တၢ်မူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအပူၤ

ပသ့ၣ်ညါ လံၣ်ယိၣ်နၣ်ဒိၣ် ဒၣ်ဘၢၣ်ခၠံၣ် (Leonardo da Vinci) ဒ်အမ့ၢ်ပှၤမၤမူထီၣ်ဂဲၤထီၣ် ဒွဲလၤလံာ်လဲၢ်ဒီးစဲအ့ၣ်ပီညါတဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ. အတၢ်ကူၣ်သ့ကူၣ်ဘၣ်စဲၣ်နီၤန့ၣ် နဲၣ်ဆှၢဝဲဒၣ် တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်လၢ တၢ်မၤလိမၤဒိး, ဒီးဒွဲလၤကူၣ်သ့ အပျီအါမးအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်လၢ တနံၤဘၣ်တနံၤအတၢ်ကွဲးနီၣ်တၢ်, လၢအမ့ၢ် “ပမုၢ်နံၤလၢ အတမုာ်တလၤဒိၣ်မးတဖၣ်” အပူၤန့ၣ်, ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်သူၣ်အုးသးအုးလၢ တုၤပသံန့ၣ် “ပတပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ် ပနီၢ်ကစၢ်အတၢ်သ့ၣ်နီၣ် နီတမံၤ လၢပှၤတဖၣ်အသးပူၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ.

လံၣ်ယိၣ်နၣ်ဒိၣ် စံးဝဲဒၣ် “ယဆိကမိၣ် ယမၤလိတၢ်လၢ ယကဘၣ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဒ်လဲၣ် ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်ဒၣ်ယမၤလိတၢ်လၢ ယကဘၣ်သံဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.” အတၢ်ကတိၤအံၤ ဘူးဒီးတၢ်မ့ၢ် တၢ်တီ အါန့ၢ်ဒံးတၢ်လၢအသ့ၣ်ညါဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤလိန့ၢ်တၢ်လၢကဘၣ်သံဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ်ကျဲဆူ တၢ်မူန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်မၤနၢၤအတၢ်လဲၤဆူ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ် (ခ့ခါအဆၢကတီၢ် ပှၤခရံာ်ဖိ တနီၤမၤဝဲ ဒ်ထီလၣ်အမုၢ်နံၤအသိး, ဖျါဖဲ ယိၤဟၣ် ၁၂:၁၂-၁၉) ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစံးဝဲ ဖဲအဆၢဖိ ၂၄ န့ၣ်, “ဘုချံတဖျၢၣ်မ့ၢ်တလီၤတဲာ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီး အုၣ်သံဘၣ်ဒီး အိၣ်ဒၣ်အတၢ်…

တၢ်အဲၣ်လၢအလဲၤတလၢကွံာ်တၢ်

ဘၣ်တဘျီ ယတၢ်လဲၤတၢ်လၢကဘီယူၤအကတီၢ်, ပိာ်မုၣ်ဆ့ၣ်နီၤလၢယကပၤတဂၤန့ၣ် တဲယၤလၢ အဝဲမ့ၢ် ပှၤလၢအတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲသုးလီၢ်သုးကျဲဟဲအိၣ်ဆိး လၢဝ့ၢ်ဖိတဝ့ၢ် လၢပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ် အိၣ်ဆိးဝဲအါမးအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲတဲဖျါထီၣ် ပှၤအိၣ်လၢ အဟံၣ်ဃၢၤအါဂၤ လဲၤထီၣ်သရိာ်န့ၣ်ဒီး, ယသံကွၢ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်အံၤစံးဝဲဒၣ်လၢ ပှၤသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်အဂီၢ်, အဝဲကဟ့ၣ်ဆၢက့ၤတၢ် တန့ၢ်နီတဘျီ လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဟဲက့ၤကိးအပၢ်လၢ အဟးထီၣ်က့ၤလီၤ တသ့ဘၣ်တဂၤ ဆူထံကီၢ်အသီ တဘ့ၣ်အံၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ်, ပှၤအိၣ်ဆိးလၢအဟံၣ်အဃၢၤတဖၣ် ဘှီန့ၢ် တၢ်လီၤတစွၤလၢ တၢ်လဲၤခီထီၣ်ခီလီၤ ဆူအဟံၣ်ကညီဒီးကမုာ်ဝဲလၢအပၢ်အဂီၢ်, ဒီးဟ့ၣ်မၤဘူၣ် တၢ်ဆါဟံၣ်လီၢ်မံခးတဖျၢၣ်, ဒီးကသံၣ်ကသီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “တၢ်ကဲခရံာ်ဖိတဂၤ မ့မ့ၢ်ပှၤသူၣ်ဂ့ၤသးဝါ ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဒီး, ပှၤကိးဂၤဒဲး ကြၢးကဲဝဲဒၣ်ပှၤခရံာ်ဖိန့ၣ်လီၤ.”

