လၢဟီၣ်ခိၣ်အကတၢၢ်, ကလံၤစိးန့ၣ် အီၣ်ရိၣ်ရၣ် ဘိၣ်ရံၤယၤလ့း(စ) (aurora borealis) အတၢ်ကပီၤအယဲၢ်န့ၣ်, ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢ တၢ်ကပီၤအယဲၢ်အလါ, ဒီးအဂီၤလုး န့ၣ်လီၤ. အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်ကပီၤအံၤ ထုးထီၣ်စ့ၢ်ကီး, လီမ့ၣ်-ထးနါလၢ အဂံၢ်စၢ် (low frequency electromagnetic wave) န့ၣ် မ့ၢ်နသ့ၣ်ညါနဲဧါ. ခီဖျိလၢတၢ်စူးကါ ပိးလီလီၤဆီတမံၤန့ၣ် တၢ်ဆီတလဲက့ၤ လီမ့ၣ်-ထးနါ အဂံၢ်စၢ်တဖၣ်ဆူ တၢ်ကလုၢ်တဖၣ်လၢပနၢ်ဟူသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ဒ်သိး နကဟံးန့ၢ် တၢ်ကလုၢ်အံၤအဂီၢ်, နကဘၣ်လဲၤဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤ, ဒီးတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤန့ၣ် အစှၤကတၢၢ် ကဘၣ်အိၣ်ဝဲ လွံၢ် မံးလာ်, ဒ်သိး ပှၤကညီ အတၢ်မၤသီၣ်တၢ်အကလုာ်ကလုာ်, အသုတမၤတံာ်တာ် ပှၤကဖီၣ်ဟံးန့ၢ်ဃာ်လီမ့ၣ်-ထးနါ အဂံၢ်စၢ်တဖၣ် အကလုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်န့ၣ်အသိး, ဒ်သိးပကနၢ်ဟူ ယွၤအကလုၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်သီၣ်တၢ်သဲတဖၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ် ပကဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်သပှၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်တၢ်သးခုကစီၣ် လံာ်မၢ်ကူး ပာ်ဖျါဝဲလၢ မုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ခံးဒံးအကတီၢ်န့ၣ် ကစၢ်ခရံာ် ဂဲၤဆၢထၢၣ်, ဒီးလဲၤဆူ “ပှၢ်မုၢ်ကနၢ,” ဒီးဘါထုကဖၣ်တၢ် (မၢ် ၁:၃၅) န့ၣ်လီၤ. မဟါတနၤန့ၣ် အဝဲကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးဟီထီၣ်ကွံာ် တၢ်နါအါဒု (:၂၁-၃၂) အဃိ, ဘၣ်အိၣ်ဝဲတုၤလၢမုၢ်နၤတၢ်ခံးယိာ်
န့ၣ်လီၤ. ဒီးပှၤဝ့ၢ်ဖိဒီဝ့ၢ်ညါ ဟဲအိၣ်ဖှိၣ်လၢ ဟံၣ်အကျဲစၢၤ (:၃၃) န့ၣ်လီၤ. ပှၤဝ့ၢ်ဖိတဖၣ် သူၣ်ခုသးခုဝဲ, ဒီးကမၢကမၣ်ဝဲဒၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ကွၢ်နဲတက့ၢ်. လၢတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်အပူၤန့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မၤစၢၤ အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်, အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် ကလီၤဘှံးလီၤတီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, လၢခံတသီမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်န့ၣ်, ပှၤဂီၢ်မုၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လူၤကွၢ်ဃုအီၤ ဘၣ်ဆၣ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဟံးန့ၢ် တၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးအိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤအမဲာ်ညါ (:၃၇) န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အိၣ်မူဟ့ၣ်ဒိပှၤလၢ အဝဲပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤ တၢ်ဟံးန့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ် ကစၢ်ယွၤ, ထဲတဂၤဧိၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
မုၢ်တနံၤအံၤ, မ်ပကအိၣ်ဘှံးတစိၤဖိ, ဒီးဒိကနၣ် ယွၤအကလုၢ် လၢတၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ်အပူၤ (စံး ၄၆:၁၀) န့ၣ်တက့ၢ်. သးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ, လၢအဝဲကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်လီၤနၤန့ၣ် ဒ်သိးနကမုာ်လၤသးခုဘၣ်နဲအဂီၢ်, တၢ်လၢနပာ်ဆိအီၤလၢနကမၤတဖၣ်န့ၣ် ပျဲအဝဲမၤဂ့ၤမၤဘၣ်က့ၤ, ဒီးမၤသီထီၣ်က့ၤနသးန့ၣ်တက့ၢ်.