တၢ်သးခု အိၣ်ဟဲဝဲလၢယ့ၣ်ရှူး

တၢ်ကူစါယါဘျါ နဲစံၣ် (Nancy) အခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ် လၢအကိာ်ပူၤ, ဒီးလၢအကိာ်ယူၢ်ပူၤအဃိ, ကအီၣ်ကိၣ်အက့ ဆံးကိာ်ဖိဒၣ်လဲာ်, ယူၢ်လီၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအမုၢ်နံၤတဖၣ်အကတီၢ်, ဒ်သိးကမၤပှဲၤအဟၢဖၢအဂီၢ်, ဘၣ်အီဝဲထဲ တၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် လၢအသးအိၣ် ဃုဆံတဂၤ, အမဲာ်သၣ် ကနံၤကမှံထီၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတမံၤ, ဒီးမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအလံၤခွါဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးအသုတဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲလၢ အတၢ်အိၣ်သးအပူၤအဂီၢ်, အလံၤခွါဖိတဖၣ်ဟဲအိၣ်ဒီးအီၤတနွံဘၣ်တနွံန့ၣ် မၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် တဂၤ စံးဝဲဒၣ် “မ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢ အလံၤခွါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိန့ၣ်ဒီး, ယပျၢ်စုပျၢ်ခီၣ်လံန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်သးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးခုန့ၣ်အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်တၢ်ဒုးဃာ်အီၤလၢ ဃိာ်ပူၤဒၣ်လဲာ် (ဖံ ၁:၁၃), ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး တဲဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခု အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢတၢ်မၤသကိးတၢ်လၢ တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ကစၢ်ခရံာ်…

တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝး အတီအလိၤ

လၢတၢ်ဆိကမိၣ်ဒံဝ့ၤဒံဝီၤအကတီၢ်, စါရၤ တ့ၢ်လီၤဘၣ်ဝဲ အတၢ်မျၢ်ပလဲပသံးဖိ, လၢအမ့ၢ်အတၢ်ဖျီအတၢ်ပနီၣ်ဖိန့ၣ်ဆူ ပှၤလၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်တဂၤ ဃ့အီၣ်တၢ်လီခီအပူၤန့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟးဃ့အီၣ်တၢ် ဘ့လ့ၣ် ရ့ (Billy Ray) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ပသံးဖိအံၤ, ဒီးဃုသ့ၣ်ညါ ပသံးဖိအံၤအလုၢ်အပှ့ၤ, ဒီးပာ်လီၤအသးလၢ ကဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဃုထၢ တၢ်အိၣ်မူအတီအလိၤ, ဒီးစှၤသီပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲ စါရၤ ဟဲက့ၤလူၤကွၢ်ဃုက့ၤအပသံးဖိန့ၣ်ဒီး, ဟ့ၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကဟ့ၣ်မၤစၢၤ ဘ့လၣ် ရ့ အဂီၢ်, စါရၤဒီးအဝၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် စ့မိၢ်ပှၢ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ရ့ ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျိာ်စ့, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ် လၢအဖိးမံဒီးသဲစး, ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အလီၤမၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပမ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်သကဲာ်ပဝး တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပမၤမံသူၣ်မံသးကစၢ်ယွၤ, ဒီးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ယွၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢ အတၢ်အိၣ်မူတီတီလိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…

တၢ်စံးဆၢတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤပှၤ

"ယမိၢ်လၢ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ယၤတဂၤ အမံၤန့ၣ် ပှၤကိးအီၤဒ်လဲၣ်." ယဖိမုၣ် အသးအနံၣ်အလါ အိၣ်ဒံးဒၣ် နွံနံၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်သံကွၢ်ယၤ လၢတၢ်ပာ်သးအမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိယသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလုၢ်ဖိအီၤအကတီၢ်, ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤ ထဲဒၣ်အနီၢ်ကစၢ်အဖုၣ်အထီ, အတယၢၢ်, အသးအနံၣ်အလါ, ခိၣ်သူဒီးမဲာ်ချံအလွဲၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်စံးဆၢက့ၤအီၤဒ်လဲၣ်. အတၢ်သံကွၢ်ဖိန့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ်ဒ်ပကစံးဆၢအီၤ တန့ၢ်တသ့တမ့ၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ယသါနုာ်လီၤကလံၤဆူၣ်ဆူၣ်, ဒီးယဃ့ထုကဖၣ်ယဲလၢ, “ပၢ်ယွၤဧၢ, မ့ၢ်ယကဘၣ်စံးဆၢအီၤမနုၤတမံၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ယထးခိၣ်အဲးထီၣ်အသးလၢ “နအဲၣ်ဒိးလၢ နမိၢ်အမံၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, ယဖိမုၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးတဲဘၣ်ယၤလၢ “မဲးဒလ့(န)” (Madeline), ဒီးယစံးဘၣ်အီၤ “မ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဒီး, နမိၢ်အမံၤန့ၣ် မဲးဒလ့(န)” န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢယတအိၣ်ဒီး တၢ်စံးဆၢနီတမံၤအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, ယနာ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤန့ၢ်ယၤ တၢ်စံးဆၢန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံဝံၤအလီၢ်ခံ, နံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ပှၤပိာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခံတဖၣ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်တၤအကီအခဲတဖၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဘှါဆှဲအီၤတန့ၢ်တသ့လၢၤဘၣ်အကတီၢ်, ဒီးဖဲအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်စံးဆၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယိၤဟၣ် ၁၄…

တၢ်သဘျ့အိၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ

သ့ၣ်တလါလၢ အဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ဃး “တၢ်အီၣ်တၢ်အီ အဃ့ထီ” အပူၤန့ၣ် ဟဲနရံၣ် ဘီး(စ) ဘရီ (Henery Box Brown), မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကုၢ်တဂၤလၢ ဝ့ၢ် ဘၣ်ကၠံနံယၤ န့ၣ် အိၣ်ချံးလီၤအနီၢ်ကစၢ်အသး, ဒီးအတံၤသကိးခံဂၤန့ၣ် တီၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီပူၤ, ကအိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ဝ့ၢ် ရ့း(ခၠ) မိ(န) (Richmond), ဒီးဆူ ဝ့ၢ် ဖံၤလဒဲဖံယၢၤ (Philadelphia), ဖဲ ၁၈၄၉ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလဲၤတၢ် ၂၆ နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဘရီ ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢတလါအပူၤ, ပၣ်ဃုာ်ဒီးကလံၤအပူၤ ဆံးဆံးဖိသၢပူၤ, ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ် ကလံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤကတၢၢ် တၢ်မၢကဲကုၢ်အလုၢ်အလၢ်တဖၣ် ဒုးဟးထီၣ်အီၤလၢတလါအပူၤဝံၤ, အဝဲ သးဝံၣ်ထီၣ် ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၀, ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မုၢ်လၢ်လၢယွၤ, ကစၢ်လၢအအၢၣ်လီၤအီလီၤ တၢ်သဘျ့တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ် ဘရီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “နမ့ၢ်တဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် နတၢ်သဘျ့ဒ်သိးယၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, တမ့ၢ်လၢနကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဆၢမုၢ်လၢ် တၢ်သဘျ့အစိအကမီၤကသ့ဘၣ်.…

တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤအမဲာ်

ဖဲတၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တဘျီလၢ်လၢ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဝ့ၢ် အိၣ်ရံၣ်ကိၣ်(န) (Oregon) အမုၢ်နုာ်တကပၤ, လၢကျဲမုၢ်ဒိၣ် နီၢ်ဂံၢ် ၁၈ န့ၣ် ကထံၣ်ဘၣ် တၢ်နံၤကမှံ အမဲာ်သၣ်ဖးဒိၣ်, အိၣ်ဖျါဝဲလၢ ကစၢၢ်ကလိၤလၢ အိၣ်ပှဲၤဒီးသ့ၣ်အမုၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မဲာ်သၣ်လၢအနံၤကမှံအံၤ ပှၤထံၣ်န့ၢ်အီၤ သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ဖဲ လါ(က) သ့ၣ်ဆှိ (Larch Tree) အလၣ်ထီထီတဖၣ် အလွဲၢ်ဆီတလဲက့ၤဆူအလွဲၢ်အဘီ, လီၤဆီလိာ်အသးဒီး သ့ၣ်ဆှိ ဒီးကလး(စ) (Douglas) လၢအလွဲၢ်လါဟ့ (တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ်အမဲာ်ချံဒီးအကိာ်ပူၤ) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤပှဲၤက့ၤ သ့ၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကူၣ်လီၤဝဲတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် သ့ၣ် အခီပနံာ် တခါသူၣ်လီၤဝဲဒၣ် သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ် မဲာ်သၣ်လၢ အကွီၤတူာ် (diamete) န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ပ့ၣ်သၢကယၤ, ဖဲ ၂၀၁၁ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဝံယရှါယၤ ကွဲမုာ်ပှၤ, ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မူ, သးသမူတဖၣ် ဖဲတၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ အလီၢ်အကျဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကစၢ်ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်…

တၢ်သးသယုၢ်က့ၤဟံၣ်ဃီ

အံၣ်သဲၣ်(လ) (Ethel) ဒီး အဲး(ဒ) (Ed) အိၣ်ဆိးဝဲလၢ ရီးကံၣ် ကစၢၢ်ဒီခိၣ် အပှၢ်မုၢ်ကနၢ အဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဟးအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ် ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ်, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီး တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ပတၢ်ကတိၤတဖၣ် အခိၣ်လိၤဝဲဒၣ်ဆူ ပနီၢ်ဆံးအခါတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအမ့ၢ် တၢ်ဒိးကသ့ၣ်လၢ နီး ဒၣ်ကိတၣ် (North Dakota) အတပံၢ်ပျီလါဟ့, ဒီးတၢ်လူၤကၠိ ဂီၤဖံးတဖၣ်လၢ မိၣ်တၤနၣ် (Montana) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲန့ၣ်အါနံၣ်အါလါလံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ်သးသယုၢ် ဟံၣ်ဃီလၢ အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဆူၣ်စိာ်မၢကုၢ်, ဒီးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ အဟံၣ်အဃီလၢ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၃၇ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်သးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲဒၣ်လၢ “ပဆ့ၣ်နီၤလၢ ဘၤဘူၤလိၣ်အထံကျိနံၤတဖၣ်, ဒီးတုၤပသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်စံယိၣ်ဒီး, ပမဲာ်ထံလီၤဖဲန့ၣ်လီၤ.” “ဖဲန့ၣ်ပှၤလၢ အမၢကဲကုၢ်ပှၤတဖၣ် ဃ့ပသးဝံၣ်တၢ်” (:၁-၃) န့ၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်…

တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ

တၢ်လၢနထံၣ်ဘၣ်တဖျးမဲာ်, ဒီးနဖီၣ်ဟံးဃာ် တန့ၢ်တသ့တမံၤမံၤန့ၣ် မ့ၢ်နဆၢမုၢ်လၢ်ဒိးန့ၢ် ဘၣ်အီၤဧါ. စံၣ်. အဲး(စ) လူဝ့း(စ) (C. S. Lewis) ဆၢဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ “ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤပသးလၢ တၢ်တမံၤမံၤ, လၢအမ့ၢ်ယွၤ လၢအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢ စးကဝၣ်အပူၤ, ဒီးပသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်အဘၣ်တၢ်မၤတဲာ်ကွံာ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးပှၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢတၢ်ချၢ, ပထံၣ်ဘၣ် ထဲပဲတြီလၢအချၢတကပၤ, ဒီးပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပဲတြီအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အမ့ၢ်အတီတမံၤလၢ ပတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ပျဲနုၤလီၤပှၤန့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်မၤဘျါက့ၤပတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအလီၢ်လံၤ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကညီအနီၢ်ဒီတဂၤ ကအီဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခု အထံမူထီၣ်ပၢၤ” န့ၣ်လီၤ.

လူဝံး(စ) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ပကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂ့ၢ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မဲာ်သကိးမဲာ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပမ့ၢ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ်တဖၣ်အသိး, ခီဖျိပတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးအီၤ, ဒီးအသးစီဆှံ အတၢ်မၤလၢပပူၤအဃိ, ပအိၣ်ဒီးကစၢ်ခရံာ်အတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်သးခုန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤတံာ်တာ်အီၤလၢ တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်သံ,…

တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဆူ ယွၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ

ဖဲယသးပှဲၤထီၣ် (၁၈) န့ၣ် ဒ်ပှၤစ့ကဖီပိာ်ခွါတဖၣ် ကိးဂၤဒဲးဘၣ်မၤဝဲအသိး, ယဘၣ်မၤတၢ်လၢထံကီၢ်အသုးမုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်ဘၣ်တဲတီတီန့ၣ် ဒ်ထံကီၢ် အတၢ်ဘျၢအသိး, ယနူာ်လီၤဆူသုးအတၢ်မၤ, လၢခံနံၣ်ဒီးဃုလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်သးဆူၣ်အပူၤဘၣ်. ဒ်ပှၤသးစၢ်အဂၤတဖၣ်အသိး, မူဒါလၢအလီၤဘၣ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် ဖဲအဘၣ်ဘၣ်, ဒိကနၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ တၢ်တအါ-တစှၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ်, ပှၤအိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤ လၢအဘျုးလီၤအသးလၢ အမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ, ဒီးလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအပူၤန့ၣ် မၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ကဲခိၣ်ကဲနၢ်, ဒီးသးလၢအသ့တူၢ်ခီၣ်တၢ်စွံကတုၤတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. လၢယတၢ်သ့ၣ်ညါစဲၤခံအပူၤ, ယသ့ၣ်ညါထွဲယဲဒၣ်လၢ တၢ်အိၣ်မူ, တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢအဂ့ၤတကပၤဒ်သိးအံၤတကလုာ်, လီၤဂာ်ဒိၣ်မးဒီးစီၤယိၤသးအတၢ်အိၣ်မူလၢလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤမုာ် ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤကွံာ်အီၤ ဒ်ကုၢ်အသိး, ဒီးလၢခံန့ၣ် ဘၣ်လီၤဝဲဃိာ်ဒၣ်လဲာ်, ကယဲၢ်မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အလီၤဘၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး မၤလၢပှဲၤဝဲလၢ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးတဖၣ်အဂီၢ်, ကဘၣ်သးဆါသးဖျိးဝဲအလီၢ်န့ၣ် အဝဲတူၢ်လိာ်မၤလၢပှဲၤအမူအဒါအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, တုၤဒၣ်လဲာ် စီၤပိၤတံၤဖၢ် “ပာ်လီၤတဲာ်ကယဲၢ်တၢ်အိၣ်ဒီးအီၤခဲလၢာ်လၢစီၤယိၤသး အစူပူၤ” (၁ မိၤ ၃၉:၆) န့ၣ်လီၤ. တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤအခိၣ်လၢတၢ်ကွၢ်ထွဲဃိာ်, ဒီးလၢခံအကတၢၢ်, ကီၢ်အဲၤကူပတူး…

တၢ်ဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤ သးဖျၢၣ်လၢအကိၤ

တၢ်ထံၣ်လီၤက့ၤ ပကစၢ်အသးဖျၢၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢအလီၤသးစဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတူၢ်ဘၣ် သးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါ ဒီးယဘၣ်ဒုးနဲၣ်ကသံၣ်သရၣ်လၢ အမၢယမၤကွၢ် ယသးဖျၢၣ်, ဒီးယသ့ၣ်ညါလၢ ခဲလစံၣ်ယၢၣ် (Calcium) အါထီၣ်ဝဲလၢယသးဖျၢၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးအကြၢးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသးဖျၢၣ်အသွံၣ်ကျိၤတဖၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်, ဒီးကသံၣ်သရၣ် ကိးဝဲ “အဲသံၣ်ရိၣ်စကလရိစံး” (Atherosclerosis) န့ၣ်လီၤ.

