ဃ့ထုကဖၣ် ကစၢ်ယွၤ

ယနီၢ်ကစၢ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤ (freelance project) တၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် တၢ်ဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးတအိၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ပှၤလၢအဟဲမၢပှၤတဖၣ် အဲၣ်ဒိးဝဲဒၣ်န့ၣ် ဖျါလၢပမၤတန့ၢ်တသ့တညီဘၣ်အဃိ, ယသးတူၢ်ဘၣ်ယဲလၢ နီၢ်သးအတၢ်ဆီၣ်သနံး, ဒီးတၢ်သးဟးဂီၤန့ၣ်လီၤ. ယမၤဆၢက့ၤတၢ် အဆိကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဆိကတီၢ် တၢ်တိာ်ကျဲၤအတၢ်မၤအံၤ, အခီပညီ ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ယတဒိးန့ၢ် တၢ်မၤအဘူးအလဲလၢ ယမၤတ့ၢ်ဝဲတဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်. ဒီးမၤကတၢၢ် တၢ်မၤသကိး ခါဆူညါတၢ်တိာ်ကျဲၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. အကတီၢ်ဖဲန့ၣ် တၢ်ဆိကမိၣ်ဟဲနုာ်လီၤလၢယသးပူၤ, မ့ၢ်နဃ့ထုကဖၣ် ကစၢ်ယွၤ လံဧၣ်န့ၣ်လီၤ.

ယကဃ့ယွၤအတၢ်မၤစၢၤအဂီၢ်, ယလဲၤကပာ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လံန့ၣ် မ့ၢ်လၢယသ့ၣ်ညါလီၤက့ၤယသးအဃိ, ယတီၢ်လီၤယခီၣ်တိသၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ယဃ့ထုကဖၣ်ယဲ..., ဒီးယသးမုာ်ထီၣ်က့ၤတကီၢ်ခါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆီတလဲတအိၣ်ဝဲဒၣ် နီတမံၤဘၣ်. တၢ်တိာ်ကျဲၤစ့ၢ်ကီး အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယသးကလၢၢ်ဘၣ်လၢ သးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လုၣ်ဘၢကွံာ်ယၤန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ယသ့ၣ်ညါ ယအိၣ်ဘှံးလၢ ကစၢ်အပူသ့ဝဲဒၣ်- ကယဲၢ်တၢ်လၢယမၤသ့တဖၣ်န့ၣ်ယကမၤယဲ, ဒီးတၢ်အစဲန့ၣ် ယကပာ်ယဲလၢ ကစၢ်ယွၤအစုပူၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲ စီၤဒၤဝံး ဟ့ၣ်လီၤအးလီၤ အတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတဖၣ်, ဒီးအတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်ဆူ ယွၤအစုပူၤအကတီၢ်, အသးကကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲ ဒ်သိးအံၤသ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.…

အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဃုာ်ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး

ကသံၣ်သရၣ် ခရံးရှၢၣ် နံးစံၢ်မံရၣ် (Christian Ntizimira) နၢ်ဟူဝဲဒၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကိးလၢ ကမၤစၢၤ တၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ် “သးသမူအကတီၢ်လၢခံကတၢၢ်” (end of life) တဖၣ်အဂီၢ်, ဖဲကသံၣ်ကသီပိးလီ, ဒီးပှၤကညီအဂံၢ်ထံးတဖၣ် ဆံးဝဲ စှၤဝဲဒၣ်အလီၢ်, ဖဲအထံအကီၢ် ရဝၢၣ်ဒၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ “တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ် ပှၤဆါတဖၣ်အံၤ ဒ်အမ့ၢ် ပှၤတဖၣ်လၢ တၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်” အဃိ, ပှၤမၤသကိးတၢ်ဒီးအီၤတဖၣ်န့ၣ် တထံၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကဟုကယာ်ဒ်သိးအံၤ အလုၢ်အပှ့ၤန့ၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, နံးစံၢ်မံရၣ် ထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤဆါတဖၣ်, ဒီးအဒူၣ်ဖိထၢဖိတဖၣ်အဂီၢ်, “ဖျါလၢကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်လီၤမၢ်ဝဲအကတီၢ်, အဝဲလဲၤအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်ဖဲန့ၣ် ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်မုၢ်လၢ်” န့ၣ်လီၤ. နံးစံၢ်မရၣ် နာ်ဝဲဒၣ်နီၢ်နီၢ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်သံဒီးအတၢ်မူန့ၣ် ကဆီတလဲပတၢ်ထံၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်သံအဃိ, ဘျုးလီၤအသးလၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, “ကစၢ်ခရံာ်အတၢ်သံ မ့ၢ် တၢ်အဂံၢ်ထံးလၢတၢ်မူ” န့ၣ်လီၤ.

