အိၣ်မူလီၣ်ဖျါထီၣ် ယွၤအတၢ်အဲၣ်

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) (Branden) အပၢ်န့ၣ် ဖဲအသးအိၣ်ဝဲဒၣ် ယဲၤဆံ ဘျဲၣ်အကတီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်သံဝဲဒၣ်လၢ ခဲစၢၢ်တၢ်ဆါန့ၣ်လီၤ. အသးအိၣ်မၤစၢၤဝဲဒၣ် အမိၢ်အပၢ်အဃိ, တဲဘၣ်အမိၢ်အပၢ်လၢ ကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ, ဒ်သိးကမၤစၢၤဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ်န့ၣ် အဲၣ်ဒိးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ် တၢ်လီၢ်လၢအကိၢ်အလၢၤတတီၤဘၣ်ဆၣ်, ကလဲၤက့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တညီဘၣ်အဃိ, ဘရဲ(န)ဒဲ(န) ဘၣ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်လီၢ်ခံန့ၣ် တ့ဝဲဒၣ် ကမါဖိ, ဒီးတ့ၢ်နုာ်ဝဲညၣ်တဖၣ်, ဒီးရဲၣ်ကျဲၤဆီလီၤဝဲ ထံလီၤဆူတခါ, အိၣ်ဟဲလီၤလၢလၢၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. မၢပှၤဟဲစိာ် ပီၣ်လဲၣ်နံၤအမဲးတဖၣ်လၢ သိလ့ၣ်ထရး (truck) ဖးဒိၣ်သၢခိၣ်, ဒီးသူၣ်ဝဲဒၣ် တကွံမုၢ်တဖၣ်, ဒီးကယၢကယဲဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကပီၤမဲာ်အူတဖၣ်,ဃုာ်ဒီးမ့ၣ်အူဒွဲ အဃံအလၤတဖၣ်, ဒီးဘှီထီၣ်ဝဲ တၢ်ခိၣ်ဒုးလၢတၢ်အိၣ်ကဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ် မုာ်လၤသးခုဘၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဟံၣ်လီၤခံ ပၤရဒံးစူးအကီးဖိအံၤ, ဒီးမၤလၢာ်ဝဲ အမုၢ်နံၤလၢခံကတၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) အတၢ်မၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်ဒီးဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ, အတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိး, အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သးအဂ့ၢ်, ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲ လံာ် ၂ မိၤရှ့ ၂ဝ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢ…

ယွၤလၢ အကြၢးတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်အီၤ

ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်, မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအမုၢ်တနံၤန့ၣ်, ၦၤကညီလၢအကကွဲၢ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢ တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ် လၢကီၢ်မဲးစံၣ်ကိၣ်, ဒီးကီၢ်အမဲရကၤ တၢ်လီၢ်ကဝီၤဒီတကျိၤ, ဒ်သိးကအိၣ်ခိးကွၢ်ကီ တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ် လၢပှၤတညီနုၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ကၠိတဖၣ် ပျဲပျၢ်လီၤဝဲ ကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ဝ့ၢ်ဆံးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသး, ဒ်သိးကတူၢ်လိာ်မုာ် ၦၤသမှံၤတဖၣ်, ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃၢၤတဖၣ် ပာ်လီၤ ခးဆ့ၣ်နီၤတဖၣ် လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးသိးထီၣ် တၢ်တဒီတဒၢမဲာ်ဒိးတဖၣ် ဒ်သိးကကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကွဲၤထံၣ်ဟူ အၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဒိပာ်ဖှိၣ်ဟံးန့ၢ် "တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ်" အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ, ကမျၢၢ်တဖၣ် အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဝဲဒၣ် ဒီးထဲတၢ်ကတိၤတထံၣ်ဧိၤလၢ အသီၣ်ဝဲဒၣ် တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် "အိ, ယကစၢ်ယွၤဧၢ" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဘၣ်မနုၤအဃိ, ၦၤကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် ဃုထၢစံးကတိၤဝဲဒၣ် တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါယဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်. ယဆိကမိၣ်တယာ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒ်ၦၤကညီလၢအသံသ့တဖၣ်န့ၣ် ဖဲအဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလး, လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်ဒီး, ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ၦၤတဂၤဂၤ, လၢကပာ်ပနီၣ်ဝဲ, ကစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ဝဲ, ဒီးကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပကွၢ်ထီၣ်ဆူ…

ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အၦၤအုၣ်သး

တၢ်ကတိၤလၢ ယနၢ်ဟူအီၤတထံၣ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ် "ပကမၢ ဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ပနာ်အီၤန့ၣ် ဒ်သိးဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤဝဲ အဂီၢ်, ပဟ့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂ့ၢ်ထံးအမ့ၢ်အတီန့ၣ်လီၤ." တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်ဂ့ၤထီၣ်ထီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်.

လၢတၢ်ဟံးန့ၢ် တၢ်သ့ဖံးမၤမိၢ်ပၢ်, အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အဂီၢ်, ၦၤအါဂၤန့ၣ် တမ့ၢ်ကဃုထၢဝဲဒၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်ဘၣ်. ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢ အဝဲအဖိတအိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ဘၣ်သးနၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်တ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်အိၣ်အသး, ပှၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါ ဖိသၣ်အီနုၢ်ထံလၢ တၢ်မံတၢ်ဂဲၤတအိၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ၦၤသးစၢ်ဒိၣ်ထီၣ်သီတဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးဖိလၢအတပိာ်ကျဲတဂၤအဂီၢ်, တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စီၤပီလူး (မ့) စီၤစီလူး တဂၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ကသိၣ်လိနဲၣ်လိၦၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကမၤအၢမၤနး ၦၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲ စီၤစီလူး လဲၤဝဲဒၣ် အဆၢကတီၢ်, ကစၢ်ခရံာ် ဟဲနုာ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤအံၤ…

တၢ်အိၣ်လီၤဖး အတၢ်ကတိၤ လၢအလုၢ်ၦ့ၤဒိၣ်

ယတံၤသကိး ဟိၣ်စ့ (Josè) တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆူးပှၤဆါအလီၢ် အကျဲလၢ တၢ်အိၣ်မူလၢခံအကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်တဘျီ, ဖဲယလဲၤဟးဆူအအိၣ်န့ၣ် အဝဲ အိၣ်သပှ့ၤအမဲာ်, ဒီးအတၢ်ကတိၤအါဘၣ်ဆၣ်, တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဂံၢ်အဘါဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးတစံးကတိၤတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အခီပညီကအိၣ်ဝဲတမံၤမံၤ, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဃိ, ယဆ့ၣ်နီၤဃုာ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးအီၤ, လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်ဒီး, ၦၤအိၣ်တ့ၢ် လၢဒၢးပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲဟိၣ်စ့ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဟးထီၣ်ကယီကယီဆူ တြဲၤအကတီၢ်, ယအိၣ်ကတီၢ်, ဒီးဃၣ်တရံံးယသး, ဒီးယစံးဘၣ်အီၤလၢ "ယအဲၣ်နၤ," လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ယတဆၢမုၢ်လၢ်လၢ အဝဲကတဲဆၢက့ၤယၤတၢ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်, ယထံၣ်လၢ ဟိၣ်စ့ မၤဝးအထးခိၣ်ဖံးဖိ, ဒီးစံးကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ "ယအဲၣ်နၤ" န့ၣ်လီၤ.

ၦၤတဂၤဒီးတဂၤ, ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤဖးအကတီၢ်, အတၢ်စံးကတိၤဆၢဂ့ၤဆၢဝါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်ပသး, လီၤစိၤလီၤထီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လုၢ်ထီၣ်အသးသမူ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ, ဒ်သိးကက့ၤထီၣ်ဆူ အပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အဂီၢ်, အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအကတီၢ်, မၤလီၤတံၢ် အပျဲၤအဘီၣ်တဖၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, "တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလံယၤလၢကယဲၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်, ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ"…

သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ် အတၢ်သိၣ်လိယၤ

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယလဲၤဆူ ဝ့ၢ်လီး(စ)အဲ(န)ကၠဲလံး(စ) (Los Angeles), ဒီးယဘၣ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ယဘၣ်လဲၤနီၣ်သိလ့ၣ် လၢဝ့ၢ်ခၢၣ်သးအကျဲ အံၣ်အံၣ်ဖိတဖၣ်အလိၤ, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးပှၤကညီ, ဒီးသိလ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်ညါ ယနီၢ်သိလ့ၣ်န့ၣ် လၢတၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဖးဒိၣ်အပူၤ, ဒီးယနီၣ်ကယီယီ, ဃၢန့ၢ်ဒံး ညီနုၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. မ့ၢ်လၢယတအဲၣ်ဒိး ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ်န့ၣ် ယတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, မၤဟးဂီၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သိလ့ၣ်တခိၣ်အံၤ, မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢ ယဒိးလဲအီၤ, ဒီးတမ့ၢ်ယသိလ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

အါတက့ၢ်န့ၣ်, လၢပှၤဒိးလဲတၢ်ဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် သိလ့ၣ် အကစၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယနီၢ်သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယမ့ၢ်တဆိကမိၣ်, ဒီးယအိၣ်ယဲတသ့န့ၣ် တၢ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ် ယတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံသိၣ်လိပှၤလၢ ယနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်လဲာ်, ယဆိကမိၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပတၢ်န့ၣ် တဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်. တၢ်စံးကတိၤလိာ်သး တၢ်မၤကမၣ်ကမၣ်ခွါ, အတၢ်ဒဲးဘး အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် လၢ ၁ကရံၣ်သူး ၆ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, “သုနီၢ်ခိမ့ၢ်…

မုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ

ပါပလိ (Pablo) အပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိသံး, ဒီးအမိၢ်န့ၣ် မၤအၢမၤသီအီၤအဃိ, အဝဲ ဟးထီၣ်လၢအဟံၣ်, ဖဲ ခွါလိၣ်ဘိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဖါတံၢ်အဟံၣ်, ဖျိထီၣ် ဝဲဒၣ် တီၤထီကၠိဝံၤ, ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် (Pablo) စ့ၢ်ကီး, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်မူလၢ အမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, လၢအပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲထီ တၢ်အိမူၤသံး, ဒီးအတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် မၤလီၤဖးကွံာ် အဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးအဟံၣ်တဖၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ"ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အၢဝဲသီဝဲ, ဒီးနးအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်" န့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤ ခီဖျိလၢတၢ်ယါဘျါအကျိၤကျဲန့ၣ်လီၤ. "ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တပိာ်ကျဲဘၣ်အဃိဒီး, ကစၢ်ယွၤ အိးထီၣ်တြဲၤလၢယဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အသးကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒီးအီၤ, ခီဖျိလၢန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်,…

တၢ်သူၣ်တီသးလိၤလၢ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်

“တၢ်အိၣ်တဒၢခူသူၣ် အတၢ်အိၣ်မူ” (A Hidden Life) မ့ၢ်တၢ်ဂီၤမူလၢ အဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤအီစတြံယၤ ပှၤထုစံာ်ဖိ ဖါ(န)(စ) ယၣ်ကၤစတဲထၢၣ် (Franz Jägerstätter) အဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီ, ဖဲတၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ. အဝဲတူၢ်ဘၣ် နၣ်စံၣ် (Nazi) အတၢ်မၤအၢမၤနးတဖၣ်, ဒီးစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒ်အကစၢ်, ဒီးကအိၣ်တီအိၣ်လိၤဝဲလၢ (Hitler) န့ၣ် ဖါ(န)(စ) ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲအဃိ, ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ဒုသးဒုအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢ ဖါ(န)(စ) အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲလၢအတၢ်နာ်အံၤအဃိ, တၢ်ဂီၤမူလၢအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ဖါ(န)(စ) ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖါ(န)(စ) ထီဒါဝဲ (Hitler) အဃိ, ပှၤသဝီဖိတဖၣ်န့ၣ် ကွၢ်တလီၤထံၣ်ဆံးအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢဃိာ်ပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဒီးအီၤတဒၢးဃီတဖၣ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤ, ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ် စီၤသီတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်, ထံၣ်အီၤဒ်ပှၤအသးတဆးတဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအပူၤ, ပှၤတဂၤ စံးဘၣ်အီၤ " တၢ်လၢနစံးကတိၤတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်. ကွၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်အိၣ်လၢနသးကံၢ်ပူၤ," ဒီးဒ်သိး ဖါ(န)(စ) ကပူၤဖျဲးလၢအသးသမူအဂီၢ်, ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်အီၤလၢကစံးပတြၢၤ…

ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤလၢ စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤ

ဖဲတၢ်မၤလိလိာ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, အဲ(န)ရ့း (Enrique) အပၢ်မၢအီၤ, ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်လၢ ကဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်စိာ်ဟ့ၣ်ခီ ဖျၢၣ်သွ့လိၤလိၤဘၣ်ဘၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း လိာ်ကွဲမၤလိအသး လၢအါနွံအါသီအတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ကမၤကမၣ်ဘၣ်ဖုးတၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်, ဒီးတၢ်ဃ့ၢ်စိာ်ခီဖျၢၣ်သွ့န့ၣ် မၤဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်ဝံၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ " ကစၢ်ယွၤဧၢ, တၢ်ဘျုးန့ၣ်လီၤ." လၢခံ, အပၢ်စံးဘၣ်အီၤလၢ " ဖိခွါဧၢ, မ့ၢ်လၢနဂုာ်ကျဲးစၢးအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢနဃ့ထုကဖၣ်, ဒီးစံးဘျုးစံးဖှိၣ် ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးအါန့ၢ်အန့ၣ်တက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း စံးဆၢဝဲလၢ "ဒ်နမၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယမၤပိာ်ထွဲဝဲဒၣ်" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီတကတီၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဖံးတၢ်မၤတၢ်, ခီဖျိလၢစၢၤသွဲၣ်သီတစိၤဘၣ်တစိၤ အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး, လၢအမုာ်အဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်စိာ်ခီဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်မၤလိာ်, ဒီးအတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဖၣ်ဆူ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ် ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢအသုတမၤအါထီၣ် (မ့) အသုတမၤစှၤလီၤနီတမံၤဘၣ် (၅ မိၤ ၄:၁-၂) န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ "တိၢ်န့ၢ်ဒီးမၤတက့ၢ်.…