ယကီၤယသး လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ဒီးယမၤနီၢ်ခိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယသးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါန့ၣ် တဟဲကဲထီၣ်အသး သတူၢ် ကလာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတၢ်ဆါန့ၣ် မ့ၢ်ယတၢ်ဃုထၢ လၢအတဂ့ၤတဖၣ်အဃိ, တၢ်အစၢလၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယလုၢ်ယလၢ်လၢအတဂ့ၤ တဖၣ်အံၤ တကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ ယတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟဲမၤဘၣ်ဒိဆါယသးဖျၢၣ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤနံၤ, ဒီးဖဲပဃုထၢတၢ်တမံၤမံၤအကတီၢ်, ပသးန့ၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်ကယီကယီ သ့ဝဲဒၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဧ့ၤဘြံၤ ၃:၇-၈ လၢအဒိးသန့ၤပာ်ဖျါဝဲ စံး ၉၅:၇-၈ န့ၣ်…

ဂံၢ်လၢအယိာ်တဖၣ်

ဒီကလး(စ)ခဲး(ထ), (Douglas Kent) န့ၣ် ဒ်အမ့ၢ် ပှၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤလၢ တၢ်တ့ဟီၣ်ခိၣ်က့ၢ်ဂီၤ အတၢ်ဃံတၢ်လၤတဂၤအသိး, ဖဲ ၂၀၂၅ နံၣ်န့ၣ် သ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးဝံၤ, ဟးလူၤကွၢ်ဝဲဒၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အလီၢ်အကျဲ လၢဝ့ၢ် လီး(စ) အ့ကၠၢၣ်လံး (Los Angeles) အခိၣ်အဃၢတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, မ့ၣ်အူအီၣ်အဃိ, သိလ့ၣ်တဖၣ် လၢအပှံၢ်လီၤ, ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤတဖၣ် အကပိာ်အကပၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်မူဒံးဝဲ, အိၣ်ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ် လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထီအထူၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ် အထူၣ်အဒ့တဖၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤဝဲဒၣ်ဂ့ၤမး, ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ်, ဒီးသၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်.

တၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တၢ်ဟဲစူၤခံနံၣ် ပိာ်ထွဲထီၣ်အသးဝံၤ, သ့ၣ်အဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် စဲၤလီၤအသးယိာ်ယိာ်, ဒ်သိးကဆူးန့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ညၣ်ထ့ၣ်ဒီးထံဧိၤနိဧိၤ, ဒီးဆှၢထီၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ အဒ့ဒီးအလၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်န့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် တူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ ခဲး(ထ) စံးဝဲဒၣ်, “ယထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ နမ့ၢ်စဲၤလီၤနဂံၢ်ယိာ်ယိာ်န့ၣ်ဒီး, နကအိၣ်မူတ့ၢ်နဲ” န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် လၢသးသမူအတၢ်မၤကွၢ်အကတီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ကမၤအသးဒ်မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ပနီၢ်သးအဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်စဲၤလီၤအီၤ
ယိာ်ယိာ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်,…

တၢ်သးခု အိၣ်ဟဲဝဲလၢယ့ၣ်ရှူး

တၢ်ကူစါယါဘျါ နဲစံၣ် (Nancy) အခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ် လၢအကိာ်ပူၤ, ဒီးလၢအကိာ်ယူၢ်ပူၤအဃိ, ကအီၣ်ကိၣ်အက့ ဆံးကိာ်ဖိဒၣ်လဲာ်, ယူၢ်လီၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအမုၢ်နံၤတဖၣ်အကတီၢ်, ဒ်သိးကမၤပှဲၤအဟၢဖၢအဂီၢ်, ဘၣ်အီဝဲထဲ တၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် လၢအသးအိၣ် ဃုဆံတဂၤ, အမဲာ်သၣ် ကနံၤကမှံထီၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတမံၤ, ဒီးမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအလံၤခွါဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးအသုတဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲလၢ အတၢ်အိၣ်သးအပူၤအဂီၢ်, အလံၤခွါဖိတဖၣ်ဟဲအိၣ်ဒီးအီၤတနွံဘၣ်တနွံန့ၣ် မၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် တဂၤ စံးဝဲဒၣ် “မ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢ အလံၤခွါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိန့ၣ်ဒီး, ယပျၢ်စုပျၢ်ခီၣ်လံန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်သးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးခုန့ၣ်အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်တၢ်ဒုးဃာ်အီၤလၢ ဃိာ်ပူၤဒၣ်လဲာ် (ဖံ ၁:၁၃), ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး တဲဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခု အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢတၢ်မၤသကိးတၢ်လၢ တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ကစၢ်ခရံာ်…

တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝး အတီအလိၤ

လၢတၢ်ဆိကမိၣ်ဒံဝ့ၤဒံဝီၤအကတီၢ်, စါရၤ တ့ၢ်လီၤဘၣ်ဝဲ အတၢ်မျၢ်ပလဲပသံးဖိ, လၢအမ့ၢ်အတၢ်ဖျီအတၢ်ပနီၣ်ဖိန့ၣ်ဆူ ပှၤလၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်တဂၤ ဃ့အီၣ်တၢ်လီခီအပူၤန့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟးဃ့အီၣ်တၢ် ဘ့လ့ၣ် ရ့ (Billy Ray) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ပသံးဖိအံၤ, ဒီးဃုသ့ၣ်ညါ ပသံးဖိအံၤအလုၢ်အပှ့ၤ, ဒီးပာ်လီၤအသးလၢ ကဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဃုထၢ တၢ်အိၣ်မူအတီအလိၤ, ဒီးစှၤသီပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲ စါရၤ ဟဲက့ၤလူၤကွၢ်ဃုက့ၤအပသံးဖိန့ၣ်ဒီး, ဟ့ၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကဟ့ၣ်မၤစၢၤ ဘ့လၣ် ရ့ အဂီၢ်, စါရၤဒီးအဝၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် စ့မိၢ်ပှၢ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ရ့ ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျိာ်စ့, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ် လၢအဖိးမံဒီးသဲစး, ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အလီၤမၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပမ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်သကဲာ်ပဝး တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပမၤမံသူၣ်မံသးကစၢ်ယွၤ, ဒီးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ယွၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢ အတၢ်အိၣ်မူတီတီလိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…

တၢ်စံးဆၢတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤပှၤ

"ယမိၢ်လၢ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ယၤတဂၤ အမံၤန့ၣ် ပှၤကိးအီၤဒ်လဲၣ်." ယဖိမုၣ် အသးအနံၣ်အလါ အိၣ်ဒံးဒၣ် နွံနံၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်သံကွၢ်ယၤ လၢတၢ်ပာ်သးအမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိယသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလုၢ်ဖိအီၤအကတီၢ်, ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤ ထဲဒၣ်အနီၢ်ကစၢ်အဖုၣ်အထီ, အတယၢၢ်, အသးအနံၣ်အလါ, ခိၣ်သူဒီးမဲာ်ချံအလွဲၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်စံးဆၢက့ၤအီၤဒ်လဲၣ်. အတၢ်သံကွၢ်ဖိန့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ်ဒ်ပကစံးဆၢအီၤ တန့ၢ်တသ့တမ့ၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ယသါနုာ်လီၤကလံၤဆူၣ်ဆူၣ်, ဒီးယဃ့ထုကဖၣ်ယဲလၢ, “ပၢ်ယွၤဧၢ, မ့ၢ်ယကဘၣ်စံးဆၢအီၤမနုၤတမံၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ယထးခိၣ်အဲးထီၣ်အသးလၢ “နအဲၣ်ဒိးလၢ နမိၢ်အမံၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, ယဖိမုၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးတဲဘၣ်ယၤလၢ “မဲးဒလ့(န)” (Madeline), ဒီးယစံးဘၣ်အီၤ “မ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဒီး, နမိၢ်အမံၤန့ၣ် မဲးဒလ့(န)” န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢယတအိၣ်ဒီး တၢ်စံးဆၢနီတမံၤအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, ယနာ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤန့ၢ်ယၤ တၢ်စံးဆၢန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံဝံၤအလီၢ်ခံ, နံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ပှၤပိာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခံတဖၣ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်တၤအကီအခဲတဖၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဘှါဆှဲအီၤတန့ၢ်တသ့လၢၤဘၣ်အကတီၢ်, ဒီးဖဲအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်စံးဆၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယိၤဟၣ် ၁၄…

တၢ်သဘျ့အိၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ

သ့ၣ်တလါလၢ အဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ဃး “တၢ်အီၣ်တၢ်အီ အဃ့ထီ” အပူၤန့ၣ် ဟဲနရံၣ် ဘီး(စ) ဘရီ (Henery Box Brown), မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကုၢ်တဂၤလၢ ဝ့ၢ် ဘၣ်ကၠံနံယၤ န့ၣ် အိၣ်ချံးလီၤအနီၢ်ကစၢ်အသး, ဒီးအတံၤသကိးခံဂၤန့ၣ် တီၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီပူၤ, ကအိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ဝ့ၢ် ရ့း(ခၠ) မိ(န) (Richmond), ဒီးဆူ ဝ့ၢ် ဖံၤလဒဲဖံယၢၤ (Philadelphia), ဖဲ ၁၈၄၉ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလဲၤတၢ် ၂၆ နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဘရီ ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢတလါအပူၤ, ပၣ်ဃုာ်ဒီးကလံၤအပူၤ ဆံးဆံးဖိသၢပူၤ, ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ် ကလံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤကတၢၢ် တၢ်မၢကဲကုၢ်အလုၢ်အလၢ်တဖၣ် ဒုးဟးထီၣ်အီၤလၢတလါအပူၤဝံၤ, အဝဲ သးဝံၣ်ထီၣ် ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၀, ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မုၢ်လၢ်လၢယွၤ, ကစၢ်လၢအအၢၣ်လီၤအီလီၤ တၢ်သဘျ့တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ် ဘရီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “နမ့ၢ်တဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် နတၢ်သဘျ့ဒ်သိးယၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, တမ့ၢ်လၢနကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဆၢမုၢ်လၢ် တၢ်သဘျ့အစိအကမီၤကသ့ဘၣ်.…

တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤအမဲာ်

ဖဲတၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တဘျီလၢ်လၢ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဝ့ၢ် အိၣ်ရံၣ်ကိၣ်(န) (Oregon) အမုၢ်နုာ်တကပၤ, လၢကျဲမုၢ်ဒိၣ် နီၢ်ဂံၢ် ၁၈ န့ၣ် ကထံၣ်ဘၣ် တၢ်နံၤကမှံ အမဲာ်သၣ်ဖးဒိၣ်, အိၣ်ဖျါဝဲလၢ ကစၢၢ်ကလိၤလၢ အိၣ်ပှဲၤဒီးသ့ၣ်အမုၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မဲာ်သၣ်လၢအနံၤကမှံအံၤ ပှၤထံၣ်န့ၢ်အီၤ သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ဖဲ လါ(က) သ့ၣ်ဆှိ (Larch Tree) အလၣ်ထီထီတဖၣ် အလွဲၢ်ဆီတလဲက့ၤဆူအလွဲၢ်အဘီ, လီၤဆီလိာ်အသးဒီး သ့ၣ်ဆှိ ဒီးကလး(စ) (Douglas) လၢအလွဲၢ်လါဟ့ (တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ်အမဲာ်ချံဒီးအကိာ်ပူၤ) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤပှဲၤက့ၤ သ့ၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကူၣ်လီၤဝဲတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် သ့ၣ် အခီပနံာ် တခါသူၣ်လီၤဝဲဒၣ် သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ် မဲာ်သၣ်လၢ အကွီၤတူာ် (diamete) န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ပ့ၣ်သၢကယၤ, ဖဲ ၂၀၁၁ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဝံယရှါယၤ ကွဲမုာ်ပှၤ, ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မူ, သးသမူတဖၣ် ဖဲတၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ အလီၢ်အကျဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကစၢ်ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်…

တၢ်သးသယုၢ်က့ၤဟံၣ်ဃီ

အံၣ်သဲၣ်(လ) (Ethel) ဒီး အဲး(ဒ) (Ed) အိၣ်ဆိးဝဲလၢ ရီးကံၣ် ကစၢၢ်ဒီခိၣ် အပှၢ်မုၢ်ကနၢ အဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဟးအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ် ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ်, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီး တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ပတၢ်ကတိၤတဖၣ် အခိၣ်လိၤဝဲဒၣ်ဆူ ပနီၢ်ဆံးအခါတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအမ့ၢ် တၢ်ဒိးကသ့ၣ်လၢ နီး ဒၣ်ကိတၣ် (North Dakota) အတပံၢ်ပျီလါဟ့, ဒီးတၢ်လူၤကၠိ ဂီၤဖံးတဖၣ်လၢ မိၣ်တၤနၣ် (Montana) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲန့ၣ်အါနံၣ်အါလါလံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ်သးသယုၢ် ဟံၣ်ဃီလၢ အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဆူၣ်စိာ်မၢကုၢ်, ဒီးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ အဟံၣ်အဃီလၢ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၃၇ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်သးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲဒၣ်လၢ “ပဆ့ၣ်နီၤလၢ ဘၤဘူၤလိၣ်အထံကျိနံၤတဖၣ်, ဒီးတုၤပသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်စံယိၣ်ဒီး, ပမဲာ်ထံလီၤဖဲန့ၣ်လီၤ.” “ဖဲန့ၣ်ပှၤလၢ အမၢကဲကုၢ်ပှၤတဖၣ် ဃ့ပသးဝံၣ်တၢ်” (:၁-၃) န့ၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်…

တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ

တၢ်လၢနထံၣ်ဘၣ်တဖျးမဲာ်, ဒီးနဖီၣ်ဟံးဃာ် တန့ၢ်တသ့တမံၤမံၤန့ၣ် မ့ၢ်နဆၢမုၢ်လၢ်ဒိးန့ၢ် ဘၣ်အီၤဧါ. စံၣ်. အဲး(စ) လူဝ့း(စ) (C. S. Lewis) ဆၢဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ “ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤပသးလၢ တၢ်တမံၤမံၤ, လၢအမ့ၢ်ယွၤ လၢအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢ စးကဝၣ်အပူၤ, ဒီးပသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်အဘၣ်တၢ်မၤတဲာ်ကွံာ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးပှၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢတၢ်ချၢ, ပထံၣ်ဘၣ် ထဲပဲတြီလၢအချၢတကပၤ, ဒီးပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပဲတြီအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အမ့ၢ်အတီတမံၤလၢ ပတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ပျဲနုၤလီၤပှၤန့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်မၤဘျါက့ၤပတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအလီၢ်လံၤ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကညီအနီၢ်ဒီတဂၤ ကအီဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခု အထံမူထီၣ်ပၢၤ” န့ၣ်လီၤ.

လူဝံး(စ) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ပကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂ့ၢ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မဲာ်သကိးမဲာ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပမ့ၢ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ်တဖၣ်အသိး, ခီဖျိပတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးအီၤ, ဒီးအသးစီဆှံ အတၢ်မၤလၢပပူၤအဃိ, ပအိၣ်ဒီးကစၢ်ခရံာ်အတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်သးခုန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤတံာ်တာ်အီၤလၢ တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်သံ,…

တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဆူ ယွၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ

ဖဲယသးပှဲၤထီၣ် (၁၈) န့ၣ် ဒ်ပှၤစ့ကဖီပိာ်ခွါတဖၣ် ကိးဂၤဒဲးဘၣ်မၤဝဲအသိး, ယဘၣ်မၤတၢ်လၢထံကီၢ်အသုးမုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်ဘၣ်တဲတီတီန့ၣ် ဒ်ထံကီၢ် အတၢ်ဘျၢအသိး, ယနူာ်လီၤဆူသုးအတၢ်မၤ, လၢခံနံၣ်ဒီးဃုလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်သးဆူၣ်အပူၤဘၣ်. ဒ်ပှၤသးစၢ်အဂၤတဖၣ်အသိး, မူဒါလၢအလီၤဘၣ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် ဖဲအဘၣ်ဘၣ်, ဒိကနၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ တၢ်တအါ-တစှၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ်, ပှၤအိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤ လၢအဘျုးလီၤအသးလၢ အမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ, ဒီးလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအပူၤန့ၣ် မၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ကဲခိၣ်ကဲနၢ်, ဒီးသးလၢအသ့တူၢ်ခီၣ်တၢ်စွံကတုၤတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. လၢယတၢ်သ့ၣ်ညါစဲၤခံအပူၤ, ယသ့ၣ်ညါထွဲယဲဒၣ်လၢ တၢ်အိၣ်မူ, တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢအဂ့ၤတကပၤဒ်သိးအံၤတကလုာ်, လီၤဂာ်ဒိၣ်မးဒီးစီၤယိၤသးအတၢ်အိၣ်မူလၢလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤမုာ် ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤကွံာ်အီၤ ဒ်ကုၢ်အသိး, ဒီးလၢခံန့ၣ် ဘၣ်လီၤဝဲဃိာ်ဒၣ်လဲာ်, ကယဲၢ်မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အလီၤဘၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး မၤလၢပှဲၤဝဲလၢ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးတဖၣ်အဂီၢ်, ကဘၣ်သးဆါသးဖျိးဝဲအလီၢ်န့ၣ် အဝဲတူၢ်လိာ်မၤလၢပှဲၤအမူအဒါအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, တုၤဒၣ်လဲာ် စီၤပိၤတံၤဖၢ် “ပာ်လီၤတဲာ်ကယဲၢ်တၢ်အိၣ်ဒီးအီၤခဲလၢာ်လၢစီၤယိၤသး အစူပူၤ” (၁ မိၤ ၃၉:၆) န့ၣ်လီၤ. တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤအခိၣ်လၢတၢ်ကွၢ်ထွဲဃိာ်, ဒီးလၢခံအကတၢၢ်, ကီၢ်အဲၤကူပတူး…

တၢ်ဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤ သးဖျၢၣ်လၢအကိၤ

တၢ်ထံၣ်လီၤက့ၤ ပကစၢ်အသးဖျၢၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢအလီၤသးစဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတူၢ်ဘၣ် သးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါ ဒီးယဘၣ်ဒုးနဲၣ်ကသံၣ်သရၣ်လၢ အမၢယမၤကွၢ် ယသးဖျၢၣ်, ဒီးယသ့ၣ်ညါလၢ ခဲလစံၣ်ယၢၣ် (Calcium) အါထီၣ်ဝဲလၢယသးဖျၢၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးအကြၢးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသးဖျၢၣ်အသွံၣ်ကျိၤတဖၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်, ဒီးကသံၣ်သရၣ် ကိးဝဲ “အဲသံၣ်ရိၣ်စကလရိစံး” (Atherosclerosis) န့ၣ်လီၤ.

ယကီၤယသး လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ဒီးယမၤနီၢ်ခိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယသးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါန့ၣ် တဟဲကဲထီၣ်အသး သတူၢ် ကလာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတၢ်ဆါန့ၣ် မ့ၢ်ယတၢ်ဃုထၢ လၢအတဂ့ၤတဖၣ်အဃိ, တၢ်အစၢလၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယလုၢ်ယလၢ်လၢအတဂ့ၤ တဖၣ်အံၤ တကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ ယတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟဲမၤဘၣ်ဒိဆါယသးဖျၢၣ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤနံၤ, ဒီးဖဲပဃုထၢတၢ်တမံၤမံၤအကတီၢ်, ပသးန့ၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်ကယီကယီ သ့ဝဲဒၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဧ့ၤဘြံၤ ၃:၇-၈ လၢအဒိးသန့ၤပာ်ဖျါဝဲ စံး ၉၅:၇-၈ န့ၣ်…

ဂံၢ်လၢအယိာ်တဖၣ်

ဒီကလး(စ)ခဲး(ထ), (Douglas Kent) န့ၣ် ဒ်အမ့ၢ် ပှၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤလၢ တၢ်တ့ဟီၣ်ခိၣ်က့ၢ်ဂီၤ အတၢ်ဃံတၢ်လၤတဂၤအသိး, ဖဲ ၂၀၂၅ နံၣ်န့ၣ် သ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးဝံၤ, ဟးလူၤကွၢ်ဝဲဒၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အလီၢ်အကျဲ လၢဝ့ၢ် လီး(စ) အ့ကၠၢၣ်လံး (Los Angeles) အခိၣ်အဃၢတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, မ့ၣ်အူအီၣ်အဃိ, သိလ့ၣ်တဖၣ် လၢအပှံၢ်လီၤ, ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤတဖၣ် အကပိာ်အကပၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်မူဒံးဝဲ, အိၣ်ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ် လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထီအထူၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ် အထူၣ်အဒ့တဖၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤဝဲဒၣ်ဂ့ၤမး, ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ်, ဒီးသၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်.

တၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တၢ်ဟဲစူၤခံနံၣ် ပိာ်ထွဲထီၣ်အသးဝံၤ, သ့ၣ်အဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် စဲၤလီၤအသးယိာ်ယိာ်, ဒ်သိးကဆူးန့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ညၣ်ထ့ၣ်ဒီးထံဧိၤနိဧိၤ, ဒီးဆှၢထီၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ အဒ့ဒီးအလၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်န့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် တူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ ခဲး(ထ) စံးဝဲဒၣ်, “ယထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ နမ့ၢ်စဲၤလီၤနဂံၢ်ယိာ်ယိာ်န့ၣ်ဒီး, နကအိၣ်မူတ့ၢ်နဲ” န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် လၢသးသမူအတၢ်မၤကွၢ်အကတီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ကမၤအသးဒ်မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ပနီၢ်သးအဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်စဲၤလီၤအီၤ
ယိာ်ယိာ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်,…

တၢ်သးခု အိၣ်ဟဲဝဲလၢယ့ၣ်ရှူး

တၢ်ကူစါယါဘျါ နဲစံၣ် (Nancy) အခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ် လၢအကိာ်ပူၤ, ဒီးလၢအကိာ်ယူၢ်ပူၤအဃိ, ကအီၣ်ကိၣ်အက့ ဆံးကိာ်ဖိဒၣ်လဲာ်, ယူၢ်လီၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအမုၢ်နံၤတဖၣ်အကတီၢ်, ဒ်သိးကမၤပှဲၤအဟၢဖၢအဂီၢ်, ဘၣ်အီဝဲထဲ တၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် လၢအသးအိၣ် ဃုဆံတဂၤ, အမဲာ်သၣ် ကနံၤကမှံထီၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတမံၤ, ဒီးမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအလံၤခွါဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးအသုတဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲလၢ အတၢ်အိၣ်သးအပူၤအဂီၢ်, အလံၤခွါဖိတဖၣ်ဟဲအိၣ်ဒီးအီၤတနွံဘၣ်တနွံန့ၣ် မၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် တဂၤ စံးဝဲဒၣ် “မ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢ အလံၤခွါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိန့ၣ်ဒီး, ယပျၢ်စုပျၢ်ခီၣ်လံန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်သးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးခုန့ၣ်အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်တၢ်ဒုးဃာ်အီၤလၢ ဃိာ်ပူၤဒၣ်လဲာ် (ဖံ ၁:၁၃), ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး တဲဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခု အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢတၢ်မၤသကိးတၢ်လၢ တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ကစၢ်ခရံာ်…

တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝး အတီအလိၤ

လၢတၢ်ဆိကမိၣ်ဒံဝ့ၤဒံဝီၤအကတီၢ်, စါရၤ တ့ၢ်လီၤဘၣ်ဝဲ အတၢ်မျၢ်ပလဲပသံးဖိ, လၢအမ့ၢ်အတၢ်ဖျီအတၢ်ပနီၣ်ဖိန့ၣ်ဆူ ပှၤလၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်တဂၤ ဃ့အီၣ်တၢ်လီခီအပူၤန့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟးဃ့အီၣ်တၢ် ဘ့လ့ၣ် ရ့ (Billy Ray) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ပသံးဖိအံၤ, ဒီးဃုသ့ၣ်ညါ ပသံးဖိအံၤအလုၢ်အပှ့ၤ, ဒီးပာ်လီၤအသးလၢ ကဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဃုထၢ တၢ်အိၣ်မူအတီအလိၤ, ဒီးစှၤသီပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲ စါရၤ ဟဲက့ၤလူၤကွၢ်ဃုက့ၤအပသံးဖိန့ၣ်ဒီး, ဟ့ၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကဟ့ၣ်မၤစၢၤ ဘ့လၣ် ရ့ အဂီၢ်, စါရၤဒီးအဝၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် စ့မိၢ်ပှၢ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ရ့ ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျိာ်စ့, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ် လၢအဖိးမံဒီးသဲစး, ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အလီၤမၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပမ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်သကဲာ်ပဝး တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပမၤမံသူၣ်မံသးကစၢ်ယွၤ, ဒီးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ယွၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢ အတၢ်အိၣ်မူတီတီလိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…

တၢ်စံးဆၢတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤပှၤ

"ယမိၢ်လၢ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ယၤတဂၤ အမံၤန့ၣ် ပှၤကိးအီၤဒ်လဲၣ်." ယဖိမုၣ် အသးအနံၣ်အလါ အိၣ်ဒံးဒၣ် နွံနံၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်သံကွၢ်ယၤ လၢတၢ်ပာ်သးအမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိယသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလုၢ်ဖိအီၤအကတီၢ်, ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤ ထဲဒၣ်အနီၢ်ကစၢ်အဖုၣ်အထီ, အတယၢၢ်, အသးအနံၣ်အလါ, ခိၣ်သူဒီးမဲာ်ချံအလွဲၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်စံးဆၢက့ၤအီၤဒ်လဲၣ်. အတၢ်သံကွၢ်ဖိန့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ်ဒ်ပကစံးဆၢအီၤ တန့ၢ်တသ့တမ့ၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ယသါနုာ်လီၤကလံၤဆူၣ်ဆူၣ်, ဒီးယဃ့ထုကဖၣ်ယဲလၢ, “ပၢ်ယွၤဧၢ, မ့ၢ်ယကဘၣ်စံးဆၢအီၤမနုၤတမံၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ယထးခိၣ်အဲးထီၣ်အသးလၢ “နအဲၣ်ဒိးလၢ နမိၢ်အမံၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, ယဖိမုၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးတဲဘၣ်ယၤလၢ “မဲးဒလ့(န)” (Madeline), ဒီးယစံးဘၣ်အီၤ “မ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဒီး, နမိၢ်အမံၤန့ၣ် မဲးဒလ့(န)” န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢယတအိၣ်ဒီး တၢ်စံးဆၢနီတမံၤအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, ယနာ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤန့ၢ်ယၤ တၢ်စံးဆၢန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံဝံၤအလီၢ်ခံ, နံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ပှၤပိာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခံတဖၣ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်တၤအကီအခဲတဖၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဘှါဆှဲအီၤတန့ၢ်တသ့လၢၤဘၣ်အကတီၢ်, ဒီးဖဲအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်စံးဆၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယိၤဟၣ် ၁၄…

