တၢ်အးလီၤသးလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့
ပှၤခံဂၤဘၣ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်လၢ မၤတၢ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်‚ လၢကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးအဂီၢ် အ၀ဲသ့ၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ် ပီညါဒွဲလၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် ဒ်သိးကလုၢ်ထီၣ်အသး‚ ဆူတၢ် လီၢ်လၢ အ၀ဲသ့ၣ်နာ်လၢ ကစၢ်ယွၤကိးအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤႉ ကၠ့မ်ႉအိၣ်ႉဖရၠာစး့ၣ်စၢၣ် (၁၈၈၆-၁၉၃၈) ဆၢတဲာ်တၢ်လၢ‚ အသုတဂုာ်ကျဲးစၢးတၢ် ဆူတၢ်ကကဲထီၣ် ပှၤဒ့တနၢ်လၢမူးသးဖှံတခါလၢကီၢ်အဲကလံး‚ လၢကမၤတၢ်လၢပှၤလံၣ်စူၣ်ဖိလၢ အအိၣ်လၢတ့ှူးကီၢ်‚ ဒီးပှၤအမဲရၠာစးကၤဖိ ကၠဲးစၢၣ်ဘဲ (န) ဘဲထၢၣ် (၁၈၅၅-၁၉၃၉) တခီ‚ ဃုထၢ ဒ်သိးလၢ ကကဲထီၣ် ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်လၢ တၢ်ကဂုာ်ကျဲးစၢးတၢ်လၢ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ လၢပီညါဒွဲလၤအလီၢ်န့ၣ်လီၤႉ လၢခံအ၀ဲကွဲးထါသး၀ံၣ်တယုၢ် လၢအမ့ၢ် ‘ခဲလၢာ်ဟ့ၣ်ယဲလံ’ န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအအိၣ်ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤတမံၤလၢ ပီညါဒွဲလၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်ကိးအလၢအပှဲၤလၢ ပှၤအါဒံအါဂၤအဂီၢ်‚ ပှၤတဖၣ်အံၤ နာ်လၢကစၢ်ယွၤကိးအ၀ဲသ့ၣ် ဒ်သိး ကဆိကတီၢ် တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတခါလၢ ပှၤအဂၤတဖုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်‚ အ၀ဲသ့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါလၢ ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးအတၢ်ကူၣ်လိာ်တၢ်ဆူ ပှၤထူးပှၤတီၤသးစၢ်‚ သးစၢ်ပှၤခိၣ်ပှၤနၢ်ဆူ တၢ်ကညိကွံာ်တၢ်လၢအအိၣ်ဒီးအီၤ ဆူတၢ်ကပိာ်အ၀ဲ (ယ့ၣ့်ှှူး) အခံ (မၢ်ကူး ၁၀း၁၇-၂၅) န့ၣ်လီၤႉ တၢ်အုၣ်သးလၢတၢ်ဘၣ်ဆီတလဲကွံာ်တၢ်‚ စီၤပ့းတ့ှူး…
တၢ်လီၢ်လၢအယိာ်ကတၢၢ်တဖၣ်
