖၣ်လၢ ကခီဂာ်အဂီၢ်
ခရ့း(စ) မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) (Chris McCandless) တဂၤ, အိၣ်လီၤဖးဒီးပှၤကညီတဖၣ်, ဒီးလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အလၣ်(စ)ကဲၣ် ပှၢ်မုၢ်ကနၢ (Alaskan) ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပာ်လီၤအသးလၢ ကဟဲက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တချုးလၢတၢ်ကိၢ်ခါ ထံလီၤသကၤပှံၢ်လီၤ, ဒီးကဲထီၣ် ထံကျိအထံမဲာ်ဖံးခိၣ်အါထီၣ်ထီထီၣ်, ထံဟဲယွၤလီၤဆူၣ်, ဒီးတၢ်ခီဂာ်အီၤ တန့ၢ်တသ့အကတီၢ်, အဝဲခီဂာ် တဲး(က)လၣ်နံၣ်ကၣ် (Teklanika) အထံကျိၤ ဖဲ လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, တၢ်အီၣ်တအိၣ်လၢၤအဃိ, မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) တဂၤ, ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဟံၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်. အတၢ်သံလၢ အလီၤသးအုး အလီၤသးဘၣ်ဒိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်နီၣ်က့ၤလၢ လံာ်လဲၢ်, ဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
လၢပျၢၤ, ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဒ်သိးကနုာ်လီၤဝဲဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်အဂီၢ်, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ခီဂာ်ထံကျိ, လၢအကါဒိၣ်တပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, “ယၢ်ဒ့ၣ် အထံလုၣ်ဘၢအနံၤခဲလၢာ်” (ယိၤရှူ ၃:၁၅), ဒီးကကဲထီၣ် တၢ်မၤကွၢ်တမံၤ, ဒ်သိး ကမၤဒိၣ်ထီၣ်မၤအါထီၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးယွၤ စံးဘၣ် စီၤယိၤရှူ,
“တၢ်လၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ ယကပာ်ဒိၣ်သီနၤလၢ…
About Us
တဂၤဒီးတဂၤ တၢ်မၤသကိးတၢ်တပူၤဃီ
လ့လယၢၣ် ခိလိၣ် (Lillian Colon) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ဖိၣ်ဃဲကၠိတဖျၢၣ်, ဒီးဒ်သိးကနုာ်လီၤဘၣ်ဝဲဆူ ပှၤဂဲၤကလံၣ်တဖု, လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တဖုအဂီၢ်, မၤနၢၤဝဲဒၣ် ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိအဂၤ လွံၢ်ကယၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲဂဲၤကလံၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးတၢ်ဂဲၤကလံၣ်တၢ်တဖုအံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂဲၤဒိမၤလိတၢ်လၢအဃံး, တၢ်သ့ဂဲၤကလံၣ်လၢ အဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့, ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်, တုၤအသးအနံၣ်အလါ လွံၢ်ဆံဘျဲၣ်တစုန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အသးပှၢ်တ့ၢ်လံ နွံဆံ နံၣ်ဒၣ်လဲာ်, သိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤမၤလိတၢ်ဖိတဖၣ်, တၢ်လၢအမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂဲၤကလံၣ် အကျိၤကျဲအဒိၣ်အထီကတၢၢ်မံၤ, လၢအမ့ၢ် "တၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါဝဲဒၣ်“လၢပျဲၢ်စီၢ်ခိၣ်လိၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢတၢ်ချၢမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ် ဘံပကံးဘၣ်ထွဲလိာ်အသး,ဒီးပဝဲတဂၤဒီးတဂၤ ပမ့ၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလိာ်သး, ဒီးကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်လိာ်သးန့ၣ်ဒီး,ပတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢအံၤ အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးလိာ်သးဒီးကစၢ်ခရံာ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ အတၢ်ပညိၣ်အမ့ၢ်အတီ, တၢ်မၤလၤကပီၤ ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဖၣ် လၢ ဝ့ၢ် ရိမ့ၤအပူၤ, ပှၤယူဒၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒ်သိးကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအဂီၢ်, စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ“ဒီးတၢ်ဝံသးစူၤ, ဒီးတၢ်မၤမုာ်အကစၢ်…
About Us
ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးဒီးယွၤ လၢတၢ်ကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်
ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် တၣ်လံၣ်ဘၤ(န) (Taliban) ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အၣ်ဖကၣ်န့း(စ)တၣ် အတၢ်ပၢတၢ်ပြၢး ချ့သဒံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကညီလၢ အကလးတဖၣ် အိၣ်ကတာ်ထီဃာ် အသးလၢကီၢ်ပူၤ, ဒီးကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ကျိၤကျဲတအိၣ်ဘၣ်. ပှၤအါဂၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ထွဲ လိာ်သးတအိၣ်, ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်လီၤမၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပတီၢ်မုၢ်လၢ ထံကီၢ်အပူၤ တဖၣ် စးထီၣ်ဟူးဂဲၤချ့သဒံး, ပၣ်ဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤ အိးထီၣ် အ့ၣ်စတၣ်ကြဲၢ်(မ) အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ (Instagram campaign), လၢအထုးန့ၢ်ပှၤသး, ဒီးဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့ပာ်ဖှိၣ် ဒီလၣ် ၇ ကကွဲၢ်, ဒ်သိးကဟ့ၣ် ကဘီယူၤလဲ, ဒီးကဟးထီၣ်လၢ ထံကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ် ပှၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လၢ “လၢထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် အတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်အသး ဒ်သိးအံၤအပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်အိၣ်မူအပတီၢ်အါကလုာ်တဖၣ် အဂီၢ်, ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ပသး, ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤပူၤမၤဖျဲးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.” အဝဲသ့ၣ် ဃုထၢဝဲဒၣ်လၢ ကနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ် လၢတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဖးဒိၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ အၣ်ဖကၢ်န့း(စ)တၣ် အထံကီၢ်ဘၣ်. ပှၤကညီတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် စးထီၣ်လၢ…
About Us
ဟါမၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ခဲအံၤ, ထံၣ်က့ၤလံ
လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢ်ဒီးယၤ, ပလဲၤတုၤဆူ အံၣ်ကွ့ၣ်ဒီ အကီၢ်, အမ့ၣ်စိၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ် အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပကလဲၤဟးကွၢ်ကီတၢ်, ဒီးမၤလိန့ၢ် လီၢ်ကဝီၤပှၤကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိး စပံးဘိး (speed boat), ဒီးလဲၤဆူသဝီဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်သးဘိန့ၣ် ပှ့ၤန့ၢ်ယၤ စုသ့အတၢ်ကယၢကယဲ လၢအအိၣ်ဒီးလၢၢ် လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်ဃုာ်ဒီး,နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသိးထီၣ် ယနၢ်ဒံးဖိအံၤ, ထဲဒၣ်မူးလီၤဆီ တဖၣ်, ဒီးဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်, ဖဲလၢယနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအကတီၢ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဟဲက့ၤလၢ ယတၢ်လဲၤဟးဆူ ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယနၢ်ဒံးဖိတစူၣ်အကျါ တခီန့ၣ် ဟါမၢ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ယဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ယလူၤကွၢ်ဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ, မ့ၢ်ဒၣ်နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်ဧိၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးယကမၤပှဲၤက့ၤ နၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီအဂီၢ်န့ၣ် ယလဲၤကဒါက့ၤဆူ အမ့ၣ်စိၣ် ပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ် က့ၤကဒါဆူ တၢ်အီၣ်ကျးလၢ ပလဲၤအီၣ်သကိးတၢ် ဖဲယနံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢန့ၣ်ဒီး, မၤန့ၢ်က့ၤ ယနၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီန့ၣ် ဖဲ “တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်” (lost and found) ဝဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ. ယသူၣ်ခုသးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.…
About Us
တၢ်ဆီၣ်လီၤသးအတၢ်လုၢ်တၢ်ပာ်
လၢတၢ်ဟးကွၢ်ကီအတၢ်လဲၤဖုၣ်အဂီၢ်, ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤတဂၤ, ဒီးအဖိမုၣ်ခံဂၤန့ၣ် အိၣ်ဟးထီၣ်ဝဲလၢ စိၣ်ဒီးနၣ်, အလဲး(စ)ကး (Soldotna, Alaska) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်အဝဲသ့ၣ် ပညိၣ်ဝဲအသိး, ကဘီယူၤဖိန့ၣ် လဲၤဝဲတတုၤဆူ တၢ်လီၢ်လၢအပာ်ပနီၣ်ဝဲဘၣ်. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအါဒံအါဂၤလၢ လီၢ်ကဝီၤပူၤတဖၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လူၤကွၢ်ဃု ကဘီယူၤ ဟးဂီၤဖိအံၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအမံၤလၢအမ့ၢ် ထဲရံၣ် ကိးဒဲး(စ) (Terry Godes) တဂၤ, ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲ ကဘီယူၤ အဟးဂီၤဖိလၢ ကလီၤဘျၢဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ကမါလၢထံလီၤသကၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိသၢဂၤ အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢအကဘီယူၤ အဒံးဆ့လိၤန့ၣ် လၢအါနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤလီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အဃိ, ပှၤသၢဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ ပှၤခိးကွၢ်မၤစၢၤတၢ် (National Guard) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ် ကိးဒဲး(စ) ဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, မၤပူၤမၤဖျဲးဝဲဒၣ် သးသမူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤ, တဲဖျါအတၢ်မၤတဖၣ်လၢ, “ယမ့ၢ်ယဲဒၣ် ပှၤအဆိကတၢၢ်ထဲတဂၤဧိၤ, လၢအထံၣ်ကဘီယူၤဖိ”...န့ၣ်လီၤ.
