ယွၤအကလုၢ်ကထါ ကအိၣ်စံာ်အိၣ်ကျၢၤ

ဖဲ ၁၉၀၀ နံၣ်, ဒီးနံၣ်လၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ခၠါ(စ) ရှဝဲး(ဘ) (Charles Schwab) မ့ၢ်ပှၤထူးပှၤတီၤလၢ အမၤထးတဒ့ (Steel) ပနံာ်ကၤအတၢ်မၤတဂၤ, ပာ်လီၤအသးလၢ ကဘှီထီၣ် ဟံၣ်ဒိၣ်ဟံၣ်သွါလၢ အပှ့ၤဒိၣ်လုၢ်ကိတဖျၢၣ်ဖဲ ဝ့ၢ်နယူယီး န့ၣ်လီၤ. ပှၤဘှီဝံၤဝဲ ဖဲ ၁၉၀၆ နံၣ်, ဒီးရ့ဘါစဲး ဒရဲး (Riverside Drive) ဟံၣ်ဖးဒိၣ်အံၤ ဒိၣ်ဝဲလဲၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ် ကထဲသိးသိးဒီးဝ့ၢ်အဆံးဖိတဖျၢၣ်, ဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ ဒ်ဖရၣ်စ့ၣ် အတိာ်အသိး, ပာ်ဃုာ်ဒီးဖီကရၢၢ်လၢဃံလၤမုာ်မး, ဘျီၣ်ရိဖှိၣ်လၢ အဒိၣ်အမုၢ်တဖၣ်, ဒီးအကိပူၤန့ၣ် လီၤဘီလီၤမုၢ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်အတၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ် အိၣ်လီၤဆီဝဲလၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်အဒိၣ်အထီတဖၣ်အကျါ, လၢမုၢ်တနံၤန့ၣ် တၢ်ကသ့ၣ်ညါအီၤလၢ မဲၣ်(န)ဟဲးတဲၣ်(န) (Manhattan) န့ၣ်လီၤ. တၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ် ဖျါဃံလၤကဟုကညီၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲ ရှၢဝး (ဘး) သံဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဟံၣ်တဖျၢၣ်အံၤဒိၣ်ဝဲသွါဝဲ, ဒီးကၢပှ့ၤကၢကလံၤဒိၣ်မးအဃိ,
တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ် ပှၤကပှ့ၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲၤအံၤအဂီၢ်, ကီခဲဝဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ရ့ဘါစဲး ဒရဲး တၢ်သူၣ်ထီၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤ…

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး လီၣ်ဖျါထီၣ်အသး လၢပပူၤ

ကၠိနံၣ် အဲရဲးစၢၣ်(န) တၣ်ဒၣ် (Joni Eareckson Tada) တဂၤ, ဖဲအမိၢ်စူးကွံာ်အသးဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဆိကမိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ဃးဒီးပနီၢ်ခိအံၤ, လီၤဂာ်ဒီး “သပၢၤဟီၣ်ခိၣ်” လၢအဟံးဃာ်ပၢၤဃာ် တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒ်ကစၢ်ခရံာ်အတၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ခ့ခါစိၤဆၢကတီၢ် အတၢ်ပာ်ဖျါတမံၤအသိး, အဝဲဆိကမိၣ်ဆိကမး ပဝဲဟီၣ်ခိၣ်-အနီၢ်ခိအံၤ, ဒ်စးခိအတလါတီၣ်တီၣ်တဖျၢၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ညါလၢ အမိၢ် ဟီၣ်ခိၣ်- အနီၢ်ခိ “တလါဖိ” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢအလီၢ်လံၤ, ဒီးဟးဂီၤတ့ၢ်လံ, ဒီးခဲကနံၣ်အံၤ,
အိၣ်လီၤဖျဲၣ်လီၤဟိဝဲဒၣ်လံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲကွၢ်ထံဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲလၢ, အမိၢ် ဟီၣ်ခိၣ်-အနီၢ်ခိ အတလါတဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ် “တၢ်ထူးတၢ်တီၤလၢ ကစၢ်ခရံာ် အသးစီဆှံ အိၣ်ဆိးတၢ်အလီၢ်,” တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ် ကၠိနံၣ် တိၢ်နီၣ်ဖံးဃာ်ဝဲအသိး, ပှၤပိာ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အခံတဖၣ် ဖဲအသးအနံၣ်အလါပှၢ်ထီၣ်အကတီၢ်, ပျဲကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးကကပီၤထီၣ်ဝဲဒၣ်တလီၢ်လီၢ်, ခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်မူလၢအလီၢ်လံၤဟးဂီၤ, အိၣ်လီၤဖျဲၣ်လီၤဟိအပူၤ, လၢတၢ်ထုးန့ၣ်သူၣ်သး အကျိၤကျဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, “တၢ်အစိအကမီၤဒိၣ်ကဲၣ်ဆိးအံၤ, ကဘၣ်ဃးဒီးယွၤ, ဒီးတမ့ၢ်ဘၣ်ပှၤဘၣ်” (၂ ကရံၣ်…

တၢ်န့ၢ်ဂ့ၢ်န့ၢ်ဘါ ခီဖျိလၢတၢ်ထုကဖၣ်

ဘၣ်ဖဲမုၢ်တနၤ, လၢတၢ်ဘါယွၤသရိာ်န့ၣ် ဖဲယသိၣ်လိ ကၠိဖိတဖု လၢအတမ့ၢ်ဒံးဘၣ်ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ်, တကးဒ်ဘၣ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ် နံၤဘၣ်ဖၣ်လဲ တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်န့ၣ်လီၤ. အကတီၢ်ဖဲန့ၣ် ကၠိဖိတဂၤ နဲၣ်စုနဲၣ်ခီၣ်ဝဲ တၢ်ဒုးနဲၣ် အရၢၢ်အစၢၢ်, ဒီးထုထီၣ်အပျ့ၤ, ဒီးပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်မၤတရီတပါတၢ်န့ၣ်လီၤ.

တနၣ်ရံၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ကၠိဖိတဖၣ်ဟးထီၣ်လၢ တၢ်သိၣ်လိအဒၢးပူၤ, ဒီးပဆ့ၣ်နီၤအိၣ်သကိးလၢယဝဲၤဒၢး, အိၣ်ဘူးဝဲဒၣ်လၢ ကျဲမုၢ်ဒိၣ်အကပၤန့ၣ်လီၤ. အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်ပှၤလၢအနီၢ်ကစၢ်ဒိၣ်, ဒီးအဂံၢ်ဘါဆူၣ်တဂၤ, ဟဲနုာ်လီၤဆူၣ်ဆူ ယဝဲၤဒၢးအပူၤန့ၣ်လီၤ.ယၤဒီးယကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါအီၤဘၣ်. အဝဲအီသံးမူၤ, ဒီးမၤဆူၣ်မၤစိးယၤလၢတၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအပူၤန့ၣ်လီၤ. ယကတိၤတၢ်ဒီးအီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်ဒၣ်လဲာ်, အဝဲအဲၣ်ဒိးဃု တၢ်အ့ၣ်လိာ်ဆိးက့လိာ်သးဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးအဝဲစံးဘၣ်ယၤလၢ “ယကမၤသံယၤ” န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်, ယစးထီၣ် ဃ့ထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်လၢအဂီၢ်, လၢယကလုၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤန့ၣ်ဒီး, ပှၤလၢအဟဲမၤစၢၤ ယတၢ်သိၣ်လိ, ယတံၤသကိး ကၠီ (John) တဂၤ, ဃ့ထုကဖၣ်သကိးတၢ်ဒီးယၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢပဃ့ထုကဖၣ်ဝံၤ, အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ် ဆီတလဲအသး, ဒီးဖိးဟုဖိးဃာ်ယၤဃံးဃံးဝံၤမး, က့ၤဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ယဝဲၤဒၢးန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကၠိဖိတဖၣ်လၢ အိၣ်ခိးကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်မၤအသးတဖၣ်, အသးကဆီတလဲအဂီၢ်, ယွၤစူးကါအကတီၢ်ဖိအံၤ, ဒီးဒုးသ့ၣ်နီၣ်က့ၤပှၤလၢ “အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ,…