ကစၢ်ယွၤန့ၣ် ဒိၣ်ဝဲ

ပှၤမိာ်ကိဖိ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအကစၢ် ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န) (Mongolian warlord Genghis Khan [၁၁၆၂-၁၂၂၇]) န့ၣ် တချုးလၢအမံၤဟူထီၣ်သါလီၤအကတီၢ်, လၢအဒူၣ်ဖိထၢဖိအကျါ, ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်နၢ်အလီၢ်အလၤအဂီၢ်န့ၣ် မၤသံဝဲဒၣ် အဒီပုၢ်ဝဲၢ်-သွံၣ်တဝာ် (half brother) န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟံးန့ၢ်မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ အတၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤ, တ့သူၣ်ထီၣ်ဝဲ ဘီမုၢ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် လဲၢ်န့ၢ်ဒံး အလဲးစဲ(န)ဒါ (Alexander the Greats) အဘီမုၢ်, စးထီၣ်လၢ အ့ရှၢၣ်-ပစံးဖ့း (Asia Pacific) ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, ဒီးဆူ ကီၢ်ယူရပၤ မုၢ်ထီၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ အကျိၤကျဲအၢအၢသီသီတဖၣ်, လၢတၢ်သးကညီၤတအိၣ်အပူၤ, ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န)ဒီးအသုးမုၢ်ဖးဒိၣ် (Golden Horde) တဖၣ်, ဖဲအလဲၤတုၤဝဲ တၢ်လီၢ်တပူၤလၢ်လၢ်န့ၣ် ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သံတၢ်ပှၢ်, ဒီးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. အသုးမုၢ်တဖုအံၤ မၤသံမၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးန့ၣ် တၢ်ကထိၣ်သတြီၤအီၤအဂီၢ်, လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ခ့ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဒုၣ်ဒါအၢသီန့ၢ်ဒံး သုးမုၢ်သံၣ်ဘိတဖၣ်, ဒုၣ်ဒါလၢ အဲၣ်ဒိးမၤနၢၤ, မၤဟးဂီၤ…

ယွၤအတၢ်တဲပူ တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤတနီၤ

တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ ခူၣ်ထုးထီၣ် ပိးလီတဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်လာ် (Achaeologist) အပှၤကူၣ်သ့ ကၠိဒံၣ် မဲးကနဲး(စ) (Jodi Magness), ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ခူၣ်န့ၢ်က့ၤ ဘူၣ်ဘျီၣ် လၢပျၢၤသဝီတဖျၢၣ်အပူၤ, ဖဲ ဟူခိး (Huqoq) ကၤလံၤလါ လာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတတီၤ, ဒီးအဝဲသ့ၣ်ထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်တ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၤစိးပျၤ လၢအလီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤ, နီၢ်ဒဘိရၤအဂ့ၢ်, ဒီးအလီၢ်အလၤလၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ, ဘၣ်ဃးဒီးပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤတၢ်တ့ခဲၣ်စိးပျၤက့ၢ်ဂီၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ပိာ်မုၣ်အဒူအဃိၤ ဒ်သိးအံၤန့ၣ် တအိၣ်ဝဲဒၣ် နီတထံၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ် ဆီၣ်ဘံၣ်ဆီၣ်သနံး ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်လၢအနံၣ်ခံဆံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် "နီၢ်ဒဘိရၤ, မ့ၢ်ဝံပိာ်မုၣ်တဂၤလၢ အမၤတၢ်ဒ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဂၤလၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်" (စံၣ် ၄:၄) န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကစၢ်ယွၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤဝဲအသိး, ဒ်သိးကလဲၤဒုးဝဲ ပှၤကနၤဧၣ်ဖိ, ဒီးအသုးခိၣ် စီၤစံစရၤအဂီၢ်န့ၣ် နီၢ်ဒဘိရၤ မၢလီၤ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အသုးခိၣ် စီၤဘါရးန့ၣ်လီၤ. စီၤဘါရး…

အိၣ်မူလီၣ်ဖျါထီၣ် ယွၤအတၢ်အဲၣ်

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) (Branden) အပၢ်န့ၣ် ဖဲအသးအိၣ်ဝဲဒၣ် ယဲၤဆံ ဘျဲၣ်အကတီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်သံဝဲဒၣ်လၢ ခဲစၢၢ်တၢ်ဆါန့ၣ်လီၤ. အသးအိၣ်မၤစၢၤဝဲဒၣ် အမိၢ်အပၢ်အဃိ, တဲဘၣ်အမိၢ်အပၢ်လၢ ကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ, ဒ်သိးကမၤစၢၤဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ်န့ၣ် အဲၣ်ဒိးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ် တၢ်လီၢ်လၢအကိၢ်အလၢၤတတီၤဘၣ်ဆၣ်, ကလဲၤက့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တညီဘၣ်အဃိ, ဘရဲ(န)ဒဲ(န) ဘၣ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်လီၢ်ခံန့ၣ် တ့ဝဲဒၣ် ကမါဖိ, ဒီးတ့ၢ်နုာ်ဝဲညၣ်တဖၣ်, ဒီးရဲၣ်ကျဲၤဆီလီၤဝဲ ထံလီၤဆူတခါ, အိၣ်ဟဲလီၤလၢလၢၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. မၢပှၤဟဲစိာ် ပီၣ်လဲၣ်နံၤအမဲးတဖၣ်လၢ သိလ့ၣ်ထရး (truck) ဖးဒိၣ်သၢခိၣ်, ဒီးသူၣ်ဝဲဒၣ် တကွံမုၢ်တဖၣ်, ဒီးကယၢကယဲဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကပီၤမဲာ်အူတဖၣ်,ဃုာ်ဒီးမ့ၣ်အူဒွဲ အဃံအလၤတဖၣ်, ဒီးဘှီထီၣ်ဝဲ တၢ်ခိၣ်ဒုးလၢတၢ်အိၣ်ကဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ် မုာ်လၤသးခုဘၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဟံၣ်လီၤခံ ပၤရဒံးစူးအကီးဖိအံၤ, ဒီးမၤလၢာ်ဝဲ အမုၢ်နံၤလၢခံကတၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) အတၢ်မၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်ဒီးဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ, အတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိး, အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သးအဂ့ၢ်, ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲ လံာ် ၂ မိၤရှ့ ၂ဝ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢ…

ယွၤလၢ အကြၢးတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်အီၤ

ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်, မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအမုၢ်တနံၤန့ၣ်, ၦၤကညီလၢအကကွဲၢ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢ တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ် လၢကီၢ်မဲးစံၣ်ကိၣ်, ဒီးကီၢ်အမဲရကၤ တၢ်လီၢ်ကဝီၤဒီတကျိၤ, ဒ်သိးကအိၣ်ခိးကွၢ်ကီ တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ် လၢပှၤတညီနုၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ကၠိတဖၣ် ပျဲပျၢ်လီၤဝဲ ကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ဝ့ၢ်ဆံးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသး, ဒ်သိးကတူၢ်လိာ်မုာ် ၦၤသမှံၤတဖၣ်, ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃၢၤတဖၣ် ပာ်လီၤ ခးဆ့ၣ်နီၤတဖၣ် လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးသိးထီၣ် တၢ်တဒီတဒၢမဲာ်ဒိးတဖၣ် ဒ်သိးကကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကွဲၤထံၣ်ဟူ အၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဒိပာ်ဖှိၣ်ဟံးန့ၢ် "တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ်" အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ, ကမျၢၢ်တဖၣ် အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဝဲဒၣ် ဒီးထဲတၢ်ကတိၤတထံၣ်ဧိၤလၢ အသီၣ်ဝဲဒၣ် တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် "အိ, ယကစၢ်ယွၤဧၢ" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဘၣ်မနုၤအဃိ, ၦၤကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် ဃုထၢစံးကတိၤဝဲဒၣ် တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါယဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်. ယဆိကမိၣ်တယာ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒ်ၦၤကညီလၢအသံသ့တဖၣ်န့ၣ် ဖဲအဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလး, လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်ဒီး, ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ၦၤတဂၤဂၤ, လၢကပာ်ပနီၣ်ဝဲ, ကစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ဝဲ, ဒီးကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပကွၢ်ထီၣ်ဆူ…

ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အၦၤအုၣ်သး

တၢ်ကတိၤလၢ ယနၢ်ဟူအီၤတထံၣ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ် "ပကမၢ ဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ပနာ်အီၤန့ၣ် ဒ်သိးဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤဝဲ အဂီၢ်, ပဟ့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂ့ၢ်ထံးအမ့ၢ်အတီန့ၣ်လီၤ." တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်ဂ့ၤထီၣ်ထီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်.

လၢတၢ်ဟံးန့ၢ် တၢ်သ့ဖံးမၤမိၢ်ပၢ်, အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အဂီၢ်, ၦၤအါဂၤန့ၣ် တမ့ၢ်ကဃုထၢဝဲဒၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်ဘၣ်. ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢ အဝဲအဖိတအိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ဘၣ်သးနၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်တ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်အိၣ်အသး, ပှၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါ ဖိသၣ်အီနုၢ်ထံလၢ တၢ်မံတၢ်ဂဲၤတအိၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ၦၤသးစၢ်ဒိၣ်ထီၣ်သီတဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးဖိလၢအတပိာ်ကျဲတဂၤအဂီၢ်, တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စီၤပီလူး (မ့) စီၤစီလူး တဂၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ကသိၣ်လိနဲၣ်လိၦၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကမၤအၢမၤနး ၦၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲ စီၤစီလူး လဲၤဝဲဒၣ် အဆၢကတီၢ်, ကစၢ်ခရံာ် ဟဲနုာ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤအံၤ…

တၢ်အိၣ်လီၤဖး အတၢ်ကတိၤ လၢအလုၢ်ၦ့ၤဒိၣ်

ယတံၤသကိး ဟိၣ်စ့ (Josè) တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆူးပှၤဆါအလီၢ် အကျဲလၢ တၢ်အိၣ်မူလၢခံအကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်တဘျီ, ဖဲယလဲၤဟးဆူအအိၣ်န့ၣ် အဝဲ အိၣ်သပှ့ၤအမဲာ်, ဒီးအတၢ်ကတိၤအါဘၣ်ဆၣ်, တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဂံၢ်အဘါဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးတစံးကတိၤတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အခီပညီကအိၣ်ဝဲတမံၤမံၤ, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဃိ, ယဆ့ၣ်နီၤဃုာ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးအီၤ, လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်ဒီး, ၦၤအိၣ်တ့ၢ် လၢဒၢးပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲဟိၣ်စ့ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဟးထီၣ်ကယီကယီဆူ တြဲၤအကတီၢ်, ယအိၣ်ကတီၢ်, ဒီးဃၣ်တရံံးယသး, ဒီးယစံးဘၣ်အီၤလၢ "ယအဲၣ်နၤ," လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ယတဆၢမုၢ်လၢ်လၢ အဝဲကတဲဆၢက့ၤယၤတၢ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်, ယထံၣ်လၢ ဟိၣ်စ့ မၤဝးအထးခိၣ်ဖံးဖိ, ဒီးစံးကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ "ယအဲၣ်နၤ" န့ၣ်လီၤ.

ၦၤတဂၤဒီးတဂၤ, ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤဖးအကတီၢ်, အတၢ်စံးကတိၤဆၢဂ့ၤဆၢဝါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်ပသး, လီၤစိၤလီၤထီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လုၢ်ထီၣ်အသးသမူ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ, ဒ်သိးကက့ၤထီၣ်ဆူ အပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အဂီၢ်, အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအကတီၢ်, မၤလီၤတံၢ် အပျဲၤအဘီၣ်တဖၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, "တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလံယၤလၢကယဲၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်, ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ"…

သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ် အတၢ်သိၣ်လိယၤ

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယလဲၤဆူ ဝ့ၢ်လီး(စ)အဲ(န)ကၠဲလံး(စ) (Los Angeles), ဒီးယဘၣ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ယဘၣ်လဲၤနီၣ်သိလ့ၣ် လၢဝ့ၢ်ခၢၣ်သးအကျဲ အံၣ်အံၣ်ဖိတဖၣ်အလိၤ, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးပှၤကညီ, ဒီးသိလ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်ညါ ယနီၢ်သိလ့ၣ်န့ၣ် လၢတၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဖးဒိၣ်အပူၤ, ဒီးယနီၣ်ကယီယီ, ဃၢန့ၢ်ဒံး ညီနုၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. မ့ၢ်လၢယတအဲၣ်ဒိး ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ်န့ၣ် ယတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, မၤဟးဂီၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သိလ့ၣ်တခိၣ်အံၤ, မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢ ယဒိးလဲအီၤ, ဒီးတမ့ၢ်ယသိလ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

အါတက့ၢ်န့ၣ်, လၢပှၤဒိးလဲတၢ်ဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် သိလ့ၣ် အကစၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယနီၢ်သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယမ့ၢ်တဆိကမိၣ်, ဒီးယအိၣ်ယဲတသ့န့ၣ် တၢ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ် ယတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံသိၣ်လိပှၤလၢ ယနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်လဲာ်, ယဆိကမိၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပတၢ်န့ၣ် တဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်. တၢ်စံးကတိၤလိာ်သး တၢ်မၤကမၣ်ကမၣ်ခွါ, အတၢ်ဒဲးဘး အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် လၢ ၁ကရံၣ်သူး ၆ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, “သုနီၢ်ခိမ့ၢ်…

မုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ

ပါပလိ (Pablo) အပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိသံး, ဒီးအမိၢ်န့ၣ် မၤအၢမၤသီအီၤအဃိ, အဝဲ ဟးထီၣ်လၢအဟံၣ်, ဖဲ ခွါလိၣ်ဘိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဖါတံၢ်အဟံၣ်, ဖျိထီၣ် ဝဲဒၣ် တီၤထီကၠိဝံၤ, ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် (Pablo) စ့ၢ်ကီး, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်မူလၢ အမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, လၢအပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲထီ တၢ်အိမူၤသံး, ဒီးအတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် မၤလီၤဖးကွံာ် အဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးအဟံၣ်တဖၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ"ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အၢဝဲသီဝဲ, ဒီးနးအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်" န့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤ ခီဖျိလၢတၢ်ယါဘျါအကျိၤကျဲန့ၣ်လီၤ. "ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တပိာ်ကျဲဘၣ်အဃိဒီး, ကစၢ်ယွၤ အိးထီၣ်တြဲၤလၢယဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အသးကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒီးအီၤ, ခီဖျိလၢန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်,…

တၢ်သူၣ်တီသးလိၤလၢ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်

“တၢ်အိၣ်တဒၢခူသူၣ် အတၢ်အိၣ်မူ” (A Hidden Life) မ့ၢ်တၢ်ဂီၤမူလၢ အဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤအီစတြံယၤ ပှၤထုစံာ်ဖိ ဖါ(န)(စ) ယၣ်ကၤစတဲထၢၣ် (Franz Jägerstätter) အဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီ, ဖဲတၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ. အဝဲတူၢ်ဘၣ် နၣ်စံၣ် (Nazi) အတၢ်မၤအၢမၤနးတဖၣ်, ဒီးစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒ်အကစၢ်, ဒီးကအိၣ်တီအိၣ်လိၤဝဲလၢ (Hitler) န့ၣ် ဖါ(န)(စ) ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲအဃိ, ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ဒုသးဒုအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢ ဖါ(န)(စ) အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲလၢအတၢ်နာ်အံၤအဃိ, တၢ်ဂီၤမူလၢအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ဖါ(န)(စ) ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖါ(န)(စ) ထီဒါဝဲ (Hitler) အဃိ, ပှၤသဝီဖိတဖၣ်န့ၣ် ကွၢ်တလီၤထံၣ်ဆံးအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢဃိာ်ပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဒီးအီၤတဒၢးဃီတဖၣ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤ, ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ် စီၤသီတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်, ထံၣ်အီၤဒ်ပှၤအသးတဆးတဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအပူၤ, ပှၤတဂၤ စံးဘၣ်အီၤ " တၢ်လၢနစံးကတိၤတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်. ကွၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်အိၣ်လၢနသးကံၢ်ပူၤ," ဒီးဒ်သိး ဖါ(န)(စ) ကပူၤဖျဲးလၢအသးသမူအဂီၢ်, ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်အီၤလၢကစံးပတြၢၤ…

ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤလၢ စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤ

ဖဲတၢ်မၤလိလိာ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, အဲ(န)ရ့း (Enrique) အပၢ်မၢအီၤ, ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်လၢ ကဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်စိာ်ဟ့ၣ်ခီ ဖျၢၣ်သွ့လိၤလိၤဘၣ်ဘၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း လိာ်ကွဲမၤလိအသး လၢအါနွံအါသီအတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ကမၤကမၣ်ဘၣ်ဖုးတၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်, ဒီးတၢ်ဃ့ၢ်စိာ်ခီဖျၢၣ်သွ့န့ၣ် မၤဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်ဝံၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ " ကစၢ်ယွၤဧၢ, တၢ်ဘျုးန့ၣ်လီၤ." လၢခံ, အပၢ်စံးဘၣ်အီၤလၢ " ဖိခွါဧၢ, မ့ၢ်လၢနဂုာ်ကျဲးစၢးအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢနဃ့ထုကဖၣ်, ဒီးစံးဘျုးစံးဖှိၣ် ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးအါန့ၢ်အန့ၣ်တက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း စံးဆၢဝဲလၢ "ဒ်နမၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယမၤပိာ်ထွဲဝဲဒၣ်" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီတကတီၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဖံးတၢ်မၤတၢ်, ခီဖျိလၢစၢၤသွဲၣ်သီတစိၤဘၣ်တစိၤ အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး, လၢအမုာ်အဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်စိာ်ခီဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်မၤလိာ်, ဒီးအတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဖၣ်ဆူ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ် ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢအသုတမၤအါထီၣ် (မ့) အသုတမၤစှၤလီၤနီတမံၤဘၣ် (၅ မိၤ ၄:၁-၂) န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ "တိၢ်န့ၢ်ဒီးမၤတက့ၢ်.…

ကစၢ်ယွၤန့ၣ် ဒိၣ်ဝဲ

ပှၤမိာ်ကိဖိ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအကစၢ် ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န) (Mongolian warlord Genghis Khan [၁၁၆၂-၁၂၂၇]) န့ၣ် တချုးလၢအမံၤဟူထီၣ်သါလီၤအကတီၢ်, လၢအဒူၣ်ဖိထၢဖိအကျါ, ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်နၢ်အလီၢ်အလၤအဂီၢ်န့ၣ် မၤသံဝဲဒၣ် အဒီပုၢ်ဝဲၢ်-သွံၣ်တဝာ် (half brother) န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟံးန့ၢ်မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ အတၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤ, တ့သူၣ်ထီၣ်ဝဲ ဘီမုၢ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် လဲၢ်န့ၢ်ဒံး အလဲးစဲ(န)ဒါ (Alexander the Greats) အဘီမုၢ်, စးထီၣ်လၢ အ့ရှၢၣ်-ပစံးဖ့း (Asia Pacific) ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, ဒီးဆူ ကီၢ်ယူရပၤ မုၢ်ထီၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ အကျိၤကျဲအၢအၢသီသီတဖၣ်, လၢတၢ်သးကညီၤတအိၣ်အပူၤ, ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န)ဒီးအသုးမုၢ်ဖးဒိၣ် (Golden Horde) တဖၣ်, ဖဲအလဲၤတုၤဝဲ တၢ်လီၢ်တပူၤလၢ်လၢ်န့ၣ် ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သံတၢ်ပှၢ်, ဒီးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. အသုးမုၢ်တဖုအံၤ မၤသံမၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးန့ၣ် တၢ်ကထိၣ်သတြီၤအီၤအဂီၢ်, လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ခ့ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဒုၣ်ဒါအၢသီန့ၢ်ဒံး သုးမုၢ်သံၣ်ဘိတဖၣ်, ဒုၣ်ဒါလၢ အဲၣ်ဒိးမၤနၢၤ, မၤဟးဂီၤ…

ယွၤအတၢ်တဲပူ တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤတနီၤ

တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ ခူၣ်ထုးထီၣ် ပိးလီတဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်လာ် (Achaeologist) အပှၤကူၣ်သ့ ကၠိဒံၣ် မဲးကနဲး(စ) (Jodi Magness), ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ခူၣ်န့ၢ်က့ၤ ဘူၣ်ဘျီၣ် လၢပျၢၤသဝီတဖျၢၣ်အပူၤ, ဖဲ ဟူခိး (Huqoq) ကၤလံၤလါ လာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတတီၤ, ဒီးအဝဲသ့ၣ်ထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်တ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၤစိးပျၤ လၢအလီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤ, နီၢ်ဒဘိရၤအဂ့ၢ်, ဒီးအလီၢ်အလၤလၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ, ဘၣ်ဃးဒီးပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤတၢ်တ့ခဲၣ်စိးပျၤက့ၢ်ဂီၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ပိာ်မုၣ်အဒူအဃိၤ ဒ်သိးအံၤန့ၣ် တအိၣ်ဝဲဒၣ် နီတထံၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ် ဆီၣ်ဘံၣ်ဆီၣ်သနံး ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်လၢအနံၣ်ခံဆံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် "နီၢ်ဒဘိရၤ, မ့ၢ်ဝံပိာ်မုၣ်တဂၤလၢ အမၤတၢ်ဒ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဂၤလၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်" (စံၣ် ၄:၄) န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကစၢ်ယွၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤဝဲအသိး, ဒ်သိးကလဲၤဒုးဝဲ ပှၤကနၤဧၣ်ဖိ, ဒီးအသုးခိၣ် စီၤစံစရၤအဂီၢ်န့ၣ် နီၢ်ဒဘိရၤ မၢလီၤ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အသုးခိၣ် စီၤဘါရးန့ၣ်လီၤ. စီၤဘါရး…

အိၣ်မူလီၣ်ဖျါထီၣ် ယွၤအတၢ်အဲၣ်

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) (Branden) အပၢ်န့ၣ် ဖဲအသးအိၣ်ဝဲဒၣ် ယဲၤဆံ ဘျဲၣ်အကတီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်သံဝဲဒၣ်လၢ ခဲစၢၢ်တၢ်ဆါန့ၣ်လီၤ. အသးအိၣ်မၤစၢၤဝဲဒၣ် အမိၢ်အပၢ်အဃိ, တဲဘၣ်အမိၢ်အပၢ်လၢ ကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ, ဒ်သိးကမၤစၢၤဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ်န့ၣ် အဲၣ်ဒိးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ် တၢ်လီၢ်လၢအကိၢ်အလၢၤတတီၤဘၣ်ဆၣ်, ကလဲၤက့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တညီဘၣ်အဃိ, ဘရဲ(န)ဒဲ(န) ဘၣ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်လီၢ်ခံန့ၣ် တ့ဝဲဒၣ် ကမါဖိ, ဒီးတ့ၢ်နုာ်ဝဲညၣ်တဖၣ်, ဒီးရဲၣ်ကျဲၤဆီလီၤဝဲ ထံလီၤဆူတခါ, အိၣ်ဟဲလီၤလၢလၢၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. မၢပှၤဟဲစိာ် ပီၣ်လဲၣ်နံၤအမဲးတဖၣ်လၢ သိလ့ၣ်ထရး (truck) ဖးဒိၣ်သၢခိၣ်, ဒီးသူၣ်ဝဲဒၣ် တကွံမုၢ်တဖၣ်, ဒီးကယၢကယဲဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကပီၤမဲာ်အူတဖၣ်,ဃုာ်ဒီးမ့ၣ်အူဒွဲ အဃံအလၤတဖၣ်, ဒီးဘှီထီၣ်ဝဲ တၢ်ခိၣ်ဒုးလၢတၢ်အိၣ်ကဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ် မုာ်လၤသးခုဘၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဟံၣ်လီၤခံ ပၤရဒံးစူးအကီးဖိအံၤ, ဒီးမၤလၢာ်ဝဲ အမုၢ်နံၤလၢခံကတၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) အတၢ်မၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်ဒီးဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ, အတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိး, အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သးအဂ့ၢ်, ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲ လံာ် ၂ မိၤရှ့ ၂ဝ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢ…

ယွၤလၢ အကြၢးတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်အီၤ

ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်, မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအမုၢ်တနံၤန့ၣ်, ၦၤကညီလၢအကကွဲၢ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢ တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ် လၢကီၢ်မဲးစံၣ်ကိၣ်, ဒီးကီၢ်အမဲရကၤ တၢ်လီၢ်ကဝီၤဒီတကျိၤ, ဒ်သိးကအိၣ်ခိးကွၢ်ကီ တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ် လၢပှၤတညီနုၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ကၠိတဖၣ် ပျဲပျၢ်လီၤဝဲ ကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ဝ့ၢ်ဆံးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသး, ဒ်သိးကတူၢ်လိာ်မုာ် ၦၤသမှံၤတဖၣ်, ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃၢၤတဖၣ် ပာ်လီၤ ခးဆ့ၣ်နီၤတဖၣ် လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးသိးထီၣ် တၢ်တဒီတဒၢမဲာ်ဒိးတဖၣ် ဒ်သိးကကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကွဲၤထံၣ်ဟူ အၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဒိပာ်ဖှိၣ်ဟံးန့ၢ် "တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ်" အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ, ကမျၢၢ်တဖၣ် အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဝဲဒၣ် ဒီးထဲတၢ်ကတိၤတထံၣ်ဧိၤလၢ အသီၣ်ဝဲဒၣ် တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် "အိ, ယကစၢ်ယွၤဧၢ" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဘၣ်မနုၤအဃိ, ၦၤကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် ဃုထၢစံးကတိၤဝဲဒၣ် တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါယဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်. ယဆိကမိၣ်တယာ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒ်ၦၤကညီလၢအသံသ့တဖၣ်န့ၣ် ဖဲအဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလး, လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်ဒီး, ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ၦၤတဂၤဂၤ, လၢကပာ်ပနီၣ်ဝဲ, ကစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ဝဲ, ဒီးကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပကွၢ်ထီၣ်ဆူ…

ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အၦၤအုၣ်သး

တၢ်ကတိၤလၢ ယနၢ်ဟူအီၤတထံၣ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ် "ပကမၢ ဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ပနာ်အီၤန့ၣ် ဒ်သိးဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤဝဲ အဂီၢ်, ပဟ့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂ့ၢ်ထံးအမ့ၢ်အတီန့ၣ်လီၤ." တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်ဂ့ၤထီၣ်ထီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်.