တၢ်သဘျ့အိၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ

သ့ၣ်တလါလၢ အဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ဃး “တၢ်အီၣ်တၢ်အီ အဃ့ထီ” အပူၤန့ၣ် ဟဲနရံၣ် ဘီး(စ) ဘရီ (Henery Box Brown), မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကုၢ်တဂၤလၢ ဝ့ၢ် ဘၣ်ကၠံနံယၤ န့ၣ် အိၣ်ချံးလီၤအနီၢ်ကစၢ်အသး, ဒီးအတံၤသကိးခံဂၤန့ၣ် တီၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီပူၤ, ကအိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ဝ့ၢ် ရ့း(ခၠ) မိ(န) (Richmond), ဒီးဆူ ဝ့ၢ် ဖံၤလဒဲဖံယၢၤ (Philadelphia), ဖဲ ၁၈၄၉ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလဲၤတၢ် ၂၆ နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဘရီ ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢတလါအပူၤ, ပၣ်ဃုာ်ဒီးကလံၤအပူၤ ဆံးဆံးဖိသၢပူၤ, ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ် ကလံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤကတၢၢ် တၢ်မၢကဲကုၢ်အလုၢ်အလၢ်တဖၣ် ဒုးဟးထီၣ်အီၤလၢတလါအပူၤဝံၤ, အဝဲ သးဝံၣ်ထီၣ် ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၀, ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မုၢ်လၢ်လၢယွၤ, ကစၢ်လၢအအၢၣ်လီၤအီလီၤ တၢ်သဘျ့တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ် ဘရီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “နမ့ၢ်တဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် နတၢ်သဘျ့ဒ်သိးယၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, တမ့ၢ်လၢနကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဆၢမုၢ်လၢ် တၢ်သဘျ့အစိအကမီၤကသ့ဘၣ်.…

တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤအမဲာ်

ဖဲတၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တဘျီလၢ်လၢ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဝ့ၢ် အိၣ်ရံၣ်ကိၣ်(န) (Oregon) အမုၢ်နုာ်တကပၤ, လၢကျဲမုၢ်ဒိၣ် နီၢ်ဂံၢ် ၁၈ န့ၣ် ကထံၣ်ဘၣ် တၢ်နံၤကမှံ အမဲာ်သၣ်ဖးဒိၣ်, အိၣ်ဖျါဝဲလၢ ကစၢၢ်ကလိၤလၢ အိၣ်ပှဲၤဒီးသ့ၣ်အမုၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မဲာ်သၣ်လၢအနံၤကမှံအံၤ ပှၤထံၣ်န့ၢ်အီၤ သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ဖဲ လါ(က) သ့ၣ်ဆှိ (Larch Tree) အလၣ်ထီထီတဖၣ် အလွဲၢ်ဆီတလဲက့ၤဆူအလွဲၢ်အဘီ, လီၤဆီလိာ်အသးဒီး သ့ၣ်ဆှိ ဒီးကလး(စ) (Douglas) လၢအလွဲၢ်လါဟ့ (တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ်အမဲာ်ချံဒီးအကိာ်ပူၤ) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤပှဲၤက့ၤ သ့ၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကူၣ်လီၤဝဲတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် သ့ၣ် အခီပနံာ် တခါသူၣ်လီၤဝဲဒၣ် သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ် မဲာ်သၣ်လၢ အကွီၤတူာ် (diamete) န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ပ့ၣ်သၢကယၤ, ဖဲ ၂၀၁၁ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဝံယရှါယၤ ကွဲမုာ်ပှၤ, ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မူ, သးသမူတဖၣ် ဖဲတၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ အလီၢ်အကျဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကစၢ်ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်…

တၢ်သးသယုၢ်က့ၤဟံၣ်ဃီ

အံၣ်သဲၣ်(လ) (Ethel) ဒီး အဲး(ဒ) (Ed) အိၣ်ဆိးဝဲလၢ ရီးကံၣ် ကစၢၢ်ဒီခိၣ် အပှၢ်မုၢ်ကနၢ အဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဟးအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ် ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ်, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီး တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ပတၢ်ကတိၤတဖၣ် အခိၣ်လိၤဝဲဒၣ်ဆူ ပနီၢ်ဆံးအခါတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအမ့ၢ် တၢ်ဒိးကသ့ၣ်လၢ နီး ဒၣ်ကိတၣ် (North Dakota) အတပံၢ်ပျီလါဟ့, ဒီးတၢ်လူၤကၠိ ဂီၤဖံးတဖၣ်လၢ မိၣ်တၤနၣ် (Montana) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲန့ၣ်အါနံၣ်အါလါလံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ်သးသယုၢ် ဟံၣ်ဃီလၢ အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဆူၣ်စိာ်မၢကုၢ်, ဒီးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ အဟံၣ်အဃီလၢ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၃၇ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်သးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲဒၣ်လၢ “ပဆ့ၣ်နီၤလၢ ဘၤဘူၤလိၣ်အထံကျိနံၤတဖၣ်, ဒီးတုၤပသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်စံယိၣ်ဒီး, ပမဲာ်ထံလီၤဖဲန့ၣ်လီၤ.” “ဖဲန့ၣ်ပှၤလၢ အမၢကဲကုၢ်ပှၤတဖၣ် ဃ့ပသးဝံၣ်တၢ်” (:၁-၃) န့ၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်…

တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ

တၢ်လၢနထံၣ်ဘၣ်တဖျးမဲာ်, ဒီးနဖီၣ်ဟံးဃာ် တန့ၢ်တသ့တမံၤမံၤန့ၣ် မ့ၢ်နဆၢမုၢ်လၢ်ဒိးန့ၢ် ဘၣ်အီၤဧါ. စံၣ်. အဲး(စ) လူဝ့း(စ) (C. S. Lewis) ဆၢဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ “ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤပသးလၢ တၢ်တမံၤမံၤ, လၢအမ့ၢ်ယွၤ လၢအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢ စးကဝၣ်အပူၤ, ဒီးပသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်အဘၣ်တၢ်မၤတဲာ်ကွံာ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးပှၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢတၢ်ချၢ, ပထံၣ်ဘၣ် ထဲပဲတြီလၢအချၢတကပၤ, ဒီးပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပဲတြီအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အမ့ၢ်အတီတမံၤလၢ ပတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ပျဲနုၤလီၤပှၤန့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်မၤဘျါက့ၤပတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအလီၢ်လံၤ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကညီအနီၢ်ဒီတဂၤ ကအီဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခု အထံမူထီၣ်ပၢၤ” န့ၣ်လီၤ.

လူဝံး(စ) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ပကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂ့ၢ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မဲာ်သကိးမဲာ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပမ့ၢ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ်တဖၣ်အသိး, ခီဖျိပတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးအီၤ, ဒီးအသးစီဆှံ အတၢ်မၤလၢပပူၤအဃိ, ပအိၣ်ဒီးကစၢ်ခရံာ်အတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်သးခုန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤတံာ်တာ်အီၤလၢ တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်သံ,…

တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဆူ ယွၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ

ဖဲယသးပှဲၤထီၣ် (၁၈) န့ၣ် ဒ်ပှၤစ့ကဖီပိာ်ခွါတဖၣ် ကိးဂၤဒဲးဘၣ်မၤဝဲအသိး, ယဘၣ်မၤတၢ်လၢထံကီၢ်အသုးမုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်ဘၣ်တဲတီတီန့ၣ် ဒ်ထံကီၢ် အတၢ်ဘျၢအသိး, ယနူာ်လီၤဆူသုးအတၢ်မၤ, လၢခံနံၣ်ဒီးဃုလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်သးဆူၣ်အပူၤဘၣ်. ဒ်ပှၤသးစၢ်အဂၤတဖၣ်အသိး, မူဒါလၢအလီၤဘၣ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် ဖဲအဘၣ်ဘၣ်, ဒိကနၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ တၢ်တအါ-တစှၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ်, ပှၤအိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤ လၢအဘျုးလီၤအသးလၢ အမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ, ဒီးလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအပူၤန့ၣ် မၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ကဲခိၣ်ကဲနၢ်, ဒီးသးလၢအသ့တူၢ်ခီၣ်တၢ်စွံကတုၤတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. လၢယတၢ်သ့ၣ်ညါစဲၤခံအပူၤ, ယသ့ၣ်ညါထွဲယဲဒၣ်လၢ တၢ်အိၣ်မူ, တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢအဂ့ၤတကပၤဒ်သိးအံၤတကလုာ်, လီၤဂာ်ဒိၣ်မးဒီးစီၤယိၤသးအတၢ်အိၣ်မူလၢလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤမုာ် ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤကွံာ်အီၤ ဒ်ကုၢ်အသိး, ဒီးလၢခံန့ၣ် ဘၣ်လီၤဝဲဃိာ်ဒၣ်လဲာ်, ကယဲၢ်မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အလီၤဘၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး မၤလၢပှဲၤဝဲလၢ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးတဖၣ်အဂီၢ်, ကဘၣ်သးဆါသးဖျိးဝဲအလီၢ်န့ၣ် အဝဲတူၢ်လိာ်မၤလၢပှဲၤအမူအဒါအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, တုၤဒၣ်လဲာ် စီၤပိၤတံၤဖၢ် “ပာ်လီၤတဲာ်ကယဲၢ်တၢ်အိၣ်ဒီးအီၤခဲလၢာ်လၢစီၤယိၤသး အစူပူၤ” (၁ မိၤ ၃၉:၆) န့ၣ်လီၤ. တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤအခိၣ်လၢတၢ်ကွၢ်ထွဲဃိာ်, ဒီးလၢခံအကတၢၢ်, ကီၢ်အဲၤကူပတူး…

တၢ်ဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤ သးဖျၢၣ်လၢအကိၤ

တၢ်ထံၣ်လီၤက့ၤ ပကစၢ်အသးဖျၢၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢအလီၤသးစဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတူၢ်ဘၣ် သးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါ ဒီးယဘၣ်ဒုးနဲၣ်ကသံၣ်သရၣ်လၢ အမၢယမၤကွၢ် ယသးဖျၢၣ်, ဒီးယသ့ၣ်ညါလၢ ခဲလစံၣ်ယၢၣ် (Calcium) အါထီၣ်ဝဲလၢယသးဖျၢၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးအကြၢးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသးဖျၢၣ်အသွံၣ်ကျိၤတဖၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်, ဒီးကသံၣ်သရၣ် ကိးဝဲ “အဲသံၣ်ရိၣ်စကလရိစံး” (Atherosclerosis) န့ၣ်လီၤ.

ယကီၤယသး လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ဒီးယမၤနီၢ်ခိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယသးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါန့ၣ် တဟဲကဲထီၣ်အသး သတူၢ် ကလာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတၢ်ဆါန့ၣ် မ့ၢ်ယတၢ်ဃုထၢ လၢအတဂ့ၤတဖၣ်အဃိ, တၢ်အစၢလၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယလုၢ်ယလၢ်လၢအတဂ့ၤ တဖၣ်အံၤ တကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ ယတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟဲမၤဘၣ်ဒိဆါယသးဖျၢၣ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤနံၤ, ဒီးဖဲပဃုထၢတၢ်တမံၤမံၤအကတီၢ်, ပသးန့ၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်ကယီကယီ သ့ဝဲဒၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဧ့ၤဘြံၤ ၃:၇-၈ လၢအဒိးသန့ၤပာ်ဖျါဝဲ စံး ၉၅:၇-၈ န့ၣ်…

ဂံၢ်လၢအယိာ်တဖၣ်

ဒီကလး(စ)ခဲး(ထ), (Douglas Kent) န့ၣ် ဒ်အမ့ၢ် ပှၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤလၢ တၢ်တ့ဟီၣ်ခိၣ်က့ၢ်ဂီၤ အတၢ်ဃံတၢ်လၤတဂၤအသိး, ဖဲ ၂၀၂၅ နံၣ်န့ၣ် သ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးဝံၤ, ဟးလူၤကွၢ်ဝဲဒၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အလီၢ်အကျဲ လၢဝ့ၢ် လီး(စ) အ့ကၠၢၣ်လံး (Los Angeles) အခိၣ်အဃၢတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, မ့ၣ်အူအီၣ်အဃိ, သိလ့ၣ်တဖၣ် လၢအပှံၢ်လီၤ, ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤတဖၣ် အကပိာ်အကပၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်မူဒံးဝဲ, အိၣ်ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ် လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထီအထူၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ် အထူၣ်အဒ့တဖၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤဝဲဒၣ်ဂ့ၤမး, ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ်, ဒီးသၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်.

တၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တၢ်ဟဲစူၤခံနံၣ် ပိာ်ထွဲထီၣ်အသးဝံၤ, သ့ၣ်အဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် စဲၤလီၤအသးယိာ်ယိာ်, ဒ်သိးကဆူးန့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ညၣ်ထ့ၣ်ဒီးထံဧိၤနိဧိၤ, ဒီးဆှၢထီၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ အဒ့ဒီးအလၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်န့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် တူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ ခဲး(ထ) စံးဝဲဒၣ်, “ယထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ နမ့ၢ်စဲၤလီၤနဂံၢ်ယိာ်ယိာ်န့ၣ်ဒီး, နကအိၣ်မူတ့ၢ်နဲ” န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် လၢသးသမူအတၢ်မၤကွၢ်အကတီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ကမၤအသးဒ်မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ပနီၢ်သးအဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်စဲၤလီၤအီၤ
ယိာ်ယိာ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်,…

တၢ်သးခု အိၣ်ဟဲဝဲလၢယ့ၣ်ရှူး

တၢ်ကူစါယါဘျါ နဲစံၣ် (Nancy) အခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ် လၢအကိာ်ပူၤ, ဒီးလၢအကိာ်ယူၢ်ပူၤအဃိ, ကအီၣ်ကိၣ်အက့ ဆံးကိာ်ဖိဒၣ်လဲာ်, ယူၢ်လီၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအမုၢ်နံၤတဖၣ်အကတီၢ်, ဒ်သိးကမၤပှဲၤအဟၢဖၢအဂီၢ်, ဘၣ်အီဝဲထဲ တၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် လၢအသးအိၣ် ဃုဆံတဂၤ, အမဲာ်သၣ် ကနံၤကမှံထီၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတမံၤ, ဒီးမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအလံၤခွါဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးအသုတဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲလၢ အတၢ်အိၣ်သးအပူၤအဂီၢ်, အလံၤခွါဖိတဖၣ်ဟဲအိၣ်ဒီးအီၤတနွံဘၣ်တနွံန့ၣ် မၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် တဂၤ စံးဝဲဒၣ် “မ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢ အလံၤခွါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိန့ၣ်ဒီး, ယပျၢ်စုပျၢ်ခီၣ်လံန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်သးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးခုန့ၣ်အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်တၢ်ဒုးဃာ်အီၤလၢ ဃိာ်ပူၤဒၣ်လဲာ် (ဖံ ၁:၁၃), ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး တဲဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခု အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢတၢ်မၤသကိးတၢ်လၢ တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ကစၢ်ခရံာ်…

တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝး အတီအလိၤ

လၢတၢ်ဆိကမိၣ်ဒံဝ့ၤဒံဝီၤအကတီၢ်, စါရၤ တ့ၢ်လီၤဘၣ်ဝဲ အတၢ်မျၢ်ပလဲပသံးဖိ, လၢအမ့ၢ်အတၢ်ဖျီအတၢ်ပနီၣ်ဖိန့ၣ်ဆူ ပှၤလၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်တဂၤ ဃ့အီၣ်တၢ်လီခီအပူၤန့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟးဃ့အီၣ်တၢ် ဘ့လ့ၣ် ရ့ (Billy Ray) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ပသံးဖိအံၤ, ဒီးဃုသ့ၣ်ညါ ပသံးဖိအံၤအလုၢ်အပှ့ၤ, ဒီးပာ်လီၤအသးလၢ ကဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဃုထၢ တၢ်အိၣ်မူအတီအလိၤ, ဒီးစှၤသီပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲ စါရၤ ဟဲက့ၤလူၤကွၢ်ဃုက့ၤအပသံးဖိန့ၣ်ဒီး, ဟ့ၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကဟ့ၣ်မၤစၢၤ ဘ့လၣ် ရ့ အဂီၢ်, စါရၤဒီးအဝၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် စ့မိၢ်ပှၢ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ရ့ ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျိာ်စ့, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ် လၢအဖိးမံဒီးသဲစး, ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အလီၤမၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပမ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်သကဲာ်ပဝး တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပမၤမံသူၣ်မံသးကစၢ်ယွၤ, ဒီးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ယွၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢ အတၢ်အိၣ်မူတီတီလိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…

တၢ်စံးဆၢတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤပှၤ

"ယမိၢ်လၢ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ယၤတဂၤ အမံၤန့ၣ် ပှၤကိးအီၤဒ်လဲၣ်." ယဖိမုၣ် အသးအနံၣ်အလါ အိၣ်ဒံးဒၣ် နွံနံၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်သံကွၢ်ယၤ လၢတၢ်ပာ်သးအမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိယသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလုၢ်ဖိအီၤအကတီၢ်, ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤ ထဲဒၣ်အနီၢ်ကစၢ်အဖုၣ်အထီ, အတယၢၢ်, အသးအနံၣ်အလါ, ခိၣ်သူဒီးမဲာ်ချံအလွဲၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်စံးဆၢက့ၤအီၤဒ်လဲၣ်. အတၢ်သံကွၢ်ဖိန့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ်ဒ်ပကစံးဆၢအီၤ တန့ၢ်တသ့တမ့ၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ယသါနုာ်လီၤကလံၤဆူၣ်ဆူၣ်, ဒီးယဃ့ထုကဖၣ်ယဲလၢ, “ပၢ်ယွၤဧၢ, မ့ၢ်ယကဘၣ်စံးဆၢအီၤမနုၤတမံၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ယထးခိၣ်အဲးထီၣ်အသးလၢ “နအဲၣ်ဒိးလၢ နမိၢ်အမံၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, ယဖိမုၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးတဲဘၣ်ယၤလၢ “မဲးဒလ့(န)” (Madeline), ဒီးယစံးဘၣ်အီၤ “မ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဒီး, နမိၢ်အမံၤန့ၣ် မဲးဒလ့(န)” န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢယတအိၣ်ဒီး တၢ်စံးဆၢနီတမံၤအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, ယနာ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤန့ၢ်ယၤ တၢ်စံးဆၢန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံဝံၤအလီၢ်ခံ, နံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ပှၤပိာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခံတဖၣ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်တၤအကီအခဲတဖၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဘှါဆှဲအီၤတန့ၢ်တသ့လၢၤဘၣ်အကတီၢ်, ဒီးဖဲအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်စံးဆၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယိၤဟၣ် ၁၄…

တၢ်သဘျ့အိၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ

သ့ၣ်တလါလၢ အဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ဃး “တၢ်အီၣ်တၢ်အီ အဃ့ထီ” အပူၤန့ၣ် ဟဲနရံၣ် ဘီး(စ) ဘရီ (Henery Box Brown), မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကုၢ်တဂၤလၢ ဝ့ၢ် ဘၣ်ကၠံနံယၤ န့ၣ် အိၣ်ချံးလီၤအနီၢ်ကစၢ်အသး, ဒီးအတံၤသကိးခံဂၤန့ၣ် တီၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီပူၤ, ကအိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ဝ့ၢ် ရ့း(ခၠ) မိ(န) (Richmond), ဒီးဆူ ဝ့ၢ် ဖံၤလဒဲဖံယၢၤ (Philadelphia), ဖဲ ၁၈၄၉ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလဲၤတၢ် ၂၆ နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဘရီ ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢတလါအပူၤ, ပၣ်ဃုာ်ဒီးကလံၤအပူၤ ဆံးဆံးဖိသၢပူၤ, ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ် ကလံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤကတၢၢ် တၢ်မၢကဲကုၢ်အလုၢ်အလၢ်တဖၣ် ဒုးဟးထီၣ်အီၤလၢတလါအပူၤဝံၤ, အဝဲ သးဝံၣ်ထီၣ် ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၀, ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မုၢ်လၢ်လၢယွၤ, ကစၢ်လၢအအၢၣ်လီၤအီလီၤ တၢ်သဘျ့တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ် ဘရီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “နမ့ၢ်တဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် နတၢ်သဘျ့ဒ်သိးယၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, တမ့ၢ်လၢနကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဆၢမုၢ်လၢ် တၢ်သဘျ့အစိအကမီၤကသ့ဘၣ်.…

တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤအမဲာ်

ဖဲတၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တဘျီလၢ်လၢ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဝ့ၢ် အိၣ်ရံၣ်ကိၣ်(န) (Oregon) အမုၢ်နုာ်တကပၤ, လၢကျဲမုၢ်ဒိၣ် နီၢ်ဂံၢ် ၁၈ န့ၣ် ကထံၣ်ဘၣ် တၢ်နံၤကမှံ အမဲာ်သၣ်ဖးဒိၣ်, အိၣ်ဖျါဝဲလၢ ကစၢၢ်ကလိၤလၢ အိၣ်ပှဲၤဒီးသ့ၣ်အမုၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မဲာ်သၣ်လၢအနံၤကမှံအံၤ ပှၤထံၣ်န့ၢ်အီၤ သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ဖဲ လါ(က) သ့ၣ်ဆှိ (Larch Tree) အလၣ်ထီထီတဖၣ် အလွဲၢ်ဆီတလဲက့ၤဆူအလွဲၢ်အဘီ, လီၤဆီလိာ်အသးဒီး သ့ၣ်ဆှိ ဒီးကလး(စ) (Douglas) လၢအလွဲၢ်လါဟ့ (တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ်အမဲာ်ချံဒီးအကိာ်ပူၤ) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤပှဲၤက့ၤ သ့ၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကူၣ်လီၤဝဲတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် သ့ၣ် အခီပနံာ် တခါသူၣ်လီၤဝဲဒၣ် သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ် မဲာ်သၣ်လၢ အကွီၤတူာ် (diamete) န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ပ့ၣ်သၢကယၤ, ဖဲ ၂၀၁၁ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဝံယရှါယၤ ကွဲမုာ်ပှၤ, ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မူ, သးသမူတဖၣ် ဖဲတၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ အလီၢ်အကျဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကစၢ်ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်…

တၢ်သးသယုၢ်က့ၤဟံၣ်ဃီ

အံၣ်သဲၣ်(လ) (Ethel) ဒီး အဲး(ဒ) (Ed) အိၣ်ဆိးဝဲလၢ ရီးကံၣ် ကစၢၢ်ဒီခိၣ် အပှၢ်မုၢ်ကနၢ အဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဟးအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ် ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ်, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီး တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ပတၢ်ကတိၤတဖၣ် အခိၣ်လိၤဝဲဒၣ်ဆူ ပနီၢ်ဆံးအခါတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအမ့ၢ် တၢ်ဒိးကသ့ၣ်လၢ နီး ဒၣ်ကိတၣ် (North Dakota) အတပံၢ်ပျီလါဟ့, ဒီးတၢ်လူၤကၠိ ဂီၤဖံးတဖၣ်လၢ မိၣ်တၤနၣ် (Montana) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲန့ၣ်အါနံၣ်အါလါလံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ်သးသယုၢ် ဟံၣ်ဃီလၢ အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဆူၣ်စိာ်မၢကုၢ်, ဒီးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ အဟံၣ်အဃီလၢ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၃၇ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်သးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲဒၣ်လၢ “ပဆ့ၣ်နီၤလၢ ဘၤဘူၤလိၣ်အထံကျိနံၤတဖၣ်, ဒီးတုၤပသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်စံယိၣ်ဒီး, ပမဲာ်ထံလီၤဖဲန့ၣ်လီၤ.” “ဖဲန့ၣ်ပှၤလၢ အမၢကဲကုၢ်ပှၤတဖၣ် ဃ့ပသးဝံၣ်တၢ်” (:၁-၃) န့ၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်…

တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ

တၢ်လၢနထံၣ်ဘၣ်တဖျးမဲာ်, ဒီးနဖီၣ်ဟံးဃာ် တန့ၢ်တသ့တမံၤမံၤန့ၣ် မ့ၢ်နဆၢမုၢ်လၢ်ဒိးန့ၢ် ဘၣ်အီၤဧါ. စံၣ်. အဲး(စ) လူဝ့း(စ) (C. S. Lewis) ဆၢဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ “ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤပသးလၢ တၢ်တမံၤမံၤ, လၢအမ့ၢ်ယွၤ လၢအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢ စးကဝၣ်အပူၤ, ဒီးပသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်အဘၣ်တၢ်မၤတဲာ်ကွံာ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးပှၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢတၢ်ချၢ, ပထံၣ်ဘၣ် ထဲပဲတြီလၢအချၢတကပၤ, ဒီးပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပဲတြီအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အမ့ၢ်အတီတမံၤလၢ ပတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ပျဲနုၤလီၤပှၤန့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်မၤဘျါက့ၤပတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအလီၢ်လံၤ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကညီအနီၢ်ဒီတဂၤ ကအီဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခု အထံမူထီၣ်ပၢၤ” န့ၣ်လီၤ.

လူဝံး(စ) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ပကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂ့ၢ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မဲာ်သကိးမဲာ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပမ့ၢ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ်တဖၣ်အသိး, ခီဖျိပတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးအီၤ, ဒီးအသးစီဆှံ အတၢ်မၤလၢပပူၤအဃိ, ပအိၣ်ဒီးကစၢ်ခရံာ်အတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်သးခုန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤတံာ်တာ်အီၤလၢ တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်သံ,…

တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဆူ ယွၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ

ဖဲယသးပှဲၤထီၣ် (၁၈) န့ၣ် ဒ်ပှၤစ့ကဖီပိာ်ခွါတဖၣ် ကိးဂၤဒဲးဘၣ်မၤဝဲအသိး, ယဘၣ်မၤတၢ်လၢထံကီၢ်အသုးမုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်ဘၣ်တဲတီတီန့ၣ် ဒ်ထံကီၢ် အတၢ်ဘျၢအသိး, ယနူာ်လီၤဆူသုးအတၢ်မၤ, လၢခံနံၣ်ဒီးဃုလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်သးဆူၣ်အပူၤဘၣ်. ဒ်ပှၤသးစၢ်အဂၤတဖၣ်အသိး, မူဒါလၢအလီၤဘၣ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် ဖဲအဘၣ်ဘၣ်, ဒိကနၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ တၢ်တအါ-တစှၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ်, ပှၤအိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤ လၢအဘျုးလီၤအသးလၢ အမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ, ဒီးလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအပူၤန့ၣ် မၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ကဲခိၣ်ကဲနၢ်, ဒီးသးလၢအသ့တူၢ်ခီၣ်တၢ်စွံကတုၤတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. လၢယတၢ်သ့ၣ်ညါစဲၤခံအပူၤ, ယသ့ၣ်ညါထွဲယဲဒၣ်လၢ တၢ်အိၣ်မူ, တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢအဂ့ၤတကပၤဒ်သိးအံၤတကလုာ်, လီၤဂာ်ဒိၣ်မးဒီးစီၤယိၤသးအတၢ်အိၣ်မူလၢလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤမုာ် ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤကွံာ်အီၤ ဒ်ကုၢ်အသိး, ဒီးလၢခံန့ၣ် ဘၣ်လီၤဝဲဃိာ်ဒၣ်လဲာ်, ကယဲၢ်မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အလီၤဘၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး မၤလၢပှဲၤဝဲလၢ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးတဖၣ်အဂီၢ်, ကဘၣ်သးဆါသးဖျိးဝဲအလီၢ်န့ၣ် အဝဲတူၢ်လိာ်မၤလၢပှဲၤအမူအဒါအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, တုၤဒၣ်လဲာ် စီၤပိၤတံၤဖၢ် “ပာ်လီၤတဲာ်ကယဲၢ်တၢ်အိၣ်ဒီးအီၤခဲလၢာ်လၢစီၤယိၤသး အစူပူၤ” (၁ မိၤ ၃၉:၆) န့ၣ်လီၤ. တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤအခိၣ်လၢတၢ်ကွၢ်ထွဲဃိာ်, ဒီးလၢခံအကတၢၢ်, ကီၢ်အဲၤကူပတူး…

တၢ်ဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤ သးဖျၢၣ်လၢအကိၤ

တၢ်ထံၣ်လီၤက့ၤ ပကစၢ်အသးဖျၢၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢအလီၤသးစဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတူၢ်ဘၣ် သးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါ ဒီးယဘၣ်ဒုးနဲၣ်ကသံၣ်သရၣ်လၢ အမၢယမၤကွၢ် ယသးဖျၢၣ်, ဒီးယသ့ၣ်ညါလၢ ခဲလစံၣ်ယၢၣ် (Calcium) အါထီၣ်ဝဲလၢယသးဖျၢၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးအကြၢးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသးဖျၢၣ်အသွံၣ်ကျိၤတဖၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်, ဒီးကသံၣ်သရၣ် ကိးဝဲ “အဲသံၣ်ရိၣ်စကလရိစံး” (Atherosclerosis) န့ၣ်လီၤ.

ယကီၤယသး လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ဒီးယမၤနီၢ်ခိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယသးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါန့ၣ် တဟဲကဲထီၣ်အသး သတူၢ် ကလာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတၢ်ဆါန့ၣ် မ့ၢ်ယတၢ်ဃုထၢ လၢအတဂ့ၤတဖၣ်အဃိ, တၢ်အစၢလၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယလုၢ်ယလၢ်လၢအတဂ့ၤ တဖၣ်အံၤ တကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ ယတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟဲမၤဘၣ်ဒိဆါယသးဖျၢၣ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤနံၤ, ဒီးဖဲပဃုထၢတၢ်တမံၤမံၤအကတီၢ်, ပသးန့ၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်ကယီကယီ သ့ဝဲဒၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဧ့ၤဘြံၤ ၃:၇-၈ လၢအဒိးသန့ၤပာ်ဖျါဝဲ စံး ၉၅:၇-၈ န့ၣ်…

ဂံၢ်လၢအယိာ်တဖၣ်

ဒီကလး(စ)ခဲး(ထ), (Douglas Kent) န့ၣ် ဒ်အမ့ၢ် ပှၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤလၢ တၢ်တ့ဟီၣ်ခိၣ်က့ၢ်ဂီၤ အတၢ်ဃံတၢ်လၤတဂၤအသိး, ဖဲ ၂၀၂၅ နံၣ်န့ၣ် သ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးဝံၤ, ဟးလူၤကွၢ်ဝဲဒၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အလီၢ်အကျဲ လၢဝ့ၢ် လီး(စ) အ့ကၠၢၣ်လံး (Los Angeles) အခိၣ်အဃၢတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, မ့ၣ်အူအီၣ်အဃိ, သိလ့ၣ်တဖၣ် လၢအပှံၢ်လီၤ, ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤတဖၣ် အကပိာ်အကပၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်မူဒံးဝဲ, အိၣ်ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ် လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထီအထူၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ် အထူၣ်အဒ့တဖၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤဝဲဒၣ်ဂ့ၤမး, ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ်, ဒီးသၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်.

တၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တၢ်ဟဲစူၤခံနံၣ် ပိာ်ထွဲထီၣ်အသးဝံၤ, သ့ၣ်အဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် စဲၤလီၤအသးယိာ်ယိာ်, ဒ်သိးကဆူးန့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ညၣ်ထ့ၣ်ဒီးထံဧိၤနိဧိၤ, ဒီးဆှၢထီၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ အဒ့ဒီးအလၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်န့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် တူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ ခဲး(ထ) စံးဝဲဒၣ်, “ယထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ နမ့ၢ်စဲၤလီၤနဂံၢ်ယိာ်ယိာ်န့ၣ်ဒီး, နကအိၣ်မူတ့ၢ်နဲ” န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် လၢသးသမူအတၢ်မၤကွၢ်အကတီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ကမၤအသးဒ်မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ပနီၢ်သးအဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်စဲၤလီၤအီၤ
ယိာ်ယိာ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်,…

တၢ်သးခု အိၣ်ဟဲဝဲလၢယ့ၣ်ရှူး

တၢ်ကူစါယါဘျါ နဲစံၣ် (Nancy) အခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ် လၢအကိာ်ပူၤ, ဒီးလၢအကိာ်ယူၢ်ပူၤအဃိ, ကအီၣ်ကိၣ်အက့ ဆံးကိာ်ဖိဒၣ်လဲာ်, ယူၢ်လီၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအမုၢ်နံၤတဖၣ်အကတီၢ်, ဒ်သိးကမၤပှဲၤအဟၢဖၢအဂီၢ်, ဘၣ်အီဝဲထဲ တၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် လၢအသးအိၣ် ဃုဆံတဂၤ, အမဲာ်သၣ် ကနံၤကမှံထီၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတမံၤ, ဒီးမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအလံၤခွါဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးအသုတဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲလၢ အတၢ်အိၣ်သးအပူၤအဂီၢ်, အလံၤခွါဖိတဖၣ်ဟဲအိၣ်ဒီးအီၤတနွံဘၣ်တနွံန့ၣ် မၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် တဂၤ စံးဝဲဒၣ် “မ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢ အလံၤခွါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိန့ၣ်ဒီး, ယပျၢ်စုပျၢ်ခီၣ်လံန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်သးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးခုန့ၣ်အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်တၢ်ဒုးဃာ်အီၤလၢ ဃိာ်ပူၤဒၣ်လဲာ် (ဖံ ၁:၁၃), ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး တဲဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခု အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢတၢ်မၤသကိးတၢ်လၢ တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ကစၢ်ခရံာ်…

တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝး အတီအလိၤ

လၢတၢ်ဆိကမိၣ်ဒံဝ့ၤဒံဝီၤအကတီၢ်, စါရၤ တ့ၢ်လီၤဘၣ်ဝဲ အတၢ်မျၢ်ပလဲပသံးဖိ, လၢအမ့ၢ်အတၢ်ဖျီအတၢ်ပနီၣ်ဖိန့ၣ်ဆူ ပှၤလၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်တဂၤ ဃ့အီၣ်တၢ်လီခီအပူၤန့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟးဃ့အီၣ်တၢ် ဘ့လ့ၣ် ရ့ (Billy Ray) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ပသံးဖိအံၤ, ဒီးဃုသ့ၣ်ညါ ပသံးဖိအံၤအလုၢ်အပှ့ၤ, ဒီးပာ်လီၤအသးလၢ ကဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဃုထၢ တၢ်အိၣ်မူအတီအလိၤ, ဒီးစှၤသီပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲ စါရၤ ဟဲက့ၤလူၤကွၢ်ဃုက့ၤအပသံးဖိန့ၣ်ဒီး, ဟ့ၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကဟ့ၣ်မၤစၢၤ ဘ့လၣ် ရ့ အဂီၢ်, စါရၤဒီးအဝၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် စ့မိၢ်ပှၢ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ရ့ ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျိာ်စ့, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ် လၢအဖိးမံဒီးသဲစး, ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အလီၤမၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပမ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်သကဲာ်ပဝး တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပမၤမံသူၣ်မံသးကစၢ်ယွၤ, ဒီးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ယွၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢ အတၢ်အိၣ်မူတီတီလိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…

တၢ်စံးဆၢတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤပှၤ

"ယမိၢ်လၢ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ယၤတဂၤ အမံၤန့ၣ် ပှၤကိးအီၤဒ်လဲၣ်." ယဖိမုၣ် အသးအနံၣ်အလါ အိၣ်ဒံးဒၣ် နွံနံၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်သံကွၢ်ယၤ လၢတၢ်ပာ်သးအမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိယသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလုၢ်ဖိအီၤအကတီၢ်, ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤ ထဲဒၣ်အနီၢ်ကစၢ်အဖုၣ်အထီ, အတယၢၢ်, အသးအနံၣ်အလါ, ခိၣ်သူဒီးမဲာ်ချံအလွဲၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်စံးဆၢက့ၤအီၤဒ်လဲၣ်. အတၢ်သံကွၢ်ဖိန့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ်ဒ်ပကစံးဆၢအီၤ တန့ၢ်တသ့တမ့ၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ယသါနုာ်လီၤကလံၤဆူၣ်ဆူၣ်, ဒီးယဃ့ထုကဖၣ်ယဲလၢ, “ပၢ်ယွၤဧၢ, မ့ၢ်ယကဘၣ်စံးဆၢအီၤမနုၤတမံၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ယထးခိၣ်အဲးထီၣ်အသးလၢ “နအဲၣ်ဒိးလၢ နမိၢ်အမံၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, ယဖိမုၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးတဲဘၣ်ယၤလၢ “မဲးဒလ့(န)” (Madeline), ဒီးယစံးဘၣ်အီၤ “မ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဒီး, နမိၢ်အမံၤန့ၣ် မဲးဒလ့(န)” န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢယတအိၣ်ဒီး တၢ်စံးဆၢနီတမံၤအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, ယနာ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤန့ၢ်ယၤ တၢ်စံးဆၢန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံဝံၤအလီၢ်ခံ, နံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ပှၤပိာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခံတဖၣ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်တၤအကီအခဲတဖၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဘှါဆှဲအီၤတန့ၢ်တသ့လၢၤဘၣ်အကတီၢ်, ဒီးဖဲအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်စံးဆၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယိၤဟၣ် ၁၄…

တၢ်သဘျ့အိၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ

သ့ၣ်တလါလၢ အဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ဃး “တၢ်အီၣ်တၢ်အီ အဃ့ထီ” အပူၤန့ၣ် ဟဲနရံၣ် ဘီး(စ) ဘရီ (Henery Box Brown), မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကုၢ်တဂၤလၢ ဝ့ၢ် ဘၣ်ကၠံနံယၤ န့ၣ် အိၣ်ချံးလီၤအနီၢ်ကစၢ်အသး, ဒီးအတံၤသကိးခံဂၤန့ၣ် တီၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီပူၤ, ကအိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ဝ့ၢ် ရ့း(ခၠ) မိ(န) (Richmond), ဒီးဆူ ဝ့ၢ် ဖံၤလဒဲဖံယၢၤ (Philadelphia), ဖဲ ၁၈၄၉ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလဲၤတၢ် ၂၆ နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဘရီ ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢတလါအပူၤ, ပၣ်ဃုာ်ဒီးကလံၤအပူၤ ဆံးဆံးဖိသၢပူၤ, ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ် ကလံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤကတၢၢ် တၢ်မၢကဲကုၢ်အလုၢ်အလၢ်တဖၣ် ဒုးဟးထီၣ်အီၤလၢတလါအပူၤဝံၤ, အဝဲ သးဝံၣ်ထီၣ် ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၀, ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မုၢ်လၢ်လၢယွၤ, ကစၢ်လၢအအၢၣ်လီၤအီလီၤ တၢ်သဘျ့တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ် ဘရီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “နမ့ၢ်တဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် နတၢ်သဘျ့ဒ်သိးယၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, တမ့ၢ်လၢနကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဆၢမုၢ်လၢ် တၢ်သဘျ့အစိအကမီၤကသ့ဘၣ်.…

တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤအမဲာ်

ဖဲတၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တဘျီလၢ်လၢ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဝ့ၢ် အိၣ်ရံၣ်ကိၣ်(န) (Oregon) အမုၢ်နုာ်တကပၤ, လၢကျဲမုၢ်ဒိၣ် နီၢ်ဂံၢ် ၁၈ န့ၣ် ကထံၣ်ဘၣ် တၢ်နံၤကမှံ အမဲာ်သၣ်ဖးဒိၣ်, အိၣ်ဖျါဝဲလၢ ကစၢၢ်ကလိၤလၢ အိၣ်ပှဲၤဒီးသ့ၣ်အမုၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မဲာ်သၣ်လၢအနံၤကမှံအံၤ ပှၤထံၣ်န့ၢ်အီၤ သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ဖဲ လါ(က) သ့ၣ်ဆှိ (Larch Tree) အလၣ်ထီထီတဖၣ် အလွဲၢ်ဆီတလဲက့ၤဆူအလွဲၢ်အဘီ, လီၤဆီလိာ်အသးဒီး သ့ၣ်ဆှိ ဒီးကလး(စ) (Douglas) လၢအလွဲၢ်လါဟ့ (တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ်အမဲာ်ချံဒီးအကိာ်ပူၤ) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤပှဲၤက့ၤ သ့ၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကူၣ်လီၤဝဲတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် သ့ၣ် အခီပနံာ် တခါသူၣ်လီၤဝဲဒၣ် သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ် မဲာ်သၣ်လၢ အကွီၤတူာ် (diamete) န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ပ့ၣ်သၢကယၤ, ဖဲ ၂၀၁၁ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဝံယရှါယၤ ကွဲမုာ်ပှၤ, ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မူ, သးသမူတဖၣ် ဖဲတၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ အလီၢ်အကျဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကစၢ်ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်…

တၢ်သးသယုၢ်က့ၤဟံၣ်ဃီ

အံၣ်သဲၣ်(လ) (Ethel) ဒီး အဲး(ဒ) (Ed) အိၣ်ဆိးဝဲလၢ ရီးကံၣ် ကစၢၢ်ဒီခိၣ် အပှၢ်မုၢ်ကနၢ အဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဟးအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ် ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ်, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီး တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ပတၢ်ကတိၤတဖၣ် အခိၣ်လိၤဝဲဒၣ်ဆူ ပနီၢ်ဆံးအခါတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအမ့ၢ် တၢ်ဒိးကသ့ၣ်လၢ နီး ဒၣ်ကိတၣ် (North Dakota) အတပံၢ်ပျီလါဟ့, ဒီးတၢ်လူၤကၠိ ဂီၤဖံးတဖၣ်လၢ မိၣ်တၤနၣ် (Montana) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲန့ၣ်အါနံၣ်အါလါလံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ်သးသယုၢ် ဟံၣ်ဃီလၢ အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဆူၣ်စိာ်မၢကုၢ်, ဒီးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ အဟံၣ်အဃီလၢ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၃၇ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်သးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲဒၣ်လၢ “ပဆ့ၣ်နီၤလၢ ဘၤဘူၤလိၣ်အထံကျိနံၤတဖၣ်, ဒီးတုၤပသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်စံယိၣ်ဒီး, ပမဲာ်ထံလီၤဖဲန့ၣ်လီၤ.” “ဖဲန့ၣ်ပှၤလၢ အမၢကဲကုၢ်ပှၤတဖၣ် ဃ့ပသးဝံၣ်တၢ်” (:၁-၃) န့ၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်…

တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ

တၢ်လၢနထံၣ်ဘၣ်တဖျးမဲာ်, ဒီးနဖီၣ်ဟံးဃာ် တန့ၢ်တသ့တမံၤမံၤန့ၣ် မ့ၢ်နဆၢမုၢ်လၢ်ဒိးန့ၢ် ဘၣ်အီၤဧါ. စံၣ်. အဲး(စ) လူဝ့း(စ) (C. S. Lewis) ဆၢဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ “ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤပသးလၢ တၢ်တမံၤမံၤ, လၢအမ့ၢ်ယွၤ လၢအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢ စးကဝၣ်အပူၤ, ဒီးပသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်အဘၣ်တၢ်မၤတဲာ်ကွံာ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးပှၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢတၢ်ချၢ, ပထံၣ်ဘၣ် ထဲပဲတြီလၢအချၢတကပၤ, ဒီးပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပဲတြီအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အမ့ၢ်အတီတမံၤလၢ ပတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ပျဲနုၤလီၤပှၤန့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်မၤဘျါက့ၤပတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအလီၢ်လံၤ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကညီအနီၢ်ဒီတဂၤ ကအီဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခု အထံမူထီၣ်ပၢၤ” န့ၣ်လီၤ.

လူဝံး(စ) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ပကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂ့ၢ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မဲာ်သကိးမဲာ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပမ့ၢ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ်တဖၣ်အသိး, ခီဖျိပတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးအီၤ, ဒီးအသးစီဆှံ အတၢ်မၤလၢပပူၤအဃိ, ပအိၣ်ဒီးကစၢ်ခရံာ်အတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်သးခုန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤတံာ်တာ်အီၤလၢ တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်သံ,…

တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဆူ ယွၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ

ဖဲယသးပှဲၤထီၣ် (၁၈) န့ၣ် ဒ်ပှၤစ့ကဖီပိာ်ခွါတဖၣ် ကိးဂၤဒဲးဘၣ်မၤဝဲအသိး, ယဘၣ်မၤတၢ်လၢထံကီၢ်အသုးမုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်ဘၣ်တဲတီတီန့ၣ် ဒ်ထံကီၢ် အတၢ်ဘျၢအသိး, ယနူာ်လီၤဆူသုးအတၢ်မၤ, လၢခံနံၣ်ဒီးဃုလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်သးဆူၣ်အပူၤဘၣ်. ဒ်ပှၤသးစၢ်အဂၤတဖၣ်အသိး, မူဒါလၢအလီၤဘၣ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် ဖဲအဘၣ်ဘၣ်, ဒိကနၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ တၢ်တအါ-တစှၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ်, ပှၤအိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤ လၢအဘျုးလီၤအသးလၢ အမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ, ဒီးလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအပူၤန့ၣ် မၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ကဲခိၣ်ကဲနၢ်, ဒီးသးလၢအသ့တူၢ်ခီၣ်တၢ်စွံကတုၤတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. လၢယတၢ်သ့ၣ်ညါစဲၤခံအပူၤ, ယသ့ၣ်ညါထွဲယဲဒၣ်လၢ တၢ်အိၣ်မူ, တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢအဂ့ၤတကပၤဒ်သိးအံၤတကလုာ်, လီၤဂာ်ဒိၣ်မးဒီးစီၤယိၤသးအတၢ်အိၣ်မူလၢလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤမုာ် ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤကွံာ်အီၤ ဒ်ကုၢ်အသိး, ဒီးလၢခံန့ၣ် ဘၣ်လီၤဝဲဃိာ်ဒၣ်လဲာ်, ကယဲၢ်မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အလီၤဘၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး မၤလၢပှဲၤဝဲလၢ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးတဖၣ်အဂီၢ်, ကဘၣ်သးဆါသးဖျိးဝဲအလီၢ်န့ၣ် အဝဲတူၢ်လိာ်မၤလၢပှဲၤအမူအဒါအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, တုၤဒၣ်လဲာ် စီၤပိၤတံၤဖၢ် “ပာ်လီၤတဲာ်ကယဲၢ်တၢ်အိၣ်ဒီးအီၤခဲလၢာ်လၢစီၤယိၤသး အစူပူၤ” (၁ မိၤ ၃၉:၆) န့ၣ်လီၤ. တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤအခိၣ်လၢတၢ်ကွၢ်ထွဲဃိာ်, ဒီးလၢခံအကတၢၢ်, ကီၢ်အဲၤကူပတူး…

တၢ်ဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤ သးဖျၢၣ်လၢအကိၤ

တၢ်ထံၣ်လီၤက့ၤ ပကစၢ်အသးဖျၢၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢအလီၤသးစဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတူၢ်ဘၣ် သးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါ ဒီးယဘၣ်ဒုးနဲၣ်ကသံၣ်သရၣ်လၢ အမၢယမၤကွၢ် ယသးဖျၢၣ်, ဒီးယသ့ၣ်ညါလၢ ခဲလစံၣ်ယၢၣ် (Calcium) အါထီၣ်ဝဲလၢယသးဖျၢၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးအကြၢးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသးဖျၢၣ်အသွံၣ်ကျိၤတဖၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်, ဒီးကသံၣ်သရၣ် ကိးဝဲ “အဲသံၣ်ရိၣ်စကလရိစံး” (Atherosclerosis) န့ၣ်လီၤ.

ယကီၤယသး လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ဒီးယမၤနီၢ်ခိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယသးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါန့ၣ် တဟဲကဲထီၣ်အသး သတူၢ် ကလာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတၢ်ဆါန့ၣ် မ့ၢ်ယတၢ်ဃုထၢ လၢအတဂ့ၤတဖၣ်အဃိ, တၢ်အစၢလၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယလုၢ်ယလၢ်လၢအတဂ့ၤ တဖၣ်အံၤ တကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ ယတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟဲမၤဘၣ်ဒိဆါယသးဖျၢၣ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤနံၤ, ဒီးဖဲပဃုထၢတၢ်တမံၤမံၤအကတီၢ်, ပသးန့ၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်ကယီကယီ သ့ဝဲဒၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဧ့ၤဘြံၤ ၃:၇-၈ လၢအဒိးသန့ၤပာ်ဖျါဝဲ စံး ၉၅:၇-၈ န့ၣ်…

ဂံၢ်လၢအယိာ်တဖၣ်

ဒီကလး(စ)ခဲး(ထ), (Douglas Kent) န့ၣ် ဒ်အမ့ၢ် ပှၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤလၢ တၢ်တ့ဟီၣ်ခိၣ်က့ၢ်ဂီၤ အတၢ်ဃံတၢ်လၤတဂၤအသိး, ဖဲ ၂၀၂၅ နံၣ်န့ၣ် သ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးဝံၤ, ဟးလူၤကွၢ်ဝဲဒၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အလီၢ်အကျဲ လၢဝ့ၢ် လီး(စ) အ့ကၠၢၣ်လံး (Los Angeles) အခိၣ်အဃၢတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, မ့ၣ်အူအီၣ်အဃိ, သိလ့ၣ်တဖၣ် လၢအပှံၢ်လီၤ, ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤတဖၣ် အကပိာ်အကပၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်မူဒံးဝဲ, အိၣ်ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ် လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထီအထူၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ် အထူၣ်အဒ့တဖၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤဝဲဒၣ်ဂ့ၤမး, ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ်, ဒီးသၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်.

တၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တၢ်ဟဲစူၤခံနံၣ် ပိာ်ထွဲထီၣ်အသးဝံၤ, သ့ၣ်အဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် စဲၤလီၤအသးယိာ်ယိာ်, ဒ်သိးကဆူးန့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ညၣ်ထ့ၣ်ဒီးထံဧိၤနိဧိၤ, ဒီးဆှၢထီၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ အဒ့ဒီးအလၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်န့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် တူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ ခဲး(ထ) စံးဝဲဒၣ်, “ယထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ နမ့ၢ်စဲၤလီၤနဂံၢ်ယိာ်ယိာ်န့ၣ်ဒီး, နကအိၣ်မူတ့ၢ်နဲ” န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် လၢသးသမူအတၢ်မၤကွၢ်အကတီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ကမၤအသးဒ်မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ပနီၢ်သးအဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်စဲၤလီၤအီၤ
ယိာ်ယိာ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်,…

တၢ်သးခု အိၣ်ဟဲဝဲလၢယ့ၣ်ရှူး

တၢ်ကူစါယါဘျါ နဲစံၣ် (Nancy) အခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပူၤလီၢ်တဖၣ် လၢအကိာ်ပူၤ, ဒီးလၢအကိာ်ယူၢ်ပူၤအဃိ, ကအီၣ်ကိၣ်အက့ ဆံးကိာ်ဖိဒၣ်လဲာ်, ယူၢ်လီၤဝဲတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအမုၢ်နံၤတဖၣ်အကတီၢ်, ဒ်သိးကမၤပှဲၤအဟၢဖၢအဂီၢ်, ဘၣ်အီဝဲထဲ တၢ်နုၢ်ထံန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် လၢအသးအိၣ် ဃုဆံတဂၤ, အမဲာ်သၣ် ကနံၤကမှံထီၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတမံၤ, ဒီးမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအလံၤခွါဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးအသုတဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲလၢ အတၢ်အိၣ်သးအပူၤအဂီၢ်, အလံၤခွါဖိတဖၣ်ဟဲအိၣ်ဒီးအီၤတနွံဘၣ်တနွံန့ၣ် မၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. နဲစံၣ် တဂၤ စံးဝဲဒၣ် “မ့တမ့ၢ်ဘၣ်လၢ အလံၤခွါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိန့ၣ်ဒီး, ယပျၢ်စုပျၢ်ခီၣ်လံန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး စ့ၢ်ကီး, ဘၣ်လဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်သးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးခုန့ၣ်အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်တၢ်ဒုးဃာ်အီၤလၢ ဃိာ်ပူၤဒၣ်လဲာ် (ဖံ ၁:၁၃), ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါန့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး တဲဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခု အိၣ်ဟဲခီဖျိလၢတၢ်မၤသကိးတၢ်လၢ တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ ကစၢ်ခရံာ်…

တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝး အတီအလိၤ

လၢတၢ်ဆိကမိၣ်ဒံဝ့ၤဒံဝီၤအကတီၢ်, စါရၤ တ့ၢ်လီၤဘၣ်ဝဲ အတၢ်မျၢ်ပလဲပသံးဖိ, လၢအမ့ၢ်အတၢ်ဖျီအတၢ်ပနီၣ်ဖိန့ၣ်ဆူ ပှၤလၢအဟံၣ်အဃီတအိၣ်တဂၤ ဃ့အီၣ်တၢ်လီခီအပူၤန့ၣ် အဝဲတသ့ၣ်ညါထွဲဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟးဃ့အီၣ်တၢ် ဘ့လ့ၣ် ရ့ (Billy Ray) ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် ပသံးဖိအံၤ, ဒီးဃုသ့ၣ်ညါ ပသံးဖိအံၤအလုၢ်အပှ့ၤ, ဒီးပာ်လီၤအသးလၢ ကဆါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဃုထၢ တၢ်အိၣ်မူအတီအလိၤ, ဒီးစှၤသီပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲ စါရၤ ဟဲက့ၤလူၤကွၢ်ဃုက့ၤအပသံးဖိန့ၣ်ဒီး, ဟ့ၣ်ကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤကဟ့ၣ်မၤစၢၤ ဘ့လၣ် ရ့ အဂီၢ်, စါရၤဒီးအဝၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် စ့မိၢ်ပှၢ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤအတၢ်အဲၣ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ရ့ ဃုထံၣ်န့ၢ် ကျိာ်စ့, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ် လၢအဖိးမံဒီးသဲစး, ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘ့လ့ၣ် ထံၣ်လိာ်က့ၤအသးဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အလီၤမၢ်ယံာ်တ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပမ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ တၢ်သကဲာ်ပဝး တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပမၤမံသူၣ်မံသးကစၢ်ယွၤ, ဒီးကထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ယွၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢ အတၢ်အိၣ်မူတီတီလိၤလိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပၤရှလိၤမိၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ…

တၢ်စံးဆၢတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤပှၤ

"ယမိၢ်လၢ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ယၤတဂၤ အမံၤန့ၣ် ပှၤကိးအီၤဒ်လဲၣ်." ယဖိမုၣ် အသးအနံၣ်အလါ အိၣ်ဒံးဒၣ် နွံနံၣ်ဖိတဂၤ အတၢ်သံကွၢ်ယၤ လၢတၢ်ပာ်သးအမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ် မၤဘၣ်ဒိယသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလုၢ်ဖိအီၤအကတီၢ်, ဘၣ်ဃးဒီးအမိၢ်အပၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပဘၣ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤ ထဲဒၣ်အနီၢ်ကစၢ်အဖုၣ်အထီ, အတယၢၢ်, အသးအနံၣ်အလါ, ခိၣ်သူဒီးမဲာ်ချံအလွဲၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယကဘၣ်စံးဆၢက့ၤအီၤဒ်လဲၣ်. အတၢ်သံကွၢ်ဖိန့ၣ် ဖျါဝဲဒၣ်ဒ်ပကစံးဆၢအီၤ တန့ၢ်တသ့တမ့ၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ယသါနုာ်လီၤကလံၤဆူၣ်ဆူၣ်, ဒီးယဃ့ထုကဖၣ်ယဲလၢ, “ပၢ်ယွၤဧၢ, မ့ၢ်ယကဘၣ်စံးဆၢအီၤမနုၤတမံၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ် ယထးခိၣ်အဲးထီၣ်အသးလၢ “နအဲၣ်ဒိးလၢ နမိၢ်အမံၤန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး, ယဖိမုၣ် နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးတဲဘၣ်ယၤလၢ “မဲးဒလ့(န)” (Madeline), ဒီးယစံးဘၣ်အီၤ “မ့မ့ၢ်ဒ်န့ၣ်ဒီး, နမိၢ်အမံၤန့ၣ် မဲးဒလ့(န)” န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢယတအိၣ်ဒီး တၢ်စံးဆၢနီတမံၤအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, ယနာ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤန့ၢ်ယၤ တၢ်စံးဆၢန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံဝံၤအလီၢ်ခံ, နံၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ပှၤပိာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခံတဖၣ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်တၤအကီအခဲတဖၣ်, ဖျါလၢတၢ်ဘှါဆှဲအီၤတန့ၢ်တသ့လၢၤဘၣ်အကတီၢ်, ဒီးဖဲအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤအတၢ်စံးဆၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ယိၤဟၣ် ၁၄…

