တၢ်ဟ့ၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်လီၤဝဲတဖၣ်
တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢမုာ်သယုၢ် တၢ်ဒုးနဲၣ်ဒ့သးဝံၣ် “ဖ့ကရ့(မ)” (Pilgrim) အပူၤန့ၣ်, လံၣ်ဆၣ် (Leisa) ဆၢထၢၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤနၢ်ဃၢတဖၣ်အဂီၢ် တၢ်ပာ်ပနီၣ်အလီၢ်တတီၤ, ဒီးစူးကါ အမဲရကၤ အတၢ်ပနီၣ်ကျိာ်တၢ်ကတိၤ (American Sign Language), ဒီးကျိာ်ထံဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ်အဂ့ၢ်လၢသူၣ်လၢသးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒုးနဲၣ်ဒ့သးဝံၣ်အံၤသန့ၤထီၣ်အသးလၢ ကၠီ ဘါ(န)ညၣ် (John Bunyan) အလံာ်, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဂၤ သးသမူအတၢ်လဲၤ (The Pilgrim's Progress), ဘၣ်ဃးဒီးပှၤကညီတဂၤ အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် အတၢ်လဲၤန့ၣ် ထုးန့ၢ်သူၣ်န့ၢ်သးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အသိး, လံၣ်ဆၣ် ကျိာ်ထံဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ် ဂ့ၤဒိၣ်မးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလၢပှၤသံကွၢ်အီၤ အတၢ်ဒုးနဲၣ်ကျိာ်ထံတၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, လံၣ်ဆၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “တၢ်ဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ်ဘၣ်ဃးဒီး ယမၤ တၢ်ဒုးနဲၣ်ဒ့သးဝံၣ်အံၤ, ဒီးယဒုးနဲၣ်ကျိာ်ထံအီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဒ်သိးတၢ်သးခုကစီၣ် ကတုၤဃီၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးပှၤလၢအနၢ်ဃၢတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤတဖုလၢ အဘၣ်တၢ်လဲၤကပာ်အီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.” အဝဲစံးကဒီးဝဲဆူညါ “လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ပှၤနၢ်ဃၢတဖၣ် နၢ်ဟူဘၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဂ့ၢ်န့ၣ် စှၤန့ၢ်ဒံး ခံ မျးကယၤအဃိ,…
တၢ်လီၢ်လၢအဘၣ်, တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဘၣ်
ပှၤအံးထွဲကွၢ်ထွဲ ပှၤဆူးပှၤဆါတဖၣ် အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤ ဖဲသမှံၤဟံၣ်ဒွဲ (Hotel) တဖျၢၣ်အကတီၢ်, ပှၤတမှံၤတဂၤ တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် သးဖျၢၣ်အတၢ်ဆါ သတူၢ်ကလာ်, ဖဲပှၤတမှံၤအိၣ်ဘှံးလီၢ် ဒၢးဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤ. တကီၢ်ခါန့ၣ်, ဒ်သိးဒီးအသုတသံဝဲအဂီၢ်, ပှၤအံးထွဲကွၢ်ထွဲတၢ်ဖိ အါန့ၢ် ခံဒၢ်စ့ၢ် (dozen) ဟဲဆူအကပၤ, ဒီးမၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအံးထွဲကွၢ်ထွဲ ပှၤဆူးပှၤဆါသရၣ်,သရၣ်မုၣ်တဖၣ် ဟဲတုၤဝဲဆူ တၢ်လီၢ်လၢအဘၣ်, ဒီးတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဘၣ်အဃိ, ပှၤတမှံၤတဂၤအံၤ စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ် ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ.
