ဟံၣ်လၢ အတလီၤဖးတဖျၢၣ်
ဖဲ ၁၈၅၈ နံၣ်, လါယူၤ (၁၆) သီန့ၣ်, ပှၤဘၣ်တၢ်ဃုထၢပာ်ထီၣ် ကမျၢၢ်ခၢၣ်စးသီသံၣ်ဘှဲလၢ အံၣ်လံၣ်န၀ဲး (Illinois)ကီၢ်စဲၣ် လၢအမဲရကၤဘျီၣ်ဒိၣ်(US Senate)အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အၤဘြၤဟၣ် လ့ကၢၣ် (Abraham Lincoln) ကတိၤလီၤအတၢ်ကတိၤမံၤဟူသၣ်ဖျါ ‘ဟံၣ်လၢအလီၤဖး-House Divided’, လၢ ဖျါအကါဒိၣ်လၢ ကရူၢ်ဖိလီၤဆီလိာ်သးတဖၣ် အတၢ်ဖ့ၣ်ဆၢ ဘၣ်ဃးတၢ်မၢကဲကုၢ်အဂ့ၢ်လီၤ. တၢ်ကတိၤအံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်လၢ လ့ကၢၣ်အတံၤသကိးတဖၣ် ဒီးအဒုၣ်အဒါတဖၣ် အဘၢၣ်စၢၤလီၤ. လ့ကၢၣ်ထံၣ်ဝဲလၢ တၢ်ကသူ ‘ဟံၣ်လၢအလီၤဖး’ တၢ်ကတိၤအဒိလၢယ့ၣ်ရှူးသူတ့ၢ်ဝဲ ဖဲ မးသဲ ၁၂:၂၅ အံၤ ပာ်ဖျါယိယိဖိအဃိလီၤ. အဝဲသူတၢ်ကတိၤဒိအံၤ “အဃိ, အတၢ်ပာ်ဖျါအံၤ ကလဲၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှၤကနၢ်တၢ်ဖိတဖၣ် အသူၣ်အသး ဒ်သိးကမၤဖုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ အလီၤဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ”.
ဖဲဟံၣ်တဖျၢၣ်လၢ ကလီၤဖးဒီးဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤတန့ၢ်အခါ, မ့မ့ၢ် ဟံၣ်လၢအတလီၤဖးတဖျၢၣ် ကအိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢ တၢ်သးတဖျၢၣ်ဃီလီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ယွၤအဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢ ဘၣ်တၢ်တ့ပာ်လီၤအီၤန့ၣ်လီၤ (အ့းဖ့း ၂:၁၉).…
တၢ်မၤအသးဒီး ပီၣ်လဲၣ်ညၣ်မိၢ်ပှၢ်
မဲၣ်ခၢၣ်(Michael)ယူၤထံလၢ တၢ်ဃုန့ၢ်ပီၣ်လဲၣ်သဒီၣ်ကိၤ(lobster)အခါ လဲၤစဲထီဃာ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်ညၣ်မိၢ်ပှၢ် (ညၣ်တီသွ့- humpback whale)အကိာ်ပူၤလီၤ. ညၣ်မိၢ်ပှၢ်အညၣ်ထူၣ်တဖၣ် ဆီၣ်နုာ်အီၤအခါ အဝဲဆီၣ်ကဒါဆၢက့ၤသး ဆူတၢ်လီၢ်ခံ လၢတၢ်ခံးကၠိၢ်ကလာ်အပူၤလီၤ. အဝဲဆိကမိၣ်လီၤသးလၢ အဝဲတမူလၢၤဘၣ်. မ့မ့ၢ်, ပီၣ်လဲၣ်ညၣ်မိၢ်ပှၢ်န့ၣ် တသးအိၣ်အီၣ် ပှၤဃုသဒီၣ်ကိၤဘၣ်, ဒီးစဲးကီး ၃၀ ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် ညၣ်ဖးဒိၣ်အံၤ ဘှိးဖျိးကွံာ် မဲၣ်ခၢၣ် လၢကလံၤကျါလီၤ. မဲၣ်ခၢၣ်အဃံတကၢ်နီတဘိဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်လီၤ. ထဲဒၣ် တၢ်လုးလါပိာ်ဃံာ်ပိာ်ဃ့လီၢ်ဖးလဲၢ်အိၣ်ထီၣ် ဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်ညၣ်မိၢ်ပှၢ်တၢ်တဲဖိတခါန့ၣ်လီၤ.
