အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်ကဆီၣ်လီၤသး

ဖဲပဒိၣ်ထီၣ်သီအကတီၢ်, ယတမုၣ်တခွါတဖၣ် လၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီးပှၤထဲဒၣ် ခံ မံးလာ်န့ၣ် တဒိးန့ၢ်တၢ်ပျဲလၢ ကရ့လိာ်အသးဒီးပဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်ဘၣ်. ဖဲဒူၣ်ဖိထၢဖိအတၢ်ထံၣ်မဲာ် ထံၣ်နါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဟဲဝဲဒၣ်နီတဘျီဘၣ်. ဖဲပထံၣ်လိာ်ပသးလၢတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးအကတီၢ်, တစံးကတိၤတၢ်ဒီးပှၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ် စံးဝဲဒၣ် အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်, မ့ၢ်လၢပတထီၣ်ဘါယွၤ လၢသရိာ်, ဒီးပလုၢ်လၢ် အတဂ့ၤတဝါတဖၣ် ဒ်သိးတဒိၣ်စိလုၣ်ဘၢအဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အါနံၣ်အါလါလဲၤပူၤကွံာ်ဝံၤ, ဖဲလၢယဝဲၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ အတၢ်သံ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် ယတခွါတဂၤဟဲဝဲဒၣ်အဃိ, ကဲထီၣ်တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဟဲဆူ ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်တဂၤဘၣ်တဂၤအအိၣ်, ဒီးလၢတၢ်ဆီၣ်လီၤသးအပူၤန့ၣ်အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢပလိၤအဂီၢ်န့ၣ် ဃ့ကညးပှၤန့ၣ်လီၤ. ပဒိးန့ၢ်က့ၤ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးအီၤအသီတဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိး စီၤယၤကိာ် ကဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤ တၢ်ရ့လိာ်သးအဂ့ၤအဝါဒီးအဝဲၢ်ခွါ စီၤဧ့ရှီ အဂီၢ်, ကဘၣ်ဆီၣ်လီၤအသးန့ၣ်လီၤ. စီၤယၤကိာ် မ့ၢ်ဖိခံဂၤတဂၤ, လၢအမၤကမၣ် အဝဲၢ် စီၤဧ့ရှီ, ဒီးဟုၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိဝဲၢ်ကိအခွဲးအယာ် (၂၅:၁၉-၃၄), ဒီးဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ဖိဝဲၢ်ကိအတၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤ (၂၆:၃၄, ၂၇:၄ဝ) အဂီၢ်, လီန့ၢ်ဝ့ၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် အပၢ်သးပှၢ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဧ့ရှီ အသူၣ်ဒိၣ်သးဖျိး, ဒီးမၤပျံၤမၤဖုး စီၤယၤကိာ် လၢကမၤသံဝဲဒၣ်အဃိ,…

ဟံးဖီၣ်ဃာ်တၢ် လၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး

လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢ, တၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပာ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး (Stradivarius) သီတူၢ်, စဲလိၣ်, ဒီးကထါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့တၢ်အူ အပိးလီတဖၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲ နံၣ်ကယၤ ၁၇ ဒီး ၁၈ အဘၢၣ်စၢၤအဃိ, တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤ အဂီၢ်တညီဘၣ်, ဒီးတၢ်ကဆၢတဲာ်အလုၢ်အပှ့ၤတန့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်တမံၤမံၤန့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဖဲပှၤဒိန့ၢ်အီၤတၢ်ဂီၤအကတီၢ်, စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး စဲလိၣ်လၢ အကၢပှ့ၤကၢကလံၤ အါန့ၢ်ဒံး ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၂ဝ တဖျၢၣ်န့ၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဆူ စီၢ်နီၤခိၣ်အဖီလာ်န့ၣ်ဒီး, ကဲထီၣ်တၢ်ဖုးသံပျီၢ်သံနီၢ်နီၢ်လၢ ပှၤကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ် စထရၣ်ဒံၣ်ဘါရံၤယၢး အတၢ်ဒ့တၢ်အူအပိးလီန့ၣ် ကြၢးလၢတၢ်ဟံးဖီၣ်ပၢၤဃာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အသိး, ပကဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဒုးနဲၣ်ပာ်ဖျါအတၢ်အဲၣ် လၢပဂီၢ်အဃိ, ပကဘၣ်အဲၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဘၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ “ယဟ့ၣ်သုလၢ တၢ်မၤလိာ်အသီတထံၣ်, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး, ဒ်ယအဲၣ်သုအသိး, ဒ်သိးသုကအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သုသးသကိးသကိး” န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပကြၢးဆိကမိၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.…