လၢတၢ်ဟံးန့ၢ် တၢ်သ့ဖံးမၤမိၢ်ပၢ်, အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အဂီၢ်, ၦၤအါဂၤန့ၣ် တမ့ၢ်ကဃုထၢဝဲဒၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်ဘၣ်. ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢ အဝဲအဖိတအိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ဘၣ်သးနၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်တ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်အိၣ်အသး, ပှၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါ ဖိသၣ်အီနုၢ်ထံလၢ တၢ်မံတၢ်ဂဲၤတအိၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ၦၤသးစၢ်ဒိၣ်ထီၣ်သီတဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးဖိလၢအတပိာ်ကျဲတဂၤအဂီၢ်, တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စီၤပီလူး (မ့) စီၤစီလူး တဂၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ကသိၣ်လိနဲၣ်လိၦၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကမၤအၢမၤနး ၦၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲ စီၤစီလူး လဲၤဝဲဒၣ် အဆၢကတီၢ်, ကစၢ်ခရံာ် ဟဲနုာ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤအံၤ…

တၢ်အိၣ်လီၤဖး အတၢ်ကတိၤ လၢအလုၢ်ၦ့ၤဒိၣ်

ယတံၤသကိး ဟိၣ်စ့ (Josè) တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆူးပှၤဆါအလီၢ် အကျဲလၢ တၢ်အိၣ်မူလၢခံအကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်တဘျီ, ဖဲယလဲၤဟးဆူအအိၣ်န့ၣ် အဝဲ အိၣ်သပှ့ၤအမဲာ်, ဒီးအတၢ်ကတိၤအါဘၣ်ဆၣ်, တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဂံၢ်အဘါဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးတစံးကတိၤတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အခီပညီကအိၣ်ဝဲတမံၤမံၤ, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဃိ, ယဆ့ၣ်နီၤဃုာ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးအီၤ, လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်ဒီး, ၦၤအိၣ်တ့ၢ် လၢဒၢးပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲဟိၣ်စ့ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဟးထီၣ်ကယီကယီဆူ တြဲၤအကတီၢ်, ယအိၣ်ကတီၢ်, ဒီးဃၣ်တရံံးယသး, ဒီးယစံးဘၣ်အီၤလၢ "ယအဲၣ်နၤ," လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ယတဆၢမုၢ်လၢ်လၢ အဝဲကတဲဆၢက့ၤယၤတၢ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်, ယထံၣ်လၢ ဟိၣ်စ့ မၤဝးအထးခိၣ်ဖံးဖိ, ဒီးစံးကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ "ယအဲၣ်နၤ" န့ၣ်လီၤ.

ၦၤတဂၤဒီးတဂၤ, ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤဖးအကတီၢ်, အတၢ်စံးကတိၤဆၢဂ့ၤဆၢဝါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်ပသး, လီၤစိၤလီၤထီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လုၢ်ထီၣ်အသးသမူ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ, ဒ်သိးကက့ၤထီၣ်ဆူ အပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အဂီၢ်, အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအကတီၢ်, မၤလီၤတံၢ် အပျဲၤအဘီၣ်တဖၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, "တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလံယၤလၢကယဲၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်, ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ"…

သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ် အတၢ်သိၣ်လိယၤ

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယလဲၤဆူ ဝ့ၢ်လီး(စ)အဲ(န)ကၠဲလံး(စ) (Los Angeles), ဒီးယဘၣ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ယဘၣ်လဲၤနီၣ်သိလ့ၣ် လၢဝ့ၢ်ခၢၣ်သးအကျဲ အံၣ်အံၣ်ဖိတဖၣ်အလိၤ, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးပှၤကညီ, ဒီးသိလ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်ညါ ယနီၢ်သိလ့ၣ်န့ၣ် လၢတၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဖးဒိၣ်အပူၤ, ဒီးယနီၣ်ကယီယီ, ဃၢန့ၢ်ဒံး ညီနုၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. မ့ၢ်လၢယတအဲၣ်ဒိး ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ်န့ၣ် ယတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, မၤဟးဂီၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သိလ့ၣ်တခိၣ်အံၤ, မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢ ယဒိးလဲအီၤ, ဒီးတမ့ၢ်ယသိလ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

အါတက့ၢ်န့ၣ်, လၢပှၤဒိးလဲတၢ်ဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် သိလ့ၣ် အကစၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယနီၢ်သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယမ့ၢ်တဆိကမိၣ်, ဒီးယအိၣ်ယဲတသ့န့ၣ် တၢ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ် ယတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံသိၣ်လိပှၤလၢ ယနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်လဲာ်, ယဆိကမိၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပတၢ်န့ၣ် တဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်. တၢ်စံးကတိၤလိာ်သး တၢ်မၤကမၣ်ကမၣ်ခွါ, အတၢ်ဒဲးဘး အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် လၢ ၁ကရံၣ်သူး ၆ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, “သုနီၢ်ခိမ့ၢ်…

မုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ

ပါပလိ (Pablo) အပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိသံး, ဒီးအမိၢ်န့ၣ် မၤအၢမၤသီအီၤအဃိ, အဝဲ ဟးထီၣ်လၢအဟံၣ်, ဖဲ ခွါလိၣ်ဘိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဖါတံၢ်အဟံၣ်, ဖျိထီၣ် ဝဲဒၣ် တီၤထီကၠိဝံၤ, ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် (Pablo) စ့ၢ်ကီး, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်မူလၢ အမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, လၢအပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲထီ တၢ်အိမူၤသံး, ဒီးအတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် မၤလီၤဖးကွံာ် အဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးအဟံၣ်တဖၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ"ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အၢဝဲသီဝဲ, ဒီးနးအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်" န့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤ ခီဖျိလၢတၢ်ယါဘျါအကျိၤကျဲန့ၣ်လီၤ. "ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တပိာ်ကျဲဘၣ်အဃိဒီး, ကစၢ်ယွၤ အိးထီၣ်တြဲၤလၢယဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အသးကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒီးအီၤ, ခီဖျိလၢန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်,…

တၢ်သူၣ်တီသးလိၤလၢ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်

“တၢ်အိၣ်တဒၢခူသူၣ် အတၢ်အိၣ်မူ” (A Hidden Life) မ့ၢ်တၢ်ဂီၤမူလၢ အဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤအီစတြံယၤ ပှၤထုစံာ်ဖိ ဖါ(န)(စ) ယၣ်ကၤစတဲထၢၣ် (Franz Jägerstätter) အဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီ, ဖဲတၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ. အဝဲတူၢ်ဘၣ် နၣ်စံၣ် (Nazi) အတၢ်မၤအၢမၤနးတဖၣ်, ဒီးစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒ်အကစၢ်, ဒီးကအိၣ်တီအိၣ်လိၤဝဲလၢ (Hitler) န့ၣ် ဖါ(န)(စ) ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲအဃိ, ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ဒုသးဒုအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢ ဖါ(န)(စ) အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲလၢအတၢ်နာ်အံၤအဃိ, တၢ်ဂီၤမူလၢအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ဖါ(န)(စ) ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖါ(န)(စ) ထီဒါဝဲ (Hitler) အဃိ, ပှၤသဝီဖိတဖၣ်န့ၣ် ကွၢ်တလီၤထံၣ်ဆံးအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢဃိာ်ပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဒီးအီၤတဒၢးဃီတဖၣ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤ, ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ် စီၤသီတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်, ထံၣ်အီၤဒ်ပှၤအသးတဆးတဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအပူၤ, ပှၤတဂၤ စံးဘၣ်အီၤ " တၢ်လၢနစံးကတိၤတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်. ကွၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်အိၣ်လၢနသးကံၢ်ပူၤ," ဒီးဒ်သိး ဖါ(န)(စ) ကပူၤဖျဲးလၢအသးသမူအဂီၢ်, ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်အီၤလၢကစံးပတြၢၤ…

ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤလၢ စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤ

ဖဲတၢ်မၤလိလိာ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, အဲ(န)ရ့း (Enrique) အပၢ်မၢအီၤ, ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်လၢ ကဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်စိာ်ဟ့ၣ်ခီ ဖျၢၣ်သွ့လိၤလိၤဘၣ်ဘၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း လိာ်ကွဲမၤလိအသး လၢအါနွံအါသီအတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ကမၤကမၣ်ဘၣ်ဖုးတၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်, ဒီးတၢ်ဃ့ၢ်စိာ်ခီဖျၢၣ်သွ့န့ၣ် မၤဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်ဝံၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ " ကစၢ်ယွၤဧၢ, တၢ်ဘျုးန့ၣ်လီၤ." လၢခံ, အပၢ်စံးဘၣ်အီၤလၢ " ဖိခွါဧၢ, မ့ၢ်လၢနဂုာ်ကျဲးစၢးအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢနဃ့ထုကဖၣ်, ဒီးစံးဘျုးစံးဖှိၣ် ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးအါန့ၢ်အန့ၣ်တက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း စံးဆၢဝဲလၢ "ဒ်နမၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယမၤပိာ်ထွဲဝဲဒၣ်" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီတကတီၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဖံးတၢ်မၤတၢ်, ခီဖျိလၢစၢၤသွဲၣ်သီတစိၤဘၣ်တစိၤ အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး, လၢအမုာ်အဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်စိာ်ခီဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်မၤလိာ်, ဒီးအတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဖၣ်ဆူ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ် ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢအသုတမၤအါထီၣ် (မ့) အသုတမၤစှၤလီၤနီတမံၤဘၣ် (၅ မိၤ ၄:၁-၂) န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ "တိၢ်န့ၢ်ဒီးမၤတက့ၢ်.…

ကစၢ်ယွၤန့ၣ် ဒိၣ်ဝဲ

ပှၤမိာ်ကိဖိ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအကစၢ် ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န) (Mongolian warlord Genghis Khan [၁၁၆၂-၁၂၂၇]) န့ၣ် တချုးလၢအမံၤဟူထီၣ်သါလီၤအကတီၢ်, လၢအဒူၣ်ဖိထၢဖိအကျါ, ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်နၢ်အလီၢ်အလၤအဂီၢ်န့ၣ် မၤသံဝဲဒၣ် အဒီပုၢ်ဝဲၢ်-သွံၣ်တဝာ် (half brother) န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟံးန့ၢ်မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ အတၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤ, တ့သူၣ်ထီၣ်ဝဲ ဘီမုၢ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် လဲၢ်န့ၢ်ဒံး အလဲးစဲ(န)ဒါ (Alexander the Greats) အဘီမုၢ်, စးထီၣ်လၢ အ့ရှၢၣ်-ပစံးဖ့း (Asia Pacific) ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, ဒီးဆူ ကီၢ်ယူရပၤ မုၢ်ထီၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ အကျိၤကျဲအၢအၢသီသီတဖၣ်, လၢတၢ်သးကညီၤတအိၣ်အပူၤ, ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န)ဒီးအသုးမုၢ်ဖးဒိၣ် (Golden Horde) တဖၣ်, ဖဲအလဲၤတုၤဝဲ တၢ်လီၢ်တပူၤလၢ်လၢ်န့ၣ် ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သံတၢ်ပှၢ်, ဒီးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. အသုးမုၢ်တဖုအံၤ မၤသံမၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးန့ၣ် တၢ်ကထိၣ်သတြီၤအီၤအဂီၢ်, လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ခ့ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဒုၣ်ဒါအၢသီန့ၢ်ဒံး သုးမုၢ်သံၣ်ဘိတဖၣ်, ဒုၣ်ဒါလၢ အဲၣ်ဒိးမၤနၢၤ, မၤဟးဂီၤ…

ယွၤအတၢ်တဲပူ တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤတနီၤ

တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ ခူၣ်ထုးထီၣ် ပိးလီတဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်လာ် (Achaeologist) အပှၤကူၣ်သ့ ကၠိဒံၣ် မဲးကနဲး(စ) (Jodi Magness), ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ခူၣ်န့ၢ်က့ၤ ဘူၣ်ဘျီၣ် လၢပျၢၤသဝီတဖျၢၣ်အပူၤ, ဖဲ ဟူခိး (Huqoq) ကၤလံၤလါ လာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတတီၤ, ဒီးအဝဲသ့ၣ်ထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်တ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၤစိးပျၤ လၢအလီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤ, နီၢ်ဒဘိရၤအဂ့ၢ်, ဒီးအလီၢ်အလၤလၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ, ဘၣ်ဃးဒီးပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤတၢ်တ့ခဲၣ်စိးပျၤက့ၢ်ဂီၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ပိာ်မုၣ်အဒူအဃိၤ ဒ်သိးအံၤန့ၣ် တအိၣ်ဝဲဒၣ် နီတထံၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ် ဆီၣ်ဘံၣ်ဆီၣ်သနံး ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်လၢအနံၣ်ခံဆံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် "နီၢ်ဒဘိရၤ, မ့ၢ်ဝံပိာ်မုၣ်တဂၤလၢ အမၤတၢ်ဒ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဂၤလၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်" (စံၣ် ၄:၄) န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကစၢ်ယွၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤဝဲအသိး, ဒ်သိးကလဲၤဒုးဝဲ ပှၤကနၤဧၣ်ဖိ, ဒီးအသုးခိၣ် စီၤစံစရၤအဂီၢ်န့ၣ် နီၢ်ဒဘိရၤ မၢလီၤ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အသုးခိၣ် စီၤဘါရးန့ၣ်လီၤ. စီၤဘါရး…

အိၣ်မူလီၣ်ဖျါထီၣ် ယွၤအတၢ်အဲၣ်

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) (Branden) အပၢ်န့ၣ် ဖဲအသးအိၣ်ဝဲဒၣ် ယဲၤဆံ ဘျဲၣ်အကတီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်သံဝဲဒၣ်လၢ ခဲစၢၢ်တၢ်ဆါန့ၣ်လီၤ. အသးအိၣ်မၤစၢၤဝဲဒၣ် အမိၢ်အပၢ်အဃိ, တဲဘၣ်အမိၢ်အပၢ်လၢ ကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ, ဒ်သိးကမၤစၢၤဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ်န့ၣ် အဲၣ်ဒိးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ် တၢ်လီၢ်လၢအကိၢ်အလၢၤတတီၤဘၣ်ဆၣ်, ကလဲၤက့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တညီဘၣ်အဃိ, ဘရဲ(န)ဒဲ(န) ဘၣ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်လီၢ်ခံန့ၣ် တ့ဝဲဒၣ် ကမါဖိ, ဒီးတ့ၢ်နုာ်ဝဲညၣ်တဖၣ်, ဒီးရဲၣ်ကျဲၤဆီလီၤဝဲ ထံလီၤဆူတခါ, အိၣ်ဟဲလီၤလၢလၢၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. မၢပှၤဟဲစိာ် ပီၣ်လဲၣ်နံၤအမဲးတဖၣ်လၢ သိလ့ၣ်ထရး (truck) ဖးဒိၣ်သၢခိၣ်, ဒီးသူၣ်ဝဲဒၣ် တကွံမုၢ်တဖၣ်, ဒီးကယၢကယဲဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကပီၤမဲာ်အူတဖၣ်,ဃုာ်ဒီးမ့ၣ်အူဒွဲ အဃံအလၤတဖၣ်, ဒီးဘှီထီၣ်ဝဲ တၢ်ခိၣ်ဒုးလၢတၢ်အိၣ်ကဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ် မုာ်လၤသးခုဘၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဟံၣ်လီၤခံ ပၤရဒံးစူးအကီးဖိအံၤ, ဒီးမၤလၢာ်ဝဲ အမုၢ်နံၤလၢခံကတၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) အတၢ်မၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်ဒီးဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ, အတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိး, အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သးအဂ့ၢ်, ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲ လံာ် ၂ မိၤရှ့ ၂ဝ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢ…