၂ တံၤမသ့းအပူၤန့ၣ် ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး အုၣ်အသးလၢ ကစၢ်ခရံာ်…

တၢ်ဘျးစဲရ့လိာ်သး အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိမ့ၢ် ကစၢ်ခရံာ်

တၢ်ဆၢကတီၢ် ဃိးမံးနံးန့ၣ် ဆီတလဲ ပှၤတဂၤအတၢ်အိၣ်မူ ကသ့ဝဲဒၣ်ဧါ. ဟီၣ်ခိၣ်လၢ တၢ်ဘျးစဲရ့လိာ်သးတဖၣ် လၢအိၣ်ဒီးအခီပညီန့ၣ် ဆံးဝဲစှၤဝဲအပူၤန့ၣ်, ပှၤကွဲးလံာ် ကၠဲ(န)စံ ဒူ (Jancee Dunn) ဆှၢနုာ်လီၤ တၢ်စံးကတိၤ ကွဲၤဒီနၢ် ထဲဒၣ် ဃိးမံးနံးဖိ အတၢ်စိတၢ်ကမီၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲနာ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကိးစံးကတိၤတၢ်တစိၤဖိ ဒ်သိးအံၤတကလုာ်န့ၣ် ဒ်သိးပကဘျးစဲမၤဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးပဒူၣ်ဖိထၢဖိ, ပတံၤသကိးတဖၣ်အဂီၢ်, မၤစၢၤပှၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်တၢ်ဃိထံမၤလိတၢ်တဖၣ် ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, တနွံအတီၢ်ပူၤ တၢ်ကိးစံးကတိၤတၢ်တစိၤဖိ, စှၤဘျီဖိန့ၣ် မၤဆံးလီၤစှၤလီၤ ပသးအတၢ်ဆီၣ်သနံး, တၢ်သယုၢ်သညိ, ဒီးပတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီး ဒူ ဟံးန့ၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤစ့ၢ်ကီး ပှၤစဲၣ်နီၤအဂုၤအဂၤအတၢ်မၤကွၢ်တဖၣ်, လၢအၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ် တၢ်မၤဘၣ်လိာ် တၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဆံးဖိအံၤ ကဲဘျုးဝဲဒၣ် ပသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ, နီၢ်ခိအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ လၢပဂီၢ်, ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ထံၣ်အံၤ လီၤပလိာ်အသးဒီး ကတိၤ ၁၂:၂၅ အတၢ်ပာ်ဖျါ, “တၢ်မၤကိၢ်မၤဂီၤ...မၤသကူးလီၤအီၤ, မ့မ့ၢ် တၢ်ကတိၤမုာ်တထံၣ်န့ၣ် ဒုးသးခုအီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢလံာ်စီဆှံတဆၢအံၤအပူၤ တၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤ (anxiety)…