ဘံးထၢၣ်ဟူကိၣ် (၁၈၀၂-၁၈၈၅) မ့ၢ်ပှၤကွဲးထါဒီး လံာ်တၢ်တဲဖးထီတဂၤ‚ ဖဲတၢ်ရၠာစး့လိာ် မုာ်လိာ်ဒီး ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် တၢ်လဲလိာ်ဖးဒိၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ်တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်‚ လၢနံၣ် ကယၤ ၁၉‚ ကီၢ်ြဖၣ်စ့ၣ် အံၤ ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ အဂ့ၤကတၢၢ်လၢ အတၢ်ကွဲးလၢ အပတီၢ်ထီ ‘‘လဲးစ် မံး (စ) ရၠာစး့ဘၢၣ် (စ) ’’ န့ၣ်လီၤႉ လၢခံ‚ ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ် ပူၤကွံာ် အနံၣ်ကယၤအလီၢ်ခံ‚ ပှၤသံကျံတဂၤ ဟံးန့ၢ်အ၀ဲ အတၢ်တဲဖးထီအဖျၢၣ်ဒီး တၢ်အံၤကဲထီၣ် ပစၢၤသွဲၣ်အတၢ်ထုးထီၣ် တၢ်လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါကတၢၢ်တခါ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤ တမၤကမၢကမၣ် ပှၤကဲၣ်ဆိးဘၣ်ႉ ဒ်တဘျီ ဟူကိၣ် စံးတ့ၢ်၀ဲအသိး‚ ‘‘တၢ်သံကျံပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်လၢ တၢ်တဲဖျါအီၤလၢထးခိၣ်တသ့ ဒီး လၢတၢ်အံၤ အဖီခိၣ်‚ တလိၣ်စ့ၢ်ကီးလၢ ကဘၣ်အိၣ်ဘရၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဘၣ်လီၤ’’ႉ
ပှၤကွဲးထါစံးထီၣ်ပ့တၢၤသရၠာစးၣ်တဖၣ် ကတူၢ်လိာ်တၢ်အံၤလီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်သး၀ံၣ်ဒီး တၢ်ထုကဖၣ်တဖၣ် မၤပှဲၤပှၤလၢတၢ်သးတီ လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်လၢသးသမူတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢ တၢ်ဟးဆှဲးတသ့ဘၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ထိးဘၣ် ပှၤလၢ တၢ်လီၢ်အါတီၤ…
ဃ့ၢ်ဒ်သိးကစံးဘၣ်တဲဘၣ်တၢ်
စိၤဆၢကတီၢ်ခဲအံၤ‚ အတၢ်ဃ့ၢ်သBတီၤ မၣ်ရၠာစးသိၣ်အံၤ သန့ၤထီၣ်သးလၢ ပှၤဟ့းလ့ၣ်ဖိလၢ အဃ့ၢ်စိာ်ဆှၢတၢ်ကစီၣ် ဖဲၣ်ဒံၢ်ဖဲး (စ) န့ၣ်လီၤႉ ဒ်တၢ်စံၣ်ဃဲၤတဲဃဲၤလၢပျၢၤအိၣ်၀ဲအသိး‚ ဖဲ ဘံၣ်စံၣ် ၄၉၀ အ၀ဲဃ့ၢ်လၢတၢ်တယာ်ကအိၣ် မံးလာ် ၂၅ ဃၣ်ဃၣ် (ကံၣ်လိၣ် မံၣ်တၣ် ၄၀) လၢမၣ်ရၠာစးသိၣ်ဆူ အၤသ့ၣ်‚ ဒ်သိးကတဲဖျါထီၣ် ပှၤဟ့းလ့ၣ်ဖိ အတၢ်မၤနၢၤအဒုၣ်အဒါလၢ အမ့ၢ်ပှၤဖၢ့ှှၣ်ဖိတဖၣ်လၢ ဟဲနုာ်ဆူၣ်ပျိဆူၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤႉ တနံၤအံၤ‚ ပှၤကညီတဖၣ် ဃ့ၢ်သBတီၤ မၣ်ရၠာစးသိၣ်လၢနီၢ်တဂၤ အတၢ်သူၣ်မံသးမုာ်အဂီၢ်လၢ တၢ်ကမၢနၢၤတၢ်လၢ တၢ်လိာ်ကွဲ‚ ဘၣ်ဆၣ် ဖဲၣ်ဒံၢ်ဖဲး (စ) တခီ အိၣ်ဒီးတၢ်တိာ်ဖးဒိၣ်လၢအတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး အလီၢ်ခံ‚ အ၀ဲအခီၣ်ကါတခါစုာ်စုာ်လၢအဃ့ၢ်အံၤ လၢတၢ်သးခုလီၤလီၤဆီဆီလၢ တၢ်ကရၠာစးၤလီၤနီၤလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ် ဆူအဘူးအတံၢ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲတၢ်အံၤပူၤကွံာ်အလီၢ်ခံ အနံၣ် ၅၀၀ ဃၣ်ဃၣ်‚ ပိာ်မုၣ်ခံဂၤစ့ၢ်ကီး ဃ့ၢ်ဒ်သိး ကစံးဘၣ်တဲဘၣ်တၢ်သးခုကစီၣ်လၢ အကါဒိၣ်ကတၢၢ်လၢ တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤကိးမံၤအပူၤ န့ၣ်လီၤႉ ဖဲနီၢ်မၤရၠာစးံ ဒီးနီၢ်မၤရၠာစးံမၤကဒၤလ့ၣ် လဲၤတုၤဖဲတၢ်သွၣ်ခိၣ် ဖဲကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူး ဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤအလီၢ်‚…
ညၣ်ဆံးဆံးဖိ
လၢတဘျုးနံၣ်အတီၢ်ပူၤ‚ ပှၤအဲကလံးဖိနီၢ်ဒီမိ၀ၤခံဂၤ‚ အိၣ်ဆိးလၢ အၤြဖံၤကၤမုၢ်နုာ်‚ ဒုးဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ် တၢ်ရၠာစး့လိာ်မုာ်လိာ်ဆူၣ်ဆူၣ်လၢ ပှၤတဂၤလၢအအိၣ်လၢ အ၀ဲသ့ၣ်အ၀့ၢ်ပူၤ‚ ဒီးလၢတၢ်ဆၢကတီၢ်အါကတီၢ်‚ အ၀ဲသ့ၣ်နီၤဟ့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူး အတၢ်အဲၣ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ အ၀ဲသ့ၣ်အတံၤသကိးအံၤ‚ အသးတဆူၣ်လၢကဆိကတီၢ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအဂၤတခါလၢ အတနာ်တ့ၢ်၀ဲ‚ တုၤဒၣ်လဲာ် လၢဖဲလၢအ၀ဲဟဲဆူ တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်လၢ‚ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢခရၠာစးံာ်အပူၤ မ့ၢ် ‘တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ လၢအဒိၣ်န့ၢ်’’ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အဂၤလၢအ၀ဲစူၢ်၀ဲနာ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲအတၢ်အိၣ်သးတခီ‚ မ့ၢ်တၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီးကျိၣ်ဂ့ၢ်စ့ဂ့ၢ်တနီၤ‚ မ့ၢ်လၢအ၀ဲမ့ၢ်တ့ၢ် ခိၣ်နၢ်တဂၤလၢ အတၢ်စူၢ်တၢ်နာ် ဒီးသန့ၤထီၣ်သးလၢတၢ်လၢအဒိးန့ၢ်၀ဲလၢ အတၢ်ဘူၣ် တၢ်ဘါအ၀ဲန့ၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲ ဘၣ်ယိၣ်စ့ၢ်ကီးလၢ အမံၤလၤသၣ်ကပီၤ ကလီၤမၢ်ကွံာ်လၢအလီၢ်က၀ီၤကမျၢၢ်အကျါန့ၣ်လီၤႉ
လၢတၢ်သးအုးအပူၤ‚ အ၀ဲတဲနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ်လၢ ‘‘ယလီၤဂာ်ဒီးပှၤကညီတဂၤ လၢအဟးဃုဖီၣ်အီၣ်ညၣ်လၢ ထံကျိဖိတဘိအပူၤန့ၣ်လီၤႉ လၢယစုပူၤ‚ ယဖီၣ်န့ၢ်ညၣ်ဆံးဆံးဖိတဘ့ၣ်‚ ဘၣ်ဆၣ် ယမဲာ်ချံတခီထံၣ်ဘၣ်ယဲညၣ်ဖးဒိၣ်တဘ့ၣ် ဃ့ၢ်ထီၣ်ဃ့ၢ်လီၤလၢ ထံကျါလီၤႉ ဆူတၢ်ကဖီၣ်န့ၢ်ညၣ်လၢ အဒိၣ်န့ၢ်တၢ်အံၤ‚ ယကဘၣ်ပျဲကွံာ် ညၣ်ဆံးဆံးဖိ တဘ့ၣ်အံၤလီၤ’’ႉ
ပှၤထူးပှၤတီၤသးစၢ်လၢ လံာ်မးသဲပာ်ဖျါ ဖဲမးသဲ ၁၉ အပူၤ…
ကစၢ်ယွၤအခီၣ်လီၢ်တဖၣ်
ယလံၤခွါလၢအသးအိၣ်လွံၢ်နံၣ် တဲဘၣ်ယမါ ခါရၠာစးံၣ်လၢ ‘ယသ့ၣ်ညါကစၢ်ယွၤအိၣ်ဖဲလဲၣ် န့ၣ်လီၤ’ႉ လၢတၢ်သးဆူၣ်အဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါတၢ်အပူၤ‚ အ၀ဲသံကွၢ်က့ၤလၢ ‘‘ကစၢ်ယွၤ အိၣ်ဖဲလဲၣ်’’ န့ၣ်လီၤႉ ဖိသၣ်အံၤစံးဆၢက့ၤတၢ်လၢ ‘‘အ၀ဲအိၣ်လၢနဟံၣ်ကပၤပှၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ’’ႉ
ဖဲခါရၠာစးံၣ်တဲပၠးယၤ အ၀ဲသ့ၣ် ကတိၤလိာ်သကိးသး တၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ‚ အ၀ဲကမၢကမၣ်ဘၣ်လၢ လံၤခွါအံၤ အတၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ယစံးဆၢက့ၤအီၤလၢ ‘ယသ့ၣ်ညါလီၤႉ ဖဲပလဲၤဟးသကိးလၢပှၢ်ပူၤ ဖဲအ၀ဲဟဲဟးလၢပအိၣ်ပူၤကွံာ်တဘျီ‚ ယတဲပၠးအီၤလၢ ဖဲလၢပမ့ၢ်တထံၣ် ကစၢ်ယွၤလၢပမဲာ်ချံဘၣ်ဆၣ်‚ ပထံၣ်တၢ်လၢအ၀ဲတ့လီၤပာ်လီၤ၀ဲ တဖၣ်လီၤ’’ ဖဲပလဲၤဟးလၢထံကၢၢ်နံၤ မဲးကျါ‚ ယသံကွၢ်အီၤလၢ ‘‘မ့ၢ်နထံၣ်ယခီၣ်လီၢ်လၢ မဲးခိၣ်လိၤဧါ’’လီၤႉ ယတဲဘၣ်စ့ၢ်ကီးအီၤ လၢ‚ ‘‘ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်‚ ဒီးသ့ၣ်မုၢ်၀ၣ်ဘိ ဒီးထံကျိထံကွာ်တဖၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒ်ကစၢ်ယွၤအခီၣ်လီၢ်တဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤႉ ပသ့ၣ်ညါလၢအ၀ဲအိၣ်ဖဲအံၤ မ့ၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ် တၢ်လၢအ၀ဲတ့လီၤ၀ဲတဖၣ် လၢပမဲာ်ချံသ့၀ဲအဃိန့ၣ်လီၤႉ
ပှၤကွဲးထါစံးပ့တၢၤ ၁၀၄ စ့ၢ်ကီး နဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဆူတၢ်အုၣ်သးလၢကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘၣ်တ့တဖၣ်အဂီၢ်‚ ဒီးတဲဖျါထီၣ်လၢ ‘‘နမၤတၢ်ဆံးအါလဲၣ်ယွၤဧၢ‚ နမၤအီၤခဲလၢာ် လၢတၢ်ကူၣ်သ့လီၤႉ ဟီၣ်ခိၣ်ပှဲၤ၀ဲဒီး နတၢ်ဖိတၢ်လံၤလီၤ’’ (း၂၄) ႉ ဧ့ၤ့ဘံၤ အကျိာ် လၢ တၢ်ကူၣ်သ့လၢတၢ်ထံၣ်အီၤဖဲအံၤ‚…
တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ အလီၤကလဲကွံာ်တသ့
