တနံၤဘၣ်တနံၤ, ပှၤတဂၤန့ၣ် ညီနုၢ်ကွၢ်ဝဲဒၣ်အလီတဲစိအဘျီ ၁၅၀ န့ၣ်လီၤ. ပကပျဲ ပတၢ်သးစဲလၢ တၢ်တမံၤမံၤအဖီခိၣ် ထဲဒၣ်တမံးနံးဖိန့ၣ်တက့ၢ်. ထရ့းစတဲ ဟါရ့း (Tristan Harris) နာ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်တမံၤမံၤ မ့ၢ်ဟံးဃာ်ပတၢ်သးစဲန့ၣ်ဒီး, တမ့ၢ်တၢ်အဂ့ၤလၢပဂီၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်ပှၤတဖၣ် လၢအတဲဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်အကျါတဂၤ လၢတၢ်ဂီၤမူတယုၢ်အပူၤ, တၢ်ဂီၤမူလၢအဒုးနဲၣ် လီၤဆီပှၤအကါဒိၣ်ကတၢၢ်တနီၤ လၢစဲးဖီကဟၣ်ပီညါ, လၢအဆှၢနုာ်ပှၤဆူစိၣ်ရှဲၣ် မံၤဒယၣ် (social media) အကျဲမိၢ်ပှၢ်န့ၣ်လီၤ. နာ်သက့ဒီး, လၢတၢ်ကတိၤပတြၢၤတၢ်အလီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ် အတၢ်ထံၣ်တဖၣ်န့ၣ် သီၣ်ဟူဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ပှၤအသိး, ဒီးပာ်ဖျါထီၣ်ပတၢ်မ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်, (ဒီးတၢ်ဂီၤမူ) ဒ်အမ့ၢ် “တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ် အတၢ်အိၣ်အသးကီခဲ” (The Social Dilemma) န့ၣ်လီၤ. “ပမ့ၢ်ပိးလီတဖၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ပှၤ (product)န့ၣ်လီၤ. ပတၢ်သးအိၣ်သးစဲန့ၣ် မ့ၢ်ပိးလီတမံၤ, လၢအဘၣ်တၢ်ဆါလီၤဆူ ပှၤဘိးဘၣ်ဟူသါတၢ်ကစီၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ” ပဟ့ၣ်လီၤပတၢ်သးစဲဆူ တၢ်လၢပနာ်အီၤဒ်အလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်, ဒီးကၢပှ့ၤကၢကလံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်, မ့ၢ်ဒၣ်ပဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ် တၢ်လၢပဟ့ၣ်လီၤပတၢ်သးစဲတမံၤမံၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ကတိၤ တၢ်အိၣ်အသးကီခဲ (dilemma) န့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အိၣ်အသးတမံၤ ဖဲပကဘၣ်ဃုထၢတၢ်တမံၤမံၤန့ၣ်လီၤ. ပနာ်ဂ့ၤ, တနာ်ဂ့ၤ, လၢပတၢ်အိၣ်မူ,သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအပူၤစ့ၢ်ကီး ပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်အိၣ်အသးကီခဲ ဒ်သိးအံၤတမံၤ, တၢ်ဃုထၢလၢပကဘၣ်မၤအီၤကိးနံၤဒဲး, လၢအမ့ၢ်ဝဲ “ယကဘၣ်ဟ့ၣ်ယတၢ်သးစဲဆူမတၤတဂၤ, မ့တမ့ၢ် တၢ်မနုၤတမံၤန့ၣ်လဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. ပမ့ၢ်စံးလၢတၢ်အဂၤတမံၤန့ၣ်ဒီး, “ယကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ် မတၤတဂၤ, မ့တမ့ၢ် တၢ်မနုၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စံး ၁၄၅:၂ န့ၣ်, ပှၤကွဲးထါ ဃုထၢဝဲဒၣ်ဆှဲဆှဲဖိ, “ယကစံးထီၣ်ပတြၢၤ နၤကိးမုၢ်နံၤမုၢ်နၤဒဲး,ဒီးယကသးဝံၣ်နမံၤ လီၤစိၤလီၤထီလီၤ.” အဆၢဖိ (၃) လၢအပိာ်ထွဲထီၣ်ဝဲန့ၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်အတၢ်ဃုထၢအမိၢ်ပှၢ်, လၢအမ့ၢ် “ယွၤတဂၤန့ၣ် ဒိၣ်ဝဲ, ဒီးဂ့ၤလၢပှၤစံးထီၣ်ပတြၢၤအီၤအါအါကလဲာ်လီၤ. ဒီးမ့ၢ်အဆံးဒိၣ်လဲၣ်ဆံးဒိၣ်လဲၣ်န့ၣ် ပဃုတဘၣ်ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးထါတဂၤအံၤ နာ်ဝဲလၢ တၢ်ကထိၣ်သတြီၤ ကစၢ်ယွၤအတၢ်ဒိၣ်အတၢ်မုၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဃိ, အတၢ်သးစဲန့ၣ် ပညိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ဝဲထဲလၢယွၤအလိၤန့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ယွၤ, ထဲယွၤတဂၤဧိၤန့ၣ် ကြၢးဒီးပတၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤန့ၣ်လီၤ.