စီၤပၤ စီၤဒၤဝံး…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
တၢ်မၤအသး
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
တၢ်မၤအသး
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှး ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်တဖၣ်
ဖဲ ၂၀၁၉ လါ အ့ဖြ့ၣ်န့ၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဖဲ နီးထရၤ ဒါ(မ) ဒံၣ် ပဲရံၣ် (Notre-Dame de Paris), ပှၤရိမ့ၤ ခဲးသလ့း, အတၢ်ဘါယွၤသရိာ်, လၢအမံဟူသၣ်ဖျါဖဲ မံၣ်ဒံၢ်ဘၢၣ်အစိၤ, ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ် ပျိာ်ဖးထီ, ဒီးသ့ၣ်သ့ထိးဖၣ် အတၢ်တီဘိ လၢအပၢၤဃာ် စၢၢ်သူအခိၣ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကဘှီဘၣ် မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ တၢ်ဘါသရိာ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်ကျိၣ်စ့တဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤ, ဒီးပှၤစုသ့တဖၣ် စးထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, စူးကါဝဲ တၢ်တ့ဘှီထီၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်အကျိၤကျဲတမံၤဃီ, သ့ၣ်, ဒီးလၢၢ်လ့တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤ, တမံၤဃီ, တကလုာ်ဃီ, ဒ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိအက့ၢ်အဂီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တချုးလၢခရံာ်နံၣ် ၅၈၆ အနံၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိတဖၣ် ဟဲကဝီၤဃာ် ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, နဘူးကးန့စၢ် မၢအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဆူးထီၣ်ကွံာ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လုၢ်ဟံၣ် လၢမ့ၣ်အူ, ဒီးတၢ်လုၢ်ဟံးန့ၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ် (၂ စီၤ ၂၅:၉)…
တၢ်မၤအသး
မၤတၢ်ခ့တၢ်ပှၤအတၢ်မၤ, ဒ်ကစၢ်ခရံာ် မၤဝဲအသိး
ဖဲ ယလဲၤဟးအိၣ်သကိး ပှၤဆါတဂၤလၢ တၢ်ဆါဟံၣ်အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်ဖိတဖၣ် လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိတအိၣ်တဖု ဆၢထၢၣ်သကိးဝဲဒၣ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ်အကျါ, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဂၤ အတၢ်မၤအဃိ, ယကမၢကမၣ်ဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်လၢ အတၢ်လဲၤခီဖျိ အိၣ်အါတဂၤ တဲနၢ်ပၢၢ် ပှၤဆါအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်
အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဖုန့ၣ် ဒိကနၣ်ဝဲဒၣ်လီၤ. ပှၤဆါတဂၤအံၤ, လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် အထးခိၣ်ထီၣ်ဖျဲးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်အဲၣ်ဒိးလဲၤဟးအ့ၣ်ဟးဆံၣ်, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဝံၣ်ဆၢထၢၣ်အသးတန့ၢ်ဘၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, ဒ်သိးပှၤကကိး သရၣ်မုၣ်ကဟဲမၤစၢၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်ခိးဝဲတသ့လၢၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤအကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိန့ၣ် ဟံးန့ၢ် တၢ်ဟးလီၢ် အသလၢ, ဒီးမၤစၢၤဝဲဒၣ်ပှၤဆါန့ၣ်လီၤ. ဖဲ သရၣ်မုၣ်မၤစၢၤတၢ် ဟဲတုၤန့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲလၢပှၤမၤစၢၤတ့ၢ်လံ ပှၤဆါအဃိ, ကမၢကမၣ်ဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်သးကဖၢလၢအပူၤန့ၣ် ပှၤအခိၣ် ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤပာ်ပနီၣ် ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိ အတၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ကမၤစၢၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တဟံးဃာ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ်ယွၤအန့ဆၢၣ်, ဒီးတဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး “အိၣ်ဒီးယွၤအက့ၢ်အဂီၤ ဒီးပာ်အသးထဲသိးဒီးယွၤဒီး, တဆိကမိၣ်လၢ အဂုာ်န့ၢ်ပှၤဂၤ အတၢ်ဘၣ်” (ဖံးလံး…
တၢ်မၤအသး
ထံကျိတဖၣ်လၢ ကခီဂာ်အဂီၢ်
ခရ့း(စ) မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) (Chris McCandless) တဂၤ, အိၣ်လီၤဖးဒီးပှၤကညီတဖၣ်, ဒီးလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အလၣ်(စ)ကဲၣ် ပှၢ်မုၢ်ကနၢ (Alaskan) ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပာ်လီၤအသးလၢ ကဟဲက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တချုးလၢတၢ်ကိၢ်ခါ ထံလီၤသကၤပှံၢ်လီၤ, ဒီးကဲထီၣ် ထံကျိအထံမဲာ်ဖံးခိၣ်အါထီၣ်ထီထီၣ်, ထံဟဲယွၤလီၤဆူၣ်, ဒီးတၢ်ခီဂာ်အီၤ တန့ၢ်တသ့အကတီၢ်, အဝဲခီဂာ် တဲး(က)လၣ်နံၣ်ကၣ် (Teklanika) အထံကျိၤ ဖဲ လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, တၢ်အီၣ်တအိၣ်လၢၤအဃိ, မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) တဂၤ, ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဟံၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်. အတၢ်သံလၢ အလီၤသးအုး အလီၤသးဘၣ်ဒိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်နီၣ်က့ၤလၢ လံာ်လဲၢ်, ဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
လၢပျၢၤ, ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဒ်သိးကနုာ်လီၤဝဲဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်အဂီၢ်, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ခီဂာ်ထံကျိ, လၢအကါဒိၣ်တပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, “ယၢ်ဒ့ၣ် အထံလုၣ်ဘၢအနံၤခဲလၢာ်” (ယိၤရှူ ၃:၁၅), ဒီးကကဲထီၣ် တၢ်မၤကွၢ်တမံၤ, ဒ်သိး ကမၤဒိၣ်ထီၣ်မၤအါထီၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးယွၤ စံးဘၣ် စီၤယိၤရှူ,
“တၢ်လၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ ယကပာ်ဒိၣ်သီနၤလၢ…
တၢ်မၤအသး
တဂၤဒီးတဂၤ တၢ်မၤသကိးတၢ်တပူၤဃီ
လ့လယၢၣ် ခိလိၣ် (Lillian Colon) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ဖိၣ်ဃဲကၠိတဖျၢၣ်, ဒီးဒ်သိးကနုာ်လီၤဘၣ်ဝဲဆူ ပှၤဂဲၤကလံၣ်တဖု, လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တဖုအဂီၢ်, မၤနၢၤဝဲဒၣ် ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိအဂၤ လွံၢ်ကယၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲဂဲၤကလံၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးတၢ်ဂဲၤကလံၣ်တၢ်တဖုအံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂဲၤဒိမၤလိတၢ်လၢအဃံး, တၢ်သ့ဂဲၤကလံၣ်လၢ အဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့, ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်, တုၤအသးအနံၣ်အလါ လွံၢ်ဆံဘျဲၣ်တစုန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အသးပှၢ်တ့ၢ်လံ နွံဆံ နံၣ်ဒၣ်လဲာ်, သိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤမၤလိတၢ်ဖိတဖၣ်, တၢ်လၢအမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂဲၤကလံၣ် အကျိၤကျဲအဒိၣ်အထီကတၢၢ်မံၤ, လၢအမ့ၢ် "တၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါဝဲဒၣ်“လၢပျဲၢ်စီၢ်ခိၣ်လိၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢတၢ်ချၢမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ် ဘံပကံးဘၣ်ထွဲလိာ်အသး,ဒီးပဝဲတဂၤဒီးတဂၤ ပမ့ၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလိာ်သး, ဒီးကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်လိာ်သးန့ၣ်ဒီး,ပတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢအံၤ အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးလိာ်သးဒီးကစၢ်ခရံာ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ အတၢ်ပညိၣ်အမ့ၢ်အတီ, တၢ်မၤလၤကပီၤ ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဖၣ် လၢ ဝ့ၢ် ရိမ့ၤအပူၤ, ပှၤယူဒၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒ်သိးကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအဂီၢ်, စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ“ဒီးတၢ်ဝံသးစူၤ, ဒီးတၢ်မၤမုာ်အကစၢ်…
တၢ်မၤအသး
ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးဒီးယွၤ လၢတၢ်ကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်
ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် တၣ်လံၣ်ဘၤ(န) (Taliban) ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အၣ်ဖကၣ်န့း(စ)တၣ် အတၢ်ပၢတၢ်ပြၢး ချ့သဒံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကညီလၢ အကလးတဖၣ် အိၣ်ကတာ်ထီဃာ် အသးလၢကီၢ်ပူၤ, ဒီးကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ကျိၤကျဲတအိၣ်ဘၣ်. ပှၤအါဂၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ထွဲ လိာ်သးတအိၣ်, ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်လီၤမၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပတီၢ်မုၢ်လၢ ထံကီၢ်အပူၤ တဖၣ် စးထီၣ်ဟူးဂဲၤချ့သဒံး, ပၣ်ဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤ အိးထီၣ် အ့ၣ်စတၣ်ကြဲၢ်(မ) အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ (Instagram campaign), လၢအထုးန့ၢ်ပှၤသး, ဒီးဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့ပာ်ဖှိၣ် ဒီလၣ် ၇ ကကွဲၢ်, ဒ်သိးကဟ့ၣ် ကဘီယူၤလဲ, ဒီးကဟးထီၣ်လၢ ထံကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ် ပှၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လၢ “လၢထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် အတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်အသး ဒ်သိးအံၤအပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်အိၣ်မူအပတီၢ်အါကလုာ်တဖၣ် အဂီၢ်, ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ပသး, ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤပူၤမၤဖျဲးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.” အဝဲသ့ၣ် ဃုထၢဝဲဒၣ်လၢ ကနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ် လၢတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဖးဒိၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ အၣ်ဖကၢ်န့း(စ)တၣ် အထံကီၢ်ဘၣ်. ပှၤကညီတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် စးထီၣ်လၢ…
တၢ်မၤအသး
ဟါမၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ခဲအံၤ, ထံၣ်က့ၤလံ
လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢ်ဒီးယၤ, ပလဲၤတုၤဆူ အံၣ်ကွ့ၣ်ဒီ အကီၢ်, အမ့ၣ်စိၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ် အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပကလဲၤဟးကွၢ်ကီတၢ်, ဒီးမၤလိန့ၢ် လီၢ်ကဝီၤပှၤကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိး စပံးဘိး (speed boat), ဒီးလဲၤဆူသဝီဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်သးဘိန့ၣ် ပှ့ၤန့ၢ်ယၤ စုသ့အတၢ်ကယၢကယဲ လၢအအိၣ်ဒီးလၢၢ် လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်ဃုာ်ဒီး,နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသိးထီၣ် ယနၢ်ဒံးဖိအံၤ, ထဲဒၣ်မူးလီၤဆီ တဖၣ်, ဒီးဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်, ဖဲလၢယနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအကတီၢ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဟဲက့ၤလၢ ယတၢ်လဲၤဟးဆူ ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယနၢ်ဒံးဖိတစူၣ်အကျါ တခီန့ၣ် ဟါမၢ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ယဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ယလူၤကွၢ်ဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ, မ့ၢ်ဒၣ်နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်ဧိၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးယကမၤပှဲၤက့ၤ နၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီအဂီၢ်န့ၣ် ယလဲၤကဒါက့ၤဆူ အမ့ၣ်စိၣ် ပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ် က့ၤကဒါဆူ တၢ်အီၣ်ကျးလၢ ပလဲၤအီၣ်သကိးတၢ် ဖဲယနံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢန့ၣ်ဒီး, မၤန့ၢ်က့ၤ ယနၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီန့ၣ် ဖဲ “တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်” (lost and found) ဝဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ. ယသူၣ်ခုသးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ဆီၣ်လီၤသးအတၢ်လုၢ်တၢ်ပာ်
လၢတၢ်ဟးကွၢ်ကီအတၢ်လဲၤဖုၣ်အဂီၢ်, ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤတဂၤ, ဒီးအဖိမုၣ်ခံဂၤန့ၣ် အိၣ်ဟးထီၣ်ဝဲလၢ စိၣ်ဒီးနၣ်, အလဲး(စ)ကး (Soldotna, Alaska) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်အဝဲသ့ၣ် ပညိၣ်ဝဲအသိး, ကဘီယူၤဖိန့ၣ် လဲၤဝဲတတုၤဆူ တၢ်လီၢ်လၢအပာ်ပနီၣ်ဝဲဘၣ်. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအါဒံအါဂၤလၢ လီၢ်ကဝီၤပူၤတဖၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လူၤကွၢ်ဃု ကဘီယူၤ ဟးဂီၤဖိအံၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအမံၤလၢအမ့ၢ် ထဲရံၣ် ကိးဒဲး(စ) (Terry Godes) တဂၤ, ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲ ကဘီယူၤ အဟးဂီၤဖိလၢ ကလီၤဘျၢဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ကမါလၢထံလီၤသကၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိသၢဂၤ အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢအကဘီယူၤ အဒံးဆ့လိၤန့ၣ် လၢအါနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤလီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အဃိ, ပှၤသၢဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ ပှၤခိးကွၢ်မၤစၢၤတၢ် (National Guard) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ် ကိးဒဲး(စ) ဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, မၤပူၤမၤဖျဲးဝဲဒၣ် သးသမူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤ, တဲဖျါအတၢ်မၤတဖၣ်လၢ, “ယမ့ၢ်ယဲဒၣ် ပှၤအဆိကတၢၢ်ထဲတဂၤဧိၤ, လၢအထံၣ်ကဘီယူၤဖိ”...န့ၣ်လီၤ.