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မုၢ်လၢ်တၢ်တမံၤဃီ ဒ်ပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤ စံးဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဖဲလံာ်မးသဲ ၅:၁၆ န့ၣ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ်အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “သုတၢ်ကပီၤန့ၣ် ဒုးကပီၤထီၣ်အီၤလၢ ပှၤကညီအမဲာ်ညါ ဒ်သိးအကထံၣ်ဘၣ်သုမၤတၢ်ဂ့ၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤ သုပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်န့ၣ်တက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. စီၤပ့းတရူးနၢ်ဟူ ခရံာ်အတၢ်မၤလိာ်အံၤ ဒီးဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤလီၤ…

တၢ်အဲၣ်အခီၣ်ကါ လၢခံတကါ

တၢ်မနုၤတမံၤ ကဒုးမၤပှၤတဂၤလၢ အကမၤစၢၤ ပှၤပြၢလိာ်သးဒီးအီၤတဂၤန့ၣ်လဲၣ်. တၢ်အီၣ်ကျးကစၢ် တဂၤ လၢအမံၤမ့ၢ်ဝဲ အဒီၣ်ဖိၣ် (Adolfo) အိၣ်ဆိးဝဲ ဖဲကီၢ်စဲၣ် ဝ့းစကိစ့ၣ် (Wisconsin) အဂီၢ်, တၢ်အံၤ မ့ၢ်ခွဲးယာ်တမံၤလၢ ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ လီၢ်ကဝီၤ တၢ်အီၣ်ကျးကစၢ်အဂုၤအဂၤတဖၣ် လၢအဘၣ်ဂဲၤပျုၢ် ဂဲၤဆှး လၢတၢ်မၤ ဘၣ်ဘျိးဘၣ်ဒါ ကိၣ်ဘံး (Covid) အတၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဆါ သတြိာ်အကတီၢ်, အဒီၣ်ဖိၣ် အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်လာ် သ့ၣ်ညါဝဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲ တၢ်တၤတဖၣ် လၢတၢ်မၤပနံာ် တၢ်ကၤအတၢ်မၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါတ့ၢ်အီၤလၢ လီၢ်ကဝီၤ ပနံာ်ကၤတၢ်မၤအဂၤ တဖု အတၢ်သးအိၣ် ဟ့ၣ်မၤစၢၤအီၤလံအဃိဒီး, အဒီၣ်ဖိၣ် စူးကါအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအစ့ အါန့ၢ်ဒီလၣ် ခံကထိ လၢတၢ်ပှၤတၢ်ဟ့ၣ်လံာ်က့ဖိတဖၣ် (gift cards) အဂီၢ်, ဒီးဟ့ၣ်လီၤဝဲဆူ ပှၤဟဲပှ့ၤအီၣ်တၢ်လၢအအိၣ် တဖၣ်, ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ် ကစူးကါဝဲလၢ တၢ်အီၣ်ကျးအဂၤတဖၣ် လၢအပှၤတဝၢပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်, တမ့ၢ်ထဲလၢ…