ဂံၢ်ထီၣ်ဒွးထီၣ် တၢ်အပှ့ၤကလံၤ

ပှၤအိၣ်ဆိးလၢ လီၢ်ကဝီၤတဖၣ် ကိးဝဲဒၣ် “ကျဲလၢလဲၤဝဲတတူၤဆူ တၢ်လီၢ်နီတတီၤ” (The Road to Nowhere) ဘၣ်ဆၣ်, အမံၤနီၢ်နီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်ကွၢ်ကီလီၢ် အတၢ်လဲၤကျဲ” (Lakeview Drive) န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတတီၤအံၤ အိၣ်ပှဲၤဒီးန့ဆၢၣ်အတၢ်ဃံ တၢ်လၤတဖၣ်, ဒီးပှၤအိၣ်ကွၢ်စိလီၤတၢ်သ့ဝဲဒၣ်ဆူ ဖိၣ်ထါနၣ် ကမါဖးဒိၣ် (Fontana Lake), ဒီးကအိၣ်ဝဲ ဃုမံလာ် အတၢ်လဲၤကျဲ, လၢစမိးကံၣ် ကစၢၢ်ဖးဒိၣ် (Great Smoky Mountains) ထံကီၢ်တၢ်ကွၢ်ကီအလီၢ် အိၣ်ဘူးဝဲဒီးဘြါစၢၣ် (Bryson) အဝ့ၢ် လၢကီၢ်စဲၣ် ခဲရိၣ်လဲနၢၣ် ကလံၤစိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်တ့ကျဲအံၤ လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ် ကစၢၢ်လၢၢ်လ့အပူၤ ၁၂၀၀ ခီၣ်ယီၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် အိၣ်ပတုာ်ဝဲဒၣ်သတူၢ်ကလာ်န့ၣ်လီၤ. ထံကီၢ်ပဒိၣ် စူးကါတ့ၢ်ဝဲ ဒီလၣ် လၢအကကွဲၢ်ဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါ တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲလၢ ခီၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အဃိ, တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်တၢ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤ အကျဲကတၢၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်အမ့ၢ်တ့ၢ် ပှၤမၤစုသ့အတၢ်မၤ,…

သးဝံၣ်ထီၣ် ကစၢ်ယွၤအကလုၢ်ကထါတဖၣ်

တနံၤဘၣ်တနံၤအဂီၢ်, တၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ယွၤအဂီၢ်န့ၣ် ကၠူလံၣ် စးထီၣ်သးဝံၣ်ဝဲဒၣ် ယွၤအကလုၢ်ကထါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကၠူလံၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ "ဒ်ယသးဝံၣ်ထီၣ် ယွၤအကလုၢ်ကထါန့ၣ်ဒီး, ကယဲၢ်တၢ်လၢယသးဝံၣ်ထီၣ်အသိး, လၢယသူၣ်ယသး, ဒီးယသး အတၢ်သ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ် စးထီၣ်မၤဝဲ, ဒီးနာ်ဝဲဒၣ်နီၢ်နီၢ်" န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိအတၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် ယွၤအကလုၢ်ကထါလၢ တၢ်သးဝံၣ်အပူၤန့ၣ် ကျုလံၣ် အဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ယွၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ ကမၤဆှဲထီၣ် တၢ်လၢအသးတဘၣ်ဝဲဒီးအနီၢ်ကစၢ်အသး, လၢအမ့ၢ် အကလုၢ်, ဒီးအနီၢ်အဖုၣ်အထီအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ကၠူလံၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ, “ယစးထီၣ်သးဝံၣ် တၢ်သးဝံၣ်တဖၣ်အတၢ်သးဝံၣ် ၁:၅, “ယသူဘၣ်ဆၣ်ယဃံလၤ” န့ၣ်လီၤ. (ပှၤထူအီၣ်စံာ်ဖိတဖၣ် အတၢ်ဆဲးတၢ်လၤအပူၤန့ၣ် ပိာ်မုၣ်လၢ မုၢ်အတၢ်ကိၢ်ဘၣ်အီၤဒီးအဖံးဘ့ၣ်ထီၣ်သူန့ၣ် ဖျါတဃံတလၤဘၣ်.) ဖဲလၢကၠူလံၣ် သးဝံၣ်ဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံတဆၢအံၤန့ၣ်ဒီး ယွၤ ဆီတလဲလိာ် အတၢ်ဆိကမိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ်, ကၠူလံၣ် နၢ်ပၢၢ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ, “ယတလၢတပှဲၤယဲဒၣ်လဲာ်, ကစၢ်ယွၤအဲၣ်ယၤန့ၣ်လီၤ.”