နီၢ်အ့ၤစတၢ် ဘၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲလၢ တၢ်လီၢ်လၢအဘၣ်, တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢစီၤပၤဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး, ဒီးအၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်အီၤဝံၤ, နီၢ်အ့ၤစတၢ်တဂၤ ဘၣ်တၢ်ဃုထၢအီၤ ဒ် နီၢ်ပၤမုၣ် (အ့ၤ ၂:၁၇) တဂၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, စီၤပၤ ဟ့ၣ်လီၤအကလုၢ်တထံၣ်န့ၣ် မၤပျံၤမၤဖုးအပှၤကလုာ်, ပှၤယူဒၤဖိတဖၣ်အဃိ, အတခွါ စီၤမၢ်ဒကဲၤ ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်အီၤ, ဒ်သိးကစူးကါအလီၢ်အလၤလၢ ကဃ့သကွံၢ်ကညး စီၤပၤ, ဒီးဖဲ အ့ၤ ၄:၁၄ အပူၤန့ၣ်, ဒ်သိးကအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ အပှၤကလုာ်တဖၣ်လၢ တၢ်သံအဂီၢ်,…
လၢသးစီဆှံအတၢ်နဲၣ်ဆှၢအပူၤ
တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်နဲၣ်ကျဲ အဲး(ပ) (App) အပူၤန့ၣ်, တၢ်နီၣ်သိလ့ၣ်, တၢ်အိၣ်လဲၤလၢ လး(စ) ဘ့ကဲး(စ) (Las Vegas), ဒီးဆူ လီး(စ) အဲ(န)ကၠလိး(စ) (Los Angeles) အဂီၢ်, ဟ့ၣ်ကူၣ်ဒုးနဲၣ် တၢ်လဲၤကျဲဖုၣ်လၢ တၢ်ဆၢကတီၢ် ကစှၤလီၤဝဲဒၣ် တနၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဃိ, ရှဲ(လ)ဘံၣ် အဲးစလၣ် (Shelby Easler), ဒီးအဝဲၢ်ခွါန့ၣ် လူၤပိာ်ထွဲကျဲဖုၣ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်နဲၣ်ကျဲ ဒုးနဲၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လဲၤကျဲဖုၣ် (shortcut) န့ၣ် နဲၣ်ဆှၢအဝဲသ့ၣ်ဆူ ကျဲလၢအတဘျ့, အတဂ့ၤတဖၣ်, ဒီးဘၣ်လဲၤဝဲနၣ်ရံၣ်အါမး, ဒီးအဝဲသ့ၣ် အိၣ်ကတာ်ထီဃာ်အသးလၢ ကီၢ်စဲၣ် ကဲၤလဖိနယၢၤ (California) မိၣ်ဟါဘံၣ် မဲးမုၢ်ခိၣ် (Mojave Desert) အပူၤ, ဖဲလၢဖၣ်ကမူၣ် အကလံၤမုၢ်အူသဝံးတၢ် အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် ဟဲက့ၤနီၣ်ကဒါအသိလ့ၣ်သ့ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ်, မ့ၢ်လၢသိလ့ၣ် ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢတၢ်လဲၤကျဲမုၢ်တဘိန့ၣ် နးဒိၣ်မးအဃိ, ဘၣ်တၢ်တွံၢ်က့ၤလၢပျံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢ အတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်…
ထုကဖၣ်လၢ တၢ်စွံကတုၤအပူၤ
ဖဲ ရွဲစထၢၣ် (Royston) အဖိမုၣ် ဟါနၣ် (Hannah) တဂၤ တူၢ်ဘၣ် ခိၣ်နူာ်အသွံၣ်ယွၤ အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်သးပ့ၤနီၣ်သးယိာ် (coma) န့ၣ်လီၤ. ရွဲစထၢၣ်ဒီးအဟံၣ်ဃီဖိတဖၣ် ဘၣ်ဃ့ထုကဖၣ်ယွၤ တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ဖဲအိၣ်ခိးကွၢ် တၢ်အိၣ်အသး လၢအလါ တဖၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် အိၣ်စဲဘူး ဟံးဃာ်လိာ်သးတဂၤဒီးတဂၤ-ဃုာ်ဒီးကစၢ်ယွၤန့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒိၣ်ယိာ်ထီၣ်ဝဲ, ရွဲစထၢၣ် ဆိကမိၣ်ကဒါက့ၤဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ, “ပသးတကလၢၢ်ဘၣ် ကစၢ်ယွၤ အိၣ်စဲဘူးဒီးပှၤဒ်သိးအံၤ နီတဘျီဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤကွၢ်အကီအခဲ ဒီတကတီၢ်အပူၤန့ၣ်, ကစၢ်ယွၤဟ့ၣ်လီၤန့ၢ် အဝဲသ့ၣ် “ဒ်သိးကဃ့ထုကဖၣ်တၢ်တဘိယူၢ်ဃီအဂီၢ်, ဘၣ်တၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်” လီၤဂာ်ဝဲဒၣ်ဒ် “မုၣ်ကမဲလၢ လံာ်လူၤကၣ် ၁၈ အပူၤ” အသိးန့ၣ်လီၤ.
