တၢ်ကဟုကယာ် အတၢ်ထုကဖၣ်
ဖဲပိာ်မုၣ်တဂၤ ဆ့ၣ်နီၤဝဲလၢ မဲကသံၣ်သရၣ် အလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအကတီၢ်, ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်န့ၣ်အသူၣ်တတုၤလီၤအသးတတုၤလီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဟံၣ်ဖိဃီဖိ အတၢ်ဝံဃၢတဖၣ်န့ၣ်မၤကိာ်မၤဂီၤအီၤဒိၣ်မး, ဒီးအတၢ်အိၣ်အသးန့ၣ် ပှၤပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အမဲကသံၣ်သရၣ်န့ၣ် အသးကလၢၢ်ဘၣ် ပိာ်မုၣ်အံၤအတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအဃိ, သံကွၢ်ဝဲ အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအနၢ်ဟူဘၣ်ဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ကသံၣ်သရၣ်သံကွၢ်အီၤလၢ “ယဃ့ဘါထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်လၢနဂီၢ် မ့ၢ်ကသ့ဧါ”န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤမၤကဆှဲကဆှီ မဲ (dental hygienist) ဟဲနုာ်လီၤဆူဒၢးပူၤန့ၣ်ဒီး, အဝဲစ့ၢ်ကီး ဃ့ထုကဖၣ်လၢ ပိာ်မုၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤခံဂၤ အတၢ်ထုကဖၣ်ခံထံၣ်, ဒီးပိာ်မုၣ်အတၢ်ဟဲဒုးနဲၣ် အမဲ
ကသံၣ်သရၣ်န့ၣ် ဝံၤဝဲဒၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်, ဒီးပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤ လၢတၢ်သ့ၣ်ညါ ပှၤကဟုကယာ်အီၤနီၢ်နီၢ်အပူၤန့ၣ် က့ၤဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပဃ့ထုကဖၣ်န့ၢ်တၢ်လၢ ပှၤဂၤအဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ကျဲအဂ့ၤကတၢၢ်တဖၣ်အကျါတဘိ, လၢပဂီၢ် ဒ်သိးပကဒုးနဲၣ် ပတၢ်ကဟုကယာ်ပှၤဂၤန့ၣ်လီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, တၢ်ထုကဖၣ် မ့ၢ်တၢ်ကိးထီၣ် ပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်, လၢအမ့ၢ်တၢ်ဂံၢ်ထံးအဒိၣ်ကတၢၢ်လၢပသ့ၣ်ညါ, ဒ်သိးကနုာ်လီၤမၤတၢ်လၢ ပှၤဂၤတဖၣ် အတၢ်အိၣ်မူအပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢလံာ် ၁ ရှမူၤအ့လး ၁၂ အပူၤန့ၣ်, ဝံရှမူၤအ့လး ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖုလၢ အသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ (:၁၉)…
ယွၤအတၢ်ဘၣ်တ့အဃံအလၤ
မိၢ်ပၢ်အဂီၢ်, ဖိတဂၤ အတၢ်သံန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤသးဘၣ်ဒိဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, နဖိမ့ၢ်လီၤမၢ်ခံဂၤန့ၣ်ဒီး, ပကွၢ်ဆိကမိၣ်တထီၣ်ဘးလၢၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်မၤအသးဒ်သိးအံၤန့ၣ် ပှၤအီးစတြ့လယၢၣ်ဖိ န့း က့း(ဘ) (Nick Cave) လၢအမ့ၢ် ပှၤဒ့တၢ်အူတၢ်, ပှၤကွဲးလံာ်, ဒီးခွါဂဲၤဒိတဂၤ ဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဖိခွါ အသးအိၣ် ၁၅ နံၣ်တဂၤလီၤတဲာ်လၢ လ့ကဘျၣ်ဖးထီၤဒီးသံဝဲဒၣ် ဖဲ ၂၀၁၅ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. စှၤနံၣ်ပူၤကွံာ်ဝံၤ, က့း(ဘ) အဖိခွါ အဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤ သံဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ. တၢ်သူၣ်အုးသးအုးနးနးကလဲာ် ဒ်သိးအံၤအပူၤ, က့း(ဘ) ဒီးအမါ ကအိၣ်မူဝဲဆူညါဒ်လဲၣ်. မ့မ့ၢ်နၤမီၣ်, နကအိၣ်မူနဲဒ်လဲၣ်. တၢ်အိၣ်ဝးတရံး လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢအပူၤန့ၣ် က့း(ဘ) ဂုာ်ကျဲးစၢး ဃုထံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအီၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “လၢတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်နးနးကျံးကျံးအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, တၢ်ကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဆူညါဃံဃံလၤလၤန့ၣ် မ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ချၢအံၤ အတၢ်ဒူတၢ်ဃိၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ် ယတၢ်ထံၣ် ဘၣ်ဃးဒီးဟီၣ်ခိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အလီၢ်အိၣ်ဒၣ်ထဲ ပကဘၣ်လဲၤဆူညါ, ဃံဃံလၤလၤ ဒ်ပတၢ်မ့ၢ်တၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ.”
ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးကတိၤပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဃံတၢ်လၤ ဒ်သိးအံၤတကလုာ်,…
တၢ်ဒီတံၤဒီသကိးအလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဖးထီ
သးစၢ်ပှၤဆါတဂၤ မၤသံလီၤအသး မ့ၢ်လၢ အကလဲၤဆူ တၢ်ဆါဟံၣ်ဒ်သိး ကဒိးန့ၢ်သး အတၢ်ကူစါယါဘျါက့ၤတၢ်အဂီၢ် သိလ့ၣ်အလဲတအိၣ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သးတမုာ်ဖးဒိၣ်အပူၤ, Dr. Chibanda ဃုမၤကွၢ်ကျိၤကျဲတဖၣ် ဒ်သိး တၢ်ကညီအါထီၣ်လၢ ပှၤကဒိးတၢ်ယါဘျါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ် “တၢ်ဒီတံၤဒီသကိး အလီၢ်ဆီၣ်နီၤဖးထီ” (Friendship Bench) အိၣ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. အအံၤမ့ၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါ ဖဲပှၤကူစါယါဘျါတၢ် (therapist)တဖၣ် ဆ့ၣ်နီၤဝဲလၢ လီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဖးထီတဖၣ် လၢအဘၣ်တၢ်လဲၤပာ်ဃာ်လၢ တၢ်ကူၣ်တၢ်ဆးအပူၤ, ဒီး အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤအသးလၢ ကဟ့ၣ်ကူၣ်နဲၣ်ကျဲ ပှၤလၢအအိၣ်ဒီး တၢ်လိၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးကသံၣ်သရၣ်အံၤ သိၣ်လိမၤလ့ၤမတၤတဖၣ် လၢ ကကဲထီၣ် ပှၤကူစါယါဘျါတၢ်တဖၣ်န့ၣ်လဲၣ်. မ့ၢ် ဖံဖံတဖၣ်လီၤ. လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်သကိးတၢ်တခါအပူၤ, Dr. Chibanda ဟ့ၣ်ခီဟ့ၣ်နီၤဝဲဒီးစံး “(ဖံဖံ) တဖၣ်န့ၣ် အဂံၢ်စဲၤလီၤဃာ်အသးလၢ အဝဲသ့ၣ်အကမျၢၢ်ခိၣ်ဃၢၤလီၤ. အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် လီၤလးတမံၤ... လၢကဒုးသးကလၢၢ်ဘၣ်ပှၤတဖၣ် ဒ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်ပးကဲအီၤဒီး နၢ်ပၢၢ်အီၤအသိးန့ၣ်လီၤ”.
