မ့ၢ်လၢ ဒံထရ့း ဘီ(န)ဟီးဖၢၣ် (Dietrich Bonhoeffer) ထီဒါဝဲ နၣ်စံၢ် (Nazi) အသုးမီၤစိရိၤအဃိ, တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤ ယဲၢ်လါဝံၤ, ဖဲ ၁၉၄၃ နံၣ် လါစဲးပတ့ဘၢၣ် ၁၃ သီ န့ၣ် အဝဲကွဲးဆှၢလံာ်ပရၢတဘ့ၣ်ဆူ အမိၢ်အပၢ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကွဲးဃ့ဝဲ လံာ်တဖၣ်, ဒီးစးခိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢအမိၢ်အပၢ်မၤစၢၤအီၤအဃိ, စံးဘျုးစံးဖှိၣ်အဝဲသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲလၢ “တၢ်ဘၣ်သန့ၤလီၤသးလၢပှၤဂၤအလိၤလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့န့ၣ် ယသးကလၢၢ်ဘၣ်ယဲ ဒ်တၢ်တညီနုၢ်မၤအသးတမံၤအသိးဘၣ်ဆၣ်, အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် သိၣ်လိန့ၢ်ပှၤလၢ အသ့စံးဘျုးတၢ်တဂၤ, ဒီးယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲလၢ ယသုတသးပ့ၤနီၣ်အီၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. လၢပတၢ်အိၣ်မူ မုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤတဖၣ်အပူၤ, တၢ်လၢပဒိးန့ၢ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးပဟ့ၣ်တၢ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ပကသ့ၣ်ညါအီၤအဂီၢ်, ကီဒိၣ်မး, ဒီးထဲဒၣ်လၢ တၢ်သ့စံးဘျုးတၢ်အပူၤန့ၣ် ပတၢ်အိၣ်မူထူးတီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”
၂ တံၤမသ့း အပူၤန့ၣ် ဖဲလၢ စီၤပီလူး “ဘၣ်တၢ်စၢဃာ်ဒ်ပှၤမၤအၢတၢ်အသိး” အကတီၢ်, ကွဲးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အတၢ်စံးဘျုးအဒိၣ်အယိာ်ဆူ ပှၤလၢအအဲၣ်အီၤ, ဒီးကဟုကယာ်အီၤတဖၣ်အအိၣ် (၁:၃-၄, ၁၆) န့ၣ်လီၤ. အဝဲမၢလီၤ စီၤတံၤမသ့း ကဟဲစိာ်န့ၢ်အီၤ “လံာ်ဧိၤလဲၢ်ဧိၤ, လီၤဆီဒၣ်တၢ် လံာ်တၢ်ဖံးတဖၣ်” (၄:၁၃) န့ၣ်လီၤ.
ဒီးအဝဲပာ်ဒိၣ်ပာ်ထီၣ်ထီ တၢ်ဟ့ၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်လၢ ယွၤဟ့ၣ်အီၤ “အဝဲဒၣ်န့ၣ် အုၣ်က့ၤခီၣ်က့ၤပှၤ, ဒီးကိးပှၤလၢတၢ်ကိးအစီအဆှံ, ဒ်ပတၢ်ဖံးတၢ်မၤအသိးတမ့ၢ်ဘၣ်. မ့ၢ်ဒ်အတၢ်ကူၣ်ပာ်ဒၣ်ဝဲ, ဒီးအဘျုးအဖှိၣ်လၢ အဟ့ၣ်ပှၤလၢယ့ၣ်ရှူးခရံာ်အပူၤ” (၁:၉) န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပီလူး ဘၣ်တၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအကတီၢ်ဒၣ်လဲာ်, ကစၢ်ယွၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ အတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ် ခီဖျိလၢကစၢ်ခရံာ်, “ပှၤလၢအမၤဟးဂီၤတၢ်သံ,” ဒီးလီၣ်ဖျါထီၣ်
တၢ်မူဒီးတၢ်သံတသ့ဘၣ်, လၢတၢ်သးခုကစီၣ်အပူၤ” (:၁၀) တမံၤအံၤ, ဟဲစိာ်န့ၢ်ဝဲဒၣ် သးတၢ်ဃူတၢ်ဖိး, ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်လၢ စီပီလူးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Dietrich Bonhoeffer တပူၤဖျဲးဝဲဒၣ်လၢ Nazi အတၢ်ဒုးဃာ် နီတစုဘၣ်. ပှၤမၤသံအီၤ, ဖဲ ၁၉၄၅ နံၣ် လါအ့ဖြ့ၣ်ခွံသီန့ၣ်လီၤ. ပှၤနာ်ဝဲဒၣ်လၢ စီၤပီလူး ကွဲးဆှၢလီၤဝဲ လံာ် ၂ တံၤမသ့း ဝံၤတယံာ်ဘၣ်, ဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ခံဂၤလိာ်, အုၣ်အသး ဘၣ်ဃးဒီးကစၢ်ယွၤ အတၢ်ဂ့ၤတၢ်ဝါ, ထီဘိန့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်လၢပထိၣ်ဒွးက့ၤအီၤတန့ၢ်, ဟ့ၣ်ပှၤအါန့ၢ်ဒံး, ပဟ့ၣ်ဆၢက့ၤအီၤသ့တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.