စီၤပၤ စီၤဒၤဝံး…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှး ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်တဖၣ်
ဖဲ ၂၀၁၉ လါ အ့ဖြ့ၣ်န့ၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဖဲ နီးထရၤ ဒါ(မ) ဒံၣ် ပဲရံၣ် (Notre-Dame de Paris), ပှၤရိမ့ၤ ခဲးသလ့း, အတၢ်ဘါယွၤသရိာ်, လၢအမံဟူသၣ်ဖျါဖဲ မံၣ်ဒံၢ်ဘၢၣ်အစိၤ, ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ် ပျိာ်ဖးထီ, ဒီးသ့ၣ်သ့ထိးဖၣ် အတၢ်တီဘိ လၢအပၢၤဃာ် စၢၢ်သူအခိၣ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကဘှီဘၣ် မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ တၢ်ဘါသရိာ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်ကျိၣ်စ့တဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤ, ဒီးပှၤစုသ့တဖၣ် စးထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, စူးကါဝဲ တၢ်တ့ဘှီထီၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်အကျိၤကျဲတမံၤဃီ, သ့ၣ်, ဒီးလၢၢ်လ့တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤ, တမံၤဃီ, တကလုာ်ဃီ, ဒ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိအက့ၢ်အဂီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တချုးလၢခရံာ်နံၣ် ၅၈၆ အနံၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိတဖၣ် ဟဲကဝီၤဃာ် ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, နဘူးကးန့စၢ် မၢအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဆူးထီၣ်ကွံာ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လုၢ်ဟံၣ် လၢမ့ၣ်အူ, ဒီးတၢ်လုၢ်ဟံးန့ၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ် (၂ စီၤ ၂၅:၉)…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
မၤတၢ်ခ့တၢ်ပှၤအတၢ်မၤ, ဒ်ကစၢ်ခရံာ် မၤဝဲအသိး
ဖဲ ယလဲၤဟးအိၣ်သကိး ပှၤဆါတဂၤလၢ တၢ်ဆါဟံၣ်အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်ဖိတဖၣ် လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိတအိၣ်တဖု ဆၢထၢၣ်သကိးဝဲဒၣ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ်အကျါ, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဂၤ အတၢ်မၤအဃိ, ယကမၢကမၣ်ဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်လၢ အတၢ်လဲၤခီဖျိ အိၣ်အါတဂၤ တဲနၢ်ပၢၢ် ပှၤဆါအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်
အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဖုန့ၣ် ဒိကနၣ်ဝဲဒၣ်လီၤ. ပှၤဆါတဂၤအံၤ, လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် အထးခိၣ်ထီၣ်ဖျဲးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်အဲၣ်ဒိးလဲၤဟးအ့ၣ်ဟးဆံၣ်, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဝံၣ်ဆၢထၢၣ်အသးတန့ၢ်ဘၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, ဒ်သိးပှၤကကိး သရၣ်မုၣ်ကဟဲမၤစၢၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်ခိးဝဲတသ့လၢၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤအကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိန့ၣ် ဟံးန့ၢ် တၢ်ဟးလီၢ် အသလၢ, ဒီးမၤစၢၤဝဲဒၣ်ပှၤဆါန့ၣ်လီၤ. ဖဲ သရၣ်မုၣ်မၤစၢၤတၢ် ဟဲတုၤန့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲလၢပှၤမၤစၢၤတ့ၢ်လံ ပှၤဆါအဃိ, ကမၢကမၣ်ဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်သးကဖၢလၢအပူၤန့ၣ် ပှၤအခိၣ် ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤပာ်ပနီၣ် ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိ အတၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ကမၤစၢၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တဟံးဃာ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ်ယွၤအန့ဆၢၣ်, ဒီးတဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး “အိၣ်ဒီးယွၤအက့ၢ်အဂီၤ ဒီးပာ်အသးထဲသိးဒီးယွၤဒီး, တဆိကမိၣ်လၢ အဂုာ်န့ၢ်ပှၤဂၤ အတၢ်ဘၣ်” (ဖံးလံး…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ထံကျိတဖၣ်လၢ ကခီဂာ်အဂီၢ်
ခရ့း(စ) မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) (Chris McCandless) တဂၤ, အိၣ်လီၤဖးဒီးပှၤကညီတဖၣ်, ဒီးလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အလၣ်(စ)ကဲၣ် ပှၢ်မုၢ်ကနၢ (Alaskan) ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပာ်လီၤအသးလၢ ကဟဲက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တချုးလၢတၢ်ကိၢ်ခါ ထံလီၤသကၤပှံၢ်လီၤ, ဒီးကဲထီၣ် ထံကျိအထံမဲာ်ဖံးခိၣ်အါထီၣ်ထီထီၣ်, ထံဟဲယွၤလီၤဆူၣ်, ဒီးတၢ်ခီဂာ်အီၤ တန့ၢ်တသ့အကတီၢ်, အဝဲခီဂာ် တဲး(က)လၣ်နံၣ်ကၣ် (Teklanika) အထံကျိၤ ဖဲ လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, တၢ်အီၣ်တအိၣ်လၢၤအဃိ, မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) တဂၤ, ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဟံၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်. အတၢ်သံလၢ အလီၤသးအုး အလီၤသးဘၣ်ဒိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်နီၣ်က့ၤလၢ လံာ်လဲၢ်, ဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
လၢပျၢၤ, ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဒ်သိးကနုာ်လီၤဝဲဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်အဂီၢ်, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ခီဂာ်ထံကျိ, လၢအကါဒိၣ်တပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, “ယၢ်ဒ့ၣ် အထံလုၣ်ဘၢအနံၤခဲလၢာ်” (ယိၤရှူ ၃:၁၅), ဒီးကကဲထီၣ် တၢ်မၤကွၢ်တမံၤ, ဒ်သိး ကမၤဒိၣ်ထီၣ်မၤအါထီၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးယွၤ စံးဘၣ် စီၤယိၤရှူ,
“တၢ်လၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ ယကပာ်ဒိၣ်သီနၤလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တဂၤဒီးတဂၤ တၢ်မၤသကိးတၢ်တပူၤဃီ
လ့လယၢၣ် ခိလိၣ် (Lillian Colon) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ဖိၣ်ဃဲကၠိတဖျၢၣ်, ဒီးဒ်သိးကနုာ်လီၤဘၣ်ဝဲဆူ ပှၤဂဲၤကလံၣ်တဖု, လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တဖုအဂီၢ်, မၤနၢၤဝဲဒၣ် ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိအဂၤ လွံၢ်ကယၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲဂဲၤကလံၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးတၢ်ဂဲၤကလံၣ်တၢ်တဖုအံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂဲၤဒိမၤလိတၢ်လၢအဃံး, တၢ်သ့ဂဲၤကလံၣ်လၢ အဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့, ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်, တုၤအသးအနံၣ်အလါ လွံၢ်ဆံဘျဲၣ်တစုန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အသးပှၢ်တ့ၢ်လံ နွံဆံ နံၣ်ဒၣ်လဲာ်, သိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤမၤလိတၢ်ဖိတဖၣ်, တၢ်လၢအမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂဲၤကလံၣ် အကျိၤကျဲအဒိၣ်အထီကတၢၢ်မံၤ, လၢအမ့ၢ် "တၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါဝဲဒၣ်“လၢပျဲၢ်စီၢ်ခိၣ်လိၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢတၢ်ချၢမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ် ဘံပကံးဘၣ်ထွဲလိာ်အသး,ဒီးပဝဲတဂၤဒီးတဂၤ ပမ့ၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလိာ်သး, ဒီးကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်လိာ်သးန့ၣ်ဒီး,ပတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢအံၤ အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးလိာ်သးဒီးကစၢ်ခရံာ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ အတၢ်ပညိၣ်အမ့ၢ်အတီ, တၢ်မၤလၤကပီၤ ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဖၣ် လၢ ဝ့ၢ် ရိမ့ၤအပူၤ, ပှၤယူဒၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒ်သိးကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအဂီၢ်, စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ“ဒီးတၢ်ဝံသးစူၤ, ဒီးတၢ်မၤမုာ်အကစၢ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးဒီးယွၤ လၢတၢ်ကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်
ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် တၣ်လံၣ်ဘၤ(န) (Taliban) ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အၣ်ဖကၣ်န့း(စ)တၣ် အတၢ်ပၢတၢ်ပြၢး ချ့သဒံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကညီလၢ အကလးတဖၣ် အိၣ်ကတာ်ထီဃာ် အသးလၢကီၢ်ပူၤ, ဒီးကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ကျိၤကျဲတအိၣ်ဘၣ်. ပှၤအါဂၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ထွဲ လိာ်သးတအိၣ်, ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်လီၤမၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပတီၢ်မုၢ်လၢ ထံကီၢ်အပူၤ တဖၣ် စးထီၣ်ဟူးဂဲၤချ့သဒံး, ပၣ်ဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤ အိးထီၣ် အ့ၣ်စတၣ်ကြဲၢ်(မ) အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ (Instagram campaign), လၢအထုးန့ၢ်ပှၤသး, ဒီးဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့ပာ်ဖှိၣ် ဒီလၣ် ၇ ကကွဲၢ်, ဒ်သိးကဟ့ၣ် ကဘီယူၤလဲ, ဒီးကဟးထီၣ်လၢ ထံကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ် ပှၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လၢ “လၢထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် အတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်အသး ဒ်သိးအံၤအပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်အိၣ်မူအပတီၢ်အါကလုာ်တဖၣ် အဂီၢ်, ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ပသး, ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤပူၤမၤဖျဲးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.” အဝဲသ့ၣ် ဃုထၢဝဲဒၣ်လၢ ကနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ် လၢတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဖးဒိၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ အၣ်ဖကၢ်န့း(စ)တၣ် အထံကီၢ်ဘၣ်. ပှၤကညီတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် စးထီၣ်လၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဟါမၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ခဲအံၤ, ထံၣ်က့ၤလံ
လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢ်ဒီးယၤ, ပလဲၤတုၤဆူ အံၣ်ကွ့ၣ်ဒီ အကီၢ်, အမ့ၣ်စိၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ် အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပကလဲၤဟးကွၢ်ကီတၢ်, ဒီးမၤလိန့ၢ် လီၢ်ကဝီၤပှၤကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိး စပံးဘိး (speed boat), ဒီးလဲၤဆူသဝီဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်သးဘိန့ၣ် ပှ့ၤန့ၢ်ယၤ စုသ့အတၢ်ကယၢကယဲ လၢအအိၣ်ဒီးလၢၢ် လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်ဃုာ်ဒီး,နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသိးထီၣ် ယနၢ်ဒံးဖိအံၤ, ထဲဒၣ်မူးလီၤဆီ တဖၣ်, ဒီးဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်, ဖဲလၢယနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအကတီၢ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဟဲက့ၤလၢ ယတၢ်လဲၤဟးဆူ ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယနၢ်ဒံးဖိတစူၣ်အကျါ တခီန့ၣ် ဟါမၢ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ယဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ယလူၤကွၢ်ဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ, မ့ၢ်ဒၣ်နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်ဧိၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးယကမၤပှဲၤက့ၤ နၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီအဂီၢ်န့ၣ် ယလဲၤကဒါက့ၤဆူ အမ့ၣ်စိၣ် ပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ် က့ၤကဒါဆူ တၢ်အီၣ်ကျးလၢ ပလဲၤအီၣ်သကိးတၢ် ဖဲယနံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢန့ၣ်ဒီး, မၤန့ၢ်က့ၤ ယနၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီန့ၣ် ဖဲ “တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်” (lost and found) ဝဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ. ယသူၣ်ခုသးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ဆီၣ်လီၤသးအတၢ်လုၢ်တၢ်ပာ်
လၢတၢ်ဟးကွၢ်ကီအတၢ်လဲၤဖုၣ်အဂီၢ်, ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤတဂၤ, ဒီးအဖိမုၣ်ခံဂၤန့ၣ် အိၣ်ဟးထီၣ်ဝဲလၢ စိၣ်ဒီးနၣ်, အလဲး(စ)ကး (Soldotna, Alaska) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်အဝဲသ့ၣ် ပညိၣ်ဝဲအသိး, ကဘီယူၤဖိန့ၣ် လဲၤဝဲတတုၤဆူ တၢ်လီၢ်လၢအပာ်ပနီၣ်ဝဲဘၣ်. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအါဒံအါဂၤလၢ လီၢ်ကဝီၤပူၤတဖၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လူၤကွၢ်ဃု ကဘီယူၤ ဟးဂီၤဖိအံၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအမံၤလၢအမ့ၢ် ထဲရံၣ် ကိးဒဲး(စ) (Terry Godes) တဂၤ, ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲ ကဘီယူၤ အဟးဂီၤဖိလၢ ကလီၤဘျၢဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ကမါလၢထံလီၤသကၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိသၢဂၤ အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢအကဘီယူၤ အဒံးဆ့လိၤန့ၣ် လၢအါနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤလီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အဃိ, ပှၤသၢဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ ပှၤခိးကွၢ်မၤစၢၤတၢ် (National Guard) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ် ကိးဒဲး(စ) ဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, မၤပူၤမၤဖျဲးဝဲဒၣ် သးသမူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤ, တဲဖျါအတၢ်မၤတဖၣ်လၢ, “ယမ့ၢ်ယဲဒၣ် ပှၤအဆိကတၢၢ်ထဲတဂၤဧိၤ, လၢအထံၣ်ကဘီယူၤဖိ”...န့ၣ်လီၤ.
စီၤပၤ စီၤဒၤဝံး…
About Us
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
About Us
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
About Us
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
About Us
တၢ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှး ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်တဖၣ်
ဖဲ ၂၀၁၉ လါ အ့ဖြ့ၣ်န့ၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဖဲ နီးထရၤ ဒါ(မ) ဒံၣ် ပဲရံၣ် (Notre-Dame de Paris), ပှၤရိမ့ၤ ခဲးသလ့း, အတၢ်ဘါယွၤသရိာ်, လၢအမံဟူသၣ်ဖျါဖဲ မံၣ်ဒံၢ်ဘၢၣ်အစိၤ, ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ် ပျိာ်ဖးထီ, ဒီးသ့ၣ်သ့ထိးဖၣ် အတၢ်တီဘိ လၢအပၢၤဃာ် စၢၢ်သူအခိၣ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကဘှီဘၣ် မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ တၢ်ဘါသရိာ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်ကျိၣ်စ့တဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤ, ဒီးပှၤစုသ့တဖၣ် စးထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, စူးကါဝဲ တၢ်တ့ဘှီထီၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်အကျိၤကျဲတမံၤဃီ, သ့ၣ်, ဒီးလၢၢ်လ့တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤ, တမံၤဃီ, တကလုာ်ဃီ, ဒ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိအက့ၢ်အဂီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တချုးလၢခရံာ်နံၣ် ၅၈၆ အနံၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိတဖၣ် ဟဲကဝီၤဃာ် ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, နဘူးကးန့စၢ် မၢအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဆူးထီၣ်ကွံာ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လုၢ်ဟံၣ် လၢမ့ၣ်အူ, ဒီးတၢ်လုၢ်ဟံးန့ၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ် (၂ စီၤ ၂၅:၉)…
About Us
မၤတၢ်ခ့တၢ်ပှၤအတၢ်မၤ, ဒ်ကစၢ်ခရံာ် မၤဝဲအသိး
ဖဲ ယလဲၤဟးအိၣ်သကိး ပှၤဆါတဂၤလၢ တၢ်ဆါဟံၣ်အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်ဖိတဖၣ် လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိတအိၣ်တဖု ဆၢထၢၣ်သကိးဝဲဒၣ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ်အကျါ, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဂၤ အတၢ်မၤအဃိ, ယကမၢကမၣ်ဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်လၢ အတၢ်လဲၤခီဖျိ အိၣ်အါတဂၤ တဲနၢ်ပၢၢ် ပှၤဆါအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်
အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဖုန့ၣ် ဒိကနၣ်ဝဲဒၣ်လီၤ. ပှၤဆါတဂၤအံၤ, လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် အထးခိၣ်ထီၣ်ဖျဲးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်အဲၣ်ဒိးလဲၤဟးအ့ၣ်ဟးဆံၣ်, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဝံၣ်ဆၢထၢၣ်အသးတန့ၢ်ဘၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, ဒ်သိးပှၤကကိး သရၣ်မုၣ်ကဟဲမၤစၢၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်ခိးဝဲတသ့လၢၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤအကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိန့ၣ် ဟံးန့ၢ် တၢ်ဟးလီၢ် အသလၢ, ဒီးမၤစၢၤဝဲဒၣ်ပှၤဆါန့ၣ်လီၤ. ဖဲ သရၣ်မုၣ်မၤစၢၤတၢ် ဟဲတုၤန့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲလၢပှၤမၤစၢၤတ့ၢ်လံ ပှၤဆါအဃိ, ကမၢကမၣ်ဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်သးကဖၢလၢအပူၤန့ၣ် ပှၤအခိၣ် ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤပာ်ပနီၣ် ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိ အတၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ကမၤစၢၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တဟံးဃာ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ်ယွၤအန့ဆၢၣ်, ဒီးတဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး “အိၣ်ဒီးယွၤအက့ၢ်အဂီၤ ဒီးပာ်အသးထဲသိးဒီးယွၤဒီး, တဆိကမိၣ်လၢ အဂုာ်န့ၢ်ပှၤဂၤ အတၢ်ဘၣ်” (ဖံးလံး…
About Us
ထံကျိတဖၣ်လၢ ကခီဂာ်အဂီၢ်