ကၠူလံာ် သးဝံၣ်ထီၣ် ထါအဃံအလၤ, ဘၣ်တၢ်ထံၣ်န့ၢ်အီၤလၢ လံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤတကတြူၢ် တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အလံာ်လဲၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤအိၣ်ဝဲတနီၤ ထုးထီၣ်ဝဲတၢ်သးဝံၣ်တဖၣ်အတၢ်သးဝံၣ် အခီပညီ ဒ်အမ့ၢ်…

ကစၢ်ယွၤ ဟံးဖီၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤတၢ်

ဘဲ(န) စံးဝဲဒၣ်, "ဖဲယမ့ၢ်ဖိသၣ်, ယနီၢ်ဆံးအကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤ လၢယပၢ်အကံၣ်ဒုၣ်လိၤဒီးယနီၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, တမ့ၢ်ယနီၣ်သိလ့ၣ်ဘၣ်. မ့ၢ်ဒၣ်ယပၢ်နီၣ်ဝဲဒၣ်" န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, ယသ့ၣ်ညါလၢ ယပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်န့ၣ် ကမၤဝဲဒၣ်တမံၤဃီန့ၣ်လီၤ. ဘဲ(န) အမါသးဘိန့ၣ် လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲဒၣ် ဟီၣ်ခိၣ်, ဒီးတၢ်သူၣ်အုးသးအုး လုၣ်ဘၢဝဲဒၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤ တၢ်သ့ၣ်ညါလၢ ကစၢ်ယွၤ မ့ၢ် ပှၤလၢအပၢဆှၢတၢ်တဂၤ, အိၣ်ဒီးအတၢ်ပညိၣ် လၢအသးသမူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်သူၣ်အုးသးအုး အကတီၢ်, ဘဲ (န) အတၢ်နာ်န့ၣ် အိၣ်ဖျါတ့ၢ်လံလၢ လံာ်စီဆှံ အလီၢ်လံၤတကတြူၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဝံယံးရမံယၤ အသူၣ်အုးသးအုးဝဲလၢ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤပျဲ ဒုၣ်ဒါတဖၣ် ကစိာ်မၢကဲကုၢ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်လၢ အလီၤပျံၤလီၤဖုးအဂ့ၢ်န့ၣ်, ဝံယံးရမံယၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်,” “တၢ်အၢ,” “သဘူးအပၤစံၣ်တူး” (bitterness), ဒီးတၤသၣ်ခၣ် (gall) တဖၣ် (သးသယုၢ် ၃:၁၉) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးအကအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်အဂီၢ်, တၢ်အိၣ်ဝဲတမံၤန့ၣ်…

တၢ်သူၣ်ကညီၤသးကညီၤ ပှၤဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်

လၢကီၢ်အမဲရကၤ အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤ, သ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူလၢ အမၤသံမၤဟးဂီၤတၢ် အဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ် လၢဝ့ၢ် လၣ်ဟဲနၣ် (Lahaina), ဟၣ်ဝါယံၣ် (Hawaii), ဖဲလါအီကူာ် (၂၀၂၃) နံၣ်, ဒီးမၤသံဝဲဒၣ် ပှၤကညီအဂၤ ခွံဆံခွံဂၤ, ဒီးမၤဟးဂီၤ တၢ်သူၣ်ထီၣ် အါန့ၢ် အဖျၢၣ် ခံကထိန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤတဖၣ်အဃိ ပှၤလၣ်ဟဲနၣ်ဖိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အကတီၢ်, သးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ် အါထီၣ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢပှၤနုာ်လီၤဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်တၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်အပူၤ, ဒီးပှၤဆါတၢ်ပှ့ၤတၢ် ပှၤအခၢၣ်စး (ပွဲစား) တဖၣ် ကျဲးစၢးဂုာ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဆၢန့ၢ်ဘၣ် တၢ်တတီတလိၤတဖၣ် လၢတၢ်ဂုာ်ဟံးန့ၢ် ခွဲးယာ်အတၢ်ဘၣ်ဘျုး ခီဖျိတၢ်အိၣ်အသးမၤအသး လၢအလီၤသးအုးတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကစီၣ် အဒိၣ်အဆူၣ်ဆူ အဒိၣ် (Edom) ထံကီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ အဒိၣ်ထံကီၢ် ဟံးန့ၢ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲခွဲးဂ့ၤယာ်ဘၣ် (ဧိၤ ၁:၃), ဒီးမါအါထီၣ် အတၢ်ထူးတၢ်တီၤ (:၆), ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီးကလုာ်ဂၤ, ဒီးထီဒါအံၣ်စရ့လး (:၇). မၤန့ၢ်တၢ်ကူၣ်သ့…