မၤစၢၤတၢ် ဒ်ယွၤမၤစၢၤပှၤအသိး

အိၣ်လံၤ ခဲးစီ (Ole Kassow) မ့ၢ်ပှၤအဲၣ် တၢ်ဒိးလ့ၣ်ယီၢ်ခီၣ် ဒီးအိၣ်ဆိးဝဲလၢ ကိၣ်ပဲၣ်ဟ့ၣ်ဂဲၤ Copenhagen) အဝ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဂီၤ, ဖဲအထံၣ်ဘၣ် ပှၤသးပှၢ်ပိာ်ခွါတဂၤ ဆ့ၣ်နီၤထဲတဂၤဧိၤဒီး အထးကွီၤ ဟးစၢၤတၢ် (walker) လၢကမျၢၢ်ဖီကရၢၢ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ဆိကမိၣ်ယိယိဖိတမံၤ ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်အီၤ- အတၢ်ဆိကမိၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲလၢကဟ့ၣ်ပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်တဖၣ် တၢ်သူၣ်ဖှံသးညီဒီးတၢ်သဘျ့ ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဒိး လ့ၣ်ယီၢ်ခီၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲမူခိၣ်ကဆှီအမုၢ်တနံၤန့ၣ်, အဝဲပာ်ကတီၢ် လ့ၣ်ယီၢ်ခီၣ်လၢ ဒိးလဲဝဲ (အပၣ်အိၣ်သၢခါတခိၣ်) ဖဲတၢ်ကွၢ်ထွဲ ပှၤသးပှၢ်အဟံၣ်, ဒီးကွဲမုာ်ဝဲ ကယဲၢ်ပှၤတဂၤလၢ်လၢ် လၢအသးအိၣ်ဒိးတဖၣ် ကဒိးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမုာ်လၤသးခုဝဲ ဖဲပှၤမၤတၢ်ဖိတဂၤ, ဒီးပှၤသးပှၢ်တဂၤ ကဲထီၣ်ပှၤဒိးတၢ်အဆိကတၢၢ်ခံဂၤလၢ “တၢ်ဒိးလ့ၣ်ယီၢ်ကရၢလၢ တအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ပနီၣ် သးအနံၣ်” (Cycling Without Age) န့ၣ်လီၤ.

ခဲကနံၣ်အံၤ, ယံာ်တ့ၢ်လံအနံၣ်ခံဆံပူၤကွံာ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, ပှၤသးပှၢ် ၅၇၅,၀၀၀ ဂၤန့ၣ်, ဒိးဘၣ်ဝဲ အဘျီ ၂.၅ ကကွဲၢ် အဃိ အိၣ်လံၤ အတၢ်မံမီၢ်လၢ…

တၢ်နာ်သန့ၤသးလၢ အဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ခုသးခု

ပိာ်မုၣ်တဂၤ မၤပူၤဖျဲး ထွံၣ်ဖါဖိ ရူဒံၢ် (Rudy) လၢဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ အတၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ်, တချုးဖဲနံၤသီ တဖၣ်လၢ ထွံၣ်ဖိကဘၣ်တၢ်ဆဲးသံအီၤလၢကသံၣ် ဒ်သိးအသုတတူၢ်ဘၣ်အဂီၢ်, ဒီးထွံၣ်ဖိအံၤ ကဲထီၣ် အတံၤသကိးလၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အနံၣ်တဆံအတီၢ်ပူၤ ရူဒံၢ် မံလၢ လ့ဒၣ် (Linda) အလီၢ်မံအဃၢၤ မုာ်မုာ် ခုၣ်ခုၣ်ဘၣ်ဆၣ်, သတူၢ်ကလာ်န့ၣ် အဝဲစံၣ်ထီၣ်ဆူ လ့ဒၣ် အကပၤ ဒီးလ့ၣ်ဝဲအမဲာ်သၣ်န့ၣ်လီၤ. လ့ဒၣ် ဒူဝဲထွံၣ်ဖိဘၣ်ဆၣ်, ရူဒံၢ် မၤဝဲအံၤ ကိးမုၢ်နံၤ, ကိးမုၢ်နၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. လ့ဒၣ် စံးဝဲ “တယံာ်ဘၣ်န့ၣ်, တုၤမ့ၢ် ယဆ့ၣ်နီၤလီၤ ကိးဘျီဒဲးန့ၣ်, အဝဲစံၣ်ထီၣ်ဆူ ယဟုးလာ်လိၤ, ဒီးလ့ၣ်ဝဲယမဲာ်သၣ်န့ၣ်လီၤ.”

