ယွၤအတၢ်အဲၣ်လၢ အတီအလိၤ
ပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လဲၤမၤစၢၤ ပှၤကွၢ်ထွဲ ပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်ဟံၣ်တဖျၢၣ်အကတီၢ်, ပှၤသးပှၢ်အိၣ်ဆိးဝဲဖဲဟံၣ်အံၤတဂၤ, စံးဘၣ်ယၤလၢ အပူၤကွံာ်နံၣ်တဖၣ်န့ၣ် အဖိမုၣ် ဟဲဆှၢအီၤဖဲအံၤ, ဒီးပာ်တ့ၢ်အီၤလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်အကျဲကပၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်အိၣ်လၢ အလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤလ့ၣ်ပၣ်အလိၤအဃိ, အဲး (Ed) ဃ့ၢ်လူၤပိာ် အဖိမုၣ်အခံတန့ၢ်ဘၣ်. အဖိမုၣ်က့ၤကဒါဆူ အသိလ့ၣ်အိၣ်တၢ်အလီၢ်, နီၣ်ထီၣ်ဝဲသိလ့ၣ်, ဒီးတကွၢ်ကဒါဝဲဆူအလီၢ်ခံဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဖိမုၣ်စံးတ့ၢ်အီၤလၢ “ပကလဲၤဆူ ဟံၣ်ဒွဲလၢအဂ့ၤတဖျၢၣ်” န့ၣ်လီၤ. မုၢ်တနံၤအံၤန့ၣ်, အဝဲထံၣ်ဘၣ် အဖိမုၣ် အကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ.
အဲး အတၢ်လဲၤခီဖျိအံၤ တလီၤဂာ်ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢ အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်အသး, ဒီးအံးထွဲကွၢ်ထွဲ ပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်အဃိ, အဲး အသးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ် ခီဖျိလၢအဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤသီအီၤ ဒ်သိးအံၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးမုၢ်နံၤလၢ အဖိမုၣ်ပာ်တ့ၢ်အီၤအဂ့ၢ်န့ၣ် မံမီၢ်ပျီၢ်သီဝဲဒၣ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.
အပူၤကွံာ် နံၣ်လၢအကယၤတဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ် ပှၤသးစၢ်ဖိတဂၤ ဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ် တၢ်သးဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဒိၣ်ဒိၣ်မုာ်မုာ် (၁ မိၤ ၃၇:၁၂-၂၆) ဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. စီၤယိၤသး အဝဲၢ်တဖၣ် တ့ၢ်လီၤအီၤလၢ တၢ်ပူၤ, ဒီးဆါလီၤကွံာ်အီၤဆူ ပှၤကၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢ အလဲၤဆူ ကီၢ်အဲၤကူပတူးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် “ယွၤအိၣ်ဒီးစီၤယိၤသး” (၁…
လၢတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီအပူၤ တူၢ်န့ၢ်ခီၣ်န့ၢ်တၢ်စွံကတုၤ
ပှၤစဲအ့ၣ်ဖိတဖၣ် ဃုသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် အတၢ်ကရၢကရိ တဆံဃုကရၢ,ဃုာ်ဒီး ယူၤကိ(န) (Yukon), ဒီးအီးစတြ့လံယါ အတၢ်ကရၢကရိ လၢအိၣ်ယံၤဒီးခူဧိၤဝ့ၢ်ဧိၤတဖၣ် အတၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် ပဲာ်ထံနီၤဖး တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါဘၣ်ဃးဒီး လၢပျၢၤနံၣ်လၢအကထိဘျဲၣ်, တၢ်ခူၣ်ထုးထီၣ်က့ၤပိးလီတဖၣ်, ဒီးဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါက့ၤ တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ခီဖျိတၢ်သၣ်ဝံၤလီၤဒိ, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤ, ဒီးတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂိၢ်တၢ်စူၤတဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲတမံၤန့ၣ်, မ့ၢ်တၢ်ဆံးလီၤစှၤလီၤအနီၢ်ဂံၢ်လၢ အကဲထီၣ်အသးတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကထံၣ်ဝဲလၢ တၢ်ဆံးလီၤစှၤလီၤတဖၣ်အံၤ မၤဆံးမၤစၢ်လီၤ, တၢ်ကရၢကရိတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ပှၤဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ် ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီလၢ အထီဒါပတၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဃုထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကရၢကရိတဖၣ် ဘၣ်လဲၤခီဖျိ တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်တလီၢ်လီၢ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်တူၢ်န့ၢ်ခီၢ်န့ၢ်တၢ်စွံကတုၤ, ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်ကဒါက့ၤချ့ချ့, ဒ်သိးဒီးကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ် ခါဆူညါတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်အံၤ ဒုးအိၣ်အါထီၣ် တၢ်တူၢ်န့ၢ်ခီၣ်န့ၢ်တၢ်စွံကတုၤန့ၣ်လီၤ.