ယွၤလၢ အကြၢးတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်အီၤ

ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်, မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအမုၢ်တနံၤန့ၣ်, ၦၤကညီလၢအကကွဲၢ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢ တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ် လၢကီၢ်မဲးစံၣ်ကိၣ်, ဒီးကီၢ်အမဲရကၤ တၢ်လီၢ်ကဝီၤဒီတကျိၤ, ဒ်သိးကအိၣ်ခိးကွၢ်ကီ တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ် လၢပှၤတညီနုၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ကၠိတဖၣ် ပျဲပျၢ်လီၤဝဲ ကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ဝ့ၢ်ဆံးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသး, ဒ်သိးကတူၢ်လိာ်မုာ် ၦၤသမှံၤတဖၣ်, ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃၢၤတဖၣ် ပာ်လီၤ ခးဆ့ၣ်နီၤတဖၣ် လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးသိးထီၣ် တၢ်တဒီတဒၢမဲာ်ဒိးတဖၣ် ဒ်သိးကကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကွဲၤထံၣ်ဟူ အၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဒိပာ်ဖှိၣ်ဟံးန့ၢ် "တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ်" အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ, ကမျၢၢ်တဖၣ် အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဝဲဒၣ် ဒီးထဲတၢ်ကတိၤတထံၣ်ဧိၤလၢ အသီၣ်ဝဲဒၣ် တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် "အိ, ယကစၢ်ယွၤဧၢ" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဘၣ်မနုၤအဃိ, ၦၤကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် ဃုထၢစံးကတိၤဝဲဒၣ် တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါယဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်. ယဆိကမိၣ်တယာ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒ်ၦၤကညီလၢအသံသ့တဖၣ်န့ၣ် ဖဲအဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလး, လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်ဒီး, ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ၦၤတဂၤဂၤ, လၢကပာ်ပနီၣ်ဝဲ, ကစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ဝဲ, ဒီးကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပကွၢ်ထီၣ်ဆူ…

ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အၦၤအုၣ်သး

တၢ်ကတိၤလၢ ယနၢ်ဟူအီၤတထံၣ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ် "ပကမၢ ဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ပနာ်အီၤန့ၣ် ဒ်သိးဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤဝဲ အဂီၢ်, ပဟ့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂ့ၢ်ထံးအမ့ၢ်အတီန့ၣ်လီၤ." တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်ဂ့ၤထီၣ်ထီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်.

လၢတၢ်ဟံးန့ၢ် တၢ်သ့ဖံးမၤမိၢ်ပၢ်, အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အဂီၢ်, ၦၤအါဂၤန့ၣ် တမ့ၢ်ကဃုထၢဝဲဒၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်ဘၣ်. ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢ အဝဲအဖိတအိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ဘၣ်သးနၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်တ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်အိၣ်အသး, ပှၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါ ဖိသၣ်အီနုၢ်ထံလၢ တၢ်မံတၢ်ဂဲၤတအိၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ၦၤသးစၢ်ဒိၣ်ထီၣ်သီတဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးဖိလၢအတပိာ်ကျဲတဂၤအဂီၢ်, တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စီၤပီလူး (မ့) စီၤစီလူး တဂၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ကသိၣ်လိနဲၣ်လိၦၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကမၤအၢမၤနး ၦၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲ စီၤစီလူး လဲၤဝဲဒၣ် အဆၢကတီၢ်, ကစၢ်ခရံာ် ဟဲနုာ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤအံၤ…

တၢ်အိၣ်လီၤဖး အတၢ်ကတိၤ လၢအလုၢ်ၦ့ၤဒိၣ်

ယတံၤသကိး ဟိၣ်စ့ (Josè) တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆူးပှၤဆါအလီၢ် အကျဲလၢ တၢ်အိၣ်မူလၢခံအကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်တဘျီ, ဖဲယလဲၤဟးဆူအအိၣ်န့ၣ် အဝဲ အိၣ်သပှ့ၤအမဲာ်, ဒီးအတၢ်ကတိၤအါဘၣ်ဆၣ်, တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဂံၢ်အဘါဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးတစံးကတိၤတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အခီပညီကအိၣ်ဝဲတမံၤမံၤ, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဃိ, ယဆ့ၣ်နီၤဃုာ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးအီၤ, လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်ဒီး, ၦၤအိၣ်တ့ၢ် လၢဒၢးပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲဟိၣ်စ့ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဟးထီၣ်ကယီကယီဆူ တြဲၤအကတီၢ်, ယအိၣ်ကတီၢ်, ဒီးဃၣ်တရံံးယသး, ဒီးယစံးဘၣ်အီၤလၢ "ယအဲၣ်နၤ," လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ယတဆၢမုၢ်လၢ်လၢ အဝဲကတဲဆၢက့ၤယၤတၢ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်, ယထံၣ်လၢ ဟိၣ်စ့ မၤဝးအထးခိၣ်ဖံးဖိ, ဒီးစံးကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ "ယအဲၣ်နၤ" န့ၣ်လီၤ.

ၦၤတဂၤဒီးတဂၤ, ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤဖးအကတီၢ်, အတၢ်စံးကတိၤဆၢဂ့ၤဆၢဝါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်ပသး, လီၤစိၤလီၤထီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လုၢ်ထီၣ်အသးသမူ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ, ဒ်သိးကက့ၤထီၣ်ဆူ အပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အဂီၢ်, အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအကတီၢ်, မၤလီၤတံၢ် အပျဲၤအဘီၣ်တဖၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, "တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလံယၤလၢကယဲၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်, ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ"…

သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ် အတၢ်သိၣ်လိယၤ

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယလဲၤဆူ ဝ့ၢ်လီး(စ)အဲ(န)ကၠဲလံး(စ) (Los Angeles), ဒီးယဘၣ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ယဘၣ်လဲၤနီၣ်သိလ့ၣ် လၢဝ့ၢ်ခၢၣ်သးအကျဲ အံၣ်အံၣ်ဖိတဖၣ်အလိၤ, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးပှၤကညီ, ဒီးသိလ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်ညါ ယနီၢ်သိလ့ၣ်န့ၣ် လၢတၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဖးဒိၣ်အပူၤ, ဒီးယနီၣ်ကယီယီ, ဃၢန့ၢ်ဒံး ညီနုၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. မ့ၢ်လၢယတအဲၣ်ဒိး ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ်န့ၣ် ယတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, မၤဟးဂီၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သိလ့ၣ်တခိၣ်အံၤ, မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢ ယဒိးလဲအီၤ, ဒီးတမ့ၢ်ယသိလ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

အါတက့ၢ်န့ၣ်, လၢပှၤဒိးလဲတၢ်ဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် သိလ့ၣ် အကစၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယနီၢ်သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယမ့ၢ်တဆိကမိၣ်, ဒီးယအိၣ်ယဲတသ့န့ၣ် တၢ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ် ယတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံသိၣ်လိပှၤလၢ ယနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်လဲာ်, ယဆိကမိၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပတၢ်န့ၣ် တဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်. တၢ်စံးကတိၤလိာ်သး တၢ်မၤကမၣ်ကမၣ်ခွါ, အတၢ်ဒဲးဘး အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် လၢ ၁ကရံၣ်သူး ၆ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, “သုနီၢ်ခိမ့ၢ်…

မုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ

ပါပလိ (Pablo) အပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိသံး, ဒီးအမိၢ်န့ၣ် မၤအၢမၤသီအီၤအဃိ, အဝဲ ဟးထီၣ်လၢအဟံၣ်, ဖဲ ခွါလိၣ်ဘိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဖါတံၢ်အဟံၣ်, ဖျိထီၣ် ဝဲဒၣ် တီၤထီကၠိဝံၤ, ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် (Pablo) စ့ၢ်ကီး, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်မူလၢ အမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, လၢအပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲထီ တၢ်အိမူၤသံး, ဒီးအတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် မၤလီၤဖးကွံာ် အဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးအဟံၣ်တဖၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ"ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အၢဝဲသီဝဲ, ဒီးနးအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်" န့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤ ခီဖျိလၢတၢ်ယါဘျါအကျိၤကျဲန့ၣ်လီၤ. "ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တပိာ်ကျဲဘၣ်အဃိဒီး, ကစၢ်ယွၤ အိးထီၣ်တြဲၤလၢယဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အသးကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒီးအီၤ, ခီဖျိလၢန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်,…

တၢ်သူၣ်တီသးလိၤလၢ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်

“တၢ်အိၣ်တဒၢခူသူၣ် အတၢ်အိၣ်မူ” (A Hidden Life) မ့ၢ်တၢ်ဂီၤမူလၢ အဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤအီစတြံယၤ ပှၤထုစံာ်ဖိ ဖါ(န)(စ) ယၣ်ကၤစတဲထၢၣ် (Franz Jägerstätter) အဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီ, ဖဲတၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ. အဝဲတူၢ်ဘၣ် နၣ်စံၣ် (Nazi) အတၢ်မၤအၢမၤနးတဖၣ်, ဒီးစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒ်အကစၢ်, ဒီးကအိၣ်တီအိၣ်လိၤဝဲလၢ (Hitler) န့ၣ် ဖါ(န)(စ) ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲအဃိ, ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ဒုသးဒုအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢ ဖါ(န)(စ) အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲလၢအတၢ်နာ်အံၤအဃိ, တၢ်ဂီၤမူလၢအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ဖါ(န)(စ) ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖါ(န)(စ) ထီဒါဝဲ (Hitler) အဃိ, ပှၤသဝီဖိတဖၣ်န့ၣ် ကွၢ်တလီၤထံၣ်ဆံးအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢဃိာ်ပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဒီးအီၤတဒၢးဃီတဖၣ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤ, ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ် စီၤသီတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်, ထံၣ်အီၤဒ်ပှၤအသးတဆးတဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအပူၤ, ပှၤတဂၤ စံးဘၣ်အီၤ " တၢ်လၢနစံးကတိၤတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်. ကွၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်အိၣ်လၢနသးကံၢ်ပူၤ," ဒီးဒ်သိး ဖါ(န)(စ) ကပူၤဖျဲးလၢအသးသမူအဂီၢ်, ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်အီၤလၢကစံးပတြၢၤ…

ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤလၢ စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤ

ဖဲတၢ်မၤလိလိာ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, အဲ(န)ရ့း (Enrique) အပၢ်မၢအီၤ, ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်လၢ ကဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်စိာ်ဟ့ၣ်ခီ ဖျၢၣ်သွ့လိၤလိၤဘၣ်ဘၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း လိာ်ကွဲမၤလိအသး လၢအါနွံအါသီအတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ကမၤကမၣ်ဘၣ်ဖုးတၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်, ဒီးတၢ်ဃ့ၢ်စိာ်ခီဖျၢၣ်သွ့န့ၣ် မၤဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်ဝံၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ " ကစၢ်ယွၤဧၢ, တၢ်ဘျုးန့ၣ်လီၤ." လၢခံ, အပၢ်စံးဘၣ်အီၤလၢ " ဖိခွါဧၢ, မ့ၢ်လၢနဂုာ်ကျဲးစၢးအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢနဃ့ထုကဖၣ်, ဒီးစံးဘျုးစံးဖှိၣ် ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးအါန့ၢ်အန့ၣ်တက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း စံးဆၢဝဲလၢ "ဒ်နမၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယမၤပိာ်ထွဲဝဲဒၣ်" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီတကတီၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဖံးတၢ်မၤတၢ်, ခီဖျိလၢစၢၤသွဲၣ်သီတစိၤဘၣ်တစိၤ အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး, လၢအမုာ်အဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်စိာ်ခီဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်မၤလိာ်, ဒီးအတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဖၣ်ဆူ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ် ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢအသုတမၤအါထီၣ် (မ့) အသုတမၤစှၤလီၤနီတမံၤဘၣ် (၅ မိၤ ၄:၁-၂) န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ "တိၢ်န့ၢ်ဒီးမၤတက့ၢ်.…