ရွဲစထၢၣ် ပာ်ဖျါဟ့ၣ်ဒိဝဲလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိ မုၣ်ကမဲတဂၤအဂ့ၢ်, လၢအလဲၤဃုမၤန့ၢ် တၢ်စံၣ်ညီၣ်တီလၢ ဝ့ၢ်အပှၤပၢတၢ်ပဒိၣ်တဂၤအအိၣ်, ဖျါဖဲလူၤ ၁၈:၁ အပူၤ, “ဒ်သိးပှၤကညီကဘါထုကဖၣ်တၢ်တဘိယူၢ်ဃီ, ဒီးသုတလီၤဘှါတဂ့ၤ” န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤ…
ကစၢ်ယွၤအတၢ်ကဟုကယာ် တၢ်အိၣ်သဒၢအလီၢ်
ပဟံၣ်ဖိဃီဖိ အတၢ်လဲၤဟးကသုၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤန့ၣ်, ယဘၣ်နီၣ် လဲၤခီဂာ် သိလ့ၣ်လၢ မီ(န)တၤနါ (Montana) ဒီး ဒၢ်ကိတၣ် ကလံၤထံး (South Dakota) အကီၢ်စဲၣ်တဖၣ်, လၢပှၤကညီတဖၣ် အိၣ်ဆိးဝဲ စှၤကိာ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယနီၣ် သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယပာ်သူၣ်ပာ်သး က့ၢ်ဂီၤဒိတမံၤ- တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျး, ဘုၣ်အီၣ် ဘုၣ်အီတၢ် ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ဖးလဲၢ်န့ၣ် ဟံၣ်တဖျၢၣ် ဘၣ်တၢ်ကဝီၤဃာ်အီၤလၢ သ့ၣ် ကရူၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကလံၤအူတၢ်ဆူၣ်အဃိ, ဒ်သိးယသိလ့ၣ် ကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤလၢကျဲလိၤအဂီၢ်, ယကျဲးစၢးနီၣ်သိလ့ၣ်အကတီၢ်, ယနၢ်ပၢၢ်ယဲဒၣ်လၢ သ့ၣ်ထံးတဖၣ် အတၢ်ကဲဘျုးန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲ တၢ်ဃံတၢ်လၤအဂီၢ်ဘၣ်. ဒ်သိးကဒီဒၣ်ဟံၣ်, ဒီးပှၤအိၣ်ဆိးလၢဟံၣ်ပူၤတဖၣ်အဂီၢ်, သ့ၣ်အထူၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်သူၣ်အီၤလၢ တၢ်ကမၤစၢ်လီၤကွံာ်ကလံၤလၢအဆူၣ်, လၢကမၤဟးဂီၤတၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢအပူၤကွံာ်, ဝံယရှါယၤ ပာ်ဖျါဝဲ ခါဆူညါအကတီၢ်လၢအကဟဲအဂ့ၢ်, လၢယွၤအတၢ်ပၢဆှၢကဟုကယာ်အဖီလာ်, ဒ်အမ့ၢ်တၢ်အိၣ်တဒၢ ကလံၤ, ဒီးမူခိၣ် ကလံၤမုၢ်တွၤအလီၣ်အကျဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ယရှါ ၃၁:၆-၇ န့ၣ် ဝံစံးဘၣ် ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ် တဖၣ်လၢ ကပီၢ်ယၢ်လီၤက့ၤအသး,…
သးဝံၣ် စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ
ဒၢ်ယၣ်နၣ် (Diana) မဲာ်ချံအတၢ်ထံၣ်ဟးဂီၤဝဲန့ၣ် နးဒိၣ်ထီၣ်အဃိ, အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီး တၢ်ဆိကမိၣ်ဆိကမးအါ, တၢ်မၤတဖၣ်မၤဝဲ တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်တဖၣ်နာ်ဝဲဒၣ်လၢ အတၢ်ဆါပနီၣ်လၢအိၣ်ဟဲဖျါထီၣ်တဖၣ်အံၤ, တမ့ၢ်လၢအမဲာ်ချံတၢ်ဆါအဃိဘၣ်, မ့မ့ၢ် တၢ်တမံၤမံၤလၢအခိၣ်နူာ်ပူၤအဃိန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အချံကမိာ် (tumor) လၢ ဒၢ်ယၣ်နၣ် အခိၣ်နူာ်ပူၤ, ဒီးအလီၢ်အိၣ်လၢ ကဘၣ်တၢ်ကွဲးကါထုးထီၣ်ကွံာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ဒၢ်ယၣ်နၣ် ဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကွဲးကါကူစါတၢ်န့ၣ် ကမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်, လၢအမ့ၢ်တၢ်သးဝံၣ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ- တၢ်လၢအသးစဲမၤဝဲ, ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ကသံၣ်သရၣ် မၤဝဲဒၣ် တၢ်ကွဲးကါလီၤလီၤဆီဆီတမံၤ, ဒီးဖဲကွဲးကါတၢ်အကတီၢ်န့ၣ် တဟ့ၣ်ဝဲဒၣ် ဒၢ်ယၣ်နၣ် လၢကသံၣ်တၢ်မံသပ့ၤဘၣ်. ဒီးဖဲတၢ်ကွဲးကါအီၤအကတီၢ်န့ၣ်, ဒ်သိးကသံၣ်သရၣ်ကသ့ၣ်ညါဝဲလၢ ဒၢ်ယၣ်နၣ် အခိၣ်နူာ် အနၢၣ်တဖၣ် မၤတၢ်အကျိၤကျဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ် အဂီၢ်, မၢ ဒၢ်ယၣ်နၣ် သးဝံၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ကွဲးကါအဆၢကတီၢ်, ပှၤခံဂၤ သးဝံၣ်သကိးတၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃာ်အကလုၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ် ဒၢ်ယၣ်နၣ် အသိး, ပှၤလၢအကွဲးထါစံးထီၣ်ပတြၢၤတဖၣ်အါမးလၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, စီၤပၤစီၤဒၤဝံးစ့ၢ်ကီး အဲၣ်သးဝံၣ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢအဘၣ်မိၣ်ဘၣ်မး,…
လၢယွၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ
မဲရံၣ်အဲ(မ)-ဝဲး(ဘ)စတၢၣ် လံာ်ခီယ့ၤ (Merriam-Webster) အပူၤ, ၂၀၂၃ နံၣ် အဂီၢ်, လံာ်ဖျၢၣ်တၢ်ကတိၤလၢ ပှၤဃုသ့ၣ်ညါအအါကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် “တၢ်အမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ်” (authentic) န့ၣ်လီၤ. အခီပညီန့ၣ် “တၢ်လၢအတကမၣ် (မ့) တမ့ၢ်တၢ်ဒိခီ ဒိတီ,” ဒီး “မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤတဂၤအနီၢ်ကစၢ်, အနီၢ်သး, (မ့) အက့ၢ်ဂီၤသကဲာ်ပဝး အတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်” န့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီတဖၣ် လူၤဃုဝဲ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲနီၢ်နီၢ်ဧါ, တမ့ၢ်ဧါန့ၣ် ကဲထီၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပဲာ်ထံတၢ် "ဖံထၢၣ် စိၣ်ကိၣ်လိစကံ" (Solcolowski) စံးဝဲဒၣ်လၢ “မ့ၢ်ကၠိဖိတဂၤ ကွဲးဝဲဒၣ် လံာ်တၢ်ကွဲးဖှိၣ်ရၤအံၤဧါ, (မ့)... မ့ၢ်ပှၤဂဲၤထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတဂၤ ကွဲးထုးထီၣ် တၢ်ပာ်ဖျါအံၤဧါန့ၣ် ဘၣ်ပနာ်န့ၢ်အီၤကသ့ဖဲလဲၣ်တထံၣ်လဲၣ်. တၢ်လၢပထံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပတနာ်န့ၢ်အီၤထီဘိလၢၤဘၣ်. ဘၣ်တဘျီဘျီ, တၢ်လၢပထံၣ်, ဒီးပနၢ်ဟူတဖၣ်န့ၣ် ပတနာ်အီၤလၢၤဘၣ်. ခဲကနံၣ်အံၤ, ပဘၣ်သ့ၣ်ညါနီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်အမ့ၢ်အတီနီၢ်နီၢ် အကစၢ် ဒၣ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤ”…
ယွၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ, ဒီးယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်
ဖဲယနုာ်လီၤမၤသကိးတၢ်ဒီး လံာ်စီဆှံကၠိတဖျၢၣ် အတၢ်ပၢဆှၢတၢ်ကမံးတံာ်န့ၣ်, ခိၣ်နၢ်မၤတၢ်ယံာ်တ့ၢ်မးလံတဂၤ ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် ကအိၣ်ဘှံးဝဲလၢမူဒါ တၢ်မၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ယအိၣ်လၢပှၤအိၣ်မူအိၣ်ဒါတဖၣ်အကျါ လၢကဃုထံၣ်န့ၢ် ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအသီတဂၤန့ၣ်လီၤ. ပဃုထၢပာ်ဖှိၣ်သကိး ကံၢ်စီတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် အစရီလၢ အလီၤပျံၤလီၤဖုးဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ပကဃုထံၣ်န့ၢ် ပှၤကမၤလၢပှဲၤ မူဒါလၢအကါဒိၣ်, ဒီးအကီအခဲတမံၤ ဒ်သိးအံၤတဂၤ ကသ့ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်.
ဒ်န့ၣ်အသိး, ယကမၢကမၣ်ဘၣ်ယဲ ဖဲယဖးဘၣ် ကစၢ်ယွၤ နဲၣ်လီၤဝဲတၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲး လၢတၢ်ကတ့ထီၣ် ဒဲစီဆှံ အမ့ၣ်အူဒၢမိၢ်ပှၢ်အဂီၢ်, "ဒီးကဘၣ်တၢ်ပိာ်န့ၢ်အီၤလၢထူစီ, အဘိ, ဒီးအဒ့တဖၣ်, အခိၣ်မီၣ်တဖၣ်, အကမိာ်တဖၣ်, အဖီတဖၣ်ဘၣ်မၤလၢ တၢ်တလိၣ်ဃီဒီးအီၤ" န့ၣ်လီၤ (၂ မိၤ ၂၅:၃၁-၃၆). ဒီးတၢ်အိၣ်အလီၢ်အဂၢၤန့ၣ် “ကဘၣ်အိၣ်ဒီးယၣ်လီၤစဲၤလၢဂၢၤအဂီၢ် မၤဝဲလၢဖှီဝါကဆှၣ်,အလုၢ်လ့ၢ်ဃံၤအသး, အထီအပျၢ်တကယၤန့ၣ်ဘၣ်အိၣ်လၢတခီအဂီၢ်, ဒီးအထူၣ်အထူၣ်ခံဆံ, ဒီးအခီၣ်တိၢ်အဖျၢၣ်ခံဆံလီၤ. ဒီးထူၣ်အနီၣ်ကွး, ဒီးအနီၣ်မၤစဲဘူးလိာ်သးတဖၣ် ဘၣ်မၤလၢစ့” (၂၇:၉-၁၀) န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်မတၤတဂၤ မၤလၢပှဲၤကသ့ဝဲဒၣ်လဲၣ်.