ပှၤလၢယွၤအဲၣ်ဘၣ်အီၤလီၤထူလီၤယိာ်

ကိးဆၢကိးကတီၢ်ဒဲး, တၢ်ကွဲးတ့ၢ်ဝဲ တၢ်အဲၣ်အလံာ်ပရၢလၢ ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်သူၣ်ဟူးသးဂဲၤ, ဒီးတၢ်ကနၢ်ပၢၢ်အီၤကီခဲဝဲဒၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးတ့ၢ်အီၤလၢ ပှၤကွဲးတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢ လူဘ့း ဘဲ(န) ဘံၣ်ထိဘ့(န) (Ludwig Van Beethoven), ဒီးဘၣ်တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤ ဖဲအသံဝံၤအလီၢ်ခံ, ၁၈၂၇ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤချ့ချ့လၢစု, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးလံာ်ကျိၤတဖၣ် လၢအပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အဲၣ်အဒိၣ်အယိာ်, အလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး, “ယတၢ်အဲၣ်အထူအယိာ်,... မ့မ့ၢ်လၢနၤန့ၣ် ယတၢ်အိၣ်မူလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် သ့ထဲဒၣ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်ဒီး, ယအိၣ်မူတသ့ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ အလီၤသးအုးန့ၣ်, လံာ်ပရၢအံၤ ဖျါလၢတၢ်တဆှၢလီၤအီၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, အဝဲအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် ပှၤတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤဖးလံာ်ဖိတဖၣ်လၢ အသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ် ဘံၣ်ထိဘ့(န) အတၢ်သးဆၢမိၣ်န့ၢ်တၢ်အဲၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤဝဲ လံာ်ပရၢတဘ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ပလူၤကွၢ်ဃုတၢ်အဲၣ်, ဒီးတၢ်လၢကမၤလၢပှဲၤ ပသးဆၢမိၣ်န့ၢ်တဖၣ် လၢပှၤကညီတဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤတဖၣ်, ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, လၢအတမၤမံသူၣ်မံသးပှၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဖၣ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယွၤအတၢ်အဲၣ်, အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢအပှၤဂီၢ်မုၢ်န့ၣ် ဒိၣ်န့ၢ်ယိာ်န့ၢ်ဒံး တၢ်အဲၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢ အဟါမၢ်ကွံာ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.…