လဲၤတလၢကွံာ် တၢ်လၢပလူၤကွၢ်ဃုဒိးန့ၢ်အီၤတဖၣ်

ဖဲလၢယမ့ၢ်ပှၤသးစၢ်, ဒီးတၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ယဖံဒိးန့ၢ် ခရ့းစမၢး(စ) ကဲး(တ)လီးတဖၣ်လၢ ကၠ့ၣ်စံၣ် ပဲ(န)နံၣ် (JCPenny) အတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤကျး ကိးဘျီဒဲးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သးခုဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ် ယကွၢ်ခူသူၣ် တၢ်ဂီၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလၢအလီၤကမၢ ကမၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ခ့ခါအဆၢကတီၢ်, တၢ်ဂီၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတဖၣ် ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် လၢစမးကွဲၤဒီနၢ်ဖိတဖၣ်အပူၤ ကိးမုၢ်နံၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်လၢပမုၢ်လၢ်သးစဲတဖၣ်, တၢ်လၢပအဲၣ်ဒိးတဖၣ်, ဒီးအိၣ်ဟဲဖျါထီၣ်အကစၢ်ဒၣ်ဝဲ (algorithmic distillation) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ, ပကျဲလီၤမၢ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်, တၢ်မၤကျိၤကျဲဒ်သိးအံၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢ "ဒရံစကရိလ့" (dreamscrolling), ဒီးအခီပညီမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပလူၤကွၢ်ဃုတၢ်တမံၤမံၤ, ဖဲပပှ့ၤအီၤတန့ၢ်ဒံးဝဲ ဒၣ်လဲၣ်, ပဆၢပှ့ၤန့ၢ်အီၤ ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်တဘျီဘျီန့ၣ်လီၤ. ဝါပိ (One Poll) အတၢ်ဃိထံ
ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်တထံၣ်အပူၤန့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ ကီၢ်အမဲရကၤပူၤ, ပှၤစူးကါ စမးကွဲၤဒီနၢ်ဖိတဖၣ် မၤလၢာ်တၢ်ဆၢကတီၢ် တနံၤန့ၣ် အစှၤကတၢၢ် ခံနၣ်ရံၣ် ခီဖျိလၢတၢ်လူၤကွၢ်ဃုဝဲဒၣ်တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒိးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤတဖၣ်အံၤ ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသး, ဒ်သိးပကဆၢမုၢ်လၢ်, ဒီးနာ်န့ၢ်တၢ်လၢ “ယမ့ၢ်အိၣ်ဒီးပိးလီဖိအံၤန့ၣ် ကဂ့ၤထဲလဲၣ်”…