ခရ့း(စ) မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) (Chris McCandless) တဂၤ, အိၣ်လီၤဖးဒီးပှၤကညီတဖၣ်, ဒီးလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အလၣ်(စ)ကဲၣ် ပှၢ်မုၢ်ကနၢ (Alaskan) ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပာ်လီၤအသးလၢ ကဟဲက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တချုးလၢတၢ်ကိၢ်ခါ ထံလီၤသကၤပှံၢ်လီၤ, ဒီးကဲထီၣ် ထံကျိအထံမဲာ်ဖံးခိၣ်အါထီၣ်ထီထီၣ်, ထံဟဲယွၤလီၤဆူၣ်, ဒီးတၢ်ခီဂာ်အီၤ တန့ၢ်တသ့အကတီၢ်, အဝဲခီဂာ် တဲး(က)လၣ်နံၣ်ကၣ် (Teklanika) အထံကျိၤ ဖဲ လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, တၢ်အီၣ်တအိၣ်လၢၤအဃိ, မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) တဂၤ, ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဟံၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်. အတၢ်သံလၢ အလီၤသးအုး အလီၤသးဘၣ်ဒိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်နီၣ်က့ၤလၢ လံာ်လဲၢ်, ဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
လၢပျၢၤ, ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဒ်သိးကနုာ်လီၤဝဲဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်အဂီၢ်, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ခီဂာ်ထံကျိ, လၢအကါဒိၣ်တပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, “ယၢ်ဒ့ၣ် အထံလုၣ်ဘၢအနံၤခဲလၢာ်” (ယိၤရှူ ၃:၁၅), ဒီးကကဲထီၣ် တၢ်မၤကွၢ်တမံၤ, ဒ်သိး ကမၤဒိၣ်ထီၣ်မၤအါထီၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးယွၤ စံးဘၣ် စီၤယိၤရှူ,
“တၢ်လၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ ယကပာ်ဒိၣ်သီနၤလၢ…
About Us
တဂၤဒီးတဂၤ တၢ်မၤသကိးတၢ်တပူၤဃီ
လ့လယၢၣ် ခိလိၣ် (Lillian Colon) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ဖိၣ်ဃဲကၠိတဖျၢၣ်, ဒီးဒ်သိးကနုာ်လီၤဘၣ်ဝဲဆူ ပှၤဂဲၤကလံၣ်တဖု, လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တဖုအဂီၢ်, မၤနၢၤဝဲဒၣ် ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိအဂၤ လွံၢ်ကယၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲဂဲၤကလံၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးတၢ်ဂဲၤကလံၣ်တၢ်တဖုအံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂဲၤဒိမၤလိတၢ်လၢအဃံး, တၢ်သ့ဂဲၤကလံၣ်လၢ အဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့, ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်, တုၤအသးအနံၣ်အလါ လွံၢ်ဆံဘျဲၣ်တစုန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အသးပှၢ်တ့ၢ်လံ နွံဆံ နံၣ်ဒၣ်လဲာ်, သိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤမၤလိတၢ်ဖိတဖၣ်, တၢ်လၢအမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂဲၤကလံၣ် အကျိၤကျဲအဒိၣ်အထီကတၢၢ်မံၤ, လၢအမ့ၢ် "တၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါဝဲဒၣ်“လၢပျဲၢ်စီၢ်ခိၣ်လိၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢတၢ်ချၢမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ် ဘံပကံးဘၣ်ထွဲလိာ်အသး,ဒီးပဝဲတဂၤဒီးတဂၤ ပမ့ၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလိာ်သး, ဒီးကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်လိာ်သးန့ၣ်ဒီး,ပတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢအံၤ အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးလိာ်သးဒီးကစၢ်ခရံာ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ အတၢ်ပညိၣ်အမ့ၢ်အတီ, တၢ်မၤလၤကပီၤ ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဖၣ် လၢ ဝ့ၢ် ရိမ့ၤအပူၤ, ပှၤယူဒၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒ်သိးကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအဂီၢ်, စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ“ဒီးတၢ်ဝံသးစူၤ, ဒီးတၢ်မၤမုာ်အကစၢ်…
About Us
ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးဒီးယွၤ လၢတၢ်ကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်
ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် တၣ်လံၣ်ဘၤ(န) (Taliban) ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အၣ်ဖကၣ်န့း(စ)တၣ် အတၢ်ပၢတၢ်ပြၢး ချ့သဒံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကညီလၢ အကလးတဖၣ် အိၣ်ကတာ်ထီဃာ် အသးလၢကီၢ်ပူၤ, ဒီးကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ကျိၤကျဲတအိၣ်ဘၣ်. ပှၤအါဂၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ထွဲ လိာ်သးတအိၣ်, ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်လီၤမၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပတီၢ်မုၢ်လၢ ထံကီၢ်အပူၤ တဖၣ် စးထီၣ်ဟူးဂဲၤချ့သဒံး, ပၣ်ဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤ အိးထီၣ် အ့ၣ်စတၣ်ကြဲၢ်(မ) အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ (Instagram campaign), လၢအထုးန့ၢ်ပှၤသး, ဒီးဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့ပာ်ဖှိၣ် ဒီလၣ် ၇ ကကွဲၢ်, ဒ်သိးကဟ့ၣ် ကဘီယူၤလဲ, ဒီးကဟးထီၣ်လၢ ထံကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ် ပှၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လၢ “လၢထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် အတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်အသး ဒ်သိးအံၤအပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်အိၣ်မူအပတီၢ်အါကလုာ်တဖၣ် အဂီၢ်, ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ပသး, ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤပူၤမၤဖျဲးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.” အဝဲသ့ၣ် ဃုထၢဝဲဒၣ်လၢ ကနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ် လၢတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဖးဒိၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ အၣ်ဖကၢ်န့း(စ)တၣ် အထံကီၢ်ဘၣ်. ပှၤကညီတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် စးထီၣ်လၢ…
About Us
ဟါမၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ခဲအံၤ, ထံၣ်က့ၤလံ
လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢ်ဒီးယၤ, ပလဲၤတုၤဆူ အံၣ်ကွ့ၣ်ဒီ အကီၢ်, အမ့ၣ်စိၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ် အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပကလဲၤဟးကွၢ်ကီတၢ်, ဒီးမၤလိန့ၢ် လီၢ်ကဝီၤပှၤကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိး စပံးဘိး (speed boat), ဒီးလဲၤဆူသဝီဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်သးဘိန့ၣ် ပှ့ၤန့ၢ်ယၤ စုသ့အတၢ်ကယၢကယဲ လၢအအိၣ်ဒီးလၢၢ် လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်ဃုာ်ဒီး,နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသိးထီၣ် ယနၢ်ဒံးဖိအံၤ, ထဲဒၣ်မူးလီၤဆီ တဖၣ်, ဒီးဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်, ဖဲလၢယနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအကတီၢ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဟဲက့ၤလၢ ယတၢ်လဲၤဟးဆူ ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယနၢ်ဒံးဖိတစူၣ်အကျါ တခီန့ၣ် ဟါမၢ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ယဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ယလူၤကွၢ်ဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ, မ့ၢ်ဒၣ်နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်ဧိၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးယကမၤပှဲၤက့ၤ နၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီအဂီၢ်န့ၣ် ယလဲၤကဒါက့ၤဆူ အမ့ၣ်စိၣ် ပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ် က့ၤကဒါဆူ တၢ်အီၣ်ကျးလၢ ပလဲၤအီၣ်သကိးတၢ် ဖဲယနံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢန့ၣ်ဒီး, မၤန့ၢ်က့ၤ ယနၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီန့ၣ် ဖဲ “တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်” (lost and found) ဝဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ. ယသူၣ်ခုသးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.…
About Us
တၢ်ဆီၣ်လီၤသးအတၢ်လုၢ်တၢ်ပာ်
လၢတၢ်ဟးကွၢ်ကီအတၢ်လဲၤဖုၣ်အဂီၢ်, ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤတဂၤ, ဒီးအဖိမုၣ်ခံဂၤန့ၣ် အိၣ်ဟးထီၣ်ဝဲလၢ စိၣ်ဒီးနၣ်, အလဲး(စ)ကး (Soldotna, Alaska) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်အဝဲသ့ၣ် ပညိၣ်ဝဲအသိး, ကဘီယူၤဖိန့ၣ် လဲၤဝဲတတုၤဆူ တၢ်လီၢ်လၢအပာ်ပနီၣ်ဝဲဘၣ်. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအါဒံအါဂၤလၢ လီၢ်ကဝီၤပူၤတဖၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လူၤကွၢ်ဃု ကဘီယူၤ ဟးဂီၤဖိအံၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအမံၤလၢအမ့ၢ် ထဲရံၣ် ကိးဒဲး(စ) (Terry Godes) တဂၤ, ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲ ကဘီယူၤ အဟးဂီၤဖိလၢ ကလီၤဘျၢဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ကမါလၢထံလီၤသကၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိသၢဂၤ အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢအကဘီယူၤ အဒံးဆ့လိၤန့ၣ် လၢအါနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤလီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အဃိ, ပှၤသၢဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ ပှၤခိးကွၢ်မၤစၢၤတၢ် (National Guard) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ် ကိးဒဲး(စ) ဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, မၤပူၤမၤဖျဲးဝဲဒၣ် သးသမူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤ, တဲဖျါအတၢ်မၤတဖၣ်လၢ, “ယမ့ၢ်ယဲဒၣ် ပှၤအဆိကတၢၢ်ထဲတဂၤဧိၤ, လၢအထံၣ်ကဘီယူၤဖိ”...န့ၣ်လီၤ.
စီၤပၤ စီၤဒၤဝံး…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
တၢ်မၤအသး
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
တၢ်မၤအသး
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှး ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်တဖၣ်
ဖဲ ၂၀၁၉ လါ အ့ဖြ့ၣ်န့ၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဖဲ နီးထရၤ ဒါ(မ) ဒံၣ် ပဲရံၣ် (Notre-Dame de Paris), ပှၤရိမ့ၤ ခဲးသလ့း, အတၢ်ဘါယွၤသရိာ်, လၢအမံဟူသၣ်ဖျါဖဲ မံၣ်ဒံၢ်ဘၢၣ်အစိၤ, ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ် ပျိာ်ဖးထီ, ဒီးသ့ၣ်သ့ထိးဖၣ် အတၢ်တီဘိ လၢအပၢၤဃာ် စၢၢ်သူအခိၣ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကဘှီဘၣ် မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ တၢ်ဘါသရိာ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်ကျိၣ်စ့တဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤ, ဒီးပှၤစုသ့တဖၣ် စးထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, စူးကါဝဲ တၢ်တ့ဘှီထီၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်အကျိၤကျဲတမံၤဃီ, သ့ၣ်, ဒီးလၢၢ်လ့တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤ, တမံၤဃီ, တကလုာ်ဃီ, ဒ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိအက့ၢ်အဂီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တချုးလၢခရံာ်နံၣ် ၅၈၆ အနံၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိတဖၣ် ဟဲကဝီၤဃာ် ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, နဘူးကးန့စၢ် မၢအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဆူးထီၣ်ကွံာ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လုၢ်ဟံၣ် လၢမ့ၣ်အူ, ဒီးတၢ်လုၢ်ဟံးန့ၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ် (၂ စီၤ ၂၅:၉)…
တၢ်မၤအသး
မၤတၢ်ခ့တၢ်ပှၤအတၢ်မၤ, ဒ်ကစၢ်ခရံာ် မၤဝဲအသိး
ဖဲ ယလဲၤဟးအိၣ်သကိး ပှၤဆါတဂၤလၢ တၢ်ဆါဟံၣ်အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်ဖိတဖၣ် လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိတအိၣ်တဖု ဆၢထၢၣ်သကိးဝဲဒၣ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ်အကျါ, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဂၤ အတၢ်မၤအဃိ, ယကမၢကမၣ်ဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်လၢ အတၢ်လဲၤခီဖျိ အိၣ်အါတဂၤ တဲနၢ်ပၢၢ် ပှၤဆါအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်
အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဖုန့ၣ် ဒိကနၣ်ဝဲဒၣ်လီၤ. ပှၤဆါတဂၤအံၤ, လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် အထးခိၣ်ထီၣ်ဖျဲးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်အဲၣ်ဒိးလဲၤဟးအ့ၣ်ဟးဆံၣ်, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဝံၣ်ဆၢထၢၣ်အသးတန့ၢ်ဘၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, ဒ်သိးပှၤကကိး သရၣ်မုၣ်ကဟဲမၤစၢၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်ခိးဝဲတသ့လၢၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤအကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိန့ၣ် ဟံးန့ၢ် တၢ်ဟးလီၢ် အသလၢ, ဒီးမၤစၢၤဝဲဒၣ်ပှၤဆါန့ၣ်လီၤ. ဖဲ သရၣ်မုၣ်မၤစၢၤတၢ် ဟဲတုၤန့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲလၢပှၤမၤစၢၤတ့ၢ်လံ ပှၤဆါအဃိ, ကမၢကမၣ်ဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်သးကဖၢလၢအပူၤန့ၣ် ပှၤအခိၣ် ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤပာ်ပနီၣ် ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိ အတၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ကမၤစၢၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တဟံးဃာ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ်ယွၤအန့ဆၢၣ်, ဒီးတဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး “အိၣ်ဒီးယွၤအက့ၢ်အဂီၤ ဒီးပာ်အသးထဲသိးဒီးယွၤဒီး, တဆိကမိၣ်လၢ အဂုာ်န့ၢ်ပှၤဂၤ အတၢ်ဘၣ်” (ဖံးလံး…
တၢ်မၤအသး
ထံကျိတဖၣ်လၢ ကခီဂာ်အဂီၢ်
ခရ့း(စ) မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) (Chris McCandless) တဂၤ, အိၣ်လီၤဖးဒီးပှၤကညီတဖၣ်, ဒီးလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အလၣ်(စ)ကဲၣ် ပှၢ်မုၢ်ကနၢ (Alaskan) ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပာ်လီၤအသးလၢ ကဟဲက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တချုးလၢတၢ်ကိၢ်ခါ ထံလီၤသကၤပှံၢ်လီၤ, ဒီးကဲထီၣ် ထံကျိအထံမဲာ်ဖံးခိၣ်အါထီၣ်ထီထီၣ်, ထံဟဲယွၤလီၤဆူၣ်, ဒီးတၢ်ခီဂာ်အီၤ တန့ၢ်တသ့အကတီၢ်, အဝဲခီဂာ် တဲး(က)လၣ်နံၣ်ကၣ် (Teklanika) အထံကျိၤ ဖဲ လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, တၢ်အီၣ်တအိၣ်လၢၤအဃိ, မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) တဂၤ, ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဟံၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်. အတၢ်သံလၢ အလီၤသးအုး အလီၤသးဘၣ်ဒိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်နီၣ်က့ၤလၢ လံာ်လဲၢ်, ဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
လၢပျၢၤ, ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဒ်သိးကနုာ်လီၤဝဲဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်အဂီၢ်, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ခီဂာ်ထံကျိ, လၢအကါဒိၣ်တပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, “ယၢ်ဒ့ၣ် အထံလုၣ်ဘၢအနံၤခဲလၢာ်” (ယိၤရှူ ၃:၁၅), ဒီးကကဲထီၣ် တၢ်မၤကွၢ်တမံၤ, ဒ်သိး ကမၤဒိၣ်ထီၣ်မၤအါထီၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးယွၤ စံးဘၣ် စီၤယိၤရှူ,
“တၢ်လၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ ယကပာ်ဒိၣ်သီနၤလၢ…
တၢ်မၤအသး
တဂၤဒီးတဂၤ တၢ်မၤသကိးတၢ်တပူၤဃီ
လ့လယၢၣ် ခိလိၣ် (Lillian Colon) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ဖိၣ်ဃဲကၠိတဖျၢၣ်, ဒီးဒ်သိးကနုာ်လီၤဘၣ်ဝဲဆူ ပှၤဂဲၤကလံၣ်တဖု, လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တဖုအဂီၢ်, မၤနၢၤဝဲဒၣ် ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိအဂၤ လွံၢ်ကယၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲဂဲၤကလံၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးတၢ်ဂဲၤကလံၣ်တၢ်တဖုအံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂဲၤဒိမၤလိတၢ်လၢအဃံး, တၢ်သ့ဂဲၤကလံၣ်လၢ အဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့, ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်, တုၤအသးအနံၣ်အလါ လွံၢ်ဆံဘျဲၣ်တစုန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အသးပှၢ်တ့ၢ်လံ နွံဆံ နံၣ်ဒၣ်လဲာ်, သိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤမၤလိတၢ်ဖိတဖၣ်, တၢ်လၢအမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂဲၤကလံၣ် အကျိၤကျဲအဒိၣ်အထီကတၢၢ်မံၤ, လၢအမ့ၢ် "တၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါဝဲဒၣ်“လၢပျဲၢ်စီၢ်ခိၣ်လိၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢတၢ်ချၢမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ် ဘံပကံးဘၣ်ထွဲလိာ်အသး,ဒီးပဝဲတဂၤဒီးတဂၤ ပမ့ၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလိာ်သး, ဒီးကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်လိာ်သးန့ၣ်ဒီး,ပတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢအံၤ အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးလိာ်သးဒီးကစၢ်ခရံာ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ အတၢ်ပညိၣ်အမ့ၢ်အတီ, တၢ်မၤလၤကပီၤ ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဖၣ် လၢ ဝ့ၢ် ရိမ့ၤအပူၤ, ပှၤယူဒၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒ်သိးကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအဂီၢ်, စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ“ဒီးတၢ်ဝံသးစူၤ, ဒီးတၢ်မၤမုာ်အကစၢ်…
တၢ်မၤအသး
ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးဒီးယွၤ လၢတၢ်ကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်
ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် တၣ်လံၣ်ဘၤ(န) (Taliban) ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အၣ်ဖကၣ်န့း(စ)တၣ် အတၢ်ပၢတၢ်ပြၢး ချ့သဒံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကညီလၢ အကလးတဖၣ် အိၣ်ကတာ်ထီဃာ် အသးလၢကီၢ်ပူၤ, ဒီးကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ကျိၤကျဲတအိၣ်ဘၣ်. ပှၤအါဂၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ထွဲ လိာ်သးတအိၣ်, ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်လီၤမၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပတီၢ်မုၢ်လၢ ထံကီၢ်အပူၤ တဖၣ် စးထီၣ်ဟူးဂဲၤချ့သဒံး, ပၣ်ဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤ အိးထီၣ် အ့ၣ်စတၣ်ကြဲၢ်(မ) အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ (Instagram campaign), လၢအထုးန့ၢ်ပှၤသး, ဒီးဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့ပာ်ဖှိၣ် ဒီလၣ် ၇ ကကွဲၢ်, ဒ်သိးကဟ့ၣ် ကဘီယူၤလဲ, ဒီးကဟးထီၣ်လၢ ထံကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ် ပှၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လၢ “လၢထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် အတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်အသး ဒ်သိးအံၤအပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်အိၣ်မူအပတီၢ်အါကလုာ်တဖၣ် အဂီၢ်, ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ပသး, ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤပူၤမၤဖျဲးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.” အဝဲသ့ၣ် ဃုထၢဝဲဒၣ်လၢ ကနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ် လၢတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဖးဒိၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ အၣ်ဖကၢ်န့း(စ)တၣ် အထံကီၢ်ဘၣ်. ပှၤကညီတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် စးထီၣ်လၢ…
တၢ်မၤအသး
ဟါမၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ခဲအံၤ, ထံၣ်က့ၤလံ
လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢ်ဒီးယၤ, ပလဲၤတုၤဆူ အံၣ်ကွ့ၣ်ဒီ အကီၢ်, အမ့ၣ်စိၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ် အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပကလဲၤဟးကွၢ်ကီတၢ်, ဒီးမၤလိန့ၢ် လီၢ်ကဝီၤပှၤကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိး စပံးဘိး (speed boat), ဒီးလဲၤဆူသဝီဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်သးဘိန့ၣ် ပှ့ၤန့ၢ်ယၤ စုသ့အတၢ်ကယၢကယဲ လၢအအိၣ်ဒီးလၢၢ် လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်ဃုာ်ဒီး,နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသိးထီၣ် ယနၢ်ဒံးဖိအံၤ, ထဲဒၣ်မူးလီၤဆီ တဖၣ်, ဒီးဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်, ဖဲလၢယနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအကတီၢ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဟဲက့ၤလၢ ယတၢ်လဲၤဟးဆူ ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယနၢ်ဒံးဖိတစူၣ်အကျါ တခီန့ၣ် ဟါမၢ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ယဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ယလူၤကွၢ်ဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ, မ့ၢ်ဒၣ်နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်ဧိၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးယကမၤပှဲၤက့ၤ နၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီအဂီၢ်န့ၣ် ယလဲၤကဒါက့ၤဆူ အမ့ၣ်စိၣ် ပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ် က့ၤကဒါဆူ တၢ်အီၣ်ကျးလၢ ပလဲၤအီၣ်သကိးတၢ် ဖဲယနံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢန့ၣ်ဒီး, မၤန့ၢ်က့ၤ ယနၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီန့ၣ် ဖဲ “တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်” (lost and found) ဝဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ. ယသူၣ်ခုသးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.…
တၢ်မၤအသး
တၢ်ဆီၣ်လီၤသးအတၢ်လုၢ်တၢ်ပာ်
လၢတၢ်ဟးကွၢ်ကီအတၢ်လဲၤဖုၣ်အဂီၢ်, ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤတဂၤ, ဒီးအဖိမုၣ်ခံဂၤန့ၣ် အိၣ်ဟးထီၣ်ဝဲလၢ စိၣ်ဒီးနၣ်, အလဲး(စ)ကး (Soldotna, Alaska) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်အဝဲသ့ၣ် ပညိၣ်ဝဲအသိး, ကဘီယူၤဖိန့ၣ် လဲၤဝဲတတုၤဆူ တၢ်လီၢ်လၢအပာ်ပနီၣ်ဝဲဘၣ်. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအါဒံအါဂၤလၢ လီၢ်ကဝီၤပူၤတဖၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လူၤကွၢ်ဃု ကဘီယူၤ ဟးဂီၤဖိအံၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအမံၤလၢအမ့ၢ် ထဲရံၣ် ကိးဒဲး(စ) (Terry Godes) တဂၤ, ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲ ကဘီယူၤ အဟးဂီၤဖိလၢ ကလီၤဘျၢဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ကမါလၢထံလီၤသကၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိသၢဂၤ အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢအကဘီယူၤ အဒံးဆ့လိၤန့ၣ် လၢအါနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤလီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အဃိ, ပှၤသၢဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ ပှၤခိးကွၢ်မၤစၢၤတၢ် (National Guard) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ် ကိးဒဲး(စ) ဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, မၤပူၤမၤဖျဲးဝဲဒၣ် သးသမူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤ, တဲဖျါအတၢ်မၤတဖၣ်လၢ, “ယမ့ၢ်ယဲဒၣ် ပှၤအဆိကတၢၢ်ထဲတဂၤဧိၤ, လၢအထံၣ်ကဘီယူၤဖိ”...န့ၣ်လီၤ.