ဖဲကသံၣ်သရၠာစးၣ်တဖၣ် နဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဆါကလုာ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢ အ၀ဲသ့ၣ် အဖိခွါ၀ဲၢ်ကိ ဃုာ်ဒီး အီၣ်တံၣ်စၢၣ် (သးတၢ်အိၣ်သးတမံၤ လၢပှၤတဂၤဘၣ်ထွဲ ဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤ (မ့) ရၠာစး့လိာ်သးဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤတသ့) န့ၣ် ဒၣ်ယါနံၣ် ဒီးခိၣ်ခ့ (မ) ဒီးအ၀ၤကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ် တၢ်သးအုး လၢသးသမူတစိၤလၢ ကဘၣ်ကဟုကယာ်အဖိခွါဖိလၢ တဆူၣ်တခ@တဂၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ လၢအ၀ဲအလံာ်လၢ‘‘တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢ အလီၤကလဲကွံာ်တသ့’’‚ အ၀ဲအၢၣ်လီၤ၀ဲ လၢအဘၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဟူးဂဲၤ ဃုာ်ဒီးတၢ်မၤဘၣ်လိာ်က့ၤ အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်မံမီၢ် ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်တဖၣ် လၢဖိခွါဖိလၢအအဲၣ်ဘၣ်၀ဲအခါဆူညါ န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ တၢ်လဲၤခီဖျိလၢတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်အံၤ အတၢ်လဲၤသးတဆီဘၣ်တဆီ‚ မၤလိန့ၢ်တၢ်လၢ‚ ကစၢ်ယွၤဟံးဃာ်ပၢၤဃာ် အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်သးထီၣ်‚ တၢ်သးဒ့ဒီ ဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတဖၣ် သ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ အခဲအံၤ‚ ဃုာ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်အဖိခွါလၢအဒိၣ်တုာ်‚ ဒၣ်ယါနံၣ် စူးကါတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် ဒ်သိး ကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါမိၢ်ပၢ်လၢ အအိၣ်ဒီးဖိလၢအလိၣ်ဘၣ် တၢ်လီၤလီၤဆီဆီတဖၣ် န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲတဲဘၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအတၢ်အၢၣ်လီၤလၢ အတဟးဂီၤနီတဘျီ တဖၣ်‚ အစိကမီၤလၢ တၢ်ပတုာ်အီၤတသ့ ဒီးတၢ်သးတီလၢ အလီၤအဲၣ်လီၤကွံတဖၣ်လီၤႉ အ၀ဲဒုးသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ်လၢ…
လီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်လၢ ့ှှၤမရၠာစးံကလုာ်ဖိတဂၤ
