ပှၤလၢအသးဒိၣ်ကဲၤထီၣ်ကီ
တၢ်ဆါသံသတြိာ်အဃိ, ပဘၣ်အိၣ်လီၤဖးဒီဒၣ်ယသး တဘျုးလါဝံၤ, ဖဲယလဲၤနုာ်လီၤဆူသရိာ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, ဖဲလၢယဘၣ်လဲၤအိၣ်လီၤဖးဒီဒၣ်ပသးအကတီၢ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိလၢပတထံၣ်လိာ်ဘၣ်ပသးတဖၣ်န့ၣ် ယထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ်အဃိ, ယသူၣ်ဟူးသးဂဲၤယဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. လီၤဆီဒၣ်တၢ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ်, တနီၤန့ၣ်, ဒ်သိးကဒီတဒၢအသးလၢ တၢ်ဆါသံသတြိာ်အဂီၢ်, ဒီးတနီၤန့ၣ်, လၢတၢ်တဆိကမိၣ်အပူၤ, လဲၤပူၤကွံာ်တ့ၢ်ဝဲ ဟီၣ်ခိၣ်လံအဃိ, ယသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖိတနီၤ တမ့ၢ်ဟဲကတုၤဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲယထံၣ်ဘၣ် သးပှၢ်ဒီမိၣ်ဝၤခံဂၤ ဟဲနုာ်လီၤဆူသရိာ်ပူၤ, ဒီးဆ့ၣ်နီၤဝဲ ဖဲလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလၢယလီၢ်ခံ, လၢအညီနုၢ်ဆ့ၣ်နီၤဝဲန့ၣ်ဒီး, ယသူၣ်ဟူးသးဂဲၤယဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယဝံၢ်ဝၢ်ယစုဆူအဝဲသ့ၣ်အအိၣ်လီၤ. အဝၤန့ၣ် ဝံၢ်ဝၢ်ဆၢက့ၤယၤဘၣ်ဆၣ်, မ့မ့ၢ်အမါန့ၣ်ကွၢ်စူၢ်ယၤ, တၢ်နံၤတၢ်အ့ဒၣ်လဲာ် တပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. ယသးဘၣ်ဒိ, ဒီးယဆိကမိၣ်လၢယသးပူၤ, ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤတနီၤလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ယပာ်သူၣ်ပာ်သးယဲလၢ ပိာ်မုၣ်တဂၤဃီ, (လၢအတစံးဆၢက့ၤ ယတၢ်ဆၢဂ့ၤဆၢဝါအဝဲသ့ၣ်) န့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤအီၤလၢ တံၤသကိးတဂၤ, ဒ်ပှၤလၢအအံးက့ၤကွၢ်က့ၤအီၤတဂၤအသိးန့ၣ်, ဒုးနဲၣ်အီၤလၢ ကဘၣ်ဆၢထၢၣ်ဆ့ၣ်နီၤ ဖဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတံၤသကိးသးပှၢ်မုၣ်, လၢအညီနုၢ်ဘါသကိးယွၤဒီးယၤတဂၤအံၤ ဖျါလၢဆါဆိးက့ဒိၣ်မးအဃိ, ကွၢ်နီၣ်တိၢ်နီၣ်ယၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်. ဖဲန့ၣ်အခါ, မ့ၢ်လၢယတလဲၤဆူအအိၣ်အဃိ, ဖဲယဆၢဂ့ၤဆၢဝါအီၤလၢ တၢ်သးခုသးဆူၣ်အပူၤဒၣ်လဲာ် အဝဲတစံးဆၢက့ၤယၤအခါ, ယသးတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဃိ, ယသးခုယဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…
ကစၢ်ယွၤလၢ တၢ်နၢ်ပၢၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်တသ့ဘၣ်
ကၠ့(စ) ဝဲး(ဘ) မူပျီ အမဲာ်ထံကလၤပီၤ, (James Webb Space Telescope) ဃုထံၣ်န့ၢ်ဆိ တၢ်လၢပကြၢးတိၢ်နီၣ်တိၢ်ဃါအဂၤတမံၤ, ဖဲ လါဖ့းဘြူၤအါရံၤ ၂၀၂၃ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကွၢ်တ့ၢ်လံဝဲလၢ စးကဝၣ်အပူၤ ဆူအမဲာ်ညါန့ၣ်, တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် ဆၣ်ဘုမုၢ် (glaxies) အသီ ဃုကရူၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ် အသီအံၤ ဆီတလဲကွံာ်တၢ်အါထံၣ် ဘၣ်ထွဲဒီးပသ့ၣ်ညါတ့ၢ်ဝဲဒၣ်မူပျီအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကူၣ်သ့ဆၣ်ဧိၤဖီဧိၤစဲၣ်နီၤတဂၤ စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်လၢပဃုထံၣ်န့ၢ်တဖၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ ပတဆိကမိၣ်တ့ၢ်ဝဲအဃိ, ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢစဲအ့ၣ် (science) အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဃ့ကညးအပူၤ, ပှၤကူၣ်သ့ဆၣ်ဧိၤဖီဧိၤစဲၣ်နီၤတဂၤ စံးဝဲဒၣ်လၢ “ပတသ့ၣ်ညါတၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လၢအကမၣ်တမံၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဖျါလၢ ကစၢ်ယွၤ မၤကမၢကမၣ်ပဝဲခဲလၢာ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် မူပျီ မဲာ်ထံကလၤပီၤ အကတီၢ်, ဖျါဝဲဒံး ဝံယရှါယၤ စံးကတိၤလီၤတၢ်ဆူ ခ့ခါစဲအ့ၣ် အပှၤကူၣ်သ့စဲၣ်နီၤတဖၣ်အအိၣ်လိၤလိၤန့ၣ်, ဖျါဖဲ ယရှါ ၄၀:၂၈ အပူၤ, “နတသ့ၣ်ညါဘၣ်ဧါ, နတနၢ်ဟူဘၣ်ဧါ.…
တၢ်ဖး, တၢ်ကွဲး လံာ်စီဆှံ, ဒီးကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး
စီၤမိၤရှ့အခိၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးအနၢၤဧါ. တၢ်အံၤမ့ၢ် စီၤမိၤရှ့ အက့ၢ်ဂီၤ, ဒီးဘၣ်တၢ်စိးပျၤဝံၤအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်လၢ မဲးကဲၣ် အ့ၣ်ကၠလိၣ် (Michelangelo) ဖဲ ၁၅၁၅ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. အနၢၤခံဘိဟဲဖျိးထီၣ်ဝဲလၢ စီၤမိၤရှ့ အခိၣ်တိသၣ်, အခိၣ်သူတဖၣ်အကျါန့ၣ်လီၤ.
တမ့ၢ်ဒၣ်ထဲ မဲးကဲၣ် အ့ၣ်ကၠလိၣ်တဂၤဧိၤဘၣ်. ပှၤတ့ခဲၣ်တၢ် (မ့တမ့ၢ်) ပှၤစိးပျၤတၢ်အါဂၤလၢ ရ့ၤန့ဆိ(န) (မ့တမ့ၢ်) စိၤခၢၣ်သး အကတီၢ်တဖၣ်န့ၣ်, ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် စီၤမိၤရှ့ အက့ၢ်အဂီၤ ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃိလဲၣ်. စိၤဆၢကတီၢ်ဖဲန့ၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်, လံာ်စီဆှံန့ၣ် အိၣ်ဒၣ် လၤတ့ၣ် (Latin) အကျိာ်တၢ်ကတိၤ, ဘၣ်တၢ်ကွဲးကျိာ်ထံဝဲလၢပှၤဧ့ၤဘြံဖိအလံာ်စီဆှံ, ဒီး ၂ မိၤ ၃၄:၂၉ န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် စီၤမိၤရှ့ အမဲာ်ဖံး ကပီၤကပြုၢ်ကပြီၤ ဖဲအိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဝဲလၢယွၤအမဲာ်ညါဝံၤန့ၣ်လီၤ. ကျိာ်အခီၣ်ထံး စူးကါဝဲဒၣ် လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ်လၢ အဘၣ်ထွဲဒီး "တၢ်အနၢၤ" ဒ်သိးကပာ်ဖျါ "တၢ်ကပီၤအယဲၤ" တဖၣ် လၢအဖျါကပီၤ ကပြုၢ်ကပြီၤလၢ စီၤမိၤရှ့အမဲာ်သၣ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်မၤလဲၢ်အါထီၣ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်
တၢ်ဂိၢ်ခါအဆၢကတီၢ်, လၢကီၢ်စဲၣ် မ့းခၠံၣ်ကၣ် (Michigan) အပူၤ, ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနံၤန့ၣ်, ပှၤဟးဆှၢတၢ်ဖိတဂၤ ထံၣ် ပိာ်မုၣ်သးပှၢ်တဂၤ မၤကဆှီထီၣ်ဝဲဒၣ် ဘှ့ၣ်ပစီၤတဖၣ်လၢ အဟံၣ်ကရၢၢ်ပူၤကျဲလိၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဆှၢတၢ်တဂၤအံၤ ဆိကတီၢ်အသိလ့ၣ်, ဒီးဃ့ဝဲ ခွဲးယၢ်, ဒ်သိးဖံသးပှၢ်လၢအသးအိၣ်ဃိးဆံတနံၣ်တဂၤ ကပျဲအီၤလၢကမၤဝံၤတၢ်မၤလၢအမၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်သးပှၢ်အံၤ ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ပှၤဆှၢတၢ်တဂၤကစဲၤခံဝဲလၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဃိ, ဟဲစိာ်ဝဲ အနီၣ်တြိာ်လၢခံတခါန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဆၢထၢၣ် သဃဲၤ, မၤသကိး တၢ်မၤစီဘှ့ၣ်ပစီၤန့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ် ကအိၣ်ဝဲတဆံယဲၢ်မံးနံး, ဒီးပှၤအိၣ်လၢခိၣ်ဃၢၤတဖၣ် ခိးကွၢ်ဝဲလၢတၢ်အယံၤန့ၣ်လီၤ. သးပှၢ်မုၣ်အံၤ စံးဘၣ်အီၤ, “နမၤစၢၤယၤအဃိ, ယစံးဘျုးဘၣ်နၤလီၤ. နမ့ၢ်ပှၤလၢ ကစၢ်ယွၤဆှၢလီၤဝဲတဂၤ” န့ၣ်လီၤ.
လူၤ ၁၀:၂၅-၃၇ ပာ်ဖျါဝဲ, ဖဲကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးကတိၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤသ့တၢ်သိၣ်တၢ်သီတဂၤအကတီၢ်န့ၣ်, ဒုးနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ် တၢ်အဲၣ်ပှၤလၢပဃၢၤ အတၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢအန့ဆၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ အဆၢဖိ ၂၇ န့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ်ပှၤသ့တၢ်သိၣ်တၢ်သီတဂၤ, ဒ်သိးကထုးထီၣ်ဝဲ တၢ်သိၣ်တၢ်သီ အခီပညီလၢအသ့ၣ်ညါဝဲဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲ စံးဆၢဝဲဒၣ်, “အဲၣ်ယွၤနကစၢ် လၢနသူၣ်ကံၢ်နသးလဲ, ဒီးနသးဒီဖျၢၣ်ညါ,…
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး- ပတၢ်အိၣ်ဘှံးအလီၢ်
လၢ ကီၢ်စဲၣ် မ့ရံၣ်လဲၣ် (Maryland) န့ၣ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ ပှၤကိးအီၤလၢ ရှဲၤကရံၣ် လၣ် (Shangri-La) အိၣ်ဝဲတတီၤ, ဒီး ဖဲ ၁၉၄၃ နံၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ပှ့ၤက့ၤအီၤ, ဒီးဒုးကဲထီၣ်က့ၤ တၢ်အိၣ်ဘှံးအိၣ်ကသူၣ်အလီၢ်အကျဲ လၢအမဲရကၤကီၢ်ခိၣ် ဖရၣ်ကလ့ ဒံၣ် ရူၤစဘဲး (Franklin D. Roosevelt) အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်အံၤအိၣ်လၢခိ, ဘှ့ၣ်ဘှီၣ်ဒီးအိၣ်ယံၤဒီးပှၤကညီတဖၣ်, ဒ်အမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်အဟံၣ် (White House) ပှၢ်ဘျးစဲသန့ပာ်ဖျါဝဲအသိး, ဒုးအိၣ်ထီၣ် “ခွဲးယာ်လၢ တၢ်အိၣ်ပူၤဖျဲးဒီးပှၤအဂၤ, ဒီးအိၣ်မုာ်အိၣ်ပၢၤ” ဃုာ်ဒီး “မ့ၢ်တၢ်လီၢ်တတီၤလၢ ကဖံးတၢ်မၤတၢ်, ဒီးကတူၢ်လိာ်ခီၣ်ဆၢ ခိၣ်နၢ်လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤတဖၣ်အဂီၢ်” စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ဖဲ Dwight Eisenhower ကဲထီၣ် ကီၢ်အမဲရကၤကီၢ်ခိၣ်န့ၣ်ဒီး, လၢတၢ်မၤလၤကပီၤအပၢ်, ဒီးအဖုအဂီၢ်, ယုၢ်က့ၤဝဲတၢ်လီၢ်အံၤအမံၤလၢ Camp David, ဒီးဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤတုၤမုၢ်တနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤဂ့ၤအါထီၣ် တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ ကလူၤထီၣ်ဘး ဒ်ခ့ခါတၢ်အိၣ်အသးအဂီၢ်န့ၣ်, တၢ်သုးကျဲၤမၤဂ့ၤထီၣ်ဝဲဒၣ် တဆံးတက့ၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ.…
တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လံာ်စီဆှံ
တၢ်လၢလံာ်စီဆှံန့ၣ် အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲလဲၣ်. လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ် လံာ်စီဆှံ မ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်နီၢ်မးအဃိ, ပှၤအါဒံအါဂၤ လၢထံကီၢ်အါဘ့ၣ်န့ၣ် အသးသမူတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, ကွဲးကျိာ်ထံလံာ်စီဆှံဆူ အကစၢ်ဒၣ်ဝဲအကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤပတီၢ်မုၣ်လၢအစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤကစၢ်ခရံာ်တဖၣ် ကွဲးကျိာ်ထံဝဲယွၤကလုၢ်ကထါဆူသးအကျိာ်တၢ်ကတိၤလၢ ပှၤကိးဂၤ ကနၢ်ပၢၢ်အဂီၢ်အဃိ, အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်တလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်လၢအကွဲးကျိာ်ထံ လံာ်စီဆှံတဂၤ, အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ် ထံကီၢ်လၢအမၤအၢမၤသီ ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ် အထံကီၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢ “ယကဘၣ်မၤဝံၤတၢ်မၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ယအဲၣ်ဒိးထံၣ် ပှၤလၢယအဲၣ်ဘၣ်တဖၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤလၢ ကစၢ်ခရံာ်” န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိလၢ အဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှၤတဖၣ် ကအါထီၣ်ဝဲလၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, လံာ်စီဆှံ မ့ၢ်တၢ်အကါဒိၣ်မးအဂ့ၢ်န့ၣ် ပှၤလၢအတီခိၣ်ရိာ်မဲ ထံဖိကီၢ်ဖိပှၤပတီၢ်မုၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်ကွဲးကျိာ်ထံ ယွၤကလုၢ်ကထါလၢတၢ်ခူသူၣ်အပူၤတဂၤ ပာ်ဖျါဝဲလၢ, “နသူၣ်ထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုသ့ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်စီဆှံ မ့ၢ်တအိၣ်ဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ် အကျိာ်တၢ်ကတိၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤထဲ ပှၤတစိၤဒၣ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ.”
ဘၣ်မနုၤအဃိ, ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤဝဲတၢ်ကွဲးကျိာ်ထံအတၢ်မၤအံၤန့ၣ်လဲၣ်. မ့ၢ်လၢလံာ်အဂၤတဖၣ်လၢ အလီၤဂာ်ဒီးလံာ်စီဆှံတအိၣ်ဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟံးဃာ်ပၢၤဃာ် လံာ်စီဆှံလၢ နံၣ်အကယၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီတမံၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံအတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, ဒီးကဲထီၣ်ဝဲတၢ်အခၢၣ်စးလၢ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အသးအဂီၢ်…
ကစၢ်ခရံာ်အတၢ်ဃူတၢ်ဖိး
“ခီဖျိလၢတၢ်ကတိၤဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်သးန့ၣ် ကမၤနၢၤတၢ်ဧါ.” ဖဲပှၤခံဖု လၢအမ့ၢ် ပှၤကတီၤ ခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်အကရၢဖိ, ဒီးပှၤမၢပနံာ်ကၤတၢ်မၤအဆံးအကရၢဖိတဖၣ် ဆိးကဲၤထီၣ် “အၣ်ဒံၣ်ရိၣ်ဒဲး(ခ) တၢ်ဒုးတၢ်ယၤ” မ့ၣ်အူန့ၣ်တဝ့ၢ်ဖိခိၣ်နၢ်တဂၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ ပှၤအိၣ်ဆိးလၢ အၣ်ဒံၣ်ရိၣ်ဒဲး(ခ) (Adirondack Park) တၢ်ကွၢ်ကီလီၢ်ကဝီၤတဖၣ်, လၢတမၤနၢၤဝဲနီတဘျီဘၣ်လီၤ. တၢ်ဒုးအမံၤအံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤဝ့ၢ်ဖိတဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်သး ဘၣ်ထွဲဒီး ဝ့ၢ်နယူယီး ကလံၤထံး အလီၢ်ကဝီၤပှၢ်မုၢ်ကနၢန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကဟံးဃာ်ပၢၤဃာ် ဒ်အလီၢ်ဒၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်ဧါ. မ့တမ့ၢ် ကမၤဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်အီၤဧါန့ၣ်လီၤ.
လီၢ်ကဝီၤခိၣ်နၢ်တဂၤ ကိးပသူ, ဒီးတဲဘၣ် ပှၤကတီၤ ခိၣ်ဃၢၤန့ဆၢၣ်အကရၢဖိ တဂၤလၢ, “က့ၤကဒါက့ၤဆူ သုဟဲအလီၢ်တပူၤလၢ်လၢ်န့ၣ်တက့ၢ်.” ဘၣ်ဆၣ် တယံာ်ဘၣ်န့ၣ် တၢ်ကစီၣ်အသီဟဲတုၤဝဲလၢ “တဘၣ်ကိးဃါလိာ်သးတဂ့ၤ. ကျဲးစၢးကတိၤသကိးတၢ်ကဒဲကဒဲတက့ၢ်” န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၢ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်မၤသကိးတၢ်ကရၢတဖု ဒ်သိးကတ့ထီၣ်တိၤမၤဘၣ်ထွဲက့ၤ ပှၤလၢအထီဒါလိာ်အသးခံဖုအဂီၢ် န့ၣ်လီၤ. ကမျၢၢ်တၢ်ကတိၤသကိး, ဒ်ပှၤတဖုဃီအသိးန့ၣ် လဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲ, ဒီးတၢ်ဘၣ်ပၢၤဃာ်ဒီသဒၢ ဟီၣ်ခိၣ် အ့ကၢၣ်လၢအကကွဲၢ်ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအၣ်ဒံၣ်ရိၣ်ဒဲး(ခ) အဝ့ၢ်ဆံးဖိတဖၣ် ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ဝဲ, ဒီးလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲ…
တၢ်လဲၤကျဲဆူညါ
မ့ၢ်လၢအတံၤသကိးတဖၣ်,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် ဃုထၢအိၣ်မူတ့ၢ်ဝဲ ကျိၤကျဲလၢ အတဖိးမံလိာ်အသးဒီးယွၤအကလုၢ်ကထါအဃိ, ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်, စကီး (Scott) ဒီး ဘြံ (Bree) အသူၣ်အူသးကဲၤ, ဒီးစံးကတိၤလိာ်သးလၢ “ပကမၤတၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဒ်အဝဲသ့ၣ်ခံဂၤ မၤလိ ကစၢ်ယွၤကလုၢ်ကထါ, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်သကိးတၢ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်လဲၤကျဲဆူညါန့ၣ် ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဆိကတၢၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် ကမၤဆူၣ်ထီၣ်အါထီၣ် အတၢ်အဲၣ်တံၤအဲၣ်သကိး,ဃုာ်ဒီး ပှၤလၢအဝဲသ့ၣ်အဲၣ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ခံမံၤတမံၤန့ၣ်, ပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, အဝဲသ့ၣ်ကဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါ တၢ်အမ့ၢ်အတီ, ဒီးတၢ်အဂ့ၤအဝါ, တၢ်ဂ့ၢ်သန့ၤထီၣ်အသးလၢ ယွၤအဒိဂ့ၤတဲာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးသၢမံၤတမံၤန့ၣ်, ဒ်ယွၤကလုၢ်ကထါ အတၢ်ကူၣ်သ့အသိး, အဝဲသ့ၣ် ကရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး လၢတၢ်အဲၣ်အပူၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဟ့ၣ်ခီနီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢ စကီးဒီးဘြံ မၤလဲၢ်အါထီၣ် ကစၢ်ခရံာ်အတၢ်အဲၣ်ဆူ ပှၤလၢအဘၣ်ထွဲဒီးအဝဲသ့ၣ်အဃိ, လၢတၢ်အကတီၢ် တကတီၢ်အပူၤန့ၣ်, ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲ အတၢ်နာ်န့ၢ်လိာ်သးတဖၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဝံဟိၤရှ့ သးအတၢ်ဆိကမိၣ် ကဒိၣ်ဝဲယိာ်ဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ရ့လိာ် မၤဘၣ်ထွဲက့ၤအသးဒီးအမါ- ပိာ်မုၣ်လၢဃုထၢအကစၢ်အကျဲဒၣ်ဝဲ, လၢအတမၤလၤကပီၤယွၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, အဝၤမ့ၢ်ဂ့ၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟိၤ ၃:၁…
တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်အတၢ်သးခု
ကဘီယူၤ အတၢ်လဲၤကျဲ ယဲၢ်နၣ်ရံၣ် အကတီၢ်န့ၣ် ပိာ်မုၣ်တဂၤ ဆးဝဲဆ့က့ၤလၢၤလၢ တၢ်သးဆူၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအခွဲးခွးထးဆဲးတၢ်အဘိ, ဒီးအလုၢ်လဲၤလဲၤက့ၤက့ၤန့ၣ် အဝဲပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲလၢ ဖိသၣ်ယဲၢ်လါဖိတဂၤ ခိးကွၢ်စူၢ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ, ဒီးအသးလီၤသပ့ၤဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. လၢအသးပူၤန့ၣ် ပိာ်မုၣ်အံၤ ဆိကမိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ ကမၤဝံၤက့ၤဆ့လၢၤလၢ အဆဲးဝဲတဘ့ၣ်အံၤအလီၢ်န့ၣ်, ကဆဲးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်သလုးဖိတဖျၢၣ်လၢ ဖိသၣ်လၢ အသးစဲကွၢ်အီၤတဂၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ် အိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ထဲ တနၣ်ရံၣ်ဧိၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပိာ်မုၣ်အံၤကဘၣ်မၤဝံၤ ခိၣ်သလုးဖိအံၤန့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်အံၤ ဟ့ၣ်လီၤခိၣ်သလုးဖိဆူ ဖိသၣ်အမိၢ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, အဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ် တူၢ်လိာ်ဝဲလၢတၢ်သူၣ်ခုသးခုအကတီၢ်, ပှၤလဲၤတၢ်ဖိအဂၤတဖၣ်န့ၣ်, နံၤကမှံထီၣ်ဝဲ, ဒီးဒဲစုဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်မၤကမၢကမၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤဒိးန့ၢ်အီၤလၢ တၢ်သးခုအပူၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ပှၤလိၣ်ဘၣ်အီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤသးလီအီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ပှၤဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ် အသးအိၣ်ဒုးနဲၣ် ကစၢ်ခရံာ် အတၢ်သးကညီၤ ခီဖျိလၢတၢ်ဟ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢသီတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အကတီၢ်, မၤ ၉:၃၆ ပာ်ဖျါဝဲလၢ နီၢ်တဘံၤသါ န့ၣ် ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢ ပှၤဟ့ၣ်တၢ်ကူတၢ်သိးတဂၤ, “လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဒီးတၢ်မၤဂ့ၤ, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်သးကညီ” ထီဘိန့ၣ်လီၤ. အဆၢဖိ ၃၉…
တၢ်မၤဆၢက့ၤ တၢ်ဟ့ၣ်ညီတၢ်
ဖဲလ့ဒယၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ် ဒီလၣ်တကလး ခီဖျိ ပှၤဟ့ၣ်မၤဘူၣ်တၢ် လၢတပာ်ဖျါထီၣ်အမံၤတဂၤန့ၣ် ဒီးလၢအဂီၢ်န့ၣ် အ၀ဲစူးကါဝဲ ထဲဒၣ်တဆံးတက့ၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. စ့လၢအိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်တဖၣ်န့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤဝဲ ဒ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်ဆူ အပှၤမၤသကိးတၢ်တဖၣ်, ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဖၣ်, ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢ ထံဒိၣ်လုၣ်ဘၢပှၤတဖၣ်, ဒီးဆူတၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. စ့ဒီလၣ်တကလး, လၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်စၢဃာ်တမံၤမံၤအံၤန့ၣ်, ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆူ ပှၤခံကယၤအအိၣ်, ဒီးဘၣ်တၢ်မၤလိမၤကွၢ်လၢ မ့ၢ်ပှၤတဖၣ် ကမၤဆၢတၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. လ့ဒယၣ် တသ့ၣ်ညါဝဲလၢ အဝဲမ့ၢ် ပှၤတဂၤ, လၢပှၤခံကယၤ အကျါန့ၣ်ဘၣ်. ခီဖျိလၢ တၢ်မၤကွၢ်အံၤန့ၣ် တၢ်ထံၣ်န့ၢ်ဝဲလၢ တၢ်ဟ့ၣ်သၢပူခံပူန့ၣ် လ့ဒယၣ် ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်က့ၤဝဲဆူ ပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဟ့ၣ်နီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအံၤန့ၣ်, ထံၣ်.အံ.ဒံၢ် (TED) အတၢ်ကရၢကရိလၢ အတကွၢ်တၢ်အဘျုးအဖှိၣ်တဖုအခိၣ်, ခရ့း(စ) ဟဲဒၢၣ်စၢၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ “တၢ်အစၢဖျါထီၣ်ဝဲလၢ... ဒ်သိးပကမၤဆၢက့ၤ တၢ်ဟ့ၣ်ညီတၢ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ်ညီက့ၤတၢ်အဂီၢ်, ပဝဲပှၤကညီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ဘျးစၢပှၤန့ၣ်လီၤ.”
လံာ်စီဆှံအပူၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် ဖဲလၢပှၤကညီတဖၣ် မ့ၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲလၢတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သးအိၣ်န့ၣ်ဒီး, မ့ၢ်ဒၣ်အဝဲသ့ၣ် အိၣ်မူဆဲးကပီၤဖျါထီၣ် ကစၢ်ယွၤအသး, ယွၤလၢအတ့လီၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ယွၤမ့ၢ်ကစၢ်…