ဖဲ လ့ဒၣ် တိာ်ကျဲၤဝဲလၢ အကဆှၢ ရူဒံၣ် ဆူတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိ ထွံၣ်တဖၣ်အကၠိန့ၣ်, အဝဲစးထီၣ် ဆိကမိၣ်ထံသ့ၣ်ညါဝဲလၢ ထီဘိန့ၣ် ရူဒံၣ် လ့ၣ်အီၤလၢတၢ်လီၢ်တတီၤဃီ ဖဲအခၣ်လာ်ဃံလိၤအဂ့ၢ် န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မဲာ်ဆှးတစဲးစဲးအပူၤ, လ့ဒၣ် လဲၤထံၣ်လိာ်သးဒီးကသံၣ်သရၣ်တဂၤ, ဒီးထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ…

ကစၢ်လၢမူခိၣ်

လၢတၢ်ဟ့ၣ်နံၤသဘျ့ အလီၢ်န့ၣ်, တၢ်မၤကစၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အသုတဟ့ၣ်ကျိာ်စ့ဒီးမၢအီၣ် ပှၤဟဲမၤတၢ် လၢထံကီၢ်အဂၤ လၢပှၤဟံၣ်ပှၤဃီတဖၣ်အဂီၢ်, ဖဲ ၂၀၂၂ နံၣ်န့ၣ် ကီၢ်စ့ကဖီ “ပှၤကညီနီၢ်ဂံၢ်-ဂံၢ်ဘါ ကိတိာ်ဝဲၤကျိၤ” (Singapore’s Ministry of Manpower) ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤဝဲလၢ တၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအဂီၢ် တလါန့ၣ် အစှၤကတၢၢ် တၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ် နံၤသဘျ့တသီန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်မၤကစၢ်တဖၣ် ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ပှၤကကွၢ်ထွဲ အပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိ လၢအအဲၣ်ဘၣ်တဖၣ် တအိၣ်ဘၣ်ဖုး ဖဲနံၤသဘျ့တဖၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤကစၢ်တဖၣ် သုးကျဲၤကတဲာ်ကတီၤ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ အတၢ်မၤတဖၣ် လၢကျိၤကျဲအဂၤ သ့ဝဲဒၣ်ကယၢာ်, တၢ်လိၣ်ဘၣ် တၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအဂ့ၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် တထံၣ်ဝဲဒီး တၢ်ကဘှါဆှဲ အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအံၤ တမ့ၢ်တၢ်အဘီၣ်အညီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဆိကမိၣ်န့ၢ်တၢ်လၢ ပှၤဂၤအဂီၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအသီတမံၤဘၣ်. တၢ်မၢဖိ စီၤပီလူးအိၣ်မူ အိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ် ဖဲလၢကုၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ထံၣ်အီၤ ဒ်အကစၢ်တဖၣ် အတၢ်အစုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်အသိး အစိၤ အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢအတၢ်နဲၣ်လီၤ အကတၢၢ်တကျိၤ ဆူတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်, ဘၣ်ဃးဒီး…

ယမ့ၢ်တၢ်လၢ ယမ့ၢ်လီၤ

ကၠဲး(Jack), ဖၠၣ်စိမိၤသရၣ်ဒိၣ်စိတဂၤ ဘၣ်ထွဲဒီးပီညါလၢကွၢ်ထံဆိကမိၣ်တၢ်ယိာ်ယိာ် ဒီးလံာ်လဲၢ် တၢ်ကွဲးတကပၤ, ဒီးမ့ၢ်ပှၤပာ်သူၣ်ပာ်သးစဲၣ်နီၤဒိၣ်မးတဂၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအသးအိၣ် (၁၅) နံၣ်န့ၣ်, စံးလီၤအသးလၢ အတနာ်ထူနာ်ယွၤတဂၤ, ဒီးဖဲလၢအဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤထီၣ် အကတီၢ်န့ၣ်, ဒီတဒၢဝဲ အတၢ်တစူၢ်တနာ်ယွၤ ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤန့ၣ်လီၤ. အတံၤသကိး ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ် ကျဲးစၢးကွဲန့ၢ်အီၤ န့ၣ်လီၤ. ကၠဲး စံးဝဲဒၣ် “ပှၤကိးဂၤဒဲး ဒီးတၢ်ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ် အသးလၢ တၢ်အတကပၤလံ.” ဘၣ်ဆၣ် အဝဲအၢၣ်လီၤဝဲဒၣ်လၢ လံာ်စီဆှံန့ၣ် လီၤဆီဝဲဒၣ်လၢ လံာ်လဲၢ်ဒီးတၢ်စံၣ်ဃဲၤတဲဃဲၤ အဂုၤ အဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါ ဘၣ်ထွဲဒီး လံာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်လၢ “တၢ်စံၣ်ဃဲၤ တဲဃဲၤတယုၢ် မ့ၢ်ကဲထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤမၤသးနီၢ်နီၢ် ဒီးလိၣ်ထီၣ်အသး လၢပှၤကညီၤ အက့ၢ်အဂီၤ သၢပျၢၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်သးခုကစီၣ်အံၤ ကမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ဒ်န့ၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.”

၂ မိၤရှ့ ၃ မ့ၢ်လံာ်စီဆှံအဒိၣ်ကတၢၢ်တဆၢလၢ အလုၢ်ဘၢဒိၣ်စိ ကၠဲး န့ၣ်လီၤ. ယွၤကိး စီၤမိၤရှ့ ဒ်သိးကနဲၣ်ဆှၢဒုးဟးထီၣ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် လၢကီၢ်အဲၤကူပတူးန့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ…

တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ်လၢ အဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးယွၤအဘီမုၢ်

ဖဲယနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ်ဒီး ခရံာ်ဖိပှၤကွဲးလံာ်တဖု လၢအကွဲးဖိသၣ်အလံာ်အလဲၢ်တဖၣ်, ဒီးအဝဲသ့ၣ် တဂၤဒီးတဂၤအဂီၢ် ဃ့ဘါထုကဖၣ်လိာ်သကိးသး, ဒီးမၤစၢၤရၤလီၤ တဂၤဘၣ်တဂၤ အလံာ်လဲၢ်အဂ့ၢ် တဖၣ်အဆၢကတီၢ်, ပှၤတနီၤစံးဝဲ မ့ၢ်လၢ ပမၤသကိးတၢ်ဒီး ပှၤသတြီၤလိာ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ ပမ့ၢ်ဒၣ် ပှၤဟးဂီၤဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ပပှၤမၤသကိးတၢ်တဖုအံၤ ပပာ်လီၤပသးလၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနာ် လၢအပညိၣ်ယွၤအဘီမုၢ်, ဒီးတၢ်မၤဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ် ပပှၤတဝၢအဂီၢ်အဃိ တမ့ၢ်ပသတြီၤလိာ်သးတၢ်ဘၣ်. ပအိၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်စိတမံၤဃီ လၢအမ့ၢ်တၢ်ရၤလီၤတၢ်သးခုကစီၣ်န့ၣ်လီၤ. ပမၤစီၤပၤတဂၤဃီ လၢအမ့ၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသးကိးတၢ်တမံၤဃီအပူၤ, ပအုၣ်ပသးလၢခရံာ်အဂီၢ် တုၤဃီၤအါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤကလုာ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲကစၢ်ယွၤမၢ စီၤမိၤရှ့ ဒ်သိးကဃုထၢထီၣ် ပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်အဂၤ နွံဆံ လၢအအိၣ်ဒီးခိၣ်နၢ် အတၢ်လဲၤခီဖျိအကတီၢ်, ၄ မိၤ ၁၁:၁၆-၁၇ အပူၤ ယွၤစံးဝဲ “ယကဟံးန့ၢ် သးလၢအအိၣ်လၢနလိၤတနီၤ, ဒီးယကပာ်လီၤလၢအလိၤ ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်စိာ်ဒီးနၤလၢ ပှၤဂီၢ်မုၢ်သ့ၣ်အတၢ်ဝံ, ဒီးနတစိာ်ဘၣ် တဂၤဃီဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အကတီၢ်လၢခံန့ၣ်, စီၤယိၤရှူထံၣ် ပှၤသးပှၢ်ခံဂၤ ကတိၤတၢ်လၢဝံအကျိာ်, ဒီးစံးဘၣ် စီၤမိၤရှ့ ဒ်သိးကမၢအဝဲသ့ၣ်…

နီၤဟ့ၣ် နတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်

လၢ ၁၇၀၁ နံၣ်န့ၣ်, အဲကလံးဖှံထံ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် (the Church of England) စးထီၣ်သူၣ်ထီၣ် ‘တၢ်ရၤလီၤတၢ်သးခုကစီၣ်ကရၢ’ (The Society for the propagation of the Gospel) ဒ်သိး ကဆှၢလီၤ ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်တဖၣ် ဆူဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဃုထၢဝဲမီထိၣ် လၢလဲးတ့ၣ် (Latin) ကျိာ် မ့ၢ်ဝဲ “ထရၣ်စံယဲး အၤဒံၣ်ဘၤ နး(စ)” (transiens adiuva nos), ဒီး အခီပညီမ့ၢ် “ဟဲဒီး မၤစၢၤပှၤတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. လၢနံၣ်ကယၤတၢလံၤလံၤ, တၢ်ကိးဒ်သိးအံၤ မ့ၢ်တ့ၢ်ဝဲ တၢ်ကိးတၢ်သးခုကစီၣ်အကလူးတဖၣ်, ဒ်အမ့ၢ်ပှၤပိာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခံတဖၣ် စိာ်ခရံာ်အတၢ်အဲၣ်, ဒီးအတၢ်ပျၢ်တၢ်ဒဲးဘး ဆူဟီၣ်ခိၣ်လၢ အလိၣ်ဘၣ်တၢ်သးခုကစီၣ်အံၤနီၢ်နီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လံာ်ကျိၤ “ဟဲဒီးမၤစၢၤပှၤတက့ၢ်” အံၤ အိၣ်ဟဲဝဲလၢ “မၤက့းဒနံအတၢ်ကိး” ဖျါဖဲလံာ်မၤတၢ် ၁၆ န့ၣ်လီၤ. မၤတၢ် ၁၆:၈ ပာ်ဖျါဝဲ စီၤပီလူးဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်တဖု…

တၢ်ဟ့ၣ်သါ လီၤထူလီၤယိာ်

ဒး(စ)ထ်ဘိ (Dust Bowl) ကလံၤမုၢ်မဲး လီၤဘၣ် ကီၢ်အမဲရကၤ ဖဲ “ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ် ဃံးစ့ၤကီခဲ” (Great Depression) အဆၢကတီၢ်, ပှၤအိၣ်ဆိးလၢ ဝ့ၢ်ဟါဝၣ်သၣ် (Hiawatha), ကီၢ်စဲၣ်ခဲ(န)စဲး, လၢအမ့ၢ် ကၠီၢ် မ့ဘၢ ဒ့ဘ့း(စ) (John Millburn Davis)န့ၣ်, ပာ်လီၤအသးလၢ ကမၤလၤကပီၤအမံၤလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးအဃိ ကဲထီၣ်ပှၤကဲဒိၣ်ထူးတီၤတဂၤ, ပှၤလၢအဖိတအိၣ်တဂၤ, ဒ့ဘ့း(စ)အ့ၤန့ၣ် ကြၢးပာ်လီၤစူးကါ အစ့ တဖၣ်လၢ တၢ်မၤဂ့ၤမၤစၢၤတၢ်အကရၢ မ့တမ့ၢ် တၢ်မၤမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ် အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကဘၣ်မၤတၢ်ဒ်သိးအံၤအလီၢ်န့ၣ်, မၤလၢာ်ဝဲ ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်, မၢလီၤဝဲလၢပှၤကမၤန့ၢ် အနီၢ်ကစၢ်ဒီးအမါ, လၢလဲၤပူၤကွံာ်လံဟီၣ်ခိၣ်တဂၤ, အက့ၢ်အဂီၤလၢၢ်စိးပျၤ ထဲသိးသိးလၢ ပှၤမူအနီၣ်ထိၣ် တဆံတခါ, ဒ်သိးတၢ်ကပိာ်ဆၢထၢၣ်အီၤ ဖဲလီၢ်ကဝီၤ တၢ်သွၣ်ခိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ့းဘ့း(စ) စံးဘၣ် ပှၤကွဲးတၢ်ကစီၣ်ဖိ (Journalist) အၢနံၤ ပၢ(လ) (Ernie Pyle)…