လၢတၢ်ကတိၤတဘျီ လၢကၠၢကၣ်တၣ်အတၢ်အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိ လၢပှၤအ့ၣ်ဒိၣ်န့့ှှါဖိ တဖၣ်‚ ပှၤဂဲၤထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်တဂၤနီၤဟ့ၣ်တၢ်လၢအ၀ဲအဒံၢ်အဲ (န) အ့ၣ် တၢ်သမံသမိး ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တမံၤလၢ‚ အ၀ဲအိၣ်ဒီးသွံၣ်လၢအမ့ၢ် ပှၤ့ှှၤမရၠာစးံဖိအသွံၣ် တၢ်လီၤစၢၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲပာ်ကဖၢလၢအသးလၢတၢ်န့ၢ်သါအံၤ ဒီးတဲဖျါထီၣ်တၢ်လၢ ‘ဒ်လံာ်စီဆှံပာ်ဖျါပူလၢအမ့ၢ် ့ှှၤမရၠာစးံလၢအဂ့ၤတဂၤအသိး‚ ဆူအ၀ဲအအိၣ်‚ မ့ၢ်တၢ်အဒိ တမံၤလၢ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢ အတသန့ၤထီၣ်သး လၢတၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်ဆၣ်‚ ပှၤလၢအနၢ်ဟူတၢ်အဆိကတၢၢ်တဖၣ်‚ လၢ့ှှၤမရၠာစးံဖိလၢအဂ့ၤ တဂၤအဂ့ၢ်‚ တနီၤဟ့ၣ်တၢ်သးဂဲၤ ဒ်သိးအံၤဘၣ်ႉ ပှၤ့ှှၤမရၠာစးံဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ကွၢ်တလီၤ လၢပှၤယူၤဒၤဖိတဖၣ် ဒ်အမ့ၢ်ပှၤလၢအသွံၣ် ဃါဃုာ်လၢကလုာ်ဂၤဒီး ဘါတၢ်ဂီၤ တၢ်ဖီၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ဖဲကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးတဲဖျါထီၣ် တၢ်ကတိၤဒိဆူ တၢ်ကပာ် ဖျါထီၣ် မ့ၢ်မတၤတဂၤ မ့ၢ်ပှၤလၢပဃၢၤ‚ အ၀ဲဒုးကဲထီၣ် ပှၤ့ှှၤမရၠာစးံဖိတဂၤလၢ ပှၤဒူပှၤဃိၤ (လူၤ ၁၀း၃၀-၃၇) လီၤႉ ဖဲပှၤယူဒၤဖိလၢ အလဲၤတၢ်တဂၤ ဘၣ်တၢ်ဒိအီၤတီၢ်အီၤ လၢတမျာ်လၢ ကျဲမုၢ်တဘိအဖီခိၣ်‚ အ၀ဲအပှၤကလုာ်ဒၣ်၀ဲခံဂၤ လဲၤခီဂာ်ကွံာ်အီၤ လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ် ‘‘မ့မ့ၢ် ပှၤ့ှှၤမရၠာစးံဖိတဂၤ…
ပှၤလီၤလိၢ်လီၤလး
လၢအီၣ်စံၣ်အတၢ်သမူပယၢ်တၢ်လၢအလီၤလးအပူၤ‚ ဒီရၠာစးသ့ၣ်‚ စုမုၢ်တဘိ လၢအဘၣ်တၢ်တ့အီၤ ဒ်ပှၤတဂၤ‚ ပှၤတဂၤလၢအတအိၣ်ဒီးသးတဖျၢၣ် ဒီးခ့ယုၢ်လၢအတအိၣ် ဒီးတၢ်သးဒူ‚ ဟဲက့ၤကဒါက့ၤဆူအီၣ်စံၣ်အအိၣ်ဃုာ်ဒီးနီၢ်ခွဲၢ်သိၣ်လၢ အဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ တၢ်၀ံတၢ်နါလၢအအၢအသီလၢ ကီၢ်မုၢ်နုာ်န့ၣ်လီၤႉ ပှၤလၢအသမူပယၢ် တၢ်အိၣ်မူ ဒီးတၢ်အၢၣ်လီၤ‚ လၢကဟ့ၣ်ကဒါက့ၤ နီၢ်ခွဲသိၣ်လၢကဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်လွံၢ်ဂၤလၢ တၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီ တၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လွံၢ်မံၤ‚ တၢ်ဒိးထီၣ်ကသ့ၣ် ဒီးက့ၤဆူဟံၣ်လၢဒီရၠာစးသ့ၣ်အဂီၢ်‚ ခိၣ်နူာ်တဖျၢၣ် လၢစုမုၢ်တဘိ‚ သးတဖျၢၣ်လၢပှၤလၢ အတအိၣ်ဒီး သူၣ်သး