ကစၢ်ယွၤန့ၣ် ဒိၣ်ဝဲ

ပှၤမိာ်ကိဖိ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအကစၢ် ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န) (Mongolian warlord Genghis Khan [၁၁၆၂-၁၂၂၇]) န့ၣ် တချုးလၢအမံၤဟူထီၣ်သါလီၤအကတီၢ်, လၢအဒူၣ်ဖိထၢဖိအကျါ, ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်နၢ်အလီၢ်အလၤအဂီၢ်န့ၣ် မၤသံဝဲဒၣ် အဒီပုၢ်ဝဲၢ်-သွံၣ်တဝာ် (half brother) န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟံးန့ၢ်မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ အတၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤ, တ့သူၣ်ထီၣ်ဝဲ ဘီမုၢ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် လဲၢ်န့ၢ်ဒံး အလဲးစဲ(န)ဒါ (Alexander the Greats) အဘီမုၢ်, စးထီၣ်လၢ အ့ရှၢၣ်-ပစံးဖ့း (Asia Pacific) ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, ဒီးဆူ ကီၢ်ယူရပၤ မုၢ်ထီၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ အကျိၤကျဲအၢအၢသီသီတဖၣ်, လၢတၢ်သးကညီၤတအိၣ်အပူၤ, ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န)ဒီးအသုးမုၢ်ဖးဒိၣ် (Golden Horde) တဖၣ်, ဖဲအလဲၤတုၤဝဲ တၢ်လီၢ်တပူၤလၢ်လၢ်န့ၣ် ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သံတၢ်ပှၢ်, ဒီးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. အသုးမုၢ်တဖုအံၤ မၤသံမၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးန့ၣ် တၢ်ကထိၣ်သတြီၤအီၤအဂီၢ်, လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ခ့ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဒုၣ်ဒါအၢသီန့ၢ်ဒံး သုးမုၢ်သံၣ်ဘိတဖၣ်, ဒုၣ်ဒါလၢ အဲၣ်ဒိးမၤနၢၤ, မၤဟးဂီၤ…

ယွၤအတၢ်တဲပူ တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤတနီၤ

တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ ခူၣ်ထုးထီၣ် ပိးလီတဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်လာ် (Achaeologist) အပှၤကူၣ်သ့ ကၠိဒံၣ် မဲးကနဲး(စ) (Jodi Magness), ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ခူၣ်န့ၢ်က့ၤ ဘူၣ်ဘျီၣ် လၢပျၢၤသဝီတဖျၢၣ်အပူၤ, ဖဲ ဟူခိး (Huqoq) ကၤလံၤလါ လာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတတီၤ, ဒီးအဝဲသ့ၣ်ထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်တ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၤစိးပျၤ လၢအလီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤ, နီၢ်ဒဘိရၤအဂ့ၢ်, ဒီးအလီၢ်အလၤလၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ, ဘၣ်ဃးဒီးပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤတၢ်တ့ခဲၣ်စိးပျၤက့ၢ်ဂီၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ပိာ်မုၣ်အဒူအဃိၤ ဒ်သိးအံၤန့ၣ် တအိၣ်ဝဲဒၣ် နီတထံၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ် ဆီၣ်ဘံၣ်ဆီၣ်သနံး ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်လၢအနံၣ်ခံဆံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် "နီၢ်ဒဘိရၤ, မ့ၢ်ဝံပိာ်မုၣ်တဂၤလၢ အမၤတၢ်ဒ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဂၤလၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်" (စံၣ် ၄:၄) န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကစၢ်ယွၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤဝဲအသိး, ဒ်သိးကလဲၤဒုးဝဲ ပှၤကနၤဧၣ်ဖိ, ဒီးအသုးခိၣ် စီၤစံစရၤအဂီၢ်န့ၣ် နီၢ်ဒဘိရၤ မၢလီၤ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အသုးခိၣ် စီၤဘါရးန့ၣ်လီၤ. စီၤဘါရး…

အိၣ်မူလီၣ်ဖျါထီၣ် ယွၤအတၢ်အဲၣ်

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) (Branden) အပၢ်န့ၣ် ဖဲအသးအိၣ်ဝဲဒၣ် ယဲၤဆံ ဘျဲၣ်အကတီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်သံဝဲဒၣ်လၢ ခဲစၢၢ်တၢ်ဆါန့ၣ်လီၤ. အသးအိၣ်မၤစၢၤဝဲဒၣ် အမိၢ်အပၢ်အဃိ, တဲဘၣ်အမိၢ်အပၢ်လၢ ကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ, ဒ်သိးကမၤစၢၤဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ်န့ၣ် အဲၣ်ဒိးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ် တၢ်လီၢ်လၢအကိၢ်အလၢၤတတီၤဘၣ်ဆၣ်, ကလဲၤက့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တညီဘၣ်အဃိ, ဘရဲ(န)ဒဲ(န) ဘၣ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်လီၢ်ခံန့ၣ် တ့ဝဲဒၣ် ကမါဖိ, ဒီးတ့ၢ်နုာ်ဝဲညၣ်တဖၣ်, ဒီးရဲၣ်ကျဲၤဆီလီၤဝဲ ထံလီၤဆူတခါ, အိၣ်ဟဲလီၤလၢလၢၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. မၢပှၤဟဲစိာ် ပီၣ်လဲၣ်နံၤအမဲးတဖၣ်လၢ သိလ့ၣ်ထရး (truck) ဖးဒိၣ်သၢခိၣ်, ဒီးသူၣ်ဝဲဒၣ် တကွံမုၢ်တဖၣ်, ဒီးကယၢကယဲဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကပီၤမဲာ်အူတဖၣ်,ဃုာ်ဒီးမ့ၣ်အူဒွဲ အဃံအလၤတဖၣ်, ဒီးဘှီထီၣ်ဝဲ တၢ်ခိၣ်ဒုးလၢတၢ်အိၣ်ကဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ် မုာ်လၤသးခုဘၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဟံၣ်လီၤခံ ပၤရဒံးစူးအကီးဖိအံၤ, ဒီးမၤလၢာ်ဝဲ အမုၢ်နံၤလၢခံကတၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) အတၢ်မၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်ဒီးဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ, အတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိး, အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သးအဂ့ၢ်, ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲ လံာ် ၂ မိၤရှ့ ၂ဝ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢ…

ယွၤလၢ အကြၢးတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်အီၤ

ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်, မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအမုၢ်တနံၤန့ၣ်, ၦၤကညီလၢအကကွဲၢ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢ တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ် လၢကီၢ်မဲးစံၣ်ကိၣ်, ဒီးကီၢ်အမဲရကၤ တၢ်လီၢ်ကဝီၤဒီတကျိၤ, ဒ်သိးကအိၣ်ခိးကွၢ်ကီ တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ် လၢပှၤတညီနုၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ကၠိတဖၣ် ပျဲပျၢ်လီၤဝဲ ကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ဝ့ၢ်ဆံးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသး, ဒ်သိးကတူၢ်လိာ်မုာ် ၦၤသမှံၤတဖၣ်, ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃၢၤတဖၣ် ပာ်လီၤ ခးဆ့ၣ်နီၤတဖၣ် လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးသိးထီၣ် တၢ်တဒီတဒၢမဲာ်ဒိးတဖၣ် ဒ်သိးကကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကွဲၤထံၣ်ဟူ အၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဒိပာ်ဖှိၣ်ဟံးန့ၢ် "တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ်" အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ, ကမျၢၢ်တဖၣ် အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဝဲဒၣ် ဒီးထဲတၢ်ကတိၤတထံၣ်ဧိၤလၢ အသီၣ်ဝဲဒၣ် တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် "အိ, ယကစၢ်ယွၤဧၢ" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဘၣ်မနုၤအဃိ, ၦၤကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် ဃုထၢစံးကတိၤဝဲဒၣ် တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါယဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်. ယဆိကမိၣ်တယာ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒ်ၦၤကညီလၢအသံသ့တဖၣ်န့ၣ် ဖဲအဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလး, လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်ဒီး, ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ၦၤတဂၤဂၤ, လၢကပာ်ပနီၣ်ဝဲ, ကစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ဝဲ, ဒီးကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပကွၢ်ထီၣ်ဆူ…

ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အၦၤအုၣ်သး

တၢ်ကတိၤလၢ ယနၢ်ဟူအီၤတထံၣ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ် "ပကမၢ ဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ပနာ်အီၤန့ၣ် ဒ်သိးဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤဝဲ အဂီၢ်, ပဟ့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂ့ၢ်ထံးအမ့ၢ်အတီန့ၣ်လီၤ." တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်ဂ့ၤထီၣ်ထီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်.

လၢတၢ်ဟံးန့ၢ် တၢ်သ့ဖံးမၤမိၢ်ပၢ်, အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အဂီၢ်, ၦၤအါဂၤန့ၣ် တမ့ၢ်ကဃုထၢဝဲဒၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်ဘၣ်. ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢ အဝဲအဖိတအိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ဘၣ်သးနၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်တ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်အိၣ်အသး, ပှၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါ ဖိသၣ်အီနုၢ်ထံလၢ တၢ်မံတၢ်ဂဲၤတအိၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ၦၤသးစၢ်ဒိၣ်ထီၣ်သီတဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးဖိလၢအတပိာ်ကျဲတဂၤအဂီၢ်, တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စီၤပီလူး (မ့) စီၤစီလူး တဂၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ကသိၣ်လိနဲၣ်လိၦၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကမၤအၢမၤနး ၦၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲ စီၤစီလူး လဲၤဝဲဒၣ် အဆၢကတီၢ်, ကစၢ်ခရံာ် ဟဲနုာ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤအံၤ…

တၢ်အိၣ်လီၤဖး အတၢ်ကတိၤ လၢအလုၢ်ၦ့ၤဒိၣ်

ယတံၤသကိး ဟိၣ်စ့ (Josè) တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆူးပှၤဆါအလီၢ် အကျဲလၢ တၢ်အိၣ်မူလၢခံအကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်တဘျီ, ဖဲယလဲၤဟးဆူအအိၣ်န့ၣ် အဝဲ အိၣ်သပှ့ၤအမဲာ်, ဒီးအတၢ်ကတိၤအါဘၣ်ဆၣ်, တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဂံၢ်အဘါဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးတစံးကတိၤတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အခီပညီကအိၣ်ဝဲတမံၤမံၤ, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဃိ, ယဆ့ၣ်နီၤဃုာ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးအီၤ, လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်ဒီး, ၦၤအိၣ်တ့ၢ် လၢဒၢးပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲဟိၣ်စ့ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဟးထီၣ်ကယီကယီဆူ တြဲၤအကတီၢ်, ယအိၣ်ကတီၢ်, ဒီးဃၣ်တရံံးယသး, ဒီးယစံးဘၣ်အီၤလၢ "ယအဲၣ်နၤ," လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ယတဆၢမုၢ်လၢ်လၢ အဝဲကတဲဆၢက့ၤယၤတၢ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်, ယထံၣ်လၢ ဟိၣ်စ့ မၤဝးအထးခိၣ်ဖံးဖိ, ဒီးစံးကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ "ယအဲၣ်နၤ" န့ၣ်လီၤ.

ၦၤတဂၤဒီးတဂၤ, ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤဖးအကတီၢ်, အတၢ်စံးကတိၤဆၢဂ့ၤဆၢဝါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်ပသး, လီၤစိၤလီၤထီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လုၢ်ထီၣ်အသးသမူ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ, ဒ်သိးကက့ၤထီၣ်ဆူ အပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အဂီၢ်, အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအကတီၢ်, မၤလီၤတံၢ် အပျဲၤအဘီၣ်တဖၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, "တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလံယၤလၢကယဲၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်, ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ"…

သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ် အတၢ်သိၣ်လိယၤ

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယလဲၤဆူ ဝ့ၢ်လီး(စ)အဲ(န)ကၠဲလံး(စ) (Los Angeles), ဒီးယဘၣ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ယဘၣ်လဲၤနီၣ်သိလ့ၣ် လၢဝ့ၢ်ခၢၣ်သးအကျဲ အံၣ်အံၣ်ဖိတဖၣ်အလိၤ, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးပှၤကညီ, ဒီးသိလ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်ညါ ယနီၢ်သိလ့ၣ်န့ၣ် လၢတၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဖးဒိၣ်အပူၤ, ဒီးယနီၣ်ကယီယီ, ဃၢန့ၢ်ဒံး ညီနုၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. မ့ၢ်လၢယတအဲၣ်ဒိး ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ်န့ၣ် ယတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, မၤဟးဂီၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သိလ့ၣ်တခိၣ်အံၤ, မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢ ယဒိးလဲအီၤ, ဒီးတမ့ၢ်ယသိလ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

အါတက့ၢ်န့ၣ်, လၢပှၤဒိးလဲတၢ်ဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် သိလ့ၣ် အကစၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယနီၢ်သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယမ့ၢ်တဆိကမိၣ်, ဒီးယအိၣ်ယဲတသ့န့ၣ် တၢ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ် ယတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံသိၣ်လိပှၤလၢ ယနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်လဲာ်, ယဆိကမိၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပတၢ်န့ၣ် တဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်. တၢ်စံးကတိၤလိာ်သး တၢ်မၤကမၣ်ကမၣ်ခွါ, အတၢ်ဒဲးဘး အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် လၢ ၁ကရံၣ်သူး ၆ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, “သုနီၢ်ခိမ့ၢ်…

မုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ

ပါပလိ (Pablo) အပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိသံး, ဒီးအမိၢ်န့ၣ် မၤအၢမၤသီအီၤအဃိ, အဝဲ ဟးထီၣ်လၢအဟံၣ်, ဖဲ ခွါလိၣ်ဘိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဖါတံၢ်အဟံၣ်, ဖျိထီၣ် ဝဲဒၣ် တီၤထီကၠိဝံၤ, ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် (Pablo) စ့ၢ်ကီး, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်မူလၢ အမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, လၢအပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲထီ တၢ်အိမူၤသံး, ဒီးအတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် မၤလီၤဖးကွံာ် အဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးအဟံၣ်တဖၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ"ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အၢဝဲသီဝဲ, ဒီးနးအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်" န့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤ ခီဖျိလၢတၢ်ယါဘျါအကျိၤကျဲန့ၣ်လီၤ. "ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တပိာ်ကျဲဘၣ်အဃိဒီး, ကစၢ်ယွၤ အိးထီၣ်တြဲၤလၢယဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အသးကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒီးအီၤ, ခီဖျိလၢန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်,…