တၢ်သ့ၣ်နီၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်အသးလၢ ပသးကံၢ်ပူၤ

ဖဲ ၁၉၄၂ နံၣ် တၢ်ဂိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်န့ၣ်, မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါဝံၤဝဲဒၣ် လၢထံကီၢ် ကလံၤစိး တၢ်ဘါသရိာ်ဖိတဖျၢၣ်န့ၣ်ဒီး, ယပၢ်ဒီးအဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဖၣ် ဟဲက့ၤဟးဝဲဒၣ်ဆူ အဟံၣ်, လၢအအိၣ်ဘူးဒီးတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်အပၢ်န့ၣ် အိၣ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ဘါသရိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပၢ်ဟဲက့ၤခီဂာ် တၢ်လူၢ်ဖိလုာ်ဘၢဝဲဒီးမူခိၣ်ဖီတဖၣ်, ဒီးဟဲက့ၤတုၤဆူ အစံာ်ပျီဟံၣ်ဖိန့ၣ်ဒီး, အပၢ်ဟီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအပၢ်သ့ၣ်ညါ ဖဲ(လ) ဟါဘၢၣ် (Pearl Harbor) ကဘီသန့ အတၢ်ဟးဂီၤအဂ့ၢ်, ခီဖျိလၢပှၤယပၣ်ဖိ အကဘီယူၤတဖၣ် ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၣ်ပိၢ်အဃိ, အဖိခွါတဖၣ်,ဃုာ်ဒီးယပၢ်န့ၣ်- ကဘၣ်လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်ဒုးပျီ န့ၣ်လီၤ. ယပၢ် သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အကတီၢ်ဖိ ခဲလၢာ်ခဲဆ့ လီၤတံၢ်လီဆဲးထီဘိန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်စဲထီအသး လၢပသးအတၢ်သ့ၣ်ညါအပူၤဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပှၤဃိထံဃုသ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ် ကိးဝဲလၢ “တၢ်သ့ၣ်နီၣ် အိၣ်စဲထီဃာ်အသးလၢ ပသးကံၢ်ပူၤ” န့ၣ်လီၤ. ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲ သးသမူတဖၣ် အတၢ်လီၤမၢ်ဖးဒိၣ်အမုၢ်နံၤ ၉/၁၁ အဂ့ၢ်, (မ့) မုၢ်တနံၤလၢ နလီၤမၢ် နဘူးနတံၢ်တဂၤဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ်တက့ၢ်. နတၢ်လဲၤခီဖျိလၢ အမၤသးခုနၤအဒိၣ်ကတၢၢ်အဂ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲတက့ၢ်.

ဆိကမိၣ်ထီၣ်နဲ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ်လၢ…

ပိာ်မုၣ်လၢအပျံၤယွၤ

ရိၣ်စံၣ် (Rosie) အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဆၢက့ၤအမူးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပှၤသးပ့ၤနီၣ်အီၤတသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ် ဝံၣ်ဝဲဘဲဝဲ, လၢတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီအပူၤ ပှၤကတိၤနံၤတၢ်တဖၣ်လၢစီၢ်နီၤခိၣ်, ဒီးအလံၤခွါ ဝဲၢ်ကိဖိတဂၤ အတၢ်ဟဲပာ်ဖျါထီၣ်အသးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်လၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်အဂ့ၤတဖၣ်အံၤ တၢ်မ့ၢ်ထိၣ်သတြီၤလၢ အဖိခွါခံဂၤအတၢ်ဟ့ၣ်မၤလၤကပီၤအီၤန့ၣ်ဒီး, မ့ၢ်တၢ်အဆံးအစှၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ရိၣ်စံၣ် အတၢ်တ့တၢ်ဖျီန့ၣ် တအိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်အမ့ၢ် မိၢ်ထဲတဂၤဧိၤအသိး, အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် လီၤဆီတဖၣ်န့ၣ် ကဲဘျုးဝဲဒၣ်အဖိခွါခံဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်စံးပတြၢၤမၤလၤကပီၤ ဝဲဒၣ်အမိၢ်န့ၣ်, ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်, လၢတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲမၤလၢၦဲၤ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်လိၣ်တဖၣ် အမိၢ်မၤဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါအဆံးတဂၤ အတၢ်ကတိၤ “ယမိၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပိာ်မုၣ်လၢအပျံၤယွၤတဂၤ” န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် ရိၣ်စံၣ် အတၢ်အိၣ်မူအဂ့ၤကတၢၢ်, လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢဟံၣ်လၢဃီ တၢ်ကူၣ်သ့ ဟဲခီဖျိလၢ တၢ်ပျံၤယွၤ မ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ၦၤလၢအဖးလံာ်စီဆှံတဖၣ် ကထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ လံာ်ကတိၤဒိ ၃၁:၁ဝ-၃၁ အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ပျံၤယွၤ (:၃ဝ) စံးတၢ်န့ၣ်တၢ်ယူးယီၣ်ယွၤ လၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသး, ဒီးသဆၣ်ထီၣ်ၦၤဂၤ ဒ်သိးကကဲထီၣ် ၦၤနာ်န့ၢ်ဘၣ်အီၤ (:၁၁-၁၂), ဂုာ်ကျဲးစၢၤ…