အဝဲတမ့ၢ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤဘၣ်. စီၤယိၤနါ ဘၣ်တၢ်ယူၢ်လီၤလၢညၣ်ဖးဒိၣ်တဘ့ၣ် (ယိၤနါ ၁:၁၇), ဒီးအဝဲအိၣ်ဘၣ်လၢညၣ်အဟၢဖၢပူၤ တချုးဘၣ်တၢ်ဘှိးထီၣ်ဆူခိ ၃ သီညါလီၤ (၁:၁၇, ၂:၁၀). တမ့ၢ်ဒ်မဲၣ်ခၢၣ် ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်န့ၢ် ဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤဘၣ်, စီၤယိၤနါ ဘၣ်တၢ်ယူၢ်လီၤန့ၣ် မ့ၢ်လၢအသးဟ့ ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိအဒုၣ်ဒါတဖၣ်ဒီး တအဲၣ်ဒိးဝဲလၢ ပှၤနံၤနဝ့ဖိတဖၣ် ကပီၢ်ယၢ်လီၤသးဘၣ်. ဖဲကစၢ်ယွၤစံးဘၣ်စီၤယိၤနါလၢ ကလဲၤစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်ဆူ ဝ့ၢ်နံၤနဝ့န့ၣ်, စီၤယိၤနါဒိးထီၣ်ကဘီတဘ့ၣ် ဒီးလဲၤဆူကျဲအဂၤတဘိလီၤ. အဃိ, ကစၢ်ယွၤဆှၢလီၤ ညၣ်ဖးဒိၣ်…
သန့ၤသးလၢယွၤအမံၤ
ဒ်ဖိသၣ်တဂၤအသိး, တၢ်ဆၢကတီၢ်အိၣ်တကတီၢ်လၢ ယပျံၤ မ့ၢ်ဝဲယကဘၣ်လဲၤဆူကၠိအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်ဖိတနီၤ မၤပျံၤယၤ ခီဖျိကတိၤနၢၤယၤ, ကတိၤဆါယၤ(cruel pranks) လၢတၢ်ကတိၤကလိာ်ကလာ် တၢ်တအိၣ်ဒီးတၢ်သးကညီၤဘၣ်. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ဖဲတၢ်ပျၢ်ကသုၣ်ကသီ လၢကၠိအကတီၢ်, ယလဲၤအိၣ်ခူသူၣ်လၢ လံာ်ရိဖှိၣ်ဒၢး, ဒီးဖးလံာ်စီဆှံ တၢ်တဲဖိတဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ယသ့ၣ်နီၣ်မံၤ “ယ့ၣ်ရှူး”လၢ ယဖးဘၣ်အဆိကတၢၢ်လီၤ. ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ, ယသ့ၣ်ညါလၢမံၤအံၤ မ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအအဲၣ်ယၤလီၤ. တၢ်န့ၣ်ဝံၤဒီးဆူညါ, ဖဲယလဲၤနုာ်ဆူကၠိအိၣ်ဒီး တၢ်ပျံၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တဘျီလၢ်လၢ်, ယဃ့ထုကဖၣ်လၢ “ယ့ၣ်ရှူးဧၢ, ဒီဒၣ်အိၣ်ပှိၤယၤတက့ၢ်”န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိယသ့ၣ်ညါလၢ ၣ်ရှူး ကွၢ်လီၤယၤအဃိ, ယဂံၢ်ဘါဆူၣ်ထီၣ်အါထီၣ် ယသးအတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤ လီၤကဆှၣ်ဝဲလီၤ. လၢခံကတၢၢ်, ပိာ်မုၣ်ဖိတဖၣ် တၢ်ဘှံးအသးလၢ အမၤပျံၤယၤ ဒီးဆူညါတမၤဝဲလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
နံၣ်တဖၣ် လါတဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်၀ဲဒီး တၢ်သန့ၤသးလၢကစၢ်အမံၤန့ၣ် ပၢၤဃာ်ယၤ ဆူညါကွ့ၢ်ကွ့ၢ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ကီခဲအပူၤလီၤ. တၢ်သန့ၤသးလၢ ကစၢ်အမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်နာ်တၢ်လၢ ကစၢ်စံးဝဲဘၣ်ဃး အဝဲအတၢ်မ့ၢ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲ, ပျဲယအိၣ်ဘှံးလၢအပူၤလီၤ.
စီၤဒၤဝံးစ့ၢ်ကီး သ့ၣ်ညါတၢ်သန့ၤသးလၢ ကစၢ်ယွၤအမံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလီၤ. ဖဲအဝဲကွဲးထါစံးထီၣ်ပတြၢၤအယုၢ် ၉…
တၢ်သးကညီၤလဲၤတလၢကွံာ် တၢ်အခၣ်
ဖဲတိာ်ဖးထီခံဖျၢၣ် “World Trade Center”လီၤတကူၢ် ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၁ သီ, ၂၀၀၁ အနံၣ်န့ၣ်, ကရၢး ရိဒရံၣ်ကၠဲး(Greg Rodriguez) သံစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤအလ့ၢ်အက့တဖၣ်အကျါလီၤ. အဝဲအမိၢ် ဖံလ့း(စ) (Phyllis)ဒီးအပၢ်, မိၢ်ပၢ်ခံဂၤ သူၣ်အုးသးအုးအဃိ, အဝဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်လီၤတံၢ်ဝဲလၢ ကမၤဆၢက့ၤ တၢ်ဒုးလၢအလီၤပျံၤနးမး ဒ်သိးန့ၣ် ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်လီၤ. ဖဲ ၂၀၀၂ အနံၣ်န့ၣ်, မိၢ်ဖံလ့း(စ) ထံၣ်လိာ်သးဒီး အ့ခၠၢၣ် အၢ-ဝ့ဖၢၣ်(Aicha el-Wafe)လၢအမ့ၢ် ပှၤမၤစၢၤ ပှၤကမၤဟးဂီၤတိာ်ဖးထီခံဖျၢၣ်အံၤ အမိၢ်လီၤ. မိၢ်ဖံလ့း(စ) န့ၣ်စံးဝဲ “အဝဲသုးဘူးဆူ မိၢ်တဂၤန့ၣ် အိၣ်, တယၢ်ထီၣ်အစုခံခီ, ဖိးဟုလိာ်သး ဒီးဟီၣ်ဝဲ... အ့ခၠၢၣ် ဒီးယၤ, ပျံၤတဃာ်တဘိ စၢကဝီၤပှၤတကီၢ်ခါ... ပဝဲးခံဂၤလၢာ် ပသးဘၣ်ဒိလၢ ပဖိခွါတဖၣ်အဃိလီၤ”.
ဖံလ့း(စ) ထံၣ်လိာ်သးဒီး အ့ခၠၢၣ်လၢ တၢ်သးဆါဒီးတၢ်သးအုးဒ်သိးလိာ်သးအပူၤလီၤ. ဖံလ့း(စ) နာ်ဝဲလၢ တၢ်သးအိၣ်တပျုာ်တပျီၤလၢ အဖိခွါဘၣ်သံအဃိ မ့ၢ်တၢ်လၢအကြၢးဝဲဘၣ်ဆၣ်, မၤဘျါအဝဲအတၢ်သးဘၣ်ဒိဆါတန့ၢ်ဘၣ်…
စိၤလၢအလီၤဆီ
လၢအတၢ်အိၣ်မူပူၤ, အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအါထဲဒၣ် ဒ်ပှၤအံၤတဃၣ်ဖိဘၣ်ဆၣ်, ရိမ့ၤအဘီမုၢ် စီၤပၤကီၣ်စတဲၣ်ထံ (Constantine), ခရံာ်နံၣ် ခ.န ၂၇၂-၃၃၇ (AD 272-337) ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤ လၢအဆိကတီၢ်ကွံာ် တၢ်မၤသံမၤဝီပှၤ ခရံာ်ဖိတဖၣ် (systematic persecution of Christians) လီၤ. အဝဲမၤကဲထီၣ် လံာ်နံၣ်လံာ်လါလၢပသူအီၤဒီး နီၤဖးကွံာ် တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤလၢ တချုးခရံာ်နံၣ် ချ ခ.န (BC) (Befroe Christ) ဒီး ခရံၣ်နံၣ် ခ.န(AD), (anno Domini, မ့တမ့ၢ် “လၢနံၣ်တဖၣ်အကစၢ်-in the year of Lord”.
တၢ်ထုးကွံာ်သုးကွံာ် တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါတၢ်ဒိၣ်စိကျိၤကျဲအံၤ ဆီတလဲထီၣ် မံၤပနီၣ် “CE (နံၣ်လါလၢအညီနုၢ်မၤအသးလၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ -common Era)” ဒီး “BCE (တချုး နံၣ်လါလၢအညီနုၢ်မၤအသးလၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ- before the Common Era)” န့ၣ်လီၤ. ပှၤတနီၤတဲဝဲလၢ…
မူခိၣ်ဘီမုၢ် အတၢ်ပာ်ဖှိၣ်လိာ်က့ၤသး
ဖဲတၢ်ကွဲးဖျါထီၣ်ယမိၢ်အတၢ်သံအဂ့ၢ်အခါ, ယသးပူၤမၤဘၣ်သးလၢ တၢ်ကတိၤ “သံ” ဖျါလီၤဂာ် တၢ်မုၢ်လၢ် ဘၣ်ဃးပတၢ်အၢၣ်လီၤလၢ ကထံၣ်လိာ်က့ၤသးလၢ မူခိၣ်ဘီမုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢခံကတၢၢ်လီၤ. အဃိ, ယကွဲးယဲ “အဝဲဘၣ်တၢ်တူၢ်လိာ်မုာ် ဆူယ့ၣ်ရှူးအသးနါပှၢ်လံ”န့ၣ်လီၤ. တၢ်န့ၣ်ဒၣ်လဲာ်, တနံၤနံၤ ဖဲယကွၢ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိအဂီၤ လၢပှၤဒိန့ၢ်လၢခံကတၢၢ်တဖၣ်အကျါ မ့ၢ်ယမိၢ်တပၣ်အဃိ ယသးအုးယဲလီၤ. ဖဲတယံာ်ဒံးဘၣ်အခါ, ယထံၣ်န့ၢ် ပှၤတ့တၢ်ဂီၤတဂၤ, လၢအတ့ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်အဂီၤ, ဖၢနုာ်ဃုာ် ပှၤလၢအလဲၤပူၤကွံာ်တဖၣ်လီၤ. ပှၤတ့တၢ်ဂီၤအံၤ သူပှၤလၢပအဲၣ်တဖၣ်လၢ အလဲၤပူၤကွံာ်လံအဂီၤလၢပမဲာ်ညါဒီး တ့နုာ်လီၤဝဲလၢ ပဒူၣ်ဖိထၢဖိ တၢ်ဂီၤအပူၤလီၤ. ပှၤတ့တၢ်ဂီၤလၢအခဲၣ်တၢ်ဒီး နီၣ်ခဲၣ်ဘိအံၤ ကဲထီၣ်ဝဲလၢ ယွၤအတၢ်အၢၣ်လီၤဘၣ်ဃး “မူခိၣ်ဘီမုၢ်အတၢ်ပာ်ဖှိၣ်လိာ်က့ၤသး” အခၢၣ်စးလီၤ. တၢ်စံးဘျုးအမဲာ်ထံတဖၣ် ယွၤလီၤဝဲဖဲယထံၣ်မှံ ယမိၢ်အိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢယကပၤ လၢတၢ်နံၤကမှံပူၤန့ၣ်လီၤ.
ပှၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူး ကတိၤသပှၢ်ပှၢ်ဝဲလၢ ပှၤလၢအစူၢ်နာ်က့ၤယ့ၣ်ရှူးတဖၣ် မ်အသုတသးအုး ဒ်ပှၤဂၤလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ် တအိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်တဂ့ၤန့ၣ်လီၤ (၁သ့း ၄:၁၃). “ပမ့ၢ်စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤလၢ ယ့ၣ်ရှူးသံဝဲ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်က့ၤဝဲ ဒီး, ပှၤလၢအမံလၢယ့ၣ်ရှူးအပူၤတဖၣ်န့ၣ်, ယွၤကဒုးဟဲက့ၤထီၣ်အီၤလၢအသိး ဒ်န့ၣ်အသိးစ့ၢ်ကီးလီၤ” (:၁၄). စီၤပီလူး…
တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်
ဖဲ ၁၈၈၉ နံၣ်န့ၣ်, တၢ်သူၣ်ထီၣ် ဟံၣ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤ ဟဲအိၣ်ထီၣ် ဖဲကီၢ်အမဲရကၤလီၤ. ဖဲတၢ်မၤလီၢ်န့ၣ်, စဲးဖီကဟၣ် ထုးထီၣ် ဒၢးခီ/အူးခဲ(brick)တနံၤန့ၣ် အဖျၢၣ် ၃၂,၀၀၀ လီၤ. တၢ်မၤဝဲန့ၣ် မၤဘၣ်တၢ်ဆူညါ ဃုနံၣ် တုၤ ကၠီးဘဲ(န)ဒါဘဲး ခံဂၤတဂၤ (George Vanderbilt II) အ “တၢ်ယီၤခါဟံၣ်” ဝံၤဝဲတစု, န့ၣ်လီၤ. ဘ့(လ)မီ ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ကဝီၤ (Biltmore Estate) လၢအအိၣ်လၢ ဝ့ၢ်အး(ရှ)ဘ့လၣ် (Ashevilla), လၢကီၢ်စဲၣ်ခဲရိလဲနၤကလံၤစိး(North Carolina) ဟဲအိၣ်ထီၣ်ဝဲလီၤ. တုၤမုၢ်မဆါတနံၤတစု, တၢ်လီၢ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လၢ ကီၢ်အမဲရကၤအပူၤ, ဒီးဒၢးအိၣ်ဝဲ အဖျၢၣ်၂၅၀ (ပာ်ဃုာ်လီၢ်မံဒၢး ၃၅ ဒၢး ဒီးတၢ်လုၢ်ထံဒၢး ၄၃ ဒၢး) လၢအဟံးန့ၢ် တၢ်လီၢ် ၁၇၈,၉၂၆ စကွဲယါပ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤအံၤ, နထိၣ်သတြီၤဒီး တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢ ယ့ၣ်ရှူးစံးဘၣ်တဲဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် လၢအဖျါဝဲဖဲ မးသဲ…
တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်အိၣ်တဒၢ
တဘျီ, ယမါဒီးယၤ ပလဲၤဆူ ဟံၣ်ဒွဲ(Hotel)လီၢ်လံၤလီၤအဲၣ်ဒိၣ်မး လၢအအိၣ်လၢ ပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤ, လၢအအိၣ်ဒီးပဲတြီလၢ ဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤထုးထီၣ်န့ၢ်ဝဲဖးဒိၣ်တဖၣ် ဒီးလၢၢ်တြဲၤဖးထီတဖျၢၣ်အပူၤလီၤ. ဘၣ်မုၢ်ဟါလီၤတနံၤ, ကလံၤမုၢ် မၤဟးဂီၤလီၢ်ကဝီၤအံၤ, ဝံၢ်တရံးအူ ပီၣ်လဲၣ်ဒီး ဒိတံၢ်ပဟံၣ်ဒွဲအပဲတြီဆံးတဖၣ် မၤသးဒ်တၢ်ထိစုခိၣ်ဆူၣ်မးအသိးလီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ပအိၣ်လၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အပူၤလီၤ. တြဲၤတဖၣ်န့ၣ် ကျၢၤဒိၣ်မး ဒီးဟံၣ်ဒွဲအခီၣ်ထံးတဖၣ် ဂၢၢ်ကျၢၤဒိၣ်မးလီၤ. ဖဲကလံၤမုၢ်အူတပျုာ်တပျီၤတၢ် လၢတၢ်ချၢအခါ, ပဝဲပဒၢးဖိအိၣ်ဘံၣ်အိၣ်ဘၢဝဲလီၤ.
တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ် မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ်အကါဒိၣ်တခါလၢလံာ်စီဆှံအပူၤ, စးထီၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအနီၢ်ကစၢ်လီၤ. ဝံယရှါယၤစံးကတိၤ ကစၢ်ယွၤအဂ့ၢ်လၢ “နမ့ၢ်တ့ၢ်တိာ်ဧိၤတာ်ဧိၤ လၢပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိအဂီၢ်, တိာ်ဧိၤတာ်ဧိၤလၢ ပှၤဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်အဂီၢ် လၢအဘၣ်တၢ်ကီအဖၢမုၢ်, တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ်လၢ ကလံၤမုၢ်...” န့ၣ်လီၤ(ယရှါ ၂၅:၄). တၢ်န့ၢ်အမဲာ်ညါ, ယွၤအပှၤဂီၢ်တဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ်, ကဘၣ်ဟ့ၣ်တၢ်အိၣ်တဒၢအလီၢ်ဆူ ပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိ လၢအဖှီၣ်အဃာ်ဝဲ (၅ မိၤရှ့ ၁၀:၁၉) ခီဖျိဝ့ၢ်လၢတူၢ်လိာ်တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ( ၄ မိၤရှ့ ၃၅:၆). တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီတမံၤဃီအံၤ ကမၤစၢၤပှၤ ဖဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ထီၣ်လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအကျါ, လၢပဟီၣ်ခိၣ် မုၢ်တနံၤညါအံၤလီၤ. ဖဲဆၢကတီၢ်…
တၢ်အပူၤလၢတၢ်ဒူၣ်လိၤ
တၢ်တမံၤမံၤ အီၣ်ယဖီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအပူၤကွံာ်အနံၤအခါ, ဖီတဖၣ် ကတြီဂ့ၤမး ယူာ်ထီၣ် အခိၣ်ဆူထးလီၤ. ခဲအံၤ, အဝဲသ့ၣ်ကဲထီၣ်ဖီအမုၢ်လၢအခိၣ်တအိၣ်လံလီၤ. ယစီၤဟးတရံးကွၢ် ယကရၢၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ကဝီၤကနူၤချၢ ဒီးထံၣ်တၢ်အပူၤလၢ အတြီၢ်ပဒဲတဒုလၢ ယသ့ၣ်ဘၣ်ကရၢၢ်လိၤလီၤ. ပဒဲဖိတဖၣ် လီၤအဲၣ်ဒိၣ်မး, ဘၣ်ဆၣ် မ့ၢ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢ အမၤကီမၤခဲတၢ်တဖၣ် ဒီးဟးဂီၤဖီတဖၣ်ဒီကရၢၢ်လၢမံးနံးအတီၢ်ပူၤလီၤ.
ယဆိကမိၣ်ထံကွၢ်, မ့ၢ်ပှၤဟုၣ်နုာ်လီၤတၢ်လၢ အမၤဟးဂီၤကွံာ် ယွၤအက့ၢ်ဂီၤလၢ ဘိၣ်ထီၣ်ဖးထီၣ်လၢ ယတၢ်အိၣ်မူပူၤ ကအိၣ်ဧါ. ကတိၤဒိ ၂၅:၂၈ စံးဝဲ “ပှၤလၢ အတပၢဘၣ်အသးဒၣ်ဝဲန့ၣ်, မၤသးဒ်ဝ့ၢ်လၢအလီၤပှီၢ်ဝဲ, အခိၣ်ဒူတအိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ”. လၢပျၢၤမုၢ်နံၤမုၢ်သီအခါ, ဝ့ၢ်အတၢ်ဒူၣ်န့ၣ် ဒီသဒၢန့ၢ်တၢ်လၢ ဒုၣ်ဒါအတၢ်ဟဲဂုာ်နုာ်ဆူၣ်တၢ်အဂီၢ်လီၤ. တၢ်အပူၤဆံးကိာ်ဖိလၢ တၢ်ဒူၣ်လိၤဒၣ်လဲာ်, အခီပညီထီၣ်လၢ ဝ့ၢ်ဒီဝ့ၢ်အိၣ်အိးထီၣ်ပာ်သး လၢတၢ်ကဟဲဒုးအီၤအဂီၢ်လီၤ.
လံာ်တၢ်ကတိၤဒိအါမးအဂ့ၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ပၢၤပသးလီၤ “နထံၣ်န့ၢ်ကနဲစီစ့ၢ်ကီးဧါ. အီၣ်ဖဲအကြၢးတက့ၢ်” ပှၤကူၣ်တၢ်သ့ကွဲးဝဲ ဒ်န့ၣ်လီၤ(၂၅:၁၆). တၢ်ကီၤသူၣ်ပၢၤသးမ့ၢ် သးအတၤသၣ်တဖျၢၣ်လၢ အအိၣ်ခိးပၢၤဃာ်ပှၤ, လၢအဒီဒၣ်န့ၢ် ပှၤလၢ မ်ပသုတသးစူၤတဂ့ၤ, တၢ်အိၣ်မူအတၢ်ခၣ်, တၢ်သးကွံတၢ်ဒီး တၢ်ဖိဃၢ်လၢ အမၤဟးဂီၤတၢ်အဂုၤအဂၤတဖၣ်, လၢအဆွံနုာ်ဆူၣ်အသးဒီး…
လဲးကိၢ်(Lego)တၢ်မၤလိလၢအသိၣ်ပှၤ
ပှၤတဂၤစုာ်စုာ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢပှ့ၤန့ၢ် လဲးကိၢ်(Lego) ဖိသၣ်တၢ်လိာ်ကွဲ ပလးစတ့း (plastic)ကိၣ်လိၣ်ဖိ အခါ ၁၀ ဃၣ်ဃၣ် ကိးနံၣ်ဒဲး - အါန့ၢ်အကကွဲၢ်ကထိနွံဆံယဲၢ်ဘျီ(75 Billion)လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် မ့တမ့ၢ်လၢပှၤဒဲးန့း(Danish)ဖိပှၤဘှီဖိသၣ် တၢ်လိာ်ကွဲ အီလံၣ်ခဲး ခရံးစထံၣ်ယၢၣ်စၢၣ် (Ole Kirk Christiansen) အတၢ်သးစွံကတုၤဘၣ်န့ၣ်, လဲးကိၢ်ကိၢ်လိၢ်ဖိလၢ တၢ်ကဆဲးဒုးကဲထီၣ်တၢ် တမ့ၢ် ကအိၣ်နီတခါဘၣ်.
ခရံးစထံၣ်ယၢၣ်စၢၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢး မၤတၢ်သပှၢ်ပှၢ် ဖဲ ကီၢ်ဒဲမး(Denmark) အဝ့ၢ်ဘ့ၤလၢ်(Billund) လၢနံၣ်အဆံအါမးအပူၤ, တချုးဒံးအမၤကဲထီၣ် “Leg Godl” လၢအခီပညီမ့ၢ် “လိာ်ကွဲဂ့ၤဂ့ၤ”န့ၣ်လီၤ. အဝဲအတၢ်မၤလီၢ် မ့ၣ်အူ အီၣ်ဟးဂီၤခံဘျီညါလီၤ. အဝဲအိၣ်ဒီးကျိၣ်စ့အတၢ်လၢာ် စီဖ့ကလ့ၤ ဒီးတူၢ်ဘၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ် တၢ်ဒုးလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ပီးတၢ်လီ အတၢ်တလၢတလီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံကတၢၢ်, ဖဲ ၁၉၄၀ နံၣ် အလီၢ်ခံတဖၣ်န့ၣ်, အဝဲမၤန့ၢ် တၢ်ထံၣ်ဘၣ်ဃး “နီၢ်ကစၢ်ဘျးစဲဃာ်ဒၣ်တၢ်” ပလးစတ့းကိၢ်လိၢ်ဖိတဖၣ်လီၤ. (ခရံးစထံၣ်ယၢၣ်စၢၣ်)သံဖဲ ၁၉၅၈…