တၢ်သူၣ်တီသးလိၤလၢ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်

“တၢ်အိၣ်တဒၢခူသူၣ် အတၢ်အိၣ်မူ” (A Hidden Life) မ့ၢ်တၢ်ဂီၤမူလၢ အဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤအီစတြံယၤ ပှၤထုစံာ်ဖိ ဖါ(န)(စ) ယၣ်ကၤစတဲထၢၣ် (Franz Jägerstätter) အဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီ, ဖဲတၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ. အဝဲတူၢ်ဘၣ် နၣ်စံၣ် (Nazi) အတၢ်မၤအၢမၤနးတဖၣ်, ဒီးစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒ်အကစၢ်, ဒီးကအိၣ်တီအိၣ်လိၤဝဲလၢ (Hitler) န့ၣ် ဖါ(န)(စ) ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲအဃိ, ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ဒုသးဒုအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢ ဖါ(န)(စ) အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲလၢအတၢ်နာ်အံၤအဃိ, တၢ်ဂီၤမူလၢအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ဖါ(န)(စ) ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖါ(န)(စ) ထီဒါဝဲ (Hitler) အဃိ, ပှၤသဝီဖိတဖၣ်န့ၣ် ကွၢ်တလီၤထံၣ်ဆံးအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢဃိာ်ပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဒီးအီၤတဒၢးဃီတဖၣ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤ, ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ် စီၤသီတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်, ထံၣ်အီၤဒ်ပှၤအသးတဆးတဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအပူၤ, ပှၤတဂၤ စံးဘၣ်အီၤ " တၢ်လၢနစံးကတိၤတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်. ကွၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်အိၣ်လၢနသးကံၢ်ပူၤ," ဒီးဒ်သိး ဖါ(န)(စ) ကပူၤဖျဲးလၢအသးသမူအဂီၢ်, ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်အီၤလၢကစံးပတြၢၤ…

ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤလၢ စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤ

ဖဲတၢ်မၤလိလိာ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, အဲ(န)ရ့း (Enrique) အပၢ်မၢအီၤ, ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်လၢ ကဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်စိာ်ဟ့ၣ်ခီ ဖျၢၣ်သွ့လိၤလိၤဘၣ်ဘၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း လိာ်ကွဲမၤလိအသး လၢအါနွံအါသီအတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ကမၤကမၣ်ဘၣ်ဖုးတၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်, ဒီးတၢ်ဃ့ၢ်စိာ်ခီဖျၢၣ်သွ့န့ၣ် မၤဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်ဝံၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ " ကစၢ်ယွၤဧၢ, တၢ်ဘျုးန့ၣ်လီၤ." လၢခံ, အပၢ်စံးဘၣ်အီၤလၢ " ဖိခွါဧၢ, မ့ၢ်လၢနဂုာ်ကျဲးစၢးအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢနဃ့ထုကဖၣ်, ဒီးစံးဘျုးစံးဖှိၣ် ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးအါန့ၢ်အန့ၣ်တက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း စံးဆၢဝဲလၢ "ဒ်နမၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယမၤပိာ်ထွဲဝဲဒၣ်" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီတကတီၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဖံးတၢ်မၤတၢ်, ခီဖျိလၢစၢၤသွဲၣ်သီတစိၤဘၣ်တစိၤ အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး, လၢအမုာ်အဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်စိာ်ခီဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်မၤလိာ်, ဒီးအတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဖၣ်ဆူ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ် ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢအသုတမၤအါထီၣ် (မ့) အသုတမၤစှၤလီၤနီတမံၤဘၣ် (၅ မိၤ ၄:၁-၂) န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ "တိၢ်န့ၢ်ဒီးမၤတက့ၢ်.…

ကစၢ်ယွၤန့ၣ် ဒိၣ်ဝဲ

ပှၤမိာ်ကိဖိ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအကစၢ် ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န) (Mongolian warlord Genghis Khan [၁၁၆၂-၁၂၂၇]) န့ၣ် တချုးလၢအမံၤဟူထီၣ်သါလီၤအကတီၢ်, လၢအဒူၣ်ဖိထၢဖိအကျါ, ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်နၢ်အလီၢ်အလၤအဂီၢ်န့ၣ် မၤသံဝဲဒၣ် အဒီပုၢ်ဝဲၢ်-သွံၣ်တဝာ် (half brother) န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟံးန့ၢ်မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ အတၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤ, တ့သူၣ်ထီၣ်ဝဲ ဘီမုၢ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် လဲၢ်န့ၢ်ဒံး အလဲးစဲ(န)ဒါ (Alexander the Greats) အဘီမုၢ်, စးထီၣ်လၢ အ့ရှၢၣ်-ပစံးဖ့း (Asia Pacific) ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, ဒီးဆူ ကီၢ်ယူရပၤ မုၢ်ထီၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ အကျိၤကျဲအၢအၢသီသီတဖၣ်, လၢတၢ်သးကညီၤတအိၣ်အပူၤ, ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န)ဒီးအသုးမုၢ်ဖးဒိၣ် (Golden Horde) တဖၣ်, ဖဲအလဲၤတုၤဝဲ တၢ်လီၢ်တပူၤလၢ်လၢ်န့ၣ် ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သံတၢ်ပှၢ်, ဒီးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. အသုးမုၢ်တဖုအံၤ မၤသံမၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးန့ၣ် တၢ်ကထိၣ်သတြီၤအီၤအဂီၢ်, လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ခ့ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဒုၣ်ဒါအၢသီန့ၢ်ဒံး သုးမုၢ်သံၣ်ဘိတဖၣ်, ဒုၣ်ဒါလၢ အဲၣ်ဒိးမၤနၢၤ, မၤဟးဂီၤ…

ယွၤအတၢ်တဲပူ တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤတနီၤ

တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ ခူၣ်ထုးထီၣ် ပိးလီတဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်လာ် (Achaeologist) အပှၤကူၣ်သ့ ကၠိဒံၣ် မဲးကနဲး(စ) (Jodi Magness), ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ခူၣ်န့ၢ်က့ၤ ဘူၣ်ဘျီၣ် လၢပျၢၤသဝီတဖျၢၣ်အပူၤ, ဖဲ ဟူခိး (Huqoq) ကၤလံၤလါ လာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတတီၤ, ဒီးအဝဲသ့ၣ်ထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်တ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၤစိးပျၤ လၢအလီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤ, နီၢ်ဒဘိရၤအဂ့ၢ်, ဒီးအလီၢ်အလၤလၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ, ဘၣ်ဃးဒီးပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤတၢ်တ့ခဲၣ်စိးပျၤက့ၢ်ဂီၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ပိာ်မုၣ်အဒူအဃိၤ ဒ်သိးအံၤန့ၣ် တအိၣ်ဝဲဒၣ် နီတထံၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ် ဆီၣ်ဘံၣ်ဆီၣ်သနံး ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်လၢအနံၣ်ခံဆံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် "နီၢ်ဒဘိရၤ, မ့ၢ်ဝံပိာ်မုၣ်တဂၤလၢ အမၤတၢ်ဒ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဂၤလၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်" (စံၣ် ၄:၄) န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကစၢ်ယွၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤဝဲအသိး, ဒ်သိးကလဲၤဒုးဝဲ ပှၤကနၤဧၣ်ဖိ, ဒီးအသုးခိၣ် စီၤစံစရၤအဂီၢ်န့ၣ် နီၢ်ဒဘိရၤ မၢလီၤ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အသုးခိၣ် စီၤဘါရးန့ၣ်လီၤ. စီၤဘါရး…

အိၣ်မူလီၣ်ဖျါထီၣ် ယွၤအတၢ်အဲၣ်

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) (Branden) အပၢ်န့ၣ် ဖဲအသးအိၣ်ဝဲဒၣ် ယဲၤဆံ ဘျဲၣ်အကတီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်သံဝဲဒၣ်လၢ ခဲစၢၢ်တၢ်ဆါန့ၣ်လီၤ. အသးအိၣ်မၤစၢၤဝဲဒၣ် အမိၢ်အပၢ်အဃိ, တဲဘၣ်အမိၢ်အပၢ်လၢ ကဟဲအိၣ်ဆိးဒီးအီၤ, ဒ်သိးကမၤစၢၤဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ်န့ၣ် အဲၣ်ဒိးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ် တၢ်လီၢ်လၢအကိၢ်အလၢၤတတီၤဘၣ်ဆၣ်, ကလဲၤက့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တညီဘၣ်အဃိ, ဘရဲ(န)ဒဲ(န) ဘၣ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်လီၢ်ခံန့ၣ် တ့ဝဲဒၣ် ကမါဖိ, ဒီးတ့ၢ်နုာ်ဝဲညၣ်တဖၣ်, ဒီးရဲၣ်ကျဲၤဆီလီၤဝဲ ထံလီၤဆူတခါ, အိၣ်ဟဲလီၤလၢလၢၢ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. မၢပှၤဟဲစိာ် ပီၣ်လဲၣ်နံၤအမဲးတဖၣ်လၢ သိလ့ၣ်ထရး (truck) ဖးဒိၣ်သၢခိၣ်, ဒီးသူၣ်ဝဲဒၣ် တကွံမုၢ်တဖၣ်, ဒီးကယၢကယဲဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကပီၤမဲာ်အူတဖၣ်,ဃုာ်ဒီးမ့ၣ်အူဒွဲ အဃံအလၤတဖၣ်, ဒီးဘှီထီၣ်ဝဲ တၢ်ခိၣ်ဒုးလၢတၢ်အိၣ်ကဒုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပၢ် မုာ်လၤသးခုဘၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ဟံၣ်လီၤခံ ပၤရဒံးစူးအကီးဖိအံၤ, ဒီးမၤလၢာ်ဝဲ အမုၢ်နံၤလၢခံကတၢၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘရဲ(န)ဒဲ(န) အတၢ်မၤတဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်ဒီးဖိတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ, အတၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိး, အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သးအဂ့ၢ်, ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲ လံာ် ၂ မိၤရှ့ ၂ဝ အပူၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢ…

ယွၤလၢ အကြၢးတၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်အီၤ

ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်, မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအမုၢ်တနံၤန့ၣ်, ၦၤကညီလၢအကကွဲၢ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢ တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ် လၢကီၢ်မဲးစံၣ်ကိၣ်, ဒီးကီၢ်အမဲရကၤ တၢ်လီၢ်ကဝီၤဒီတကျိၤ, ဒ်သိးကအိၣ်ခိးကွၢ်ကီ တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ် လၢပှၤတညီနုၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ကၠိတဖၣ် ပျဲပျၢ်လီၤဝဲ ကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ဝ့ၢ်ဆံးဖိတဖၣ် အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသး, ဒ်သိးကတူၢ်လိာ်မုာ် ၦၤသမှံၤတဖၣ်, ဒီးဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃၢၤတဖၣ် ပာ်လီၤ ခးဆ့ၣ်နီၤတဖၣ် လၢဟံၣ်ချၢ, ဒီးသိးထီၣ် တၢ်တဒီတဒၢမဲာ်ဒိးတဖၣ် ဒ်သိးကကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကွဲၤထံၣ်ဟူ အၦၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဒိပာ်ဖှိၣ်ဟံးန့ၢ် "တၢ်ယူၢ်မုၢ်ဒီတဖျၢၣ်" အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ, ကမျၢၢ်တဖၣ် အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဝဲဒၣ် ဒီးထဲတၢ်ကတိၤတထံၣ်ဧိၤလၢ အသီၣ်ဝဲဒၣ် တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် "အိ, ယကစၢ်ယွၤဧၢ" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်မၤအသးအံၤ, ကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဘၣ်မနုၤအဃိ, ၦၤကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် ဃုထၢစံးကတိၤဝဲဒၣ် တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါယဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်. ယဆိကမိၣ်တယာ်ဝဲဒၣ်လၢ ဒ်ၦၤကညီလၢအသံသ့တဖၣ်န့ၣ် ဖဲအဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလး, လၢအလီၤကမၢကမၣ်န့ၣ်ဒီး, ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ၦၤတဂၤဂၤ, လၢကပာ်ပနီၣ်ဝဲ, ကစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ဝဲ, ဒီးကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပကွၢ်ထီၣ်ဆူ…

ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး အၦၤအုၣ်သး

တၢ်ကတိၤလၢ ယနၢ်ဟူအီၤတထံၣ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ် "ပကမၢ ဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ ပနာ်အီၤန့ၣ် ဒ်သိးဖိလံၤတဖၣ် ကစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤဝဲ အဂီၢ်, ပဟ့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂ့ၢ်ထံးအမ့ၢ်အတီန့ၣ်လီၤ." တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်ဂ့ၤထီၣ်ထီတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်.

လၢတၢ်ဟံးန့ၢ် တၢ်သ့ဖံးမၤမိၢ်ပၢ်, အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အဂီၢ်, ၦၤအါဂၤန့ၣ် တမ့ၢ်ကဃုထၢဝဲဒၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်ဘၣ်. ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢ အဝဲအဖိတအိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ဘၣ်သးနၢ်ဟူဝဲဒၣ် ပှၤလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်တ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်အိၣ်အသး, ပှၤလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲ မိၢ်ပၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ၦၤလၢအသ့ၣ်ညါ ဖိသၣ်အီနုၢ်ထံလၢ တၢ်မံတၢ်ဂဲၤတအိၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ၦၤသးစၢ်ဒိၣ်ထီၣ်သီတဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်ကီ, ဒီးဖိလၢအတပိာ်ကျဲတဂၤအဂီၢ်, တၢ်ဃ့ဘါထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စီၤပီလူး (မ့) စီၤစီလူး တဂၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ကသိၣ်လိနဲၣ်လိၦၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကမၤအၢမၤနး ၦၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ဖဲ စီၤစီလူး လဲၤဝဲဒၣ် အဆၢကတီၢ်, ကစၢ်ခရံာ် ဟဲနုာ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ၦၤတဂၤအံၤ…

တၢ်အိၣ်လီၤဖး အတၢ်ကတိၤ လၢအလုၢ်ၦ့ၤဒိၣ်

ယတံၤသကိး ဟိၣ်စ့ (Josè) တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲပှၤဆူးပှၤဆါအလီၢ် အကျဲလၢ တၢ်အိၣ်မူလၢခံအကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အပူၤကွံာ်တဘျီ, ဖဲယလဲၤဟးဆူအအိၣ်န့ၣ် အဝဲ အိၣ်သပှ့ၤအမဲာ်, ဒီးအတၢ်ကတိၤအါဘၣ်ဆၣ်, တနွံလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အဂံၢ်အဘါဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးတစံးကတိၤတၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယလဲၤအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အခီပညီကအိၣ်ဝဲတမံၤမံၤ, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်အဃိ, ယဆ့ၣ်နီၤဃုာ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယလဲၤအိၣ်သကိးအီၤ, လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်ဒီး, ၦၤအိၣ်တ့ၢ် လၢဒၢးပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲဟိၣ်စ့ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဟးထီၣ်ကယီကယီဆူ တြဲၤအကတီၢ်, ယအိၣ်ကတီၢ်, ဒီးဃၣ်တရံံးယသး, ဒီးယစံးဘၣ်အီၤလၢ "ယအဲၣ်နၤ," လၢခံအကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ယတဆၢမုၢ်လၢ်လၢ အဝဲကတဲဆၢက့ၤယၤတၢ်ဘၣ်. ဖဲန့ၣ်, ယထံၣ်လၢ ဟိၣ်စ့ မၤဝးအထးခိၣ်ဖံးဖိ, ဒီးစံးကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ "ယအဲၣ်နၤ" န့ၣ်လီၤ.

