သ့ၣ်တနီၤနီၤအဂီၢ်, သ့ၣ်အကံၢ်အလဲန့ၣ် မ့ၢ်သ့ၣ်အထူၣ်မိၢ်ပှၢ် အကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကဆီၣ်ထွဲဒုးဒိၣ်ထီၣ်သ့ၣ်ဒီတခိၣ်န့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်တခိၣ်မ့ၢ်သံဝဲဒၣ်လဲာ်, သ့ၣ်အဘ့ၣ်လၢအချၢတဖၣ် မ့ၢ်တဟးဂူာ်ဟးဂီၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, သ့ၣ်န့ၣ်တအုၣ်သံကျၣ်သံ (မ့) အတၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤတဆံးလီၤစှၤလီၤဝဲဘၣ်. သ့ၣ်အယဲၤတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးတပူၤဃီ ခီဖျိလၢ လ့းန့(န) (lignin), ဂာ်အသံးကာ်တမံၤလၢအမၤစဲဘူးတၢ်အဃိ, သ့ၣ်အကံၢ်အလဲန့ၣ် ဆူၣ်ဝဲကိၤဝဲဒ်သိးထးန့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်အက့ၢ်ဂီၤအသံးအကာ်လီၤဆီဒ်သိးအံၤန့ၣ် ဒုးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲ သ့ၣ်တခိၣ်လၢ န့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်အသးအကီအခဲတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးပှၤကလီးစဲဖိတဖၣ် ကအိၣ်မူဝဲ ဒ်တၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်, ဖဲစီၤပီလူး ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲအကတီၢ်, လၢတၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤဒိးန့ၢ်တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူဆီတလဲအသးဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကစူးကါ သ့ၣ် အကံၢ်အလဲ အတၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိလၢ “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, သုသံတ့ၢ်, ဒီးသုသးသမူအိၣ်ခူသူၣ်ဒီးခရံာ်လၢယွၤအပူၤ” (ကလီး ၃:၃) န့ၣ်လီၤ. စီၤပီလူး ပာ်ဖျါထီၣ်ပှၤ ဒ်ပမ့ၢ် “ပှၤသံ” တဖၣ်အသိးန့ၣ် ကကဲထီၣ် တၢ်သးဟးဂီၤလၢပဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ပမ့ၢ်ဃုသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤ အတၢ်ထံၣ်တကပၤန့ၣ်ဒီး, ပကသ့ၣ်ညါကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ စီၤပီလူး အတၢ်ပာ်ဖျါတမံၤအံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ပသးဖျၢၣ်လၢအသံတ့ၢ်ဝဲလီၤထူလီၤယိာ်အံၤန့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဆီတလဲက့ၤဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အတၢ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအစိအကမီၤ, ဒီးလၢပတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ် ဒ်သိးပကလဲၤခီဖျိကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် တၢ်ကီတၢ်ခဲ, တၢ်လ့ပစီတဖၣ်အဂီၢ်, ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤန့ၣ်လီၤ.

အပူၤကွံာ်, ပသူၣ်ကံၢ်သးလဲလၢပပူၤန့ၣ် သံတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဒ်သ့ၣ်အကံၢ်အလဲအံၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ပမ့ၢ်တ့ၢ်ဝဲအဖၢမုၢ် ဒ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဘၣ်တ့လီၤဆီတဖၣ်အသိး, တၢ်အဂၤအိၣ်ဝဲဒံးအါမးန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ တ့က့ၤဘှီက့ၤပှၤဆူတၢ်အသီ (လီၣ် ၂၁:၅) န့ၣ်လီၤ. လၢကစၢ်ခရံာ်အပူၤန့ၣ် ပမ့ၢ်တၢ်ဘၣ်တ့အသီတဖၣ် (၂ ကရံၣ် ၅:၁၇) န့ၣ်လီၤ. “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ပမူ, ဒီးပဂဲၤ, ဒီးပအိၣ်လၢ (ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး) အပူၤ” (မၤတၢ် ၁၇:၂၈) န့ၣ်လီၤ.

ပထံၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ် တၢ်အဒိအတဲာ်အမူအဂဲၤတမံၤ, လၢအမ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပတၢ်အိၣ်မူလၢ ကစၢ်ခရံာ်အပူၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ပတၢ်အိၣ်မူလၢအသံတ့ၢ်ဝဲန့ၣ် မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ ဆီတလဲက့ၤဝဲဆူ တၢ်မူ, တၢ်အိၣ်မူအသီအဃိ, ပစံးဘျုးစံးဖှိၣ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.