ဖဲလံာ်စီၤနဃ့မယၤ အဆၢဒိၣ်(၃) အပူၤ, ပဖးဘၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤတမံၤ လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး ပှၤတဖုလၢ အလီၤဆီန့ၣ်လီၤ.…
ဒ့ၣ်ကမၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်
ကသံၣ်သရၣ်တဂၤ ကူစါယါဘျါ ခဲစၢၣ် ပှၤဆါတဖၣ် လၢအနံၣ်သၢဆံဃၣ်ဃၣ်ဝံၤ အလီၢ်ခံ, အဝဲပာ်လီၤအသးလၢ ကအိၣ်ဘှံးက့ၤလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲဒွးက့ၤတၢ်ဒီး ကဒွဲစရီ အခီပနံၣ်တခါ ဒ်သိး ကဃ့ၣ်လီၤဘှါလီၤ အတၢ်ဆါဒၢး အကျိၣ်စ့ အဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဃုထၢလၢ ကပျၢ်ဖျဲးကွံာ် ဒ့ၣ်ကမၢ်စ့ ဒီလၣ် ၆၅၀,၀၀၀ လၢပှၤတဖၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်အီၤဒံးန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်တၢ်အပူၤ, ကသံၣ်သရၣ်အံၤ တဲနၢ်ပၢၢ်တၢ်ဒီးစံး, “ထီဘိန့ၣ် ယသးတမုာ်ဘၣ်လၢ ပှၤဆူးပှၤဆါတဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီး တၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤ တမ့ၢ်ထဲလၢ အနီၢ်ကစၢ် အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဧိၤဘၣ်, မ့မ့ၢ် အပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိ, ဒီးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးကျိၣ်စ့အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. တၢ်တမံၤအံၤ ဖ့ၣ်ထဲးယသးထီဘိန့ၣ်လီၤ".
ပမ့ၢ်တတုၤလၢ ကျိၣ်စ့ဒ့ၣ်ကမၣ်ယိာ်အပူၤ နီတဘျီဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်, လၢသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤန့ၣ် ပဝဲကိးဂၤဒဲး ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တၢ်လၢ အလီၤဂာ်ဒီး တၢ်တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်စီဆှံဒုးလီၤဂာ် တၢ်ဒဲးဘး ဒီး “ဒ့ၣ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ” (မး ၆:၁၂). လံာ်စီဆှံ စံးစ့ၢ်ကီးလၢ ကျဲတအိၣ်နီတဘိလၢ ပကဟ့ၣ်ဆၢက့ၤ တၢ်လၢ…
ပအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤ လီၤထူလီၤယိာ်ဘၣ်ကသ့ဧါ
တၢ်နုာ်လီၤကွၢ် တၢ်ကွဲးပာ်ဖျါ တၢ်ထံၣ်တၢ်ဆိကမိၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးအီၣ်လဲ (online) တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဘၣ်ယိၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်, မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤသးစဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ထံၣ် သံကွၢ်စံးဆၢ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတထံၣ်အပူၤန့ၣ် ပှၤထူးပှၤတီၤလၢ ဂုာ်ကျဲးစၢးအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလီၤထူလီၤယိာ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢတဂၤ အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ပှၤတဂၤ ကွဲးပာ်ဖျါ တၢ်ထံၣ်တၢ်ဆိကမိၣ် လၢအမ့ၢ် "ဖဲဒၣ်ပှၤလၢတၢ်မိၣ် အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤတၢ်တဂၤဂၤန့ၣ် ကမၤဟါမၢ်ကွံာ်ဝဲလီၤ. ဒီးဖဲဒၣ်ပှၤလၢအဒုးဟါမၢ်အသးလၢယဃိတဂၤဂၤန့ၣ်, ကထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤ- ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စံးဝဲ" န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်စံးဆၢ တၢ်ကွဲးပာ်ဖျါတမံၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ်, ပှၤတဂၤကွဲးဝဲဒၣ် "တၢ်ကွဲးပာ်ဖျါ ယ့ၣ်ရှူးအဂ့ၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လံာ်အိၣ်ဝဲတဘ့ၣ်ဘ့ၣ်ဧါ," ဒီးပှၤသၢဂၤတဂၤ နုာ်လီၤကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ "လံာ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲ, ဒီးမ့ၢ်တၢ်တဲမုာ်နၢ်တဖၣ်" န့ၣ်လီၤ.