တၢ်သဘျ့အိၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ

သ့ၣ်တလါလၢ အဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ဃး “တၢ်အီၣ်တၢ်အီ အဃ့ထီ” အပူၤန့ၣ် ဟဲနရံၣ် ဘီး(စ) ဘရီ (Henery Box Brown), မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကုၢ်တဂၤလၢ ဝ့ၢ် ဘၣ်ကၠံနံယၤ န့ၣ် အိၣ်ချံးလီၤအနီၢ်ကစၢ်အသး, ဒီးအတံၤသကိးခံဂၤန့ၣ် တီၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ကဘီပူၤ, ကအိၣ်ဟးထီၣ်လၢ ဝ့ၢ် ရ့း(ခၠ) မိ(န) (Richmond), ဒီးဆူ ဝ့ၢ် ဖံၤလဒဲဖံယၢၤ (Philadelphia), ဖဲ ၁၈၄၉ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဘီလဲၤတၢ် ၂၆ နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဘရီ ဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢတလါအပူၤ, ပၣ်ဃုာ်ဒီးကလံၤအပူၤ ဆံးဆံးဖိသၢပူၤ, ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ် ကလံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤကတၢၢ် တၢ်မၢကဲကုၢ်အလုၢ်အလၢ်တဖၣ် ဒုးဟးထီၣ်အီၤလၢတလါအပူၤဝံၤ, အဝဲ သးဝံၣ်ထီၣ် ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၄၀, ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မုၢ်လၢ်လၢယွၤ, ကစၢ်လၢအအၢၣ်လီၤအီလီၤ တၢ်သဘျ့တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ် ဘရီ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ “နမ့ၢ်တဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် နတၢ်သဘျ့ဒ်သိးယၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, တမ့ၢ်လၢနကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်ဆၢမုၢ်လၢ် တၢ်သဘျ့အစိအကမီၤကသ့ဘၣ်.…

တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် ကစၢ်ယွၤအမဲာ်

ဖဲတၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တဘျီလၢ်လၢ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဝ့ၢ် အိၣ်ရံၣ်ကိၣ်(န) (Oregon) အမုၢ်နုာ်တကပၤ, လၢကျဲမုၢ်ဒိၣ် နီၢ်ဂံၢ် ၁၈ န့ၣ် ကထံၣ်ဘၣ် တၢ်နံၤကမှံ အမဲာ်သၣ်ဖးဒိၣ်, အိၣ်ဖျါဝဲလၢ ကစၢၢ်ကလိၤလၢ အိၣ်ပှဲၤဒီးသ့ၣ်အမုၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မဲာ်သၣ်လၢအနံၤကမှံအံၤ ပှၤထံၣ်န့ၢ်အီၤ သ့ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ဖဲ လါ(က) သ့ၣ်ဆှိ (Larch Tree) အလၣ်ထီထီတဖၣ် အလွဲၢ်ဆီတလဲက့ၤဆူအလွဲၢ်အဘီ, လီၤဆီလိာ်အသးဒီး သ့ၣ်ဆှိ ဒီးကလး(စ) (Douglas) လၢအလွဲၢ်လါဟ့ (တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ်အမဲာ်ချံဒီးအကိာ်ပူၤ) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤပှဲၤက့ၤ သ့ၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကူၣ်လီၤဝဲတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ် သ့ၣ် အခီပနံာ် တခါသူၣ်လီၤဝဲဒၣ် သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ် မဲာ်သၣ်လၢ အကွီၤတူာ် (diamete) န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ပ့ၣ်သၢကယၤ, ဖဲ ၂၀၁၁ နံၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဝံယရှါယၤ ကွဲမုာ်ပှၤ, ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မူ, သးသမူတဖၣ် ဖဲတၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိ အလီၢ်အကျဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲကစၢ်ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်…

တၢ်သးသယုၢ်က့ၤဟံၣ်ဃီ

အံၣ်သဲၣ်(လ) (Ethel) ဒီး အဲး(ဒ) (Ed) အိၣ်ဆိးဝဲလၢ ရီးကံၣ် ကစၢၢ်ဒီခိၣ် အပှၢ်မုၢ်ကနၢ အဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဟးအိၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ် ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ်, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီး တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ပတၢ်ကတိၤတဖၣ် အခိၣ်လိၤဝဲဒၣ်ဆူ ပနီၢ်ဆံးအခါတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအမ့ၢ် တၢ်ဒိးကသ့ၣ်လၢ နီး ဒၣ်ကိတၣ် (North Dakota) အတပံၢ်ပျီလါဟ့, ဒီးတၢ်လူၤကၠိ ဂီၤဖံးတဖၣ်လၢ မိၣ်တၤနၣ် (Montana) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲန့ၣ်အါနံၣ်အါလါလံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ကတိၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ်သးသယုၢ် ဟံၣ်ဃီလၢ အဝဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်မၤဆူၣ်စိာ်မၢကုၢ်, ဒီးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ အဟံၣ်အဃီလၢ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်အကတီၢ်, ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ ၁၃၇ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်သးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးဝဲဒၣ်လၢ “ပဆ့ၣ်နီၤလၢ ဘၤဘူၤလိၣ်အထံကျိနံၤတဖၣ်, ဒီးတုၤပသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်စံယိၣ်ဒီး, ပမဲာ်ထံလီၤဖဲန့ၣ်လီၤ.” “ဖဲန့ၣ်ပှၤလၢ အမၢကဲကုၢ်ပှၤတဖၣ် ဃ့ပသးဝံၣ်တၢ်” (:၁-၃) န့ၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်…

တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ

တၢ်လၢနထံၣ်ဘၣ်တဖျးမဲာ်, ဒီးနဖီၣ်ဟံးဃာ် တန့ၢ်တသ့တမံၤမံၤန့ၣ် မ့ၢ်နဆၢမုၢ်လၢ်ဒိးန့ၢ် ဘၣ်အီၤဧါ. စံၣ်. အဲး(စ) လူဝ့း(စ) (C. S. Lewis) ဆၢဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ “ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်က့ၤပသးလၢ တၢ်တမံၤမံၤ, လၢအမ့ၢ်ယွၤ လၢအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢ စးကဝၣ်အပူၤ, ဒီးပသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်အဘၣ်တၢ်မၤတဲာ်ကွံာ် အတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးပှၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်လၢတၢ်ချၢ, ပထံၣ်ဘၣ် ထဲပဲတြီလၢအချၢတကပၤ, ဒီးပဆၢမုၢ်လၢ်လၢ ပကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပဲတြီအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အမ့ၢ်အတီတမံၤလၢ ပတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ပျဲနုၤလီၤပှၤန့ၣ်ဒီး, ကမ့ၢ်တၢ်မၤဘျါက့ၤပတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအလီၢ်လံၤ, လၢအမ့ၢ် ပှၤကညီအနီၢ်ဒီတဂၤ ကအီဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢ တၢ်သူၣ်ခုသးခု အထံမူထီၣ်ပၢၤ” န့ၣ်လီၤ.

လူဝံး(စ) ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ ပကလဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်သူၣ်ခုသးခုလၢလၢပှဲၤပှဲၤအဂ့ၢ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မဲာ်သကိးမဲာ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ပမ့ၢ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ခရံာ်တဖၣ်အသိး, ခီဖျိပတၢ်ရ့လိာ်သးဒီးအီၤ, ဒီးအသးစီဆှံ အတၢ်မၤလၢပပူၤအဃိ, ပအိၣ်ဒီးကစၢ်ခရံာ်အတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပတၢ်သးခုန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤတံာ်တာ်အီၤလၢ တၢ်ဒဲးဘး, ဒီးတၢ်သံ,…

တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဆူ ယွၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ

ဖဲယသးပှဲၤထီၣ် (၁၈) န့ၣ် ဒ်ပှၤစ့ကဖီပိာ်ခွါတဖၣ် ကိးဂၤဒဲးဘၣ်မၤဝဲအသိး, ယဘၣ်မၤတၢ်လၢထံကီၢ်အသုးမုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်ဘၣ်တဲတီတီန့ၣ် ဒ်ထံကီၢ် အတၢ်ဘျၢအသိး, ယနူာ်လီၤဆူသုးအတၢ်မၤ, လၢခံနံၣ်ဒီးဃုလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်လၢတၢ်သးဆူၣ်အပူၤဘၣ်. ဒ်ပှၤသးစၢ်အဂၤတဖၣ်အသိး, မူဒါလၢအလီၤဘၣ်ယၤတဖၣ်န့ၣ် ယကျဲးစၢးမၤဝဲဒၣ် ဖဲအဘၣ်ဘၣ်, ဒိကနၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်လၢ တၢ်တအါ-တစှၤအပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ်, ပှၤအိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤ လၢအဘျုးလီၤအသးလၢ အမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ, ဒီးလၢအတၢ်လဲၤခီဖျိအပူၤန့ၣ် မၤလိန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သ့ကဲခိၣ်ကဲနၢ်, ဒီးသးလၢအသ့တူၢ်ခီၣ်တၢ်စွံကတုၤတဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. လၢယတၢ်သ့ၣ်ညါစဲၤခံအပူၤ, ယသ့ၣ်ညါထွဲယဲဒၣ်လၢ တၢ်အိၣ်မူ, တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး လၢအဂ့ၤတကပၤဒ်သိးအံၤတကလုာ်, လီၤဂာ်ဒိၣ်မးဒီးစီၤယိၤသးအတၢ်အိၣ်မူလၢလံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢကမၤမုာ် ကစၢ်ယွၤအသးန့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤကွံာ်အီၤ ဒ်ကုၢ်အသိး, ဒီးလၢခံန့ၣ် ဘၣ်လီၤဝဲဃိာ်ဒၣ်လဲာ်, ကယဲၢ်မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အလီၤဘၣ်အီၤတဖၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး မၤလၢပှဲၤဝဲလၢ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. လၢအတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးတဖၣ်အဂီၢ်, ကဘၣ်သးဆါသးဖျိးဝဲအလီၢ်န့ၣ် အဝဲတူၢ်လိာ်မၤလၢပှဲၤအမူအဒါအဂ့ၤကတၢၢ်အဃိ, တုၤဒၣ်လဲာ် စီၤပိၤတံၤဖၢ် “ပာ်လီၤတဲာ်ကယဲၢ်တၢ်အိၣ်ဒီးအီၤခဲလၢာ်လၢစီၤယိၤသး အစူပူၤ” (၁ မိၤ ၃၉:၆) န့ၣ်လီၤ. တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် စီၤယိၤသး ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤအခိၣ်လၢတၢ်ကွၢ်ထွဲဃိာ်, ဒီးလၢခံအကတၢၢ်, ကီၢ်အဲၤကူပတူး…

တၢ်ဃုမၤလိသ့ၣ်ညါ နီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤ သးဖျၢၣ်လၢအကိၤ

တၢ်ထံၣ်လီၤက့ၤ ပကစၢ်အသးဖျၢၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢအလီၤသးစဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတူၢ်ဘၣ် သးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါ ဒီးယဘၣ်ဒုးနဲၣ်ကသံၣ်သရၣ်လၢ အမၢယမၤကွၢ် ယသးဖျၢၣ်, ဒီးယသ့ၣ်ညါလၢ ခဲလစံၣ်ယၢၣ် (Calcium) အါထီၣ်ဝဲလၢယသးဖျၢၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးအကြၢးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသးဖျၢၣ်အသွံၣ်ကျိၤတဖၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်, ဒီးကသံၣ်သရၣ် ကိးဝဲ “အဲသံၣ်ရိၣ်စကလရိစံး” (Atherosclerosis) န့ၣ်လီၤ.

ယကီၤယသး လၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ, ဒီးယမၤနီၢ်ခိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယသးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါန့ၣ် တဟဲကဲထီၣ်အသး သတူၢ် ကလာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတၢ်ဆါန့ၣ် မ့ၢ်ယတၢ်ဃုထၢ လၢအတဂ့ၤတဖၣ်အဃိ, တၢ်အစၢလၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံန့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ် ယလုၢ်ယလၢ်လၢအတဂ့ၤ တဖၣ်အံၤ တကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ ယတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟဲမၤဘၣ်ဒိဆါယသးဖျၢၣ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် ပသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤ အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တဂ့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ် လံာ်စီဆှံ စူးကါဝဲဒၣ် ကျိာ်တၢ်ကတိၤဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤနံၤ, ဒီးဖဲပဃုထၢတၢ်တမံၤမံၤအကတီၢ်, ပသးန့ၣ် ကိၤထီၣ်မးထီၣ်ကယီကယီ သ့ဝဲဒၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဧ့ၤဘြံၤ ၃:၇-၈ လၢအဒိးသန့ၤပာ်ဖျါဝဲ စံး ၉၅:၇-၈ န့ၣ်…

ဂံၢ်လၢအယိာ်တဖၣ်

ဒီကလး(စ)ခဲး(ထ), (Douglas Kent) န့ၣ် ဒ်အမ့ၢ် ပှၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤလၢ တၢ်တ့ဟီၣ်ခိၣ်က့ၢ်ဂီၤ အတၢ်ဃံတၢ်လၤတဂၤအသိး, ဖဲ ၂၀၂၅ နံၣ်န့ၣ် သ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူအီၣ်မၤဟးဂီၤတၢ်နးနးကျံးကျံးဝံၤ, ဟးလူၤကွၢ်ဝဲဒၣ် မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အလီၢ်အကျဲ လၢဝ့ၢ် လီး(စ) အ့ကၠၢၣ်လံး (Los Angeles) အခိၣ်အဃၢတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, မ့ၣ်အူအီၣ်အဃိ, သိလ့ၣ်တဖၣ် လၢအပှံၢ်လီၤ, ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟးဂီၤတဖၣ် အကပိာ်အကပၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်မူဒံးဝဲ, အိၣ်ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ် လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ထီအထူၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ် အထူၣ်အဒ့တဖၣ် အိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤဝဲဒၣ်ဂ့ၤမး, ဒီးအလၣ်လါဟ့တဖၣ်, ဒီးသၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်.

တၢ်ဂိၢ်ခါအကတီၢ်တၢ်ဟဲစူၤခံနံၣ် ပိာ်ထွဲထီၣ်အသးဝံၤ, သ့ၣ်အဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် စဲၤလီၤအသးယိာ်ယိာ်, ဒ်သိးကဆူးန့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ညၣ်ထ့ၣ်ဒီးထံဧိၤနိဧိၤ, ဒီးဆှၢထီၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ အဒ့ဒီးအလၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်န့ၣ် ဖျါလၢအဝဲသ့ၣ် တူၢ်ခီၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ ခဲး(ထ) စံးဝဲဒၣ်, “ယထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ နမ့ၢ်စဲၤလီၤနဂံၢ်ယိာ်ယိာ်န့ၣ်ဒီး, နကအိၣ်မူတ့ၢ်နဲ” န့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် လၢသးသမူအတၢ်မၤကွၢ်အကတီၢ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ကမၤအသးဒ်မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ပနီၢ်သးအဂံၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပမ့ၢ်စဲၤလီၤအီၤ
ယိာ်ယိာ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်,…