စၣ်ဝါရိၣ် ခဲးထၢးစ် (Saguaro cactus) အထူၣ်န့ၣ် တဒိၣ်ထီၣ်ဝဲချ့ချ့ဘၣ်. ဖီထီၣ်သၣ်ထီၣ် ဝဲဒၣ်လၢမဲးမုၢ်ခိၣ်, လၢတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိတဖၣ်မဲထီၣ်တသ့အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢအသးသမူ ဒီစိၤတဘိယူၢ်ဃီန့ၣ် တၢ်မုၢ်အံၤ စဲၤလီၤ အဂံၢ်ကယီကယီ, ဒီးဒိၣ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢအဆိဆံဆဲၣ်နံၣ်အကတီၢ်, တၢ်အမုၢ်မဲထီၣ်ဝဲ ဒီးအထီန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲ ၁.၅ စုမုၢ်ဒိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကဖီထီၣ်ဝဲအဂီၢ်, ယံာ်ဝဲဒၣ် သၢဆံယဲၢ်နံၣ်, ဒီးအစုအဒ့အက့ၢ်အဂီၤ ကဟဲဖျါထီၣ်အဂီၢ်, ယံာ်ဝဲအနံၣ်ယဲၢ်ဆံန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်အမုၢ်တခိၣ်အံၤ အိၣ်မူဝဲဒၣ် အနံၣ်ခံကယၤ, အထီအိၣ်ဝဲဒၣ် လွံၢ်ဆံ-ယဲၢ် ခီၣ်ယီၢ်, ဒီးအတယၢၢ်အဃၢန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဒၣ် ခံတၣ် (tons) န့ၣ်လီၤ. အသးသမူဒီတစိၤ, ဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲ အချံတဖၣ်န့ၣ် ကအိၣ်ဝဲလၢ အကကွဲၢ် လွံၢ်ဆံမ့ၣ်လီၤ. စၣ်ဝါရိၣ်တဖၣ် ဒိၣ်ထီၣ်ဝဲကယီကယီဘၣ်ဆၣ်, တူၢ်ခီၣ်တၢ်န့ၢ်အါမးလီၤ.

ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် ပှၤလၢအစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤအီၤတဖၣ် ကဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ယွၤအဘီအမုၢ်အပူၤဒ်လဲၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး စူးကါဟ့ၣ်ဒိဝဲ တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ကတိၤဟ့ၣ်ဒိလၢ တၢ်ဖှံလီၤ တၢ်ချံတဖၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အကလုာ်ကလုာ်အဂ့ၢ်, ဒီးမၤကတၢၢ်ဝဲ အက့ၢ်ဂီၤဒိန့ၣ် လၢခံအကတၢၢ် တၢ်ချံတဖၣ်, “လီၤဘၣ်ဝဲလၢဟီၣ်ခိၣ်ဂ့ၤ, ဒီးမဲထီၣ်ဝဲ, ဒီးအသူအသၣ်အါန့ၢ်က့ၤ အလီၢ်တကယၤ” (၈:၈) န့ၣ်လီၤ. ကစၢ်ခရံာ် ပာ်ဖျါဆှဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ချံ “လၢဟီၣ်ခိၣ်ဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်, မ့ၢ်ပှၤလၢအနၢ်ဟူ တၢ်ကလုၢ်န့ၣ်, ဒီးဒိးနၢ်ဝဲလၢ အသးဂ့ၤ, ဒီးအသူၣ်ဂ့ၤအသးဝါ, ဒီးသၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ အသူၣ်စူၤသးစူၤ” (:၁၅) ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပဒိးန့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကူၣ်သ့, မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်, လၢတၢ်သးစူၤအပူၤန့ၣ် ပမ့ၢ်ပျဲ သးမုၢ်စီဆှံ ကဒုးဒိၣ်ထီၣ်တၢ်လၢပပူၤန့ၣ်ဒီး, ပသူပသၣ်ကအါထီၣ်, ပကဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်အသးမၤအသးအံၤ မ့ၢ်သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤအတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ် အတၢ်မၤတမံၤန့ၣ်လီၤ. ပကမ့ၢ်တၢ်အချံလၢ အမဲထီၣ်ဖးထီၣ်တကီၢ်ခါဘၣ်ဆၣ်, ဒ်ပဒိးန့ၢ် ကစၢ်ယွၤ အတၢ်ကူၣ်သ့, ပလူၤပိာ် အကျဲအကပူၤ, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ် သးမုၢ်စီဆှံ အတၢ်မၤန့ၣ်ဒီး, ပတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်အဂီၢ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ကယံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.