ဖဲ ၁၈၅၉ နံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် (solar storm) ကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအီၤ လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်, ဒီးဒုးကဲထီၣ် ထးနါအသဟီၣ်အိၣ်ဝးတရံၤအသးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်, ဒီးမၤတံာ်တာ် တၢ်ဆှၢလီပျံၤထး အတၢ်ကစီၣ်ဆူ တၢ်လီၢ်အယံၤအကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ. စပ့းဒီးကိ(န) (Space.com) အပှာ်ဘျးစဲသန့ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ “စိၣ်လၣ်-ကလံၤမုၢ်တွၤဖးဒိၣ် အတၢ်မၤသး, ဒ် ခၣ်ရ့(န)တၢၣ်(န) အတၢ်ဂ့ၢ်အသိး, တၢ်မ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢ ခ့ခါပစိၤဆၢကတီၢ်န့ၣ်ဒီး, ကမၤကတၢၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်စူးကါဆဲးကျိးအ့ၣ်ထၢၣ်နဲး” န့ၣ်လီၤ.

“ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်” လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပနီၣ်အၢသီကမၤအသးန့ၣ် ထုးန့ၢ်ပသူၣ်ပသးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. လံာ်ဖျၢၣ်အံၤ မ့ၢ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ (အဖီၣ်ကလ့း(ဖ)စံး) လၢဟ့းလ့ၣ်ကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လံာ်မဲာ်ဖျၢၣ် အခီပညီန့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ထဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်, (မ့) ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ် တမံၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်. ဒ်လံာ်လီၣ်ဖျါ အခိၣ်တီ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအသိး, မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်, တၢ်လၢအမၤဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်တမံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်အသးလၢ “ယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အတၢ်လီၣ်ဖျါ” (လီၣ်ဖျါ ၁:၁) န့ၣ်လီၤ. လံာ်လီၣ်ဖျါ ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒ်အမ့ၢ် ယွၤအသိဖိ, လံာ်တၢ်ကတိၤအဖျၢၣ်လၢ စီၤယိၤဟၣ် စူးကါဝဲဒၣ်အါန့ၢ် ခံဆံယဲၢ်ဘျီ, လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်လီၣ်ဖျါ ပာ်ဖျါထီၣ်စ့ၢ်ကီး ကစၢ်ခရံာ် ဒ်ကစၢ်လၢ “အမဲာ်သၣ်တိၣ် ဒ်မ့ၣ်အူလၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ဒီးအခီၣ်လာ်လီၤဂာ်လၢတိၢ်ဘီစီလၢ အဘၣ်ပှံၢ်လၢ မ့ၣ်အူအသိး, ဒီးအကလုၢ်သီၣ်, မၤသးဒ်ထံအါထီၣ်အသိး” (:၁၄-၁၅) န့ၣ်လီၤ. ဖဲစီၤယိၤဟၣ် ထံၣ်ဝဲ ယွၤအသိဖိ, အဆိကတၢၢ်န့ၣ်ဒီး, “လီၤဃံၤလၢအခီၣ်ထံး ဒ်ပှၤသံအသိး” (:၁၇) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, သိဖိန့ၣ် ဟဲထိးဘၣ်အီၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ် “ပျံၤတၢ်တဂ့ၤ… ယမူလီၤထူလီၤယိာ်” (:၁၇-၁၈) န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ကဘၣ်ပျံၤ ဟီၣ်ခိၣ်အစိၤကကတၢၢ်အလီၢ်န့ၣ်, မ့ၢ်လၢ လံာ်လီၣ်ဖျါန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်မၤလၤကပီၤ ကစၢ်ခရံာ် လၢအဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤတဂၤအဃိ, ပကဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤ လံာ်လီၣ်ဖျါတဘ့ၣ်အံၤ သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မ့ၢ်ကစၢ်ထဲတဂၤဧိၤလၢ ပဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.