တၢ်နာ်အဂံၢ် စဲထီဃာ်အသးလၢယွၤ
ဖဲယဖးဘၣ် "မဲရံၣ် မဲးခလီး(ဒ) ဘဲးသယူ(န)" (Mary McLeod Bethune) အသးသမူအဂ့ၢ်, တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ အတၢ်ကွဲးနီၣ်န့ၣ် ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ယသးသဟီၣ် န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်ပှၤသူၣ်ထီၣ် "ဘဲးသယူ(န) ခိးမဲ(န) ဖၠၣ်စိမိၤ" (Bethune-Cookman University) တဂၤန့ၣ်လီၤ. အတၢ်ပာ်လီၤအသးကျၢၤမုဆှု, ဒီးတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်န့ၣ် ဆှၢယၤလၢ ယကဖးအါထီၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကွဲးတတီၤ ပာ်ဖျါက့ၤဝဲဒၣ် ဖဲ ၁၉၀၀, နံၣ်လၢအဟဲဆိတဖၣ်အကတီၢ်, ပှၤအၤဖြၤကၤ-အမဲရကၤ ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်, အဝဲ “ပာ်ဖျါထီၣ်” ကၠိအတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်ဆူ ပှၤထူးပှၤတီၤ လၢအမၤပနံာ်တၢ်ကၤတဂၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲလၢပှၤတဂၤအံၤလဲၤကွၢ် “ဖၠၣ်စိမိၤကရၢၢ်” န့ၣ်ဒီး, ထံၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ထီၣ်ထဲတဖျၢၣ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲ ပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မံမီၢ်လၢ ပှၤကဲဒိၣ်တဂၤအံၤ, ဒီးဆၢမုၢ်လၢ်ဝဲလၢ ပှၤကဲဒိၣ်တဂၤအံၤ ကဘျၢလီၤစ့မိၢ်ပှၢ်လၢကၠိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်နာ်, ဒီးခါဆူညါအတၢ်တိာ်ကျဲၤတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးတၢ်အပူၤန့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲဒၣ် စ့ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. အကတၢၢ်န့ၣ်, ကၠိတဖျၢၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် ဖၠၣ်စိမိၤ, လၢပှၤဘၣ်မၤလိ လွံၢ်နံၣ်, တုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.…
မဲာ်ဖံးလၢ အကပီၤကပြုၢ်တဖၣ်
တနံၣ်န့ၣ်တဘျီ, ဖဲ ပဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ ကသံၣ်သရၣ်မုၣ် ကွၢ်ထံသမံသမိး ပထွံၣ်ဖိတဒု အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အကတီၢ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “အဝဲအိၣ်ဒီးအံသၣ်ဆၢအမဲာ်သၣ်ဖိ” န့ၣ်လီၤ. ယသံကွၢ်အီၤ, “အံသၣ်ဆၢအမဲာ်ဧါ” န့ၣ်ဒီး, စံးဆၢဝဲဒၣ်လၢ တၢ်နံၤကမှံအပူၤ, “အံသၣ်ဆၢအမဲာ်သၣ်စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်စူးကါအီၤလၢ ထွံၣ်လူၤပှၢ် (retrievers) ဒ်သိးအံၤတကလုာ်, လၢအမဲာ်သၣ်ထီၣ်ဝါဆိန့ၢ် အကတီၢ်ဘၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်အမ့ၢ် တၢ်အဆၢအိၣ်လၢအပူၤ, အတၢ်ပနီၣ်” န့ၣ်လီၤ.
လၢခံန့ၣ်, ဖဲယဆိကမိၣ်ထံက့ၤ တၢ်အကတီၢ်ဖိအံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ဆိကမိၣ် ဟဲထီၣ်လၢယသးပူၤတမံၤန့ၣ် ဖဲပှၤဂုၤပှၤဂၤတဖၣ် မ့ၢ်ထံၣ်ယၤန့ၣ်ဒီး, ယမဲာ်သၣ်န့ၣ် ကအိၣ်ဖျါဝဲဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ထံၣ်တဖျဲး “တၢ်အဆၢလၢယပူၤ,” တၢ်ဆၢလၢအမ့ၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်အဲၣ် လၢအဆီတလဲတၢ် အစိအကမီၤန့ၣ် မ့ၢ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤထံၣ်ဝဲဒၣ် လၢယသးကံၢ်ပူၤ, ဒီးလၢယတၢ်အိၣ်မူအပူၤဧါန့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လီၤသးကတုၤအကတီၢ်ဖိ, ဖဲစီၤမိၤရှ့ အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်လၢကစၢ်ယွၤ အမဲာ်ညါအါနံၤအါသီဝံၤ, ဟဲလီၤဝဲလၢ ကစၢ်စံၤနါအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤမိၤရှ့ “တသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အကတိၤတၢ်ဒီးအီၤ(ယွၤ)အဖၢမုၢ်ဒီး, အမဲာ်ဖံး ကပီၤကပြုၢ်ကပြီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.” စီၤမိၤရှ့ အမဲာ်သၣ်…
တၢ်သးအိၣ်ဟ့ၣ်ညီတၢ်အဒိၣ်အမုာ်
လါယူၤတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ | သးလၢအဲၣ်ဟ့ၣ်ညီတၢ်
အပူၤကွံာ်တနံၣ်ဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤ, ဘရဲဒၣ် ကၠိ(န) (Brenda Jones) လၢအသးအိၣ် ၆၉ နံၣ်တဂၤ, ဘၣ်အိၣ်ခိးဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ် အသူၣ်အသီ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတၢ်ကွဲးနီၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆၢကတီၢ် ယံာ်ထီၣ်တသီဘၣ်တသီအဃိ, ဘၣ်ယိာ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဆီတလဲ အသူၣ်အသီအံၤ…
အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးလၢကဟ့ၣ်တၢ်ညီ
ဖဲတၢ်သ့ၣ်နီၣ် ယတံဒိၣ်တၢ်ဘါအကတီၢ်န့ၣ် လၢတၢ်မၤလၤကပီၤအီၤဒီးအမါသးဘိအတၢ်အဲၣ် တူၢ်တံၤတူၢ်တမှံၤ လၢအိၣ်မူမၤထွဲတ့ၢ်ဝဲဒၣ် အါနံၣ်အါလါအဂီၢ်, ပှၤကတဲာ်ကတီၤ တၢ်အီၣ်တၢ်အီ လၢအမ့ၢ်, ကျီၢ်ညၣ်ကၣ်, ဘုခ့, ဒီးသဘ့ချံတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤဒိၣ်ကိးဂီၤဒဲး, တချုးအဝဲသ့ၣ်လဲၤဆူတၢ်ဘါယွၤသရိာ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ပၢနုာ်တၢ်ညၣ်ကၣ်ဖးဒိၣ်တလိၣ်, ဒီးတၢ်ဒိးတၢ်လၣ်တဖၣ် လၢသပၢၤဖီမံတၢ်ကယီကယီအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘါမ့ၢ်ဝံၤဒီး, အဝဲသ့ၣ် လူၤဃုပှၤတဂၤဂၤ, ဒ်သိးကကွဲမုာ်ဝဲလၢ မုၢ်ထူၣ်တၢ်အီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီ, ကွဲမုာ်ဝဲ တံၤသကိးဂ့ၤတဂၤ, ဒီးဘၣ်တဘျီဘျီန့ၣ် ပှၤစီစၣ်တဂၤဂၤန့ၣ်လီၤ. မတၤဂ့ၤမတၤဂ့ၤ, အဝဲသ့ၣ်မၤလီၤတံၢ်ဝဲလၢ တၢ်အီၣ်တၢ်အီကအိၣ်လၢလၢပှဲၤပှဲၤလၢဟံၣ်, ဒီးမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအကတီၢ်တဖၣ်န့ၣ် ပာ်လီၤဆီဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တူၢ်တံၤတူၢ်တမှံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လုၢ်လၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်မၤဝဲလၢ မုၢ်နံၤဒိၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ပညိၣ်လၢ ကအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသး, လၢတၢ်ဟ့ၣ်ညီတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လုၢ်လၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ် လူၤပိာ်ထွဲမၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိ စီၤမိၤရှ့န့ၣ်, ယွၤမၤလိာ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ် အတၢ်အီၣ်တနီၤလၢ “ပှၤဖှီၣ်ဖီယာ်ဖိ, ဒီးပှၤတခီဘီမုၢ်ဖိအဂီၢ်” (၃ မိၤ ၁၉:၁၀) န့ၣ်လီၤ. ဖဲကူးဘုအကတီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ်တဘၣ်ကူးတၢ်လၢအစံာ်အသနၢၣ်တုၤအလၢာ်ဘၣ်. တဘၣ်ထၢထီၣ်တၢ်လီၤတဲာ် လၢအကူးတၢ်အပူၤဘၣ်. ဒီးတဘၣ်ထၢဖှိၣ်စပံးသၣ်ခဲလၢာ်လၢအစပံးအလီၢ်ပူၤဘၣ် (:၉-၁၀) န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်ဟ့ၣ် ခီဖျိလၢတၢ်ဃ့ထုကဖၣ်
ဒ်သိးယကပှ့ၤန့ၢ်ပၢ်အမုၢ်နံၤ ခးဖိတဘ့ၣ်အဂီၢ်, ယလဲၤနုာ်လီၤဆူ ပှၤဆါပနံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ အကျးပူၤ, ဃၢဃၢဖိန့ၣ်လီၤ. ယပျၢ်တ့ၢ်ယပၢ်အတၢ်ကမၣ်လံ. လၢတၢ်အါနံၣ်အါလါ အတီၢ်ပူၤ, ခီဖျိလၢတၢ်ထုကဖၣ်အပူၤန့ၣ် ယကျဲးစၢးမၤဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့က့ၤတၢ်, ဖဲယသးအိၣ်တဆံယဲၢ်နံၣ်န့ၣ် တချုးလၢယဟးထီၣ်လၢဟံၣ်, ဒီးယဟးထီၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ, တၢ်လၢအမၤဘၣ်ဒိဆါယသးတဖၣ် ယဂုာ်ကျဲးစၢးမၤဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးတ့ၢ်ယဲလံန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘၣ်ယသးတမုာ်တမံၤန့ၣ် နံၣ်လၢအဆံတဖၣ် လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤဒၣ်လဲာ်, ခးတဖၣ်လၢ အစံးကတိၤပာ်ဖျါ တၢ်စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အါအါကလဲာ်ဆူ ပၢ် “အဂ့ၤအဒိၣ်ကတၢၢ်” တဖၣ် အဂီၢ်န့ၣ် ယဒိသူၣ်ဒိသး တန့ၢ်တသ့ဒံးဘၣ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဒ်သိးယကမၤလၤကပီၤ ယပၢ်ကစၢ်ယွၤ လၢမူခိၣ်တဂၤအဂီၢ်, ယအိၣ်ဆၢထၢၣ်ယဲလၢ ပှၤပာ်ခးတဖၣ်အစိၤခိၣ်ကပၤ, ဒီးဃ့ဘါထုကဖၣ်လၢ ယပၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်တဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒဲးဘး ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်အ့ၣ်လိာ်ဝာ်လိာ်သး, ဒီးတၢ်သးအုးဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ စီၤအၤဒၣ်ဒီးစီၤကၤယံၣ်, စီၤဒၤဝံးဒီးစီၤအးဘရှါလိၣ်, တုၤလီၤဆူ ယပၢ်ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိးဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကဒိကနၣ်မိၢ်ပၢ်တဖၣ်အဂီၢ်, ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲဒၣ် “စူၢ်သုမိၢ်သုပၢ်လၢကစၢ်အပူၤ...အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, တၢ်န့ၣ်မ့ၢ်အတီအလိၤ” (အ့းဖ့း ၆:၁) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ယူးယီၣ်မိၢ်ပၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလိာ်တထံၣ်, တၢ်အၢၣ်လီၤဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ခိၣ်ဖး ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံ…
ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်လၢ ကစၢ်ယွၤ
ဖဲ ၁၉၃၇ နံၣ်န့ၣ် ပှၤကွဲးလံာ် နပိလံၣ်ယဲ(န) ဟ့ (Napoleon Hill) ကွဲးထုးထီၣ် “Think and Grow Rich” အလံာ်တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် “တၢ်လၢနသးထံၣ်ဆိကမိၣ်, ဒီးနာ်ဝဲသ့ တမံၤဂ့ၤတမံၤဂ့ၤန့ၣ်, နမၤန့ၢ်အီၤသ့ဝဲဒၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဟ့ ကတိၤဟ့ၣ်ဒိတၢ်တမံၤအံၤ ပာ်ဖျါဒိဂ့ၤ ပှၤအမဲရကၤဖိ အတၢ်မံမီၢ် (American Dream) လၢအမ့ၢ်, “နမ့ၢ်မၤတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်န့ၣ် နကဒိးန့ၢ် နတၢ်မံမီၢ် အကီခဲကတၢၢ်တဖၣ်သ့” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်န့ၣ် ကဆှၢပှၤဆူ ဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်န့ၢ်ဘျုးန့ၢ်ဖှိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ, လံာ်စီဆှံအဆၢတဖၣ် အိၣ်ဝဲအါမး, လီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢလံာ်တၢ်ကတိၤဒိအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲလၢယသးပှၢ်ထီၣ်ယဲန့ၣ်ဒီး, တၢ်အိၣ်မူပိာ်ထွဲ ဟ့ အတၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်န့ၣ် ယထံၣ်စ့ၢ်ကီးလၢ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်နီၢ်နီၢ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. “ယတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤန့ၢ် ယတၢ်မံမီၢ်တဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤတၢ်န့ၣ် ထဲဒၣ်လၢယဂီၢ်, ဒီးတၢ်သန့ၤသးလၢယွၤအဂီၢ်” အလီၣ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလံာ်ကလၤတံ ၅ အပူၤန့ၣ် စီၤပီလူး ထိၣ်သတြီၤဝဲ တၢ်အိၣ်မူအကျဲ…