တၢၢ်ကွဲၤတဖၣ်, ဒီးယွၤအတၢ်အၢၣ်လီၤတဖၣ်
ဖဲယဂဲၤဆၢထၢၣ် ကွၢ်ကီ နဲၣ်အၣ်ကရၢ် (Niagara) ထံလီၤဆူ အတၢ်လီၤလိၣ်လီၤလး အစိကမီၤအကတီၢ်န့ၣ်, ယပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပှၤဟဲဟးလိာ်ကွဲကွၢ်ကီတၢ်တဖၣ် စးထီၣ်ဒိတၢ်ဂီၤ သတူၢ်ကလာ်န့ၣ်လီၤ. ယကွၢ်ဃီၤဆူ တၢ်လီၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ဝဲတတီၤန့ၣ်ဒီး, ယထံၣ် တၢၢ်ကွဲၤတထံၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်, ဒီးအိၣ်ကဝီၤဃာ်ဝဲ ထံကျိအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢၢ်ကွဲၤ အတၢ်ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲန့ၣ် စးထီၣ်လၢ ကသ့ၣ်အခီၣ်မ့ၣ် ထးကွီၤ အထံလီၤဆူ (Horseshoe Falls) အခီၣ်ထံး, ဒီးကတၢၢ်ဝဲဖဲ အမဲရကၤ အထံလီၤဆူ အခီၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢတၢၢ်ကွဲၤစံးတၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, အကတၢၢ်တအိၣ်ဘၣ်. တၢၢ်ကွဲၤလၢ ယထံၣ်ဘၣ်တ့ၢ်လံထဲတဘျီဧိၤန့ၣ်, မ့ၢ်တၢ်အကဝီၤအလၢအပှဲၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီန့ၣ်, ဖဲယကွၢ်လီၤတၢ်ဆူ ကဘီယူၤအပဲတြီဖိ, ဒီးလၢတၢ်ချၢတၢ်လီၢ်အယံၤ, တၢ်အၢၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ် မုၢ်အတၢ်ကပီၤဆဲးလီၤဘၣ် အကျိၤအကျဲလိၤလိၤဘၣ်ဘၣ်အကတီၢ်ဖိန့ၣ်, ယထံၣ်ဘၣ် တၢၢ်ကွဲၤအလၢအပှဲၤ အိၣ်ဖျါထီၣ်ဒီတကွီၤန့ၣ်လီၤ. တုၤကဘီယူၤအတၢ်လဲၤကျဲ ဆီတလဲအသး, ဒီးတၢၢၢ်ကွဲၤလီၤမၢ်ဝဲအကတီၢ်, ယဆ့ၣ်နီၤကွၢ်ကီအီၤလၢ တၢ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢၢ်ကွဲအံၤ ဟ့ၣ်ယၤတၢ်လၢယကဘၣ်ဆိကမိၣ်ထီၣ်တဖၣ်အါမး, တၢ်လၢအမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ တအိၣ်ဒီး တၢ်အခီၣ်ထံးဒီးတၢ်အကတၢၢ် စံးတၢ်န့ၣ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်လဲၣ်.…
သူၣ်လီၤအသးလၢထံဖိကျိအနံၤ
ဘ့(လ) မ့ၢ်ကီၢ်ဒိၣ်ခွါလၢ အိၣ်ဘှံးက့ၤလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတယံာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် ညိကွံာ်ဝဲ တၢ်နီၣ်သိလ့ၣ်အတၢ်မၤ, ဒီးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်တဂၤဧိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်လဲၤဟံးန့ၢ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်လၢ ပှၤဆါတၢ်ပှ့ၤတၢ်အလီၢ်, ကဘၣ်လဲၤထုးထီၣ် ကသံၣ်ကသီ တဖၣ်, ဒီးလၢအိၣ်ဘှံးနံၤ, တၢ်လဲၤဆှၢအီၤဆူ တၢ်ဘါသရိာ်အဂီၢ်, အဝဲလိၣ်တၢ်မၤစၢၤ န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဘ့(လ) စံးဝဲဒၣ်လၢ, “တနံၤဘၣ်တနံၤန့ၣ် ယအဲၣ်ဒိးအိၣ်ဆိးလၢ ဟံၣ်ဃီန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်ယွၤ လၢကွဲၤထံၣ်ဟူအပူၤ, ခီဖျိတၢ်သးဝံၣ် စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ လၢပတဟ့ၣ်ဘၣ်အပှ့ၤကလံၤ, ဒီးတၢ်မၤလိ လံာ်စီဆှံ ဒီတနံၤကျၢၤ န့ၣ် မ့ၢ်နသ့ၣ်ညါဧါ” န့ၣ်လီၤ. ဘ့(လ) မၤလၢာ်ဝဲဒၣ် အမုၢ်နံၤတဖၣ်န့ၣ် ပှဲၤလုာ်ဘၢကွံာ်ဒီး ယွၤကလုၢ်ကထါ, တၢ်ထုကဖၣ်, ဒီးသးဝံၣ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲပသူၣ်ပသးတဖၣ်သူၣ်လီၤအသးအလီၢ်န့ၣ် လုၢ်လၢ်လၢ ပဟံးဃာ်တဖၣ်န့ၣ် ဒိၣ်စိလုၢ်ဘၢဝဲန့ၣ်လီၤ. ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤနီၢ်ဂံၢ် ၁:၁-၂ ပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤတဂၤအလုၢ်အလၢ်လၢ အဒိးန့ၢ် တၢ်ဘၣ်ကစၢ်ယွၤအသး- မုၢ်လၤသးခုဝဲလၢ ကစၢ်ယွၤအတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ, ဆိကမိၣ်ဝဲလၢ မုၢ်ဆါဆဲးလၢမုၢ်နၤ, ဒီးတလူၤပိာ်ထွဲ ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်ထီဒုၣ်ထီဒါအလုၢ်အလၢ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်လီၤ. တၢ်ကီတၢ်ခဲကဟဲလီၤဘၣ်…
တၢ်အဲၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သါလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤ
ဖဲကီၢ်စွံးဒဲၢ် (Sweden) န့ၣ် တၢ်ကတိၤ “ဒူစတဲးန့” (dostadning) အိၣ်ဝဲတဖျၢၣ်, ဒီးအခီပညီလိၤလိၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ “တၢ်သံဒီးတၢ်မၤကဆှီတၢ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်ထံၣ်တမံၤအံၤ, အဲၣ်ဒိးစံးဝဲလၢ ဒ်ပသးပှၢ်ထီၣ်အကတီၢ်, ပကြၢးဆိကတီၢ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ဟံးဃာ် ပိးလီတဖၣ်, ဒီးစးထီၣ် မၤစှၤလီၤ တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ် လၢပတၢ်အိၣ်မူဒီစိၤ တၢ်လၢပထၢဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်တ့ၢ်အီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤစွံဒ့း(ၡ)ဖိတဖၣ်အဂီၢ်, “တၢ်သံဒီးတၢ်မၤကဆှီတၢ်” စံးတၢ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, မ့ၢ်တၢ်အဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်, ဒီးအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဝဲ, ဖဲအလဲၤပူၤကွံာ် ဟီၣ်ခိၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, မၤဘီၣ်မၤညီထီၣ်ဝဲဒၣ် ဖိလံၤတဖၣ်, ဒီးပတံၤသကိးတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိး ဒီးဖိလံၤတဖၣ်, ဒီးတံၤသကိးတဖၣ် ကရဲၣ်ကျဲၤ တၢ်လၢပှၤသံတဖၣ် ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်တဖၣ် ကညီဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်ပမ့ၢ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးသ့ၣ်တဖၣ်အသိး, ဖဲပသးအနံၣ်အလါတုၤဃီၤဝဲ အကတီၢ်တကတီၢ်န့ၣ်, ပဆိကမိၣ်ထီၣ် တၢ်ဟ့ၣ်သါအဂ့ၢ်- တၢ်လၢအဒုးမူဒုးဂဲၤပှၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲပစံးကတိၤ တၢ်ဟ့ၣ်သါအဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အါတက့ၢ်န့ၣ်. ပထံၣ်ဒၣ် ကျိာ်စ့, တၢ်န့ၢ်သါ, မ့တမ့ၢ် တၢ်အဲၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်တဖၣ် ဘၣ်ဆၣ်, ပကဘၣ်စံးကတိၤ တၢ်ဟ့ၣ်သါအဂ့ၢ် အိၣ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်ကွၢ်…
တၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်ကဒါက့ၤ
ဒ်ပှၤလိၣ်ဘိထီၣ်သီတဂၤအသိး တၢ်လိၣ်ကွဲ ဒိးစက့း ဒုးနဲၣ်တၢ် (figure skating) န့ၣ်ယဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယသးဘၣ်ယဲလၢ တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ဃါဃုာ်ဒွဲလၤကူၣ်သ့ဒီးတၢ်လိာ်ခိၣ်လိာ်ကွဲ ဖဲထံလီၤသကၤ အဖီခိၣ်, လၢတၢ်ဝံၢ်တရံးနီၢ်ကစၢ်ချ့ချ့, တၢ်စံၣ်ဂဲၤကလံၣ်, ဒီးတၢ်ဒုးနဲၣ်က့ၢ်ဂီၤ အကလုာ်ကလုာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယကွၢ်ကီတ့ၢ် ပှၤဒိးစက့းစဲၣ်နီၤတဖၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်ဂဲၤဒိတဖၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, အကတၢၢ်န့ၣ် ယဒိးန့ၢ် ခွဲးယာ်လၢ ကလဲၤမၤလိန့ၢ် တၢ်ဒိးစက့းလၢ ပှၤမၤလိတၢ်ဖိတဖုအကျါန့ၣ်လီၤ. ယမၤလိန့ၢ် ပကဘၣ် ဒိးစက့းစံၣ်ယူၤဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်, အိၣ်ကတီၢ် ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဒိးစက့းတဖၣ် အပတီၢ်ကအိၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ, တၢ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ်လၢကဘၣ်သ့ၣ်ညါမၤလိန့ၢ်ဝဲန့ၣ်, ပမ့ၢ်လီၤဃံၤန့ၣ်ဒီး, ပကဘၣ် ဂဲၤဆၢထၢၣ်က့ၤချ့ချ့ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံကတၢၢ်, ဖဲနီၢ်တဂၤ အတၢ်မၤလိန့ၣ်, ယမၤလိန့ၢ်ဘၣ် ပကဝံၢ်တရံးပနီၢ်ကစၢ်ချ့ချ့ဒ်လဲၣ်. ပကစံၣ်ဒ်လဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ထီဘိန့ၣ် ယဘၣ်သန့ၤလီၤယသးလၢ တၢ်သ့တၢ်ဘၣ် အဂံၢ်ခီၣ်ထံး, လၢအမ့ၢ် ပမ့ၢ်လီၤဃံၤန့ၣ်ဒီး, ပကဘၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်ကဒါက့ၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးပကသ့ၣ်ညါ “တၢ်လီၤဃံၤ” န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်လဲၤခီဖျိတမံၤလီၤန့ၣ် တလိၣ်လၢ ပကဘၣ်မ့ၢ် ပှၤလိာ်တၢ်ကွဲဖိတဂၤဘၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, မ့ၢ်လၢပမၤတၢ်ဒဲးဘးအဃိ, (မ့) ပခီၣ်ဘၣ်တိၢ်လီၤဃံၤ…
တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီကဆှီဒီဖိ
ယမါဒီးယၤ ပလဲၤဒိးလ့ၣ်ယီၢ်ခီၣ်ဖိန့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါလၢ ပယီၢ်တ့ၢ်ဝဲ မံၤလာ်တဖၣ်အိၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဒ်သိးယကပှ့ၤ နီၣ်ထိၣ်တၢ်လဲၤအဂီၢ်, ယလဲၤဆူ ပှၤဆါတၢ်ပှ့ၤတၢ်အကျး, ဒီးယဟဲက့ၤစိာ် ပိးလီဖိအံၤဆူဟံၣ်န့ၣ်ဒီး, ယထံၣ်ဘၣ်လၢ တၢ်ထိၣ်ဒွး ရဲၣ်ကျဲၤတၢ်တဖၣ်န့ၣ် ကီခဲဝဲဒၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ယက့ၤကဒါက့ၤဆူ ကျးလၢ ယပှ့ၤတၢ်အလီၢ်, ဒီးပှၤလၢအဆါလီၤယၤ ပိးလီၤအံၤ, ဒ်သိးပိးလီဖိအံၤ ကမၤတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်, ရဲၣ်ကျဲၤဝဲလၢ တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖုၣ်ကိာ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ယထံၣ်လၢ တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤပိးလီဖိအံၤန့ၣ် တကီတခဲဝဲဒၣ် ဒ်ယဆိကမိၣ်တ့ၢ်ဝဲအသိးန့ၣ်ဘၣ်.
လၢပတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ် ပိးလီအသီ, ဒီးတၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်အသီတဖၣ်န့ၣ် ကဖျါလၢ ပနၢ်ပၢၢ်အီၤတညီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဒိန့ၣ်, ကွၢ်ဆိကမိၣ်ထံ တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤအဂ့ၢ်တက့ၢ်. ပှၤတနီၤ ကဆိကမိၣ်ဝဲလၢ တၢ်ကဲထီၣ်ကစၢ်ယွၤအဖိန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်လၢအမၤသဘံၣ်ဘုၣ်ပှၤအသးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲလံာ်မၤတၢ် ၁၆:၃၁ န့ၣ် လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ တၢ်ကတိၤကဆှီဒီဖိ, “စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်တက့ၢ်. ဒီးနကတုၤလၢ တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤနဲ, ဒီးနပှၤဟံၣ်ဖိလီၤ” န့ၣ်လီၤ. တလိၣ်လၢတၢ်ကလူၤပိာ်ထွဲ တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်. တလိၣ်လၢ တၢ်ကဘှါဆှဲ တၢ်ဂ့ၢ်ခူသူၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်.
ရိမ့ၤ…
ဃုထံၣ်န့ၢ်တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံလၢကစၢ်ယွၤ
ဒ်ဖိသၣ်တဂၤအသိး, ဖဲပှၤသံကွၢ် ဘဲ(န) (Ben) လၢ “နမ့ၢ်ဒိၣ်ထီၣ် နအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် တၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်ဒီး. ကစံးဆၢဝဲ, “ယအဲၣ်ဒိးကဲထီၣ် ဒ် ဒ့း(ဘ) (Dave) အသိးန့ၣ်လီၤ.” အဝဲအဝဲၢ်ခွါမ့ၢ် ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဂၤ, ရ့တံၤရ့သကိးသ့ဝဲ, ဒီးမ့ၢ်ကၠိဖိစဲၣ်နီၤတဂၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအတဒ်သိးလိာ်သးဘၣ်န့ၣ် ဘဲ(န) စံးဝဲ, “တၢ်လိာ်ခိၣ်လိာ်ကွဲတကပၤန့ၣ် ပှၤစူးကါယၤတသ့, ယမဲာ်ဆှးသ့, ဒီးယတမ့ၢ်ပှၤစဲၣ်နီၤ လၢတၢ်မၤလိမၤဒိးအပူၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယအဲၣ်ဒိး ရ့လိာ်သးဒီးဒ့း(ဘ) ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲတကနၣ်ဃုာ်ယၤဘၣ်. အဝဲ ကိးယၤလၢ 'ပှၤလီၤကၢၣ်' တဂၤန့ၣ်လီၤ.”