ဒီးတၢ်သးဒူလၢခ့ယုၢ်အဂီၢ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ပှၤသမူပယၢ်တၢ်အံၤ ဆိကတီၢ်ဖုးအသးဒီး တဲဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ် ဒ်သိးအကဟဲက့ၤကဒါက့ၤလၢခံတနံၤန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲအ၀ဲသ့ၣ် ဃ့ကညးတၢ် ပှၤသမူပယၢ်တၢ်အံၤ‚ ဖဲန့ၣ်ဒီရၠာစးသ့ၣ်အထွံၣ်ဖိ တိၣ်တိၣ်အ့ၣ်ထဲး ယၢ်ဘျးသဒၢ လၢပှၤသမူပယၢ်တဂၤကတိၤတၢ်လၢတၢ်အံၤအလီၢ်ခံ‚ ဆူတၢ်ကပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤသမူပယၢ်တၢ်အံၤ တမ့ၢ်ပှၤလၢအသမူ ပယၢ်တၢ်သ့နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲမ့ၢ်ပှၤ လၢအပျံၤတၢ်ဆူၣ်‚ သူၣ်သးတဂၢၢ်တဂၤလၢနံၣ်ဘရၠာစးါစကၣ်လီၤႉ
တၢ်စံး၀ဲလၢ‚ ပှၤကွဲးတၢ်တဲလၢအမ့ၢ် အဲလ် ဖရၠာစးဲးစ် ဘၢမ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢ အနးတမံၤ ဒီးကစၢ်ယွၤအဃိ‚ အ၀ဲသးအိၣ်ဟ့ၣ်ထီၣ် တၢ်ကစီၣ်လၢထဲဒၣ်လၢ တၢ်စိ ကမီၤ လၢအအိၣ်ဒီးပှၤအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအဆၢတဲာ်တၢ်သ့ဆူတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢ ပကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ…
လၢအဂံၢ်ဆူၣ်ဒီးအသဟီၣ်ဆူၣ်ဒိၣ်နီၢ်မး
ဖိသၣ်စ့ဘံၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ် ဒ်ဖိသၣ်လၢတဘၣ်မုၢ်ဘၣ်လါဖဲအမိၢ်ဒၢအီၤ အိၣ် ၂၃ နွံ ဒီး အတယၢၢ်အိၣ်ထဲဒၣ် ၈ႉ၆ အီၣ်စးလီၤႉ ကသံၣ်သရၠာစးၣ်တဖၣ်အသးဒ့ဒီလၢ ဖိသၣ်အံၤ ဘၣ်ကမူဧါ ဒီးစံးဘၣ်အမိၢ်အပၢ်လၢ ကအိၣ်ဘၣ်ဒီးအဖိမုၣ်ဖိအံၤ ထဲတနၣ်ရၠာစးံၣ်ဧိၤ န့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ဖိသၣ်ဖိအံၤ ဂုာ်ကျဲးစၢးမူဒံး၀ဲလီၤႉ လံာ်က့လုးစၢ်ဖိတဘ့ၣ်လၢ အအိၣ် လၢ အစုာ်ဖိကပၤကွဲးလီၤအသးလၢ ‘‘ဆံးဘၣ်ဆၣ်‚ ဂံၢ်ဆူၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအအိၣ်ဘၣ်လၢ တၢ်ဆါဟံၣ် ၅ လါ၀ံၤ‚ လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤ‚ စ့ဘံၣ်ဖိ က့ၤဘၣ်ဆူဟံၣ် ဒ်ဖိသၣ်မုၣ်ဖိလၢ အအိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ခ@ဒီး အတယၢၢ်အိၣ် ၅ ပီၣ်အသိးန့ၣ်လီၤႉ ဒီးအ၀ဲ ကဲထီၣ်ဘၣ် ဖိသၣ်ဖိလၢ အဘၣ်တၢ်တိၢ်နီၣ်ကွဲးဃာ်အဂ့ၢ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဖျၢၣ်လၢ‚ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်ဖိသၣ်လၢ အက့ၢ်အဂီၤဆံးကတၢၢ် ဘၣ်ဆၣ်မူသ့န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်အစိကမီၤလၢ တၢ်နၢ်ဟူဘၣ်‚ ပှၤလီၤဆီ တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ လံာ်စီဆှံတဲဖျါန့ၢ်ပှၤလၢ တၢ်လီၤဆီအါမံၤအကျါတမံၤ‚ အဂ့ၢ် အကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ စီၤဒၤ၀ံးလၢ အမ့ၢ်ပှၤကွၢ်သိဖိ‚ သူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ် ဒ်သိးကဒုးတၢ်ယၤတၢ်ဒီး စီၤကၤလယး‚ ပှၤဒူပှၤဃိၤနီၢ်ဒိၣ်နီၢ်ထီတဂၤလၢ…
ကျဲကိးဘိဒဲးဧါ
ဘၣ်တနံၤ‚ ဖဲယဟးထီၣ်လၢတၢ်မၤလီၢ် ယဒိးန့ၢ်တၢ်ကွဲးဖိအံၤလၢ အဟဲလၢယဖိမုၣ်‚ လၢအစံးဘၣ်ယၤ ‘‘တဘၣ်က့ၤလၢ ကျဲမုၢ်ခိၣ်ဖးဒိၣ်တဂ့ၤ’’ န့ၣ်လီၤႉ ကျဲမုၢ်ခိၣ်ဖးဒိၣ် ဒီတဘိညါ ကဲထီၣ်တၢ်လီၢ်လၢ တၢ်ပာ်ပတုာ်သိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤႉ ယစးထီၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးတရၠာစးံး ယသိလ့ၣ် လၢကျဲကျိၤအဂၤဘၣ်ဆၣ်‚ ယလဲၤခီဖျိဘၣ်လၢ သိလ့ၣ်တဖၣ် ပှဲၤကတံာ်လၢ ကျဲမုၢ်ခိၣ်တဖၣ်အဃိ‚ ယဆိကတီၢ်လၢ တၢ်ကက့ၤဆူဟံၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်က့ၤဆူဟံၣ်‚ တၢ်ကဘၣ်အိၣ်ခိး တုၤလၢမုၢ်အခံးလီၤဒၣ်ကလဲာ်လီၤႉ လၢတၢ်အံၤအဃိ‚ ယစးထီၣ်နီၣ်ကဒါက့ၤ ယသိလ့ၣ် လၢကျဲအဂၤတဘိ ဆူတၢ်လီၢ်လၢယဖိမုၣ်ပၣ်ဃုာ်လၢ တၢ်လိာ်ကွဲြပၢတၢ် အလီၢ်န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲယထံၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ ကျဲတအိၣ်နီတဘိလၢ ကဆှၢက့ၤယၤဆူဟံၣ်န့ၣ် ဒုးဆိကမိၣ်ထီၣ်ယၤလၢ ညီနုၢ်ပှၤကူပှၤကညီတဖၣ်စံးလၢ ကျဲကိးဘိဆှၢပှၤဆူ တၢ်ရၠာစး့လိာ် ဘၣ်ထွဲအထူအယိာ်တမံၤ ဃုာ်ဒီးယွၤန့ၣ်လီၤႉ ပှၤတနီၤ နာ်လၢတၢ်သးကညီၤဒီး တၢ်ဂ့ၤ တၢ်၀ါလၢလုၢ်လၢ်သကဲာ်ပ၀း ဒုးတုၤနၤဆူတၢ်လီၢ်အ၀ဲန့ၣ်လီၤႉ ပှၤဂုၤပှၤဂၤဃုထၢ ကျဲလၢတၢ်ကမၤတၢ်လၢ အဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတကပၤန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲတၢ်သန့ၤထီၣ်သးလၢ ကျဲဒ်သိးအံၤတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်‚ တၢ်အံၤအကတၢၢ်တခီ‚ ဆှၢတၢ်ဆူ (တၢ်) ကျဲကတၢၢ်ကွံာ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲအံၤ‚ ကျဲအိၣ်ထဲတဘိဆူ တၢ်ကစိာ်ဆှၢပှၤဆူ ကစၢ်ယွၤအိၣ်ဒီးပှၤ လီၤစိၤလီၤထီန့ၣ်လီၤႉ ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူး…