ဒဲ(န) ဝီလ့း(စ) (Dan Wallace) မ့ၢ်ပှၤလၢအသိၣ်လိၤ ဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်, ဒီးဟးဝ့ၤဝီၤဝဲဒၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်, ဒီးလူၤထၢဖှိၣ်ကွဲးနီၣ် လံာ်လဲၢ်တၢ်ကွဲးလၢပျၢၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢအဖံးတၢ်မၤတၢ်တဖၣ် ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အထီကတၢၢ်အကတီၢ်, အဝဲတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် ခိၣ်နူာ်ညိးအတၢ်ဆါန့ၣ်လီၤ. ဒဲ(န) ဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ လ့ၣ်ခးဆ့ၣ်နီၤအလိၤဒီနံၣ်, ဒီးဘၣ်လဲၤကူစါယါဘျါအသးလၢ တၢ်ဆါဟံၣ် ယဲၢ်ဖျၢၣ်,ဃုာ်ဒီး, မၣ်ယိ တၢ်ဆါဒၢး (Mayo Clinic) န့ၣ်လီၤ. ဒဲ(န) အိၣ်မူဝဲဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်သ့ၣ်နီၣ်တဖၣ် လီၤမၢ်ကွံာ်တနီၤ, အတၢ်သ့ၣ်ညါ ကလုာ်ဂၤ အကျိာ်တၢ်ကတိၤတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢတၢ်ပာ်သးစွံကတုၤအပူၤန့ၣ် က့ၤမၤလိန့ၢ်က့ၤတၢ်, လၢတၢ်မၤလိဒၢးအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒဲ(န) စံးဝဲဒၣ်လၢ ” ဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ် ယမၤလိလီၤက့ၤယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲ, ဒီးယဘၣ်စူးကါက့ၤ ယလံာ်ဒၣ်ယဲ, လံာ်လၢယထုးထီၣ်ရၤလီၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ အပူၤကွံာ်, တချုးလၢယဒိးန့ၢ်တၢ်ဆါအနံၣ်န့ၣ်လီၤ.”

နနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ နကမၤလိန့ၢ်က့ၤ ဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်လီၤဆီလၢနဂီၢ် ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ ပသ့ၣ်ညါတ့ၢ်လံတဖၣ်န့ၣ် ပကမၤလိက့ၤအီၤ တဘျီဘၣ်တဘျီစံးတၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လီၤတိၢ်လီၤဆီဘၣ်. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်လီၤပှၤ (လံာ် ၅ မိၤရှ့) လံာ်သိၣ်လီၤသီလီၤတၢ် (ခ့ခါ ကညီစှီၤကျိာ်), ဒီးအခီပညီမ့ၢ်ဝဲ “တၢ်သိၣ်လီၤသီလီၤတၢ် ခံမံၤတမံၤ” (Second Law) န့ၣ်လီၤ. လၢလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤအပူၤန့ၣ်  မ့ၢ်လၢလံာ်တဘ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်သိၣ်တၢ်သီ, ဒီးအတၢ်မၤလိာ်တဖၣ်အဃိ, လံာ်အမံၤန့ၣ် လီၤပလိာ်အသးဒီးလံာ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်တဘ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါကဒီးဝဲ, တၢ်မၤလိာ် အထံၣ်တဆံ (:၅), ဒီးဟ့ၣ်သဆၣ်ဝဲ ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်တလီၢ်လီၢ်, ဒ်သိးကသ့ၣ်နီၣ် ကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤအဝဲသ့ၣ်လၢ ကီၢ်အဲၤကူပတူး, ဒီးနဲၣ်ဆှၢဝဲလၢ ပှၢ်မုၢ်ကနၢ, ဒီးစိာ်ဆှၢဝဲဆူ ကီၢ်တၢ်စံးပာ်အပူၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် မၤနၢၤတၢ်န့ၣ် အသုတကဲထီၣ် တၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသး, ဒီး “ကသးပ့ၤနီၣ်ဘၣ်ဖုး, ယွၤအကစၢ်လၢအဒုးဟးထီၣ်ကွံာ်အီၤလၢကီၢ်အဲၤကူးပတူးအပူၤ, လၢပှၤကုၢ်ဖိအဟံၣ်ပူၤ” (၈:၁၄) အဂီၢ်န့ၣ် ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ် ကဘၣ်သ့ၣ်နီၣ်က့ၤ ကစၢ်ယွၤ အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤအဝဲသ့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ယွၤ မၤပူၤမၤဖျဲးနၤလၢ တၢ်ကီတၢ်ခဲမနုၤတမံၤန့ၣ်လဲၣ်. မ့ၢ်အဟ့ၣ်မၤစၢၤတ့ၢ်နၤဒ်လဲၣ်. ဖဲပဆိကတီၢ်တစိၤဖိ, ဒီးဆိကမိၣ်ကွၢ်န့ၣ်ဒီး, ပကစံးဘျုးယွၤ, ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ တဘျီဘၣ်တဘျီအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အလၢအပှဲၤန့ၣ်လီၤ.