တၢ်မူအတၢ်ကပီၤ

ဖဲ ၁၉၀၅ နံၣ်, လၢ ကီၢ် စွံး(စ)လဲ(န) (Switzerland), ဝ့ၢ် ဘၢ(န) (Bern), န့ၣ် ပိာ်ခွါသးစၢ်လၢ အတကဆှဲကဆှီတဂၤ, အိၣ်ဆိးဝဲလၢ အဟံၣ်ပူၤ, ဒီးဘှါဆှဲဝဲဒၣ် အတၢ်မၤကွၢ် လၢအအိၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်အသးတမံၤ, ဘၣ်ဃးဒီးမူပျီသနိအန့ဆၢၣ်န့ၣ်လီၤ. စဲအ့ၣ်- ဂံၢ်သဟီၣ် အပှၤကူၣ်သ့တဂၤအံၤ လၢတၢ်ပာ်ပညိၣ်စဲထီအသးတပယုၢ်ဃီအပူၤန့ၣ် မၤကွၢ်အတၢ်ထိၣ်ဒွးတၢ်တဖၣ်, တဘျီဝံၤတဘျီန့ၣ်လီၤ. ခိၣ်နူၢ်လၢ အဆိကမိၣ်မၤတၢ် နးနးကျံးကျံး, လွံၢ်လါအတီၢ်ပူၤဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပှၤသးစၢ်တဂၤအံၤ, ကွဲးပာ်ဖျါဝဲ အတၢ်သ့ၣ်ညါ ဘၣ်ဃးဒီးဟီၣ်ခိၣ်အတၢ်အိၣ်အသးမၤအသးဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်အါမံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤတဂၤအံၤအမံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဲလ်ဘၢး အဲ(န)စတဲ(န) (Albert Einstein), ဒီးအသးအိၣ်ဒံးဒၣ်ထဲ ခံဆံဃုနံၣ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ.

အဝဲမ့ၢ် စဲအ့ၣ်အပှၤကူၣ်သ့ကူၣ်ဘၣ်ဖးဒိၣ်တဂၤဘၣ်ဆၣ်, အဲ(န)စတဲ(န) တဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ “ယဃုမၤလိတၢ် ဒ်ယံၢ်ထီၣ်ဒ်အါထီၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်လၢယသ့ၣ်ညါအါထီၣ်ယဲန့ၣ် ယတသ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ်အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်အါမး” န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ အကံၢ်အစီ. လၢအအိၣ်ဖျါကဟုကညီၢ်န့ၣ် လီၢ်ဖျါထီၣ်အသး, ခီဖျိလၢ အစုတၢ်ဘၣ်တ့, “မူခိၣ်လီၣ်ဖျါထီၣ် ယွၤအလၤကပီၤ” (စံး ၁၉:၁)…

တၢ်ဃ့ထုကဖၣ် လၢတၢ်သးတီအပူၤ

ယဖံဖးဒိၣ် ခလါရၣ် (Clara) သံလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်ဝံၤ, အတၢ်ထုကဖၣ်စရီ, အထီအိၣ်ဝဲတဆံ ခီၣ်ယီၢ်အပူၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးပှၤအမံၤအသၣ်တဖၣ်လၢ အဃ့ထုကဖၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်ထီဘိန့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢ ဒူၣ်ဖိထၢဖိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ထုကဖၣ်စရီအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိအမံၤအသၣ်တဖၣ်, အတံၤသကိးတဖၣ်, ပှၤဂုၤပှၤဂၤလၢ အတံၤသကိးတဖၣ် ဃ့ထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်လၢအဂီၢ်,ဃုာ်ဒီး,ပှၤစိာ်တၢ်သးခုကစီၣ်လၢ အမံၤဟူသၣ်ဖျါတဖၣ်, တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်, ဒီးကစၢ်ယွၤအခ့အပှၤတဖၣ် လၢအဝဲဃ့ထုကဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ဒူၣ် ဃီထၢအသီတဖၣ်, ဒီးတၢ်ထုကဖၣ် သကွံၢ်ကညးလီၤတံၢ်လီၤဆဲးတဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးလီၤအီၤလၢ လံာ်ကဘျံးအကပၤ တၢ်လီၤဟိန့ၣ်လီၤ. ဖဲယထံၣ်ဘၣ် တၢ်ကွဲးတ့ၢ်နုာ် ယမိၢ် အမံၤ, ဒ်အမ့ၢ်ဖိသၣ်ဆံးတဂၤအကတီၢ်, လၢစရီအပူၤန့ၣ်ဒီး, ယသူၣ်ပိၢ်သးဝးယဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢသီတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဒၣ် “လၢတၢ်မုၢ်လၢ် အပူၤန့ၣ် သးခုတက့ၢ်. လၢတၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အပူၤန့ၣ် ဝံသးစူၤတက့ၢ်. လၢတၢ်ထုကဖၣ် အဂ့ၢ်န့ၣ် မၤသပှၢ်ပှၢ်တက့ၢ်” (ရိမ့ၤ ၁၂:၁၂) န့ၣ်လီၤ. အလံာ်ပရၢအပူၤန့ၣ် ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ် ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်ဖိတဖၣ် ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ လၢတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအပူၤ, “သးဟ့တၢ်အၢတက့ၢ်, အိၣ်စဲဘူးဒီးတၢ်ဂ့ၤတက့ၢ်” (:၉),…