ၦၤတဂၤဒီးတဂၤ, ဘၣ်လီၤမုၢ်လီၤဖးအကတီၢ်, အတၢ်စံးကတိၤဆၢဂ့ၤဆၢဝါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်ပသး, လီၤစိၤလီၤထီသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လုၢ်ထီၣ်အသးသမူ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤဝံၤ, ဒ်သိးကက့ၤထီၣ်ဆူ အပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အဂီၢ်, အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအကတီၢ်, မၤလီၤတံၢ် အပျဲၤအဘီၣ်တဖၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, "တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလံယၤလၢကယဲၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢမူခိၣ်, ဒီးလၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ"…

သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ် အတၢ်သိၣ်လိယၤ

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယလဲၤဆူ ဝ့ၢ်လီး(စ)အဲ(န)ကၠဲလံး(စ) (Los Angeles), ဒီးယဘၣ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, ယဘၣ်လဲၤနီၣ်သိလ့ၣ် လၢဝ့ၢ်ခၢၣ်သးအကျဲ အံၣ်အံၣ်ဖိတဖၣ်အလိၤ, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးပှၤကညီ, ဒီးသိလ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်ညါ ယနီၢ်သိလ့ၣ်န့ၣ် လၢတၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဖးဒိၣ်အပူၤ, ဒီးယနီၣ်ကယီယီ, ဃၢန့ၢ်ဒံး ညီနုၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. မ့ၢ်လၢယတအဲၣ်ဒိး ဒုးကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သိလ့ၣ်လၢယဒိးလဲအီၤတခိၣ်န့ၣ် ယတအဲၣ်ဒိးမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, မၤဟးဂီၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. သိလ့ၣ်တခိၣ်အံၤ, မ့ၢ်သိလ့ၣ်လၢ ယဒိးလဲအီၤ, ဒီးတမ့ၢ်ယသိလ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

အါတက့ၢ်န့ၣ်, လၢပှၤဒိးလဲတၢ်ဖိတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် သိလ့ၣ် အကစၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲယနီၢ်သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယမ့ၢ်တဆိကမိၣ်, ဒီးယအိၣ်ယဲတသ့န့ၣ် တၢ်ဒိးလဲသိလ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အကါဒိၣ်တမံၤ, လၢအမ့ၢ် ယတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီး ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်စီဆှံသိၣ်လိပှၤလၢ ယနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤဒၣ်လဲာ်, ယဆိကမိၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပတၢ်န့ၣ် တဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်. တၢ်စံးကတိၤလိာ်သး တၢ်မၤကမၣ်ကမၣ်ခွါ, အတၢ်ဒဲးဘး အဂ့ၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် လၢ ၁ကရံၣ်သူး ၆ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး မၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, “သုနီၢ်ခိမ့ၢ်…

မုၢ်လၢ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ

ပါပလိ (Pablo) အပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤအိသံး, ဒီးအမိၢ်န့ၣ် မၤအၢမၤသီအီၤအဃိ, အဝဲ ဟးထီၣ်လၢအဟံၣ်, ဖဲ ခွါလိၣ်ဘိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဖါတံၢ်အဟံၣ်, ဖျိထီၣ် ဝဲဒၣ် တီၤထီကၠိဝံၤ, ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးအုးန့ၣ် (Pablo) စ့ၢ်ကီး, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်မူလၢ အမၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, လၢအပူၤကွံာ်, တၢ်လၢအဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးစဲထီ တၢ်အိမူၤသံး, ဒီးအတၢ်မၤအၢမၤသီတၢ်န့ၣ် မၤလီၤဖးကွံာ် အဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်, အတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးအဟံၣ်တဖၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ"ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အၢဝဲသီဝဲ, ဒီးနးအါထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်" န့ၣ်လီၤ.

အကတၢၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤ ခီဖျိလၢတၢ်ယါဘျါအကျိၤကျဲန့ၣ်လီၤ. "ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တပိာ်ကျဲဘၣ်အဃိဒီး, ကစၢ်ယွၤ အိးထီၣ်တြဲၤလၢယဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ် ဖဲအဝဲဃ့ဘါထုကဖၣ်တၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အသးကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဒီးအီၤ, ခီဖျိလၢန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံတၢ်လၤန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဘၣ်,…

တၢ်သူၣ်တီသးလိၤလၢ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်

“တၢ်အိၣ်တဒၢခူသူၣ် အတၢ်အိၣ်မူ” (A Hidden Life) မ့ၢ်တၢ်ဂီၤမူလၢ အဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤအီစတြံယၤ ပှၤထုစံာ်ဖိ ဖါ(န)(စ) ယၣ်ကၤစတဲထၢၣ် (Franz Jägerstätter) အဂ့ၢ်အမ့ၢ်အတီ, ဖဲတၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ. အဝဲတူၢ်ဘၣ် နၣ်စံၣ် (Nazi) အတၢ်မၤအၢမၤနးတဖၣ်, ဒီးစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒ်အကစၢ်, ဒီးကအိၣ်တီအိၣ်လိၤဝဲလၢ (Hitler) န့ၣ် ဖါ(န)(စ) ဂ့ၢ်လိာ်ဝဲအဃိ, ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်ဒုသးဒုအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢ ဖါ(န)(စ) အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဝဲလၢအတၢ်နာ်အံၤအဃိ, တၢ်ဂီၤမူလၢအိၣ်လီၤတဲာ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ဖါ(န)(စ) ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖါ(န)(စ) ထီဒါဝဲ (Hitler) အဃိ, ပှၤသဝီဖိတဖၣ်န့ၣ် ကွၢ်တလီၤထံၣ်ဆံးအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢဃိာ်ပူၤန့ၣ် ပှၤအိၣ်ဒီးအီၤတဒၢးဃီတဖၣ်နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤ, ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအခိၣ် စီၤသီတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်, ထံၣ်အီၤဒ်ပှၤအသးတဆးတဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂီၤမူအပူၤ, ပှၤတဂၤ စံးဘၣ်အီၤ " တၢ်လၢနစံးကတိၤတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ တပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်. ကွၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်အိၣ်လၢနသးကံၢ်ပူၤ," ဒီးဒ်သိး ဖါ(န)(စ) ကပူၤဖျဲးလၢအသးသမူအဂီၢ်, ကွဲန့ၢ်လွဲန့ၢ်အီၤလၢကစံးပတြၢၤ…

ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤလၢ စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤ

ဖဲတၢ်မၤလိလိာ်ကွဲ ဖျၢၣ်သွ့အကတီၢ်, အဲ(န)ရ့း (Enrique) အပၢ်မၢအီၤ, ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်လၢ ကဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်စိာ်ဟ့ၣ်ခီ ဖျၢၣ်သွ့လိၤလိၤဘၣ်ဘၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း လိာ်ကွဲမၤလိအသး လၢအါနွံအါသီအတီၢ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်, ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ကမၤကမၣ်ဘၣ်ဖုးတၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဃ့ထုကဖၣ်တၢ်, ဒီးတၢ်ဃ့ၢ်စိာ်ခီဖျၢၣ်သွ့န့ၣ် မၤဝဲဒၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်ဝံၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ " ကစၢ်ယွၤဧၢ, တၢ်ဘျုးန့ၣ်လီၤ." လၢခံ, အပၢ်စံးဘၣ်အီၤလၢ " ဖိခွါဧၢ, မ့ၢ်လၢနဂုာ်ကျဲးစၢးအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢနဃ့ထုကဖၣ်, ဒီးစံးဘျုးစံးဖှိၣ် ကစၢ်ယွၤအဃိ, ယပာ်ကဖၢလၢယသးအါန့ၢ်အန့ၣ်တက့ၢ်" န့ၣ်လီၤ. အဲ(န)ရ့း စံးဆၢဝဲလၢ "ဒ်နမၤတ့ၢ်ဝဲအသိး, ယမၤပိာ်ထွဲဝဲဒၣ်" န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီတကတီၢ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဖံးတၢ်မၤတၢ်, ခီဖျိလၢစၢၤသွဲၣ်သီတစိၤဘၣ်တစိၤ အတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး, လၢအမုာ်အဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်စိာ်ခီဟ့ၣ်လီၤ အတၢ်မၤလိာ်, ဒီးအတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဖၣ်ဆူ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ် ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢအသုတမၤအါထီၣ် (မ့) အသုတမၤစှၤလီၤနီတမံၤဘၣ် (၅ မိၤ ၄:၁-၂) န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ "တိၢ်န့ၢ်ဒီးမၤတက့ၢ်.…

ကစၢ်ယွၤန့ၣ် ဒိၣ်ဝဲ

ပှၤမိာ်ကိဖိ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအကစၢ် ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န) (Mongolian warlord Genghis Khan [၁၁၆၂-၁၂၂၇]) န့ၣ် တချုးလၢအမံၤဟူထီၣ်သါလီၤအကတီၢ်, လၢအဒူၣ်ဖိထၢဖိအကျါ, ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်နၢ်အလီၢ်အလၤအဂီၢ်န့ၣ် မၤသံဝဲဒၣ် အဒီပုၢ်ဝဲၢ်-သွံၣ်တဝာ် (half brother) န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟံးန့ၢ်မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ အတၢ်စိတၢ်ကမီၤဝံၤ, တ့သူၣ်ထီၣ်ဝဲ ဘီမုၢ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် လဲၢ်န့ၢ်ဒံး အလဲးစဲ(န)ဒါ (Alexander the Greats) အဘီမုၢ်, စးထီၣ်လၢ အ့ရှၢၣ်-ပစံးဖ့း (Asia Pacific) ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, ဒီးဆူ ကီၢ်ယူရပၤ မုၢ်ထီၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ အကျိၤကျဲအၢအၢသီသီတဖၣ်, လၢတၢ်သးကညီၤတအိၣ်အပူၤ, ကၠ့(န)ကၠ့းခၣ်(န)ဒီးအသုးမုၢ်ဖးဒိၣ် (Golden Horde) တဖၣ်, ဖဲအလဲၤတုၤဝဲ တၢ်လီၢ်တပူၤလၢ်လၢ်န့ၣ် ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သံတၢ်ပှၢ်, ဒီးတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. အသုးမုၢ်တဖုအံၤ မၤသံမၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးန့ၣ် တၢ်ကထိၣ်သတြီၤအီၤအဂီၢ်, လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ် တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ခ့ခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ဒုၣ်ဒါအၢသီန့ၢ်ဒံး သုးမုၢ်သံၣ်ဘိတဖၣ်, ဒုၣ်ဒါလၢ အဲၣ်ဒိးမၤနၢၤ, မၤဟးဂီၤ…

ယွၤအတၢ်တဲပူ တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤတနီၤ

တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါ ခူၣ်ထုးထီၣ် ပိးလီတဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်လာ် (Achaeologist) အပှၤကူၣ်သ့ ကၠိဒံၣ် မဲးကနဲး(စ) (Jodi Magness), ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ် ခူၣ်န့ၢ်က့ၤ ဘူၣ်ဘျီၣ် လၢပျၢၤသဝီတဖျၢၣ်အပူၤ, ဖဲ ဟူခိး (Huqoq) ကၤလံၤလါ လာ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတတီၤ, ဒီးအဝဲသ့ၣ်ထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်တ့ခဲၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်ဂီၤစိးပျၤ လၢအလီၤကမၢကမၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤ, နီၢ်ဒဘိရၤအဂ့ၢ်, ဒီးအလီၢ်အလၤလၢ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ, ဘၣ်ဃးဒီးပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပျၢၤတၢ်တ့ခဲၣ်စိးပျၤက့ၢ်ဂီၤအဂုၤအဂၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ် ပိာ်မုၣ်အဒူအဃိၤ ဒ်သိးအံၤန့ၣ် တအိၣ်ဝဲဒၣ် နီတထံၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤကနၤဧၣ်ဖိတဖၣ် ဆီၣ်ဘံၣ်ဆီၣ်သနံး ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်လၢအနံၣ်ခံဆံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် "နီၢ်ဒဘိရၤ, မ့ၢ်ဝံပိာ်မုၣ်တဂၤလၢ အမၤတၢ်ဒ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်တဂၤလၢပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်" (စံၣ် ၄:၄) န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကစၢ်ယွၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤဝဲအသိး, ဒ်သိးကလဲၤဒုးဝဲ ပှၤကနၤဧၣ်ဖိ, ဒီးအသုးခိၣ် စီၤစံစရၤအဂီၢ်န့ၣ် နီၢ်ဒဘိရၤ မၢလီၤ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် အသုးခိၣ် စီၤဘါရးန့ၣ်လီၤ. စီၤဘါရး…