ဖဲ ၁၉၀၀ နံၣ်, ဒီးနံၣ်လၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်အပူၤန့ၣ် ခၠါ(စ) ရှဝဲး(ဘ) (Charles Schwab) မ့ၢ်ပှၤထူးပှၤတီၤလၢ အမၤထးတဒ့ (Steel) ပနံာ်ကၤအတၢ်မၤတဂၤ, ပာ်လီၤအသးလၢ ကဘှီထီၣ် ဟံၣ်ဒိၣ်ဟံၣ်သွါလၢ အပှ့ၤဒိၣ်လုၢ်ကိတဖျၢၣ်ဖဲ ဝ့ၢ်နယူယီး န့ၣ်လီၤ. ပှၤဘှီဝံၤဝဲ ဖဲ ၁၉၀၆ နံၣ်, ဒီးရ့ဘါစဲး ဒရဲး (Riverside Drive) ဟံၣ်ဖးဒိၣ်အံၤ ဒိၣ်ဝဲလဲၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ် ကထဲသိးသိးဒီးဝ့ၢ်အဆံးဖိတဖျၢၣ်, ဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ ဒ်ဖရၣ်စ့ၣ် အတိာ်အသိး, ပာ်ဃုာ်ဒီးဖီကရၢၢ်လၢဃံလၤမုာ်မး, ဘျီၣ်ရိဖှိၣ်လၢ အဒိၣ်အမုၢ်တဖၣ်, ဒီးအကိပူၤန့ၣ် လီၤဘီလီၤမုၢ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်အတၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ် အိၣ်လီၤဆီဝဲလၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ်အဒိၣ်အထီတဖၣ်အကျါ, လၢမုၢ်တနံၤန့ၣ် တၢ်ကသ့ၣ်ညါအီၤလၢ မဲၣ်(န)ဟဲးတဲၣ်(န) (Manhattan) န့ၣ်လီၤ. တၢ်သူၣ်ထီၣ်န့ၣ် ဖျါဃံလၤကဟုကညီၢ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲ ရှၢဝး (ဘး) သံဝံၤန့ၣ်ဒီး, ဟံၣ်တဖျၢၣ်အံၤဒိၣ်ဝဲသွါဝဲ, ဒီးကၢပှ့ၤကၢကလံၤဒိၣ်မးအဃိ,
တၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ် ပှၤကပှ့ၤတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲၤအံၤအဂီၢ်, ကီခဲဝဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ရ့ဘါစဲး ဒရဲး တၢ်သူၣ်ထီၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံာ်အီၤ ဖဲ ၁၉၄၈ နံၣ်, ဒီးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤကညီမ့ၢ်ဂ့ၤ, လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ် ခံမံၤလိာ်န့ၣ်လီၤ.
ပကဒုးနဲၣ်ဟီၣ်ခိၣ် အတၢ်မ့ၢ်တၢ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ထူးတၢ်တီၤ, တၢ်တိာ်ကျဲၤ, ဒီးဟံၣ်ဒိၣ်ဟံၣ်သွါတဖၣ်အံၤ အကတၢၢ်န့ၣ် ကလီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လီၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ညီဒိၣ်မးလၢပဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဝံအတၢ်ကတိၤတဖၣ် ဖဲယရှါယၤ (၄၀) အပူၤန့ၣ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤပှၤလၢ, “ကယဲၢ် တၢ်ဖံးတၢ်ညၣ်န့ၣ် မ့ၢ်နီၣ်ဧိၤမံၤခဲလၢာ်, ဒီးကယဲၢ်အဘျုးအဖှိၣ်ဒ်ပျီပူၤ အသံၣ်ဧိၤဖီဧိၤအသိးန့ၣ်ခဲလၢာ်” (:၆) န့ၣ်လီၤ. ဝံယရှါယၤ ကွဲးပာ်ဖျါဝဲဆူ ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ကစၢ်ယွၤ အတၢ်သိၣ်လိနဲၣ်ယုၤ, မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် တအိၣ်တီအိၣ်လိၤဒီးယွၤအဃိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ ကစၢ်ယွၤ ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ယွၤကမၤမုာ်ထီၣ်က့ၤအဝဲသ့ၣ်” (:၁-၂) န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ ဝံစံးဘၣ်တဲဘၣ် ပှၤဂီၢ်မုၢ်, ဒ်အမ့ၢ် နီၣ်ဧိၤမံၤဧိၤ, ဒီးသံၣ်ဧိၤဖီဧိၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတီဝဲဒၣ် (:၆-၇) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယွၤအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီန့ၣ် ကမ့ၢ် တၢ်မနုၤလဲၣ်. ကစၢ်ယွၤ အတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီန့ၣ် လဲၤတလၢကွံာ် ပှၤကညီတဖၣ်, ဟံၣ်ဒိၣ် ဟံၣ်သွါတဖၣ်, တၢ်ထူးတၢ်တီ, တၢ်ဒိၣ်စိဒိၣ်ကမီၤ, ဒီးတၢ်ပာ်လၤပာ်ကပီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. “မ့မ့ၢ်ပကစၢ်အကလုၢ်ကထါန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲကဆိးဝဲလီၤစိၤလီၤထီ” (:၈) န့ၣ်လီၤ.
ကြၢးပပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢ ပတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် ဟးဂီၤညီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သ့ၣ်ညါ ကစၢ်ယွၤ အကလုၢ်ကထါ အိၣ်ဝဲဆိးဝဲလီၤစိၤလီၤထီလီၤန့ၣ် ဒုးကဲထီၣ်ပှၤလၢပကမ့ၢ် ပှၤကူၣ်တၢ်သ့န့ၣ်လီၤ.