ဝံဃဘးကူာ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲ တၢ်တူၢ်န့ၢ်ခီၣ်န့ၢ်တၢ်စွံကတုၤဒ်သိးအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲထံၣ် တၢ်ကမၤဟးဂီၤဝဲဒၣ် ကီၢ် ယူဒၤ ဘူးထီၣ်ဝဲအကတီၢ်န့ၣ်, ဝံဃဘးကူာ် တ့ခဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂီၤလၢ အတအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်, “တၤသၣ်တအိၣ်,” “သိ..., ဒီးဂီၤဘုၣ်ဂီၤဖံးတအိၣ်,” ဟီၣ်ခိၣ်လၢ…
နီၢ်သးတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယွၤ ဆီတလဲက့ၤ
ဒ်ပှၤအါဂၤဘၣ်ဂဲၤလိာ်ဝဲလၢ တၢ်သးစဲထီ မုာ်-ခွါအိၣ်ဃုာ်လိာ်သး အတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်အသိး, ရၢးစဲၣ် (Russel) တဂၤ, လၢအသးစၢ်လံလံန့ၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. တၢ်သးစဲထီလၢ တၢ်ဂီၤမူဒ်သိးအံၤတဖၣ်န့ၣ် အစိကမီၤဆူၣ်ဒိၣ်မး, ဒီးကဲထီၣ်တၢ်စုၣ်တၢ်ပျၢ်လၢအသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ, “ယတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ, လီၤဂာ်ဒီးခဲစၢၣ်အတၢ်ဆါ အဂံၢ်စဲၤလီၤအသးဒိၣ်ဒီၣ်ယိာ်ယိာ်လၢယဖံးယညၣ်အပူၤ” န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဒိးန့ၢ် တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, ဒီးအတၢ်အိၣ်မူ ဆီတလဲက့ၤအသးဝံၤ, အကတၢၢ်န့ၣ် ခီဖျိလၢကစၢ်ယွၤအဘျုးအဖှီၣ်အဃိ, အဝဲထူၣ်ဖျဲးထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်လၢ မုာ်-ခွါအိၣ်ဃုာ်လိာ်သး အတၢ်ဂီၤမူတဖၣ် အစိအကမီၤ,ဃူာ်ဒီးတၢ်သးစဲထီအဂုၤအဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ရၢးစဲၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ, “ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး မ့ၢ်ပှၤလၢအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤယၤအဃိ, ကယဲၢ်တၢ်ခဲလၢာ်အဂီၢ် ယကမၤလၤကပီၤအီၤ” န့ၣ်လီၤ.
ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်အဂီၢ်, ဝံယံးရမံယၤ စိာ်ဆှၢလီၤဝဲဒၣ် ယွၤအတၢ်ကစီၣ်လၢမုၢ်တနံၤန့ၣ် ယွၤ “ကပာ်အတၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢ အဝဲသ့ၣ်အသးကံၢ်ပူၤ” (ယံး ၃၁:၃၃) န့ၣ်လီၤ. တၢ်အၢၣ်လီၤအီၤလီၤအသီအံၤ လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဝဲလၢ ကစၢ်ခရံာ် (ဧ့ၤ ၈:၆-၁၃), ခီဖျိလၢတၢ်နာ်န့ၣ် ကယဲၢ်ပှၤခဲလၢာ် ကဘၣ်တၢ်ဆီတလဲက့ၤဝဲဒၣ်လၢ ယွၤအဘျုးအဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ, “အသး.... အိၣ်ဝဲဆိးဝဲလၢပပူၤ” (ရိ…
ပတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် လၢအလီၤအဲၣ်လီၤကွံတဂၤ
ဖဲမ့ၣ်အူအီၣ်သ့ၣ်ပှၢ်နးနးကျံးကျံးအကတီၢ်, သ့ၣ်ပှၢ်အခိၣ်တဂၤ မၤပူၤဖျဲး တၢ်သူဖိတဒု, ဒီးလဲၤစိာ်ဝဲ တၢ်သူဖိဆူ တၢ်လီၢ်လၢအပူၤဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘီအလီၢ်အကျဲ, ဒီးပာ်လီၤတၢ်သူဖိ ဖဲတၢ်လီၢ်အဘံၣ်အဘၢ လၢအအိၣ်ယံၤဒီးသ့ၣ်ပှၢ်မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သူဖိ ဆၢထၢၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အခီၣ်လာ်ဆံးဆံးဖိ, ဒီးဖိးဃာ်ဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤအံၤ အခီၣ်ဒုၣ်သၣ်န့ၣ်လီၤ. သ့ၣ်ပှၢ်ခိၣ်တဂၤအံၤ တကၢထီၣ်အီၤ ကဖီလီဖိ, ဒီးပာ်တ့ၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သးလီၤဘှါအပူၤန့ၣ် တၢ်သူဖိအံၤ ကိးပသူထီၣ်ဝဲဒၣ် ဒီးဝာ်ထီၣ်ဝဲ ဒ်သိးကအိၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ ပှၤမၤပူၤဖျဲးအီၤတဂၤအတၢ်ဖိးဟုဃာ်အီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၤသူဆံးဖိ ပှာ်ထီၣ်ဝဲဆူ သ့ၣ်ပှၢ်ခိၣ်လၢ အပှဲၤဒီးတၢ်သး ကညီၤတဂၤ အစုဒုၣ်အလိၤန့ၣ်ဒီး, ဖူးလဲးဖူးသွံဝဲ တၢ်သူဖိအံၤအခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်တၢ်သူဆံးဖိ လူၤပိာ်ထွဲ ပှၤမၤပူၤဖျဲးအီၤလၢတၢ်သံတဂၤအခံ, ဒီးဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤဝဲဒၣ်အသိး, တၢ်အိၣ်အသးလၢ အလီၤပျံၤလီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤန့ၣ် ပကအိၣ်ဒီး တၢ်နာ်အဂၢၢ်အကျၢၤ, ဒီးပမ့ၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလူၤပိာ်ထွဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး- ပတၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤကစၢ် အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤအခံန့ၣ်ဒီး, တၢ်ကမၤအသးဒ်လဲၣ်.
ကယဲၢ်ပှၤလၢယွၤတ့လီၤအီၤတဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ် လိၣ်ဘၣ် တၢ်အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤန့ၣ်လီၤ. စီၤဒၤဝံး လၢအကွဲးထါစံးထီၣ်ပတြၢၤတဂၤ တူၢ်လိာ်အၢၣ်လီၤဝဲလၢ အလိၣ်ဘၣ် ပှၤလၢကအုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤအီၤတဂၤ, လၢအမ့ၢ် ကစၢ်ယွၤ, ဒ်သိးကနၢ်ဟူ, ဒီးစံးဆၢအတၢ်ထုကဖၣ် (စံး…
မဲာ်ချံတဖၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ
ဘၣ်ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤ, ဖဲခီဖံၣ်ကျးတဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ် ယပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်ဆံးလဲၤက့ၤဟးသ့သီသီဖိ, ဒီးအမိၢ်အပၢ်န့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤဝဲဒၣ်လၢစီၢ်နီၤခိၣ် လၢအအိၣ်ဘူးဒီး ယစီၢ်နီၤခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲမိၢ်ပၢ်ခံဂၤ ကတိၤတၢ်ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်အကတီၢ်, ထိၣ်ကးက့ၣ်တဘ့ၣ် ဟဲယူၤလီၤ, ဒီးစးထီၣ်ဖျးအီၣ် ကိၣ်အကူာ်အက့တဖၣ်လၢ တၢ်ဒါခိၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဆံးဖိအံၤ ဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအဂီၢ်, မၤသီၣ်မၤသဲထီၣ် အကလုၢ်ဖိလၢတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢဖိသၣ်ဆံးဖိ ထံၣ်ဝဲန့ၣ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ် တထံၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ဝဲဒၣ်ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဆံးဖိ, ဒီးနံၤကမှံဝဲ, ဒီးကတိၤသကိးက့ၤတၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်တဘျီန့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဆှၢလီၤဝဲဒၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် ဒ်သိးကစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်အဂီၢ်, ဒီးတၢ်မၤန့ၣ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ် (လူၤ ၁၀:၁၇) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်စံးဆၢမၤဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးထုကဖၣ်ဝဲလၢ, “ပၢ်ဧၢ, ယစံးထီၣ်ပတြၢၤနၤလီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, တၢ်တဖၣ်အံၤ, နပာ်ခူသူၣ်လၢ ပှၤကူၣ်တၢ်သ့, ဒီးပှၤအသူၣ်ဆးအသးဆးတဖၣ်အမဲာ်ညါ, ဒီးနမၤဖျါထီၣ်အီၤလၢ ဖိသၣ်အမဲာ်ညါ” (:၂၁) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်, တၢ်ပာ်ဖျါ “ဖိသၣ်” စံးတၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်သးအနံၣ်အလါဘၣ်. မ့မ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖျါတၢ်အတီၤအပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝဲ…
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, တၢ်ဟ့ၣ်အဂ့ၤအဒိၣ်ကတၢၢ်
“မ့ၢ်ပဟဲစိာ် တၢ်သးဝံၣ်မုာ်န့ၢ်ဒံး ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အတၢ်သးဝံၣ်လၢ ပကသးဝံၣ် ပမူခိၣ်စီၤပၤ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အဂီၢ် ကသ့ဝဲဒ်လဲၣ်.” “What Sweeter Music” လံာ်ကျိၤဖိအံၤ လၢနံၣ်ကယၤတဆံနွံ အထါတယုၢ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ရီဘၢး ဟါရ့း(ခ) (Robert Herrick), ဒီးဘၣ်တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်မှံက့ၤအီၤလၢ ခ့ခါ ပှၤကွဲး ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်တၢ်သးဝံၣ် ကၠီ(န) ရၢးထၢၣ် (John Rutter), ဒီးကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢတယုၢ်လၢ ပှၤအဲၣ်သးဝံၣ်အီၤ ဖဲခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဒ့ကပုာ်လုးဖိအံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်လၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်ဟဲ, တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအယံာ်, ဒီးအခုၣ်အံၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဆီတလဲအီၤ လၢတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသးဝံၣ်တၢ်တဖၣ် ဟဲစိာ်န့ၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ခီဖျိလၢခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အတၢ်သးဝံၣ်, ဒီးပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်အဝဲသ့ၣ် ဒ်သိးကဟဲစိာ် အသူၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.
ရၢးထၢၣ် သုးကျဲၤကွဲးဝဲ တၢ်သးဝံၣ်အံၤ ဒီးမၤဘၣ်ဘျီဘၣ်ဒါက့ၤဝဲဒီးခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်ဖးခီဆၢလံာ်စီဆှံဘၣ်ထွဲဒီး ပှၤမၢ်ကူးတဖၣ် ဟဲစိာ်ဝဲ ထူ, လီၢ်ဘၣ်, ဒီးမူရၣ်ဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ် ဖိသၣ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်, ပှၤမၢ်ကူးသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဟဲဝဲဒၣ်…
လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးဆူ တၢ်သူၣ်ခုသးခု
ပှၤစဲၣ်နီၤတဖၣ်အါမးလၢ အဘၣ်ဃးဒီးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် နာ်ဝဲဒၣ်လၢ,ပှၤအမဲရကၤဖိတၢ်ဒုးသုးအကဘီ အပှၤစံးဆၢကွဲးဆၢ ကွဲၤလ့လိၤ အတၢ်ကစီၣ်တဖၣ်, ဒီးကဘီအဂၤတဖၣ်လၢ အဲးတလဲတ့း ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်အပူၤတဖၣ်န့ၣ် နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ရၤလီၤ တၢ်သးဝံၣ်, ဒီးတၢ်ကတိၤလီၤတၢ် ခီဖျိလၢကွဲၤလ့လိၤအဆိကတၢၢ်တဖၣ်, ဖဲ ၁၉၀၆ နံၣ်, ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အနၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ညီနုၢ် နၢ်ဟူဝဲတၢ်ကလုၢ်အသီၣ်ပံပံ, ဒီးတၢ်စိာ်ဆှၢခီ လီမ့ၣ်အတၢ်ပနီၣ်ခူသူၣ်အလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ဒိကနၣ်ဘၣ်ဝဲ ရဲကၠံၣ်နံၣ် ဖဲးစံၣ်ဒၣ် (Reginald Fessenden) တၢ်ဒ့ဖှူး တၢ်သးဝံၣ် “အိ, နၤစီဆှံ” လၢသီတူၢ်တကလုာ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲးစံၣ်ဒၣ် မၤကတၢၢ် အတၢ်ရၤလီၤ တၢ်သးဝံၣ်လၢ အသီၣ်ထွဲကဒါက့ၤ မူခိၣ်ကလူးတဖၣ် သးဝံၣ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ, “မ်တၢ်အမုာ်အိၣ်ထီၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢတက့ၢ်” (လူၤ ၂:၁၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့သံကျံ, ဒီးတၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ သီၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်တဘျီအံၤအဃိ, ပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် ကဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဃိ, ပှၤကမၢကမၣ်တၢ်အဆိကတၢၢ်တဖုန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤကွၢ်သိတဖၣ်လၢ ကွၢ်ဝဲဒၣ်အသိလၢမုၢ်နၤ, ဒ်အညီနုၢ်အမၤဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, မူခိၣ်ကလူး လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးယွၤအလၤကပီၤတဂၤ ဟဲဖျါထီၣ်ကပြုၢ်ကပြီၤ,…
တၢ်ကွၢ်မဲာ်တအိၣ်ဘၣ်
ဖဲ ၁၈၃၂ နံၣ်န့ၣ်, မ့ၢ်လၢ ကီၢ်ခိၣ် ယူလ့ၣ်စံၤ အဲး(စ). ကရဲး(ထ) (Ulysses S. Grant) တဂၤ, နီၣ်ဝဲဒၣ် အကသ့ၣ်လ့ၣ်ကဟၣ် ဖဲ ဝၣ်ရှၢၣ်တၣ် ဒံၣ်စ့ၣ် (Washington DC) အဝ့ၢ်ပူၤ, လၢတၢ်တပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး, ဒီးတၢ်တပာ်ကဲတၢ်အပူၤအဃိ, ဘၣ်တၢ်အိၣ် ပတုာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢပစၢၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤအီၤတဘ့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ, ပှၤအၤဖြံကၤ-အမဲရကၤဖိ, ဝ့လယၢၣ် ဝဲး(စ) (William West) ဟ့ၣ်ပလီၢ် ကီၢ်ခိၣ် ကရဲး(ထ) လၢ, “ကီၢ်ခိၣ်ဧၢ, နနီၣ်တၢ်အချ့န့ၣ်, တၢ်ဘၣ်ယိာ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤခီဂာ်ကျဲတဘိအံၤ အသးသမူအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. ကရဲး(ထ) မၤကမၣ်တၢ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံတနၤစ့ၢ်ကီး, ကရဲး(ထ) နီၣ်သဖှိကဒီးဝဲ အလ့ၣ်ကဟၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝဲး(စ) (West) ဒုးအိၣ်ပတုာ် ကရဲး(ထ) အကသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ, “ကီၢ်ခိၣ်ဧၢ, မ့ၢ်လၢပကဘၣ်ဖီၣ်နၤအဃိ, ဝံသးစူၤဘၣ်ယၤတက့ၢ်. နမ့ၢ်နဲ…
ဆှၢန့ၢ်ယၤနပှၤဂီၢ်မုၢ်