ပှၤလၢအစံးကတိၤဒုၣ်ဒွဲၣ် တၢ်စူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဂ့ၢ်န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ်ထီဘိန့ၣ်လီၤ. ဖဲစီၤပီလူး စံးကတိၤလီၤ ကစၢ်ခရံာ် အဂ့ၢ်ဆူ ပှၤအၤသ့ၣ်ဖိ အပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်အစဲတဖၣ် ဟဲထီၣ်ဝဲ အကလုာ်ကလုာ် န့ၣ်လီၤ. မၤ ၁၇:၃၂ ပာ်ဖျါဝဲလၢ "ဒီးတုၤအနၢ်ဟူ ပှၤဂဲၤဆၢၣ်က့ၤလၢ တၢ်သံအဂ့ၢ်ဒီး, ပှၤတနီၤနီၤဒုၣ်ဒွဲၣ်တၢ်" န့ၣ်လီၤ.…
ကမၤစှၤလီၤတၢ်အဂီၢ် တၢ်ပာ်လီၤသးကျၢၤမုဆှု
ဖဲပဆိကမိၣ်ထီၣ် နံၣ်ထီၣ်သီ ပတၢ်ပာ်လီၤသးတဖၣ်န့ၣ်ဒီး, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, တၢ်ကဟဲနုာ်လီၤလၢပသးပူၤတဖၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကွၢ်စိတဖၣ်လၢ အဒိၣ်ဝဲထီဝဲ, ဒီးပမၤန့ၢ်အီၤကီခဲဝဲတဖၣ် အစရီ (တၢ်ပာ်လီၤသးတဖၣ် ၈၀ မျးကယၤအံၤ ပစူးကွံာ်ညိကွံာ်အီၤဖဲ လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ တဝာ်) န့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးလံာ် အ့ၣ်မံၣ် ဝ့(လ)စၢၣ် (Amy Wilson) ဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲ တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်အဂ့ၤတမံၤန့ၣ် ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ် လၢအမ့ၢ် “ဒ်သိးပတၢ်အိၣ်မူကဂ့ၤထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ပကဘၣ်မၤဂ့ၤဘှီဘၣ်က့ၤပသး” န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ပကဘၣ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ်လီၤ. ဝ့(လ)စၢၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, လၢတၢ်မၤအါထီၣ် တၢ်ပာ်လီၤသးတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်, ပကထံၣ် နံၣ်အသီ ဒ်ခွဲးယာ် တမံၤ, လၢပကမၤစှၤလီၤ မူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်, ဒီးအကတၢၢ်န့ၣ် “ပကစးထီၣ်စူးကွံာ်ညိကွံာ်” ပတၢ်ပာ်လီၤသးတနီၤလၢ “အဒိၣ်အသွါ, ဒီးပတၢ်ပာ်လီၤသးတဖၣ်လၢအဟံးန့ၢ် ပတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဒီးပဂံၢ်ပဘါတဖၣ်, လၢအတဟ့ၣ်က့ၤပှၤတၢ်အဘျုးဒိၣ်ဒိၣ်အါအါတဖၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်လၢအဆီၣ်သနံးပှၤထီဘိ, ဒ်သိးပကဘၣ်မၤ, ဒီးပကဘၣ်မၤအါထီၣ်တၢ်န့ၣ်, တဒံးသိးလိာ်အသးဒီးတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် ကအိၣ်ကဆိးလၢအပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ပလဲၤပူကွံာ်သ့ဝဲညီကဒၣ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ဖဲယိၤဟၣ်…