၂ မိၤ ၃၁:၂-၅ န့ၣ် ယွၤစံးဝဲဒၣ်, “ယကိးတ့ၢ် စီၤဘစၤလးအ့လး...…
တၢ်အဲၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဒိၣ်ကတၢၢ်
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတဖၣ် သံကွၢ်ဝဲဒၣ်လၢ ဘၣ်မနုၤအဃိ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ပှ့ၤဝဲဒၣ်သရိာ်အပျိာ်တခါလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်စူးကါ ကစၢ်ယွၤ အစုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်တဖၣ် အဂ့ၤကတၢၢ်နီၢ်နီၢ်ဧါ. တၢ်မ့ၢ်လုၢ်အီၣ်လုၢ်အီ ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိန့ၣ် တဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်ဒံး တၢ်ပှ့ၤသရိာ်အပျိာ်ဘၣ်ဧါ. တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် စံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ စ့ပာ်ဖှိၣ်အံၤ အိၣ်ဟဲလၢ ပှၤမၤဘူၣ်တၢ်ဖိတဖၣ်အဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်စူးကါအီၤ ဒ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်သးအသိးန့ၣ်လီၤ. “တကးဒံးဘၣ်န့ၣ်” စံးကတိၤဟ့ၣ်ဒိဝဲဒၣ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်ကတိၤ ဖျါဖဲယိၤ ၁၂:၈ အပူၤ, “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးသုတထံၣ်ဃီလီၤ” န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ အတဘၣ်ထွဲလိာ်သးအပူၤ, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ် ဃ့ကညးက့ၤတၢ်ချ့ချ့န့ၣ်ဒီး, လၢယသးပူၤယဆိကမိၣ်ထီၣ်ယဲန့ၣ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အဲၣ်ဒိးစံးကတိၤဝဲဒၣ်လၢတၢ်အိၣ်အသးမနုၤတမံၤအဖီခိၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံ ဃုသီ အနံၤန့ၣ်, ပိာ်မုၣ်တဂၤ ဖှူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခီၣ်လၢ တၢ်နၢမူ အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးအပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် တဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအဃိ, စံးဝဲဒၣ် "သိနၢမူအံၤ ဘၣ်မနုၤလၢပှၤတဆါကွံာ်.., ဒီးဟ့ၣ်လီၤလၢပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိန့ၣ်လဲၣ်" လီၤ. ယိၤ ၁၂:၈ န့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး…
လုၢ်လၢ်တဖၣ်ဒီးသးစီဆှံကစၢ်
မ့ၢ်နဒိၣ်ထီၣ် ဖဲတၢ်လီၢ်ကဝီၤအံၤန့ၣ်ဧါ. မ့ၢ်လၢတၢ်မၤကဆှဲကဆှီမဲ အတၢ်ပိးတၢ်လီတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲလၢ ယကိာ်ပူၤအဃိ, ယကစံးဆၢ ယမဲကသံၣ်သရၣ်အတၢ်သံကွၢ်အဂီၢ်န့ၣ် ကီခဲဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဒုးသ့ၣ်ညါယၤ လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ ပဝ့ၢ်တဖျၢၣ်အံၤ, မ့ၢ်ဝ့ၢ်အဆိကတၢၢ်တဖျၢၣ်လၢ အထၢနုာ် ဖလူၣ်အိၣ်ရဲး (Fluoride) ဆူ ကမျၢၢ်အထံအီအပူၤ ဖဲ ၁၉၄၅ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကဒီဒၣ် မဲအပူၤဟိတဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ကမၤအီၤန့ၣ် တလိၣ်တၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဘၣ်- ထံ ၁ လံၣ်ထၣ် (1 liter) အဂီၢ်, ကဘၣ်တ့ၢ်နုာ် ဖလူၣ်အိၣ်ရဲး ထဲဒၣ် ၀.၇ မံၣ်လံၣ်ကရဲၣ် (fluoride 0.7 mg) ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤစဲၣ်နီၤလၢအမၤလိန့ၢ်တၢ်ဂ့ၤဂ့ၤတဂၤအတၢ်ထံၣ်န့ၣ် တၢ်မၤဒ်သိးအံၤ အတၢ်ကဲဘျုးလၢအဂ့ၤတကပၤ အိၣ်ဖျါဝဲဒၣ်ဖျိဖျိဖျါဖျါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယတနၢ်ပၢၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဘၣ်, လၢယသးသမူဒီတစိၤန့ၣ် ယအီတ့ၢ်လံထံတဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ကယဲၢ်တၢ်လၢပစူးကါအီၤ ကိးမုၢ်နံၤဒဲးတဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ဒံးယံာ်ထီၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်အဂ့ၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်အအၢမ့ၢ်ဂ့ၤ ကဲထီၣ်အသးသ့ဝဲလၢ ပတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသးအံၤ, တမ့ၢ်အိၣ်ဟဲဝဲဒၣ် ထဲလၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီဘၣ်, လၢပတၢ်ဟူးဂဲၤဖံးတၢ်မၤတၢ်တဖၣ် (တၢ်တူၢ်တံၤတူၢ်တမှံၤ),…