ယတံၤသကိး မၤရံထၣ် (Marita) အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် ဘၣ်လဲၤက့ၤဝဲဒၣ် ဝ့ၢ်တဖၣ်ထဲတဂၤဧိၤအဃိ, အသးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မုၢ်တနၢလၢ ဟါတၢ်အီၣ်အကတီၢ်, အဝဲသန့ၤလီၤအသးလၢယလိၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, “ဂျဲ(န) (Jen) ဧၢ, ယထုကဖၣ်, ဒီးဃ့ကစၢ်ယွၤ ဒ်သိးကဆှၢန့ၢ်ယၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်ဆူ ယအိၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဂျဲ(န) စံးကဒီးဝဲဒၣ် “တယံာ်ဘၣ်န့ၣ်, အဝဲထံၣ်လိာ်အသးဒီး ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ် ဒ်ညီနုာ်တၢ်မၤအသးတမံၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီန့ၣ်, အဝဲထံၣ်လိာ်အသးဒီးပှၤသၢဂၤ, ဖဲမုၢ်တနံၤဧိၤအတီၢ်ပူၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပဝဲပှၤလၢအစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးအကတီၢ်, ပအိၣ်ဒီးနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်အသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပကဒုးနၢ်ပၢၢ်လိာ်သးအဂီၢ်, ကီခဲဝဲဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတမံၤအံၤ ဒုးကဲၤကပီၤထီၣ် မ့ၣ်အူအဖီဖိလၢပသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ပဝဲကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်, တၢ်လၢအဒ်သိးလိာ်အသး,ဒီးအကါဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢပစူၢ်နာ် လံာ်စီဆှံ အတၢ်စံးဘၣ်တဲဘၣ်ပှၤ ကစၢ်ခရံာ်အဂ့ၢ်, ဒီးခီဖျိလၢကစၢ်ခရံာ်အဃိ, ပရ့လိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ သ့ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်(ရိမ့ၤ ၁၀:၉) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ် ယွၤအသးစီဆှံ အိၣ်ဆိးလၢ ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတဂၤလၢ်လၢ်အပူၤ, ဒီးလၢတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်အပူၤန့ၣ် စၢဃာ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သကိးပှၤအဃိ, လံာ်စီဆှံ ထိၣ်သတြီၤပာ်ဖျါပှၤ…
တၢ်စံၣ်တဲၤတဲလီၤ တၢ်သးခုကစီၣ်
ဖဲပလဲၤတၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤလၢ အံၣ်ကွ့ၣ်ဒီ (Ecuador) အထံကီၢ်န့ၣ်ဒီး, ဖဲပှၤတဂၤ ထုးဖှိၣ်ဝာ်ဖှိၣ်က့ၤ ပသၢသၣ်ဂီၤအကတီၢ်, လၢတၢ်ထုကဖၣ်ဆူၣ်ဆူၣ်အပူၤန့ၣ် ပလဲၤအိၣ်သကိးအီၤန့ၣ်လီၤ. လၢ စပဲန့းရှ် (Spanish) အကျိာ်, တၢ်ကတိၤ တပံာ်တကျါအပူၤန့ၣ် ယတဲဘၣ်အီၤလၢ ယၤဒီးယတံၤသကိးတဖၣ် ပအဲၣ်ဒိးတဲလိာ်သကိးဒီးနၤ ဘၣ်ဃးဒီးလံာ်စီဆှံအဂ့ၢ်ဖုၣ်ကိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပအုၣ်ပသးလၢ တၢ်သးခုကစီၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်ဒီး, အဝဲဆိကတီၢ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးဒိကနၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ပတံၤသကိးအကျါတဂၤန့ၣ် စးထီၣ်ဖးဝဲဒၣ် လံာ်စီဆှံလၢ အဲကလံးအကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပနၢ်ဟူ တၢ်ဖးဖျါထီၣ် တၢ်သးခုကစီၣ်အဂ့ၢ်လၢ အဲ(န)ဒံး(စ) အကစၢၢ်ကလိ (Andes mountains) တဖၣ် အကျါ, ဒီးပှၤတဂၤအံၤ ဖးပိာ်ထွဲ တၢ်သးခုကစီၣ်အဂ့ၢ်လၢ စပဲန့းရှ် အကျိာ်, ခီဖျိလံာ်ဆံးဆံးဖိလၢ ပဟ့ၣ်အီၤအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အကတီၢ်အစီအဆှံဖိလၢ ပဝဲကိးဂၤဒဲးအဂီၢ် န့ၣ်လီၤ. ပကတိၤတၢ်ဒီးအီၤ,ဃုာ်ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိ ဖံးတၢ်မၤတၢ်လၢ တၢ်လီၢ်အိၣ်စီၤစုၤဒီးအီၤန့ၣ်ဝံၤ, ပဃ့ထုကဖၣ်တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်, ဒီးပလဲၤကဒီးဆူညါတဟံၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲပလဲၤ ကစၢၢ်ကလိအတၢ်လဲၤကျဲ, ပဖးလံာ်စီဆှံ, ဒီးစံၣ်တဲၤတဲလီၤ ကစၢ်ခရံာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ယဆိကမိၣ်ထီၣ်…