စီၤပၤ စီၤဒၤဝံး…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ထုကဖၣ်လၢ အပျိာ်လဲအသးတမံၤ
ဖဲ အီၡဝ့း(ထ) (Auschwitz) တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးတဖၣ် မၤအသးဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဲလံၣ် ဘံၤစၢၣ် (Elie Wiesel) တဂၤ, အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢတၢ်သီလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲ, ဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤအကစၢ်, ယွၤဧၢ, နအိၣ်ဖဲလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. “ဖဲယမ့ၢ်ယဲ ဖိသၣ်အကတီၢ် ယတမုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ပှၤကညီအအိၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်ယမုၢ်လၢ်တၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢနအိၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် ဘ့ၤစၢၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်က့ၤဝဲလၢ အဝဲအတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ် တလဲၤသဒၣ်အီၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်လၢ “မ့ၢ်လၢ ယနာ်ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤ, ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤအဖၢမုၢ်”န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢနတနာ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် နတသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးလၢ ကစၢ်ယွၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢပသးကမုာ်ကလၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, က့ၢ်ဂီၤတဖၣ် မၤတ့ၢ်ဝဲ, ဒီးဝံယံးရမံယၤ ကိးပသူ ထီၣ်ဝဲလၢ “ယွၤဧၢ, နကလံာ်ယၤ” (ယံး ၂၀:၇) န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ“နကသးပ့ၤနီၣ်ယၤလီၤထူလီၤယိာ်ဧါ”…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
လၢယွၤအတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်အပူၤ
ထြံနၣ် (Trina) တဂၤ, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်ပျဲက့ (ticket) အကလီ တဘ့ၣ်လၢ ‘တၢ်ဆါလံာ်ပျဲက့လၢာ်လံအမူး’ တမူးအဂီၢ်, ဒီးဆွံနုာ်ဃာ်ဝဲလၢ အလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ ထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢတၢ်သးအ့န့အပူၤန့ၣ် ထြံနၣ် လူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအတလါဆၢထၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် စံးဘၣ်အဖိခွါလၢ အလံာ်စီဆှံ ဟါမၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဖိခွါ သံကွၢ်အီၤလၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, နလူၤဃု နလံာ်စီဆှံလၢ တၢ်အီၣ်အပူၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ “ယလူၤဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်ဝံၤလံ, ဒီးမူးန့ၣ် ကစးထီၣ်လၢ
မံးနံးသၢဆံအတီၢ်ပူၤ, ဒီးယတအဲၣ်ဒိးစဲၤခံနီတစဲးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ စံးဘၣ်အီၤ, လၢတၢ်နံၤတၢ်အ့အပူၤ, “မိမိၢ်ဧၢ, ထိၣ်ကဆှၣ်လီၤနသး, ယဆိကမိၣ်လၢ နအိၣ်ဒီး “ဖိၣ်မိၣ်” (FOMO), လၢတၢ်ဟါမၢ်အဃိ, နပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ထြံနၣ် နံၤထီၣ်ဝဲဒၣ်, ဒီးဖဲအဖိခွါလူၤဃုစၢၤအီၤအကတီၢ်, အဝၤဟဲနုာ်လီၤ, အစုန့ၣ်ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ လံာ်စီဆှံ, ဒီးစံးဘၣ်အမါလၢ “နပာ်တ့ၢ် နလံာ်စီဆှံလၢသိလ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်မုာ်လၤသးခုဝဲဒၣ် ခီဖျိတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးအိၣ်ဃိကလာ်
ပှၤတသ့ၣ်ညါ အဲး(ဒ)လ့ၤ ဖိလး(ဒ) (Adelaide Pollard) အဂ့ၢ်အါအါဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အခ့အပှၤတဂၤ, လၢအဆီၣ်လီၤအသး, ဒီးတအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤသ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ်လွံၢ်ဆံန့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်, ဒ်သိးကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဂၤဆူ ကီၢ်အၤဖြံၤကၤ (Africa) ဘၣ်ဆၣ်, တဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ခွဲးယာ်အံၤအဃိ, အသူၣ်ဟးဂီၤအသးဟးဂီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဲး(ဒ)လ့ၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢ, “ယမၤသုဒ်ပှၤတ့သပၢၤတဂၤအံၤအသိးန့ၣ် တသ့ဘၣ်ဧါ, ယွၤစံးဝဲဒၣ်” (ယံး ၁၈:၆) န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်ဒီး, ကွဲးထုးထီၣ် ထါတၢ်သးဝံၣ်တယုၢ်, အိၣ်ဒီးထါအဖျၢၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် “နမ့ၢ်ပှၤတ့သပၢၤ, ယမ့ၢ်ကပံာ်” န့ၣ်လီၤ.
က့ၢ်ဂီၤဟ့ၣ်ဒိလၢ လံာ်ယံးရမံယၤအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ခ့ခါ ပတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်အါမး “သပၢၤလၢ အတ့ဝဲလၢ ကပံာ်န့ၢ်ဟးဂီၤဝဲ လၢပှၤတ့သပၢၤအစုပူၤ, ဒီးမၤကဒီးသပၢၤတဖျၢၣ်ဒ်အဘၣ် ပှၤတ့သပၢၤအသးလၢ အကမၤဝဲအသိး” (ယံး ၁၈:၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂီၤ, ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤပှၤဆူ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ဂဲၤပျုၢ်ဂဲၤဆှး ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်တဖၣ်
ဖဲ ၂၀၁၉ လါ အ့ဖြ့ၣ်န့ၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဖဲ နီးထရၤ ဒါ(မ) ဒံၣ် ပဲရံၣ် (Notre-Dame de Paris), ပှၤရိမ့ၤ ခဲးသလ့း, အတၢ်ဘါယွၤသရိာ်, လၢအမံဟူသၣ်ဖျါဖဲ မံၣ်ဒံၢ်ဘၢၣ်အစိၤ, ဒီးမၤဟးဂီၤကွံာ် ပျိာ်ဖးထီ, ဒီးသ့ၣ်သ့ထိးဖၣ် အတၢ်တီဘိ လၢအပၢၤဃာ် စၢၢ်သူအခိၣ်ဒုးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကဘှီဘၣ် မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ တၢ်ဘါသရိာ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ. လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်ကျိၣ်စ့တဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤ, ဒီးပှၤစုသ့တဖၣ် စးထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, စူးကါဝဲ တၢ်တ့ဘှီထီၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်အကျိၤကျဲတမံၤဃီ, သ့ၣ်, ဒီးလၢၢ်လ့တဖၣ် ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤ, တမံၤဃီ, တကလုာ်ဃီ, ဒ်တၢ်သူၣ်ထီၣ် အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိအက့ၢ်အဂီၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တချုးလၢခရံာ်နံၣ် ၅၈၆ အနံၣ်န့ၣ်, ဖဲပှၤဘၤဘူၤလိၣ်ဖိတဖၣ် ဟဲကဝီၤဃာ် ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, နဘူးကးန့စၢ် မၢအပှၤသုးဖိတဖၣ် ဆူးထီၣ်ကွံာ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်လုၢ်ဟံၣ် လၢမ့ၣ်အူ, ဒီးတၢ်လုၢ်ဟံးန့ၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ် (၂ စီၤ ၂၅:၉)…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
မၤတၢ်ခ့တၢ်ပှၤအတၢ်မၤ, ဒ်ကစၢ်ခရံာ် မၤဝဲအသိး
ဖဲ ယလဲၤဟးအိၣ်သကိး ပှၤဆါတဂၤလၢ တၢ်ဆါဟံၣ်အကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်ဖိတဖၣ် လၢအတၢ်လဲၤခီဖျိတအိၣ်တဖု ဆၢထၢၣ်သကိးဝဲဒၣ်, ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ်အကျါ, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဂၤ အတၢ်မၤအဃိ, ယကမၢကမၣ်ဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်လၢ အတၢ်လဲၤခီဖျိ အိၣ်အါတဂၤ တဲနၢ်ပၢၢ် ပှၤဆါအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်
အိၣ်ချ့အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိတဖုန့ၣ် ဒိကနၣ်ဝဲဒၣ်လီၤ. ပှၤဆါတဂၤအံၤ, လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ် အထးခိၣ်ထီၣ်ဖျဲးဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်အဲၣ်ဒိးလဲၤဟးအ့ၣ်ဟးဆံၣ်, ဒီးအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဝံၣ်ဆၢထၢၣ်အသးတန့ၢ်ဘၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, ဒ်သိးပှၤကကိး သရၣ်မုၣ်ကဟဲမၤစၢၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်ခိးဝဲတသ့လၢၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤအကတီၢ်, ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိန့ၣ် ဟံးန့ၢ် တၢ်ဟးလီၢ် အသလၢ, ဒီးမၤစၢၤဝဲဒၣ်ပှၤဆါန့ၣ်လီၤ. ဖဲ သရၣ်မုၣ်မၤစၢၤတၢ် ဟဲတုၤန့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲလၢပှၤမၤစၢၤတ့ၢ်လံ ပှၤဆါအဃိ, ကမၢကမၣ်ဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်သးကဖၢလၢအပူၤန့ၣ် ပှၤအခိၣ် ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤပာ်ပနီၣ် ကသံၣ်သရၣ်သးစၢ်ဖိ အတၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ကမၤစၢၤ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တဟံးဃာ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ်ယွၤအန့ဆၢၣ်, ဒီးတဂ့ၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး “အိၣ်ဒီးယွၤအက့ၢ်အဂီၤ ဒီးပာ်အသးထဲသိးဒီးယွၤဒီး, တဆိကမိၣ်လၢ အဂုာ်န့ၢ်ပှၤဂၤ အတၢ်ဘၣ်” (ဖံးလံး…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ထံကျိတဖၣ်လၢ ကခီဂာ်အဂီၢ်
ခရ့း(စ) မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) (Chris McCandless) တဂၤ, အိၣ်လီၤဖးဒီးပှၤကညီတဖၣ်, ဒီးလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အလၣ်(စ)ကဲၣ် ပှၢ်မုၢ်ကနၢ (Alaskan) ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပာ်လီၤအသးလၢ ကဟဲက့ၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢဝ့ၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တချုးလၢတၢ်ကိၢ်ခါ ထံလီၤသကၤပှံၢ်လီၤ, ဒီးကဲထီၣ် ထံကျိအထံမဲာ်ဖံးခိၣ်အါထီၣ်ထီထီၣ်, ထံဟဲယွၤလီၤဆူၣ်, ဒီးတၢ်ခီဂာ်အီၤ တန့ၢ်တသ့အကတီၢ်, အဝဲခီဂာ် တဲး(က)လၣ်နံၣ်ကၣ် (Teklanika) အထံကျိၤ ဖဲ လါအ့ဖြ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, တၢ်အီၣ်တအိၣ်လၢၤအဃိ, မဲးခဲ(န)(ဒ)လဲး(စ) တဂၤ, ဟဲက့ၤကဒါဆူ ဟံၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်. အတၢ်သံလၢ အလီၤသးအုး အလီၤသးဘၣ်ဒိန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤသ့ၣ်နီၣ်က့ၤလၢ လံာ်လဲၢ်, ဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
လၢပျၢၤ, ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဒ်သိးကနုာ်လီၤဝဲဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်အဂီၢ်, ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ခီဂာ်ထံကျိ, လၢအကါဒိၣ်တပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, “ယၢ်ဒ့ၣ် အထံလုၣ်ဘၢအနံၤခဲလၢာ်” (ယိၤရှူ ၃:၁၅), ဒီးကကဲထီၣ် တၢ်မၤကွၢ်တမံၤ, ဒ်သိး ကမၤဒိၣ်ထီၣ်မၤအါထီၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးယွၤ စံးဘၣ် စီၤယိၤရှူ,
“တၢ်လၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ ယကပာ်ဒိၣ်သီနၤလၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တဂၤဒီးတဂၤ တၢ်မၤသကိးတၢ်တပူၤဃီ
လ့လယၢၣ် ခိလိၣ် (Lillian Colon) တဂၤ, ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ဖိၣ်ဃဲကၠိတဖျၢၣ်, ဒီးဒ်သိးကနုာ်လီၤဘၣ်ဝဲဆူ ပှၤဂဲၤကလံၣ်တဖု, လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တဖုအဂီၢ်, မၤနၢၤဝဲဒၣ် ပှၤဂဲၤကလံၣ်တၢ်ဖိအဂၤ လွံၢ်ကယၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲဂဲၤကလံၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီးတၢ်ဂဲၤကလံၣ်တၢ်တဖုအံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂဲၤဒိမၤလိတၢ်လၢအဃံး, တၢ်သ့ဂဲၤကလံၣ်လၢ အဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့, ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်, တုၤအသးအနံၣ်အလါ လွံၢ်ဆံဘျဲၣ်တစုန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အသးပှၢ်တ့ၢ်လံ နွံဆံ နံၣ်ဒၣ်လဲာ်, သိၣ်လိနဲၣ်လိ ပှၤမၤလိတၢ်ဖိတဖၣ်, တၢ်လၢအမၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂဲၤကလံၣ် အကျိၤကျဲအဒိၣ်အထီကတၢၢ်မံၤ, လၢအမ့ၢ် "တၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါဝဲဒၣ်“လၢပျဲၢ်စီၢ်ခိၣ်လိၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢတၢ်ချၢမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပတၢ်အိၣ်မူတဖၣ် ဘံပကံးဘၣ်ထွဲလိာ်အသး,ဒီးပဝဲတဂၤဒီးတဂၤ ပမ့ၢ်မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲလိာ်သး, ဒီးကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်လိာ်သးန့ၣ်ဒီး,ပတၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢအံၤ အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးလိာ်သးဒီးကစၢ်ခရံာ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ အတၢ်ပညိၣ်အမ့ၢ်အတီ, တၢ်မၤလၤကပီၤ ကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဖၣ် လၢ ဝ့ၢ် ရိမ့ၤအပူၤ, ပှၤယူဒၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိမ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒ်သိးကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိးအဂီၢ်, စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ“ဒီးတၢ်ဝံသးစူၤ, ဒီးတၢ်မၤမုာ်အကစၢ်…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးဒီးယွၤ လၢတၢ်ကမၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်
ဖဲ ၂၀၂၁ နံၣ်န့ၣ် တၣ်လံၣ်ဘၤ(န) (Taliban) ဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် အၣ်ဖကၣ်န့း(စ)တၣ် အတၢ်ပၢတၢ်ပြၢး ချ့သဒံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကညီလၢ အကလးတဖၣ် အိၣ်ကတာ်ထီဃာ် အသးလၢကီၢ်ပူၤ, ဒီးကထူၣ်ဖျဲးထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ကျိၤကျဲတအိၣ်ဘၣ်. ပှၤအါဂၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ထွဲ လိာ်သးတအိၣ်, ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ်လီၤမၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပတီၢ်မုၢ်လၢ ထံကီၢ်အပူၤ တဖၣ် စးထီၣ်ဟူးဂဲၤချ့သဒံး, ပၣ်ဃုာ်ဒီးပိာ်ခွါသးစၢ်တဂၤ အိးထီၣ် အ့ၣ်စတၣ်ကြဲၢ်(မ) အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ (Instagram campaign), လၢအထုးန့ၢ်ပှၤသး, ဒီးဒိးန့ၢ် ကျိၣ်စ့ပာ်ဖှိၣ် ဒီလၣ် ၇ ကကွဲၢ်, ဒ်သိးကဟ့ၣ် ကဘီယူၤလဲ, ဒီးကဟးထီၣ်လၢ ထံကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ် ပှၤဟံးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်လၢ “လၢထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် အတၢ်ထံၣ်တလီၤပလိာ်အသး ဒ်သိးအံၤအပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်အိၣ်မူအပတီၢ်အါကလုာ်တဖၣ် အဂီၢ်, ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ပသး, ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးမၤပူၤမၤဖျဲးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.” အဝဲသ့ၣ် ဃုထၢဝဲဒၣ်လၢ ကနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ် လၢတၢ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤဖးဒိၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်အသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ အၣ်ဖကၢ်န့း(စ)တၣ် အထံကီၢ်ဘၣ်. ပှၤကညီတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်န့ၣ် စးထီၣ်လၢ…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
ဟါမၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ခဲအံၤ, ထံၣ်က့ၤလံ
လၢအပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယပၢ်ဒီးယၤ, ပလဲၤတုၤဆူ အံၣ်ကွ့ၣ်ဒီ အကီၢ်, အမ့ၣ်စိၣ်သ့ၣ်ပှၢ်ဖးဒိၣ် အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်ဒီး, ဒ်သိးပကလဲၤဟးကွၢ်ကီတၢ်, ဒီးမၤလိန့ၢ် လီၢ်ကဝီၤပှၤကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဒိး စပံးဘိး (speed boat), ဒီးလဲၤဆူသဝီဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပၢ်သးဘိန့ၣ် ပှ့ၤန့ၢ်ယၤ စုသ့အတၢ်ကယၢကယဲ လၢအအိၣ်ဒီးလၢၢ် လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်ဃုာ်ဒီး,နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသိးထီၣ် ယနၢ်ဒံးဖိအံၤ, ထဲဒၣ်မူးလီၤဆီ တဖၣ်, ဒီးဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်, ဖဲလၢယနံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအကတီၢ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲယဟဲက့ၤလၢ ယတၢ်လဲၤဟးဆူ ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယနၢ်ဒံးဖိတစူၣ်အကျါ တခီန့ၣ် ဟါမၢ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ယဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်ယသးန့ၣ်လီၤ. ယလူၤကွၢ်ဃုယဲလၢ တၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤ, မ့ၢ်ဒၣ်နၢ်ဒံးဖိတစူၣ်ဧိၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးယကမၤပှဲၤက့ၤ နၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီအဂီၢ်န့ၣ် ယလဲၤကဒါက့ၤဆူ အမ့ၣ်စိၣ် ပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ယဝဲၢ်ပိာ်မုၣ် က့ၤကဒါဆူ တၢ်အီၣ်ကျးလၢ ပလဲၤအီၣ်သကိးတၢ် ဖဲယနံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢန့ၣ်ဒီး, မၤန့ၢ်က့ၤ ယနၢ်ဒံးဖိလၢအလီၤမၢ်တခီန့ၣ် ဖဲ “တၢ်လီၤမၢ်, ဒီးတၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤတၢ်” (lost and found) ဝဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ. ယသူၣ်ခုသးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဂ့ၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်
တၢ်ဆီၣ်လီၤသးအတၢ်လုၢ်တၢ်ပာ်
လၢတၢ်ဟးကွၢ်ကီအတၢ်လဲၤဖုၣ်အဂီၢ်, ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤတဂၤ, ဒီးအဖိမုၣ်ခံဂၤန့ၣ် အိၣ်ဟးထီၣ်ဝဲလၢ စိၣ်ဒီးနၣ်, အလဲး(စ)ကး (Soldotna, Alaska) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်အဝဲသ့ၣ် ပညိၣ်ဝဲအသိး, ကဘီယူၤဖိန့ၣ် လဲၤဝဲတတုၤဆူ တၢ်လီၢ်လၢအပာ်ပနီၣ်ဝဲဘၣ်. ပှၤနီၣ်ကဘီယူၤအါဒံအါဂၤလၢ လီၢ်ကဝီၤပူၤတဖၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လူၤကွၢ်ဃု ကဘီယူၤ ဟးဂီၤဖိအံၤ, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအမံၤလၢအမ့ၢ် ထဲရံၣ် ကိးဒဲး(စ) (Terry Godes) တဂၤ, ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲ ကဘီယူၤ အဟးဂီၤဖိလၢ ကလီၤဘျၢဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢ ကမါလၢထံလီၤသကၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိသၢဂၤ အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢအကဘီယူၤ အဒံးဆ့လိၤန့ၣ် လၢအါနၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤလီၤ. မ့ၢ်လၢယွၤအဘျုးအဖှိၣ်အဃိ, ပှၤသၢဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးအီၤလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ ပှၤခိးကွၢ်မၤစၢၤတၢ် (National Guard) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ် ကိးဒဲး(စ) ဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, မၤပူၤမၤဖျဲးဝဲဒၣ် သးသမူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤ, တဲဖျါအတၢ်မၤတဖၣ်လၢ, “ယမ့ၢ်ယဲဒၣ် ပှၤအဆိကတၢၢ်ထဲတဂၤဧိၤ, လၢအထံၣ်ကဘီယူၤဖိ”...န့ၣ်လီၤ.
စီၤပၤ စီၤဒၤဝံး…