သးအတၢ်ဆၢမိၣ်န့ၢ်တမံၤ လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်
ဘလ့း(စ) ပး(စ)ကဲၣ် (Blasie Pascal) အတၢ်ကတိၤ "တၢ်အပူၤယိာ် လၢပှၤထိၣ်ဒွးအီၤ တန့ၢ်တသ့န့ၣ် အိၣ်ဝဲလၢပသးကံၢ်ပူၤ" န့ၣ် ထဲဒၣ်သ့တၢ်လၢာ် ကစၢ်ယွၤ တဂၤဧိၤ မၤပှဲၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အီကၢးစတံ(န) (Augustine) ထုကဖၣ်ဝဲလၢ “နတ့လီၤပှၤဒၣ်နဲ လၢနဂီၢ်, အိကစၢ်ဧၢ,” “ဒီးတချုးပသးအံၤ အိၣ်ဘှံးလၢနပူၤန့ၣ် ပသးအိၣ်ဂၢၢ်အိၣ်ဘှံးတန့ၢ်တသ့” ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး ပာ်ဖျါဝဲလၢ, ပလီၤဂာ်ဒီးပှၤအသးသူထံ လၢမဲးမုၢ်ခိၣ်တဖၣ်အသိး, ပတၢ်မ့ၢ်တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် “ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီ” ဝဲဒၣ်ကစၢ်ယွၤ (စံး ၆၃:၁) န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်လီၤကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီတၢ်ဘၣ်. ကစၢ်ယွၤ ဆၢမိၣ်န့ၢ်သးလီတၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဘၣ်တ့ခဲလၢာ်အကစၢ် တဂၤ, ကဘၣ်မၤလၢပှဲၤဝဲလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်ဆၣ်. လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါဝဲလၢ, ဖဲပဟးဖျိးကျဲအကတီၢ် ဒ်သိးပကဃၣ်က့ၤပသးဆူ ယွၤအအိၣ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤ "အသးဆၢမိၣ်န့ၢ်ပှၤ" (ယၤ ၄:၄-၅), ဒီးကစၢ်ယွၤ စံးဝဲဒၣ်တလီၢ်လီၢ်လၢအဝဲအဲၣ်ဒိးပှၤဂီၢ်မုၢ် ဒ်သိးကစံးဝဲလၢအတၢ် ( ၂ မိၤ…
ယွၤနုာ်လီၤမၤတၢ် လၢတၢ်အဘၢၣ်စၢၤ
လၢတနံၤအဂီၢ်, တၢ်လၢအကဘၣ်မၤဝဲတဖၣ်န့ၣ် စၤရါ (Sara) ကွဲးလီၤဆိဝဲဒၣ်လၢဂီၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပှၤသးစၢ် အဟံၣ်ဒူၣ်လၢအဖှီၣ်တဒူၣ် ဃ့အီၤတၢ်မၤစၢၤတမံၤန့ၣ် နုာ်လီၤမၤတံာ်တာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကပှ့ၤ ဂာ်သဝံ အဂီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် ကဲး(စ) လံာ်က့ဖိ (Gas-Card) န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲသပှၢ်တၢၢ်န့ၣ်လီၤ. စၤရါ တဂၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအါဘၣ်ဆၣ်, ကစၢ်ယွၤ အဲၣ်ဒိးလၢ အဝဲကဘၣ်မၤဝဲန့ၣ် သ့ၣ်ညါဝဲအဃိ, စၤရါ တူၢ်လိာ်ဝဲလၢ ကလဲၤဆှၢဝဲဆူ ဟံၣ်ဒွဲ (Hotel), တၢ်လီၢ်ဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ကတဲာ်ကတီၤဒုးအိၣ်အဝဲသ့ၣ် စှၤနွံန့ၣ်လီၤ. စါရါ ဟံးန့ၢ် လံာ်က့ဖိဝံၤ, ကွၢ်ဝဲတၢ်အိၣ်ဆိးအလီၢ်အကျဲန့ၣ်ဒီး, ကဘၣ်လဲၤနီၣ် သိလ့ၣ် အတၢ်လဲၤန့ၣ် ယံၤန့ၢ်ဒံး အတယာ်ဆိပာ်ဝဲအဃိ, ကဒူးကဒ့ၣ် ကစၢ်ယွၤလၢ, ယကလဲၤဆှၢန့ၢ် လံာ်က့ဖိဆူ အဝဲသ့ၣ်အအိၣ်န့ၣ် ယသိလ့ၣ် အဂာ်သဝံကလၢာ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢအသးပူၤန့ၣ် စၤရါ တူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်သိးကစၢ်ယွၤ စံးဘၣ်အီၤလၢ ယကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်တ့ၢ်နၤဝံၤလံ တမ့ၢ်ဘၣ်ဧါ. "စၤရါ စံးဆၢဝဲဒၣ်,…
ပတၢ်န့ၢ်သါခွဲးယာ်လၢ ခရံာ်အပူၤ
လၢဖျၣ်ဂုာ်ကွံာ်တၢ်လိာ်ကွဲကရၢ (NBA) န့ၣ် တၢ်လိာ်ကွဲအဖုတဖၣ်အကျါ ဒါလး(စ) မါဘရ့း(စ) (Dallas Mavericks) အကစၢ်, ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ် ဒီလၣ် တကလီၢ် ဆူ ခၠံၣ်ကၣ်ကိၢ် ပှၤစံးကတိၤတၢ်လိာ်ကွဲ အတၢ်ကစီၣ်တဂၤ, လၢတၢ်ဖိးမံဒီးသဲစးအပူၤန့ၣ် ဒ်သိးကဆီ တလဲအမံၤလၢ “ဒါလး(စ) မါဘရ့း(စ)” အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တကးဒံးဘၣ်န့ၣ်, စံးစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ ကဟ့ၣ်မၤဘူၣ် ဒီလၣ် တကလီၢ် ဆူ တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢတဖုဖုလၢ ပှၤတဂၤအံၤ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်လီၤက့ၤ အသးဒၣ်ဝဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဝံၤန့ၣ်ဒီး, ကွဲၤလ့လိၤအပှၤစံးကတိၤ တၢ်လိာ်ကွဲ အတၢ်ကစီၣ်တဂၤအံၤ လၢတၢ်ပာ်လီၤသးအဂၢၢ်အကျၢၤအပူၤန့ၣ် စံးဆၢက့ၤ တၢ်မၤအကစၢ်လၢ “ယတမၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် “ပှၤမ့ၢ်စံးဘၣ်ယၤလၢ ယကမၤတၢ်တမံၤမံၤ, ထဲဒၣ်လၢ ကျိာ်စ့တမံၤဧိၤအဂီၢ်န့ၣ်, ကကဲထီၣ် တၢ်သးတံာ်တာ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယမံၤန့ၣ် မ့ၢ်ယတၢ်မ့ၢ်တၢ် အတၢ်န့ၢ်သါခွဲးယာ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. ယသးအိၣ်ဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤ ယတၢ်အိၣ်မူ သကဲာ်ပဝးလၢအတီအလိၤ, ဒီးသူးသ့ၣ်ကံၢ်စီလၢပှၤနာ်န့ၢ်အီၤသ့” န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကွဲၤလ့လိၤအပှၤစံးကတိၤတၢ်အမံၤ မ့ၢ်အတၢ်န့ၢ်သါခွဲးယာ်အသိး,…
လၢပှၤကိးကလုာ်ဒဲး
ဝ့ၢ်လိဒိၣ် (Landon) မ့ၢ် ဝ့ၢ်ဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်လၢ ပှၤကညီအိၣ်ဆိးဝဲ အါကလုာ်အါမၠိန့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီတဖၣ် အိၣ်ဟဲလၢ ထံကီၢ်အါဘ့ၣ်, ဒီးအိၣ်ဆိးအိၣ်သဃဲၤလိာ်သးန့ၣ်လီၤ. ပှၤအါဒံအါဂၤ လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးန့ၣ် ဟဲစိာ်တၢ်ဂ့ၢ်လီၤဆီတဖၣ် သ့ဝဲဒၣ်, ပာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢ အလီၤကမၢကမၣ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်တၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဒိ, ဖဲတၢ်တယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ယတံၤသကိးတဂၤ အိၣ်ဟဲလၢ ယူရပၤအထံကီၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ် တၢ်ပျဲနုာ်လီၤ အထံကီၢ်ဆူ "ယူရပၤ ကီၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ" (European Union), ဒီးလၢဝ့ၢ်လိဒိၣ်န့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ် ပှၤတကလုာ်လၢ ပှၤတပးကဲ အဒိၣ်ကတၢၢ်အဃိ, ယသးတမုာ်ဘၣ်ယဲလၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အသးကလၢၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ ပှၤကွၢ်ကပာ်အီၤ, ဘၣ်တၢ်ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ် လၢတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အဘၣ်မၤဝဲတဖၣ်အဃိ, တူၢ်တန့ၢ်ခီၣ်တကဲလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ တအိၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်မဲာ်အဃိ, ပဝဲစ့ၢ်ကီး တကြၢးပအိၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်မဲာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်အဒူၣ်အဆၢတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ မၤလီၤပှီၢ်ကွံာ်လံန့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပ့းတရူး ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢ ဟံၣ်ခိၣ်ဒုးအဖီခိၣ်အကတီၢ်, ဒီးဒိးန့ၢ်ဝဲ အတၢ်ထံၣ်လၢညါခီအပူၤန့ၣ် ကစၢ်ယွၤ အသးစီဆှံ မၤလိာ်ဝဲ…
တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်, ဒီးတၢ်ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ် အတတီတလိၤ
မ့ၢ်လၢကလံၤအူ အတဟီၣ်ဆူၣ်အဃိ, မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်အမုၢ်နံၤတဖၣ် ယံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အပှၤကူၣ်သ့ကူၣ်ဘၣ် တးစံထၢး (Tacitus) ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်သဘံၣ်ဘူၣ် အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢ အိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်ကိးပသူကိးပသီ, ဒီးပှၤဝ့ၢ်ဖိတဖၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲး အသးသမူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ်, ဝ့ၢ်ရိမ့ၤ နွံဆံ မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ရိမ့ၤ အစီၤပၤ နံရိၤ ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ်တၢ်အတတီတလိၤလၢ ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်အလိၤ, ဒ်အမ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အစးထီၣ်ဃိကဲၤထီၣ် ဝ့ၢ်လၢမ့ၣ်အူန့ၣ်လီၤ. အဝဲသးဟ့ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အဃိ, လၢမ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်, ဒီးမၤသံပှၤအအါအါဂီၢ်ဂီၢ်တဘျီညါအံၤအဂီၢ် ဒ်သိးတၢ်ကပာ်ထီၣ်တၢ်ကမၣ်လၢ ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်အလိၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃုထၢကူၣ်မၤဝဲ, ဒီးတၢ်ဟူထီၣ်သါလီၤတမံၤန့ၣ် တၢ်တတၢာ်တနါဒ်သိးအံၤ ကကဲထီၣ်အသးအဂီၢ်, စီၤပၤ နံရိၤ ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အကလုၢ်န့ၣ်လီၤ.
စီၤနဃ့မယၤစ့ၢ်ကီး ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲ တၢ်ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ်အီၤလၢ အတတီတလိၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်တ့ၢ်လံ ပၤရၣ်အစီၤပၤ အတၢ်ခ့တၢ်ပှၤတဂၤဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးကဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ ဝ့ၢ် အခိၣ်ဒူတဖၣ်အဂီၢ်, ဘၣ်တၢ်ပျဲက့ၤဝဲဒၣ်ဆူ ဝ့ၢ်ယရူၤရှလ့ၣ်,ဃုာ်ဒီးပှၤအံၣ်စရ့လးဖိအဂုၤအဂၤတဖၣ် (နဃ့ ၂:၁-၁၀) န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ် ဝ့ၢ်အခိၣ်ဒူအကတီၢ်, ဒုၣ်ဒါတဖၣ် စံးကတိၤဝဲ…