ပလီၢ်နသး

ခီဖျိလၢတၢ်ကျဲးစၢးဂဲၤလိာ်, ဒီးဃ့ထုကဖၣ်ကိးထီၣ် ကစၢ်ယွၤ တဘျုးနံၣ်ဝံၤ, ဖရဲး (Frank) ဆိကတီၢ်ကွံာ်ဝဲ တၢ်အီသံးအီဂာ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢကစၢ်ယွၤ မၤတၢ်လၢအသးသမူအပူၤအဃိ, အဝဲတအီသံးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲမၤ တၢ်ဆီတလဲတနီၤလၢ အကါဒိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအဟံၣ်ပူၤန့ၣ် တပာ်ဝဲဒၣ်သံးလၢၤဘၣ်, ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ပနီၣ်တဖၣ်လၢ အတၢ်ဆိကမိၣ်, ဒီးအတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤ, ဒီးပလီၢ်ပဒီအသး လၢတၢ်အိၣ်အသးတမံၤမံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသန့ၤအသးလၢယွၤ, ဒီးဒ်သိးအသုတဟ့ၣ် ခွဲးယာ်လၢ တၢ်လ့ပစီ (မ့) တၢ်ဒဲးဘးအဂီၢ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပ့းတရူး ဟ့ၣ်ပလီၢ်တ့ၢ်ဝဲလၢ “ကီၤသုသးတက့ၢ်, ဆိးသီတက့ၢ်. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, ဒ်ခ့ယုၢ်ကညီၤရုၢ်ရုၢ်အသိးန့ၣ်, သုဒုၣ်သုဒါမုၣ်ကီၤလံၢ် ဟးဝ့ၤဝီၤဃု ပှၤလၢအကယူၢ်လီၤဝဲ” (၁ပ့း ၅:၈) န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢတၢ်တပာ်သူၣ်ပာ်သးအပူၤန့ၣ် မုၣ်ကီၤလံၢ် ကဟဲဒုးပှၤတလီၢ်လီၢ်- ဖျါလၢပတၢ်အိၣ်မူ ကဂ့ၤဒိၣ်အါထီၣ်တသ့လၢၤဘၣ်, (မ့) ပဆိကမိၣ်တမ့ၢ်လၢတၢ်လ့ပစီကလီၤဘၣ်ပှၤ နီတဘျီဘၣ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူ လီၢ်ကဝီၤတတီၤတီၤအဃိ, အလီၢ်အိၣ်လၢ ပကဘၣ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးန့ၣ် စီၤပ့းတရူး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

စီၤယၤကိာ်စ့ၢ်ကီး, ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲ…

သးလၢ အပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ

ဖဲ (၁၉၈၅) နံၣ်န့ၣ် အဲးဒဝ့(န) ဖရံမဲ(န) (Rabbi Edwin Friedman) လၢအလုၢ်အီၣ်အသးသမူ ဒ်ဒူၣ်ဖိထၢဖိ အပှၤကူစါယါဘျါတၢ်, ဒီးပှၤယူဒၤဖိတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်တဂၤ, လၢအလံာ် “ပှၤတစိၤဘၣ်ပှၤတစိၤ” (Generation to Generation) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်ညါဝဲ ပှၤဖးလံာ်တဖၣ်လၢ လံာ်ကျိၤကူာ် “သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ” န့ၣ်လီၤ. လၢခံန့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖရံမဲ(န) ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤဝဲလၢ အတၢ်ကွဲးဃိထံ “ထူၣ်ပျၢ်နၢၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်တမံၤ” တဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ “စိၤခဲအံၤ, အမဲရကၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ထံကီၢ်လၢ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအါထီၣ်ထီဘိအဃိ, ပတၢ်ကရၢကရိတဖၣ် တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်လၢသးတကပၤန့ၣ် ဆံးလီၤစှၤလီၤ, ဒီးကဲထီၣ် တၢ်အစုၣ်အပျၢ်လၢ တၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ် အကံၢ်စီအဂ့ၤအဝါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖရံမဲ(န) ပညိၣ်ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ အယံာ်အထီအံၤ ရၤလီၤအသးဆူ ဒူၣ်ဖိထၢဖိတဒူၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တတီၤ, ပှၤတကရူၢ်တဖုအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိး, ခိၣ်နၢ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒ်ပှၤအိၣ်ဒီးသးအတၢ်မုာ်တၢ်ပၢၤ လၢကလံၤမုၢ်တွၤ အသးကံၢ်ပူၤတဂၤအသိး, ကတဲာ်ကတီၤန့ၢ် သးလၢအပူၤဖျဲးဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတမံၤ, ဒ်သိးကရၤလီၤအသးဆူ ပှၤတဝၢဂ့ၢ်ဂီၤအတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကျိၤကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.

ထါစံးထီၣ်ပတြၢၤ…