လၢအတၢ်အိၣ်မူ တၢ်ဆၢကတီၢ်အါတက့ၢ်န့ၣ် ဂုာ်ကျဲးစၢးဃုထံၣ်န့ၢ် အဝဲၢ်ခွါ အတၢ်အဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကလီကလီန့ၣ်လီၤ. တုၤဒၣ်လဲာ် ဘဲ(န) ကဲထီၣ် ပှၤပိာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအခံ, ဒီးဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်ကဒုလၢ တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤ ကစၢ်အတၢ်အဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
၁ မိၤရှ့ ၂၉:၃၂-၃၅ န့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် စီၤယၤကိာ် အမါအခီၣ်ထံး, လၢအမ့ၢ် နီၢ်လ့ၤအၤ…
တဘၣ်ထိၣ်တဲာ်နီၤဖး ကဘျံးကဘျၣ်ဘၣ်
ပှၤဒိးလဲဒိးသိလ့ၣ်ဒီးပှၤဂၤတဖၣ်အကျါ တဂၤန့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိ, ဒီးစံးဝဲလၢ ဖဲအဒိး သိလ့ၣ်တဘျီန့ၣ် ဘၣ်ဝံသးစူၤ ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဂၤ လၢအအီၣ်ဝဲတၤသၣ်လၢ အစိနၤတမုာ်ကတၢၢ်အဂ့ၢ်, ဒီးအတဂၤန့ၣ် ဖဲအနီၣ်သိလ့ၣ်အကတီၢ် အတၢ်ကတိၤအါလိာ်အသးဒီးအတၢ် အဲၣ်တီ, ဒီးအဂၤတဂၤန့ၣ် ကျဲးစၢးကွဲန့ၢ်အီၤလၢ ကပာ်ဖှိၣ်ဘျၢလီၤစ့ ဖဲ ဖီၣ်စံၢ် တၢ်တိာ်ကျဲပာ်ဖှိၣ်စ့ (Ponzi Scheme)န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂ့ၢ်တမံၤစူၢ်စူၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ထိၣ်နီၤဖးအပတီၢ်ဖုၣ် အလီၢ်န့ၣ်, ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ထိၣ်နီၤဖးလၢအမ့ၢ်ဆၣ်ယဲၢ်ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါထီၣ်,“အဝဲသ့ၣ်ကိးဂၤဒဲးန့ၣ် ဖျါလၢ အမ့ၢ်ပှၤအဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢယတၢ်ထိၣ်တဲာ်နီၤဖးအဖုၣ်အဃိ, ယတအဲၣ်ဒိး အဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ကွံာ်လၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ န့ၣ်ဘၣ်.” အဝဲတပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤနီၣ်သိလ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ် တီတီလိၤလိၤန့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲတၢ်အုၣ်သးကဘျံးကဘျၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဂ့ၢ်အါမံၤအဃိ, ပပၢၤဃာ်ခူသူၣ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ ပှၤတနီၤနီၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိလၢ ဝ့ၢ်အ့ဖ့းစူးတဖၣ်အဂီၢ်, ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဟ့ၣ်ဂံၢ် ဟ့ၣ်ဘါဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်ကဒဲကဒဲ ကစံးကတိၤတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံအပူၤ, ဒ်အမ့ၢ် တၢ်ဘၣ်တ့အသီတဖၣ်လၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ပကစံးကတိၤ တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီအဂီၢ်န့ၣ် အလီၤအိၣ်ဝဲ ဒ် အ့းဖ့း…
တၢ်ပၢၤသူၣ်ကီၤသး အိၣ်ဒီးတၢ်ကူၣ်သ့လၢယွၤအပူၤ
လၢအမဲရကၤ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ အတၢ်ဒုးဖးဒိၣ် (၁၈၆၃) အကတီၢ်, ကလံၤထံးအသုးမုၢ်ဖးဒိၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤနၢၤအီၤ နးနးကျံးကျံး ဖဲ ကဲးထံၣ် စဘၢး အတၢ်ဒုးဝံးန့ၣ်ဒီး, သုးမုၢ်ဒိၣ်အခိၣ်ကျၢၢ် ရီဘၢး အံ.လံ (Robert E. Lee) ကဲခိၣ်ကဲနၢ်, ဒီးဃၣ်ကဒါက့ၤအပှၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်မးတဖုဆူ ကလံၤထံး အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. မူခိၣ်ထံ ဟဲစူၤလီၤဝဲဒိၣ်မးအဃိ, ဖိၣ်ထီၣ်မဲး (Potomac) ထံကျိန့ၣ် ထံလုၢ်ဘၢကွံာ်ဝဲခဲလၢာ်, ဒီးကဲထီၣ်တၢ်တံာ်တာ်လၢ ပှၤဂုၤက့ၤအသးတဖုအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကီၢ်ခိၣ် အၤဘြၤဟၣ် လ့ကၢၣ် သဆၣ်ထီၣ် သုးခိၣ်ကျၢၢ် ကၠီး မံး(ဒ) (George Meade) ဒ်သိးကလူၤပိာ်ထွဲဒုးဝဲဒၣ် ကလံၤထံးအသုးမုၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ် လံ အပှၤသုးဖိတဖၣ်အသိးန့ၣ် မ့ၢ်လၢ မံး(ဒ) အပှၤသုးဖိတဖၣ်လီၤဘှံးလီၤတီၤဝဲအဃိ, သုးခိၣ်ကျၢၢ် မံး(ဒ) ပျဲအပှၤသုးဖိတဖၣ် ကအိၣ်ဘှံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လ့ကၢၣ် ဟံးထီၣ်ထိၣ်ဒံးဘိ, ဒီးကွဲးလီၤဝဲ လံာ်ပရၢတဘ့ၣ်, ဒီးလံာ်ပရၢအပူၤန့ၣ် ကွဲးအုၣ်အသးလၢ, "မံး(ဒ) မၤယံာ်မၤနီၢ်အသးလၢ…
အိၣ်မူဆဲးကပီၤဖျါထီၣ်က့ၤ ယွၤအတၢ်သးကညီၤ
ဖဲတၢ်ဂိၢ်ခါသၢလါတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဒီးကီၢ်ရၢးရှၣ်(Russia) (၁၉၃၀-၁၉၄၀) အကတီၢ်န့ၣ်, ဖ့လဲ(န) (Finnish)အပှၤသုးဖိတဂၤ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, ဒီးမံနီၤစူၣ်လီၤအသး ဖဲတၢ်ဒုးပျီန့ၣ်လီၤ. ရၢးရှါ အပှၤသုးဖိတဂၤ ပညိၣ်ဃီၤဝဲအကျိၤ, ဒီးဟဲဆူအအိၣ်လိၤလိၤန့ၣ်လီၤ. ဖ့လဲ(န) အပှၤသုးဖိတဂၤအံၤ ကဘၣ်သံန့ၣ် လီၤတံၢ်လံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ရၢးရှါ သုးဖိန့ၣ် ဟ့ၣ်ခီအီၤ ကသံၣ်ဖီၣ်အဒၢဖိ, ဒီးလဲၤဝဲဒၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ. လၢခံ, တၢ်မၤအသးလီၤလီၤဆီဆီ ဖဲလၢ ဖ့လဲ(န) အပှၤသုးဖိ ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲ တၢ်အိၣ်အသးတမံၤဃီန့ၣ်လီၤ. တၢ်တဘျီအံၤ, တၢ်အိၣ်အသးန့ၣ် မ့ၢ်လၢ ပှၤရၢးရှါ သုးဖိန့ၣ် လီၤဃံၤဝဲလၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအပျီပူၤ, ဒီးပှၤလၢကမၤစၢၤအီၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိ, အဝဲကဘၣ်မၤစၢၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖ့လဲ(န) အပှၤသုးဖိတဂၤအံၤ ဟ့ၣ်ခီအီၤ ကသံၣ်ကသီတဖၣ်, ဒီးလဲၤဝဲဒၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ.
မး ၇:၁၂ အပူၤန့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဟ့ၣ်ပှၤ တၢ်နဲၣ်ကျဲအတၢ်သိၣ်မိၢ်ပှၢ် အကံၢ်အလဲ, “မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး ဖဲဒၣ်တၢ်လၢ သုဆၢလၢပှၤကညီ ကမၤသုခဲလၢာ်န့ၣ် မၤအီၤဒ်န့ၣ်အသိးတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်တဖၣ် မ့ၢ်အိၣ်မူပိာ်ထွဲ တၢ်သိၣ်မိၢ်ပှၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်ဒီး, ဟီၣ်ခိၣ်အံၤ…
လၢပှဲၤလၢ တၢ်အုၣ်ခီၣ်ကစၢ် အလၢအပှဲၤတဂၤအပူၤ
လၢကွဲၤထံၣ်ဟူ တၢ်မၤဂ့ၤမၤသီထီၣ်ဟံၣ်ပူၤ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ပှၤတ့ဘှီကယၢကယဲဟံၣ်ပူၤ အတၢ်ဃံၤတၢ်လၤတဂၤ, လၢတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤအပူၤ တဲဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဃုထၢ ဝါစဲလ့ၢ် ဟီၣ်ကုၢ်ဘ့ၣ် (ceramic tiles) လၢဟံၣ်တဖျၢၣ် တၢ်လုၢ်ထံလီၢ်အသီအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. စုအတၢ်မၤဟီၣ်ကုၢ်ဘ့ၣ်တဖၣ်အံၤ “တၢ်တလၢတပှဲၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လၢတၢ်ပှဲၤတမံၤ” အံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအတဒ်သိးလိာ်အသးဒီးဟီၣ်ကုၢ်ဘ့ၣ်အဂၤ, ပှၤထုးထီၣ်အီၤလၢတၢ်ပနံာ်တၢ်ကၤအီၤအဂီၢ်, လၢအလီၤဂာ်လိာ်သးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ကုၢ်ဘ့ၣ် တဘ့ၣ်စူၢ်စူၢ် အတၢ်တလၢတပှဲၤတဖၣ်အံၤ အကစၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်အတၢ်ဃံၤတၢ်လၤလီၤဆီ လၢအတဒ်သိးလိာ်အသးတဖၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်အါထီၣ်ဝဲ တၢ်အလုၢ်လၢ်က့ၢ်ဂီၤ မ့တမ့ၢ် တၢ်ထုးန့ၢ်သူၣ်န့ၢ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါဒၣ် တဆံးတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ကုၢ်ဘ့ၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ကမၤဂ့ၤ, မ့တမ့ၢ် ကမၤဟးဂီၤဝဲဒၣ်တၢ်အလုၢ်လၢ်က့ၢ်ဂီၤ, ဒီးတၢ်ဃံတၢ်လၤ ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါလ့ၤတက့ၢ်န့ၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် ဖဲလၢဟီၣ်ကုၢ်ဘ့ၣ်တဖၣ်, လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤတူာ်လီၤကာ်တဖၣ်အံၤ ဟ့ၣ်ထီၣ် တၢ်ဃံတၢ်လၤ အလၢအပှဲၤအကတီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, အတၢ်လိၣ်ထီၣ်သးလၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိ (ဒ်ပှၤကညီတဂၤအသိး အတၢ်ဟဲလီၤဆူဟီၣ်ခိၣ်) န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢတၢ်ပှဲၤလၢ အလၢအပှဲၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. ဧ့ၤ ၄:၁၅ အပူၤန့ၣ် ပှၤကွဲးလံာ်ဧ့ၤဘြံၤ မၤလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, “ပအိၣ်ဒီးပှၤလုၢ်တၢ်အခိၣ်လၢ အသးကညီၤ ပဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ် တသ့